Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 6139 3634431 3610000 2026-07-25T00:25:38Z LametinoWiki 30965 3634431 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Ирландия |Шынайы атауы = {{lang-ga|Éire}}<br>{{lang-en|Ireland}} |Атау септігі = Ирландия |Елтаңба = Coat_of_arms_of_Ireland.svg |Байрақ = Flag of Ireland.svg |Ұраны = |Әнұранның аты = Amhrán na bhFiann |Аудио = United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg |lat_dir = N|lat_deg = 53|lat_min = 8|lat_sec = 0 |lon_dir = W|lon_deg = 8|lon_min = 7|lon_sec = 0 |region = IE |CoordScale = |Картада = EU-Ireland.svg |карта тақырыбы = '''Ирландияның''' орналасуы (қою жасыл):<br>— [[Еуропа]]да (ашық жасыл және қою сұр)<br>— [[Еуропа одағы|Еуроодақта]] (ашық жасыл) |Картада2 = |Үкімет түрі = [[Парламенттік республика]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[6 желтоқсан]] [[1922 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы]]нан |Тілдері = [[ирланд тілі]], [[ағылшын тілі]] |Мемлекеттік діні = зайырлы мемлекет |Астанасы = [[Дублин]] |Ірі қалалары = Дублин, [[Корк]] |Басшы қызметі = [[Ирландия президенті|Президенті]]<br />[[Ирландия премьер-министрі|Премьер-министрі]] |Басшылары = [[Кэтрин Коннолли]]<br />[[Майкл Мартин]] |Жер аумағы = 70 273 |Жер аумағы бойынша орны = 118 |Судың үлесі = 2 |Этнохороним = |Жұрты = {{өсім}} 4 921 500<ref>{{cite web |url= https://cso.ie/en/releasesandpublications/er/pme/populationandmigrationestimatesapril2019/ |title=Population and migration estimates April 2019|date=27 August 2019}}</ref> |Халық саны бойынша орны = 122 |Сарап жылы = 2019 |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = |Халық тығыздығы = 70 |Тығыздық бойынша орны = 113 |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 382 млрд.<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=70&pr.y=7&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=193%2C946%2C122%2C137%2C124%2C546%2C156%2C181%2C423%2C138%2C935%2C196%2C128%2C142%2C939%2C182%2C172%2C359%2C132%2C135%2C134%2C576%2C174%2C936%2C532%2C961%2C176%2C184%2C178%2C144%2C436%2C146%2C136%2C528%2C158%2C112%2C542%2C111%2C941&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Ireland |publisher=International Monetary Fund |accessdate=1 October 2017}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 56 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 79,925<ref name=imf2/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 7 |ЖІӨ (номинал) = 385 млрд.<ref name=imf2/> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 42 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 80,641<ref name=imf2/> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 4 |АДИ = {{өсім}} 0,938<ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/composite/HDI |title=2016 Human Development Report |year=2017 |accessdate=23 March 2017 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2017 |АДИ бойынша орны = 4 |АДИ деңгейі = <span style="color:#090;">өте жоғары</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[еуро]] |Интернет үйшігі = [[.ie]] |ISO = |Телефон коды = 353 |Уақыт белдеуі = +0 |Түсініктемелер = }} {{мағына|Ирландия (айрық)}} '''Ирландия''' ({{lang-ga|Éire}}; {{lang-en|Ireland}}), ресми атауы — '''Ирланд Республикасы''' ({{lang-ga|Poblacht na hÉireann}}; {{lang-en|Republic of Ireland}}) — [[Ирландия аралы|Ирландия]] аралының көбін алып жатқан [[Батыс Еуропа]] мемлекеті. Ауданы — 70,2 мың км². Елдің аты {{lang-ga|Éire}} деген сөзден шыққан. Астанасы — [[Дублин]]. == Атауы == [[1937 жыл]]ы конституциясы бойынша мемлекет аты — "Éire, немесе, {{lang-en|Ireland}}" деп бекітілген. Билігін бүкіл аралға тарату ниетімен [[1949 жыл]]ы [[Дублин]] ел атауын "Ирландия Республикасы" деп өзгертті. == Географиясы == Географиялық мағлұматтарды [[Ирландия (арал)|Ирландия аралы]] және [[Ирландия географиясы]] деген мақалалардан қараңыз. == Саяси құрлымы == '''{{main|Ирландияның саяси құрлымы}}''' [[Сурет:Ladys View County Kerry Ireland.jpg|thumb|left|[[Кэрри графтығы]]]] Ирландия — [[республика]]. Қазіргі конституциясы [[1937]] жылдың [[1 шіде|1 шілдесінде]] [[плебисцит]]та қабылданды. [[1937]] жылдың [[29 желтоқсан]]ында күшке енді . Ирландия президенті (ирл. Uachtarán) халық референдумымен 7 жылда бір рет сайланады. Президенттің, үкімет сұранысы бойынша парламенттің төменгі палатасын шақыруға және таратуға құқығы бар, ол заңдарды жариялайды, соттар мен басқа да жоғарғы лауазымдарды тағайындайды және бас қолбасшы лауазымына ие болады. Шын мәнінде үкімет басы — премьер-министрді (Taoiseach) — өкілдер палатасының ұсынысы бойынша президент тағайындайды. Жоғарғы заң шығарушы орган — парламент (ирл. Tithe An Oireachtais). Құрамында 2 палата бар: өкілдер палатасы мен сенат. Өкілдер палатасында 160-тан 170-ге дейін мүше бар. Олар халық тарапынан тікелей құпия дауысберу арқылы сайланады. Сенат құрамында 60 мүше бар, олардың 11-ін премьер-министр тағайындайды, 6-ы Ұлттық және Дублин университеттерімен сайланады, 43-і жанама сайлау арқылы ерекше тізіммен (тізімдегі кандидаттар әртүрлі мекемелер мен ұжымдардың ұсынысымен кіргізіледі) өтеді. Сенаттың сайлау коллегиясы 900 адамнан тұрады, олардың ішінде өкілдер палатасының мүшелері, муниципалитеттер мен графтықтар кеңесінің мүшелері бар. Палаталардың жұмыс мерзімі — 7 жыл. == Әкімшілік құрлымы == '''{{main|Ирландия әкімшілік бірліктері}}''' * '''[[Ленстер]] провинциясы''' (Leinster/Cúige Laighean): ** [[Карлоу (графтық)|Карлоу]] (Carlow/Contae Cheatharlaigh) ** [[Дублин (графтық)|Дублин]] (Dublin/Contae átha Cliath) ** [[Килдэйр (графтық)|Килдэр]] (Kildare/Contae Chill Dara) ** [[Килкенни (графтық)|Килкенни]] (Kilkenny/Contae Chill Chainnigh) ** [[Лииш графтығы|Лииш]] (Laois/Contae Laoise) ** [[Лоңфорд графтығы|Лонгфорд]] (Longford/An Longphort) ** [[Лаут (графтық)|Лаут]] (Louth/Contae Lú) ** [[Мит (графтық)|Мит]] (Meath/Contae na Mí) ** [[Оффали (графтық)|Оффали]] (Offaly/Contae Uíbh Fhailí) ** [[Уэстмит (графтық)|Уэстмит]] (Westmeath/Contae na hIarmhí) ** [[Уэксфорд (графтық)|Уэксфорд]] (Wexford/Contae Loch Garman) ** [[Уиклоу (графтық)|Уиклоу]] (Wicklow/Contae Chill Mhantáin) * '''[[Манстер(провинция)|Манстер]] провинциясы''' (Munster/Cuige Mumhan): ** [[Клэр (графтық)|Клэр]] (Clare/Contae an Chláir) ** [[Корк (графтық)|Корк]] (Cork/Contae Chorcaí) ** [[Кэрри (графтық)|Кэрри]] (Kerry/Contae Chiarraí) ** [[Лимерик (графтық)|Лимерик]] (Limerick/Contae Luimnigh) ** [[Типперэри (графтық)|Типперэри]] (Tipperary/Contae Thiobraid árainn) ** [[Уотерфорд (графтық)|Уотерфорд]] (Waterford/Contae Phort Láirge). * '''[[Коннахт]] провинция''' (Connacht/Cúige Chonnacht): ** [[Голуэй (графтық)|Голуэй]] (Galway/Contae na Gaillimhe) ** [[Литрим (графтық)|Литрим]] (Leitrim/Contae Liatroma) ** [[Майо (графтық)|Майо]] (Mayo/Contae Mhaigh Eo) ** [[Роскоммон (графтық)|Роскоммон]] (Roscommon/Contae Ros Comáin) ** [[Слайго (графтық)|Слайго]] (Sligo/Contae Shligigh). * '''[[Ольстер]] провинциясы''' (Ulster/Cúige Ulaidh): ** [[Каван (графтық)|Каван]] (Cavan/Contae An Chabháin) ** [[Донегол (графтық)|Донегол]] (Donegal/Contae Dhún na nGall) ** [[Монахан (графтық)|Монахан]] (Monaghan/Contae Mhuineacháin). {| align="center" cellpadding="10" |[[Сурет:IrelandNumbered.png|250px|Ирландияның графтықтары нөмірленген картасы]] | style="font-size: 90 %;" |'''Ирландия Республикасы''' # [[Дублин (графтық)|Дублин]] # [[Уиклоу (графтық)|Уиклоу]] # [[Уэксфорд (графтық)|Уэксфорд]] # [[Карлоу (графтық)|Карлоу]] # [[Килдэр (графтық)|Килдэр]] # [[Мит (графтық)|Мит]] # [[Лаут (графтық)|Лаут]] # [[Монахан (графтық)|Монахан]] # [[Каван (графтық)|Каван]] # [[Лонгфорд (графтық)|Лонгфорд]] # [[Уэстмит (графтық)|Уэстмит]] # [[Оффали (графтық)|Оффали]] # [[Лиишь (графтық)|Лиишь]] # [[Килкенни (графтық)|Килкенни]] # [[Уотерфорд (графтық)|Уотерфорд]] # [[Корк (графтық)|Корк]] | style="font-size: 90 %;" | <ol start=17> <li>[[Керри (графтық)|Керри]] <li>[[Лимерик (графтық)|Лимерик]] <li>[[Типперэри (графтық)|Типперэри]] <li>[[Клэр (графтық)|Клэр]] <li>[[Голуэй (графтық)|Голуэй]] <li>[[Мейо (графтық)|Мейо]] <li>[[Роскоммон (графтық)|Роскоммон]] <li>[[Слайго (графтық)|Слайго]] <li>[[Литрим (графтық)|Литрим]] <li>[[Донегол (графтық)|Донегол]] </ol> '''[[Солтүстік Ирландия]]''' # [[Фермана (графтық)|Фермана]] # [[Тирон (графтық)|Тирон]] # [[Лондондерри (графтық)|Лондондерри]] # [[Антрим (графтық)|Антрим]] # [[Даун (графтық)|Даун]] # [[Арма (графтық)|Арма]] |} Типперэри графтығы 2 суб-субъект болып басқарылады: Типперэри [[Солтүстік Ридинг]] және Типперэри [[Оңтүстік Ридинг]]. == Экономикасы == '''{{main|Ирландия экономикасы}}''' == Тарихы == '''{{main|Ирландия тарихы}}''' == Ирландия қарулы күштері == '''{{main|Ирландия қарулы күштері}}''' == Мәдениеті == '''{{main|Ирландия мәдениеті}}''' == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Навигациялық блок |тақырып = Ирландия |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Еуропа елдері |Еуроодақ мүшелері |Еуропа кеңесі |Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы }} [[Санат:Ирландия|*]] eb7ft2hmgrd0jt1jh7h2035qldlxbn0 4 6718 3634245 3629349 2026-07-24T12:24:45Z MediaWiki message delivery 28897 /* Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) */ жаңа бөлім 3634245 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> {{Жинақталған мазмұн|30|400}} == ''The Signpost'': 15 January 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/From the editors|Looking back, looking forward]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Traffic report|The most viewed articles of 2024]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In the media|Will you be targeted?]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Technology report|New Calculator template brings interactivity at last]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Essay|Meet the Canadian who holds the longest editing streak on Wikipedia]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Opinion|Reflections one score hence]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/News and notes|It's a new dawn, it's a new day, it's a new life for me... and I'm feeling free]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Serendipity|What we've left behind, and where we want to go next]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Op-ed|Elon Musk and the right on Wikipedia]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/In focus|Twenty years of The Signpost: What did it take?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Arbitration report|Analyzing commonalities of some contentious topics]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-01-15/Humour|How to make friends on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:57, 2025 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28061132 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:11, 2025 ж. қаңтардың 24 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Презентация «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» == Уважаемые участники, CEE Hub приглашет вас принять участие в первом мероприятии из серии специально для русскоязычного сообщества Викимедиа. Эта инициатива призвана объединить участников, энтузиастов и экспертов со всего региона CEE (Центральной и Восточной Европы), а также Центральной Азии для обмена опытом и сотрудничества в продвижении проектов Викимедиа. Эта серия открыта для всех русскоязычных участников Викимедиа, независимо от уровня опыта. * '''Даты:''' в течение 2025 года (подробное расписание будет опубликовано в ближайшее время) * '''Формат:''' через Zoom * '''Язык:''' английский или украинский с последующим переводом на русский. Участие может быть анонимным, и мы не планируем записывать вопросы. Зарегистрироваться на первое мероприятие, «Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии?» Наталия Цвик, (до недавнего времени исполнительный директор Викимедия Польша) можно '''[[meta:Event:Как ИИ может помочь вам в вашей жизни в Википедии? Наталия Цвик|здесь]]'''. 3 февраля, понедельник: 16:00 UTC / 17:00 CET / 18:00 EET / 21:00 UZT / 22:00 KGT От себя добавлю, что видела её презентацию на Украинской викиконференции, и это было интересно и полезно.--[[Қатысушы:Victoria|Victoria]] ([[Қатысушы талқылауы:Victoria|талқылау]]) 14:46, 2025 ж. қаңтардың 28 (+05) == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. қаңтардың 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:48, 2025 ж. ақпанның 3 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 7 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Recent research|GPT-4 writes better edit summaries than human Wikipedians]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/News and notes|Let's talk!]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Opinion|Fathoms Below, but over the moon]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/In the media|Wikipedia is an extension of legacy media propaganda, says Elon Musk]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Community view|24th Wikipedia Day in New York City]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Arbitration report|Palestine-Israel articles 5 has closed]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-07/Traffic report|A wild drive]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:59, 2025 ж. ақпанның 7 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28179470 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:29, 2025 ж. ақпанның 22 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 тізімін пайдаланып User:SSethi (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 27 February 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/News and notes|Administrator elections up for reapproval and 1bil GET snagged on Commons]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Serendipity|Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Technology report|Hear that? The wikis go silent twice a year]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/In the media|The end of the world]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Recent research|What's known about how readers navigate Wikipedia; Italian Wikipedia hardest to read]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Opinion|Sennecaster's RfA debriefing]] * Tips and tricks: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Tips and tricks|One year after this article is posted, will every single article on Wikipedia have a short description?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Community view|Open letter from French Wikipedians says "no" to intimidation of volunteer contributors]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Traffic report|Temporary scars, February stars]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Essay|The source, the whole source, and nothing but the source]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-02-27/Obituary|Ümüt Çınar (Kmoksy) and Vinícius Medina Kern (Vmkern)]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:31, 2025 ж. ақпанның 27 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28313070 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23:51, 2025 ж. наурыздың 7 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 07:55, 2025 ж. наурыздың 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 тізімін пайдаланып User:UOzurumba (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 22 March 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editor: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/From the editor|''Hanami'']] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/News and notes|Deeper look at takedowns targeting Wikipedia]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/In the media|The good, the bad, and the unusual]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Recent research|Explaining the disappointing history of Flagged Revisions; and what's the impact of ChatGPT on Wikipedia so far?]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Traffic report|All the world's a stage, we are merely players...]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Gallery|WikiPortraits rule!]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Essay|Unusual biographical images]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-03-22/Obituary|Rest in peace]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:11, 2025 ж. наурыздың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28391577 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:04, 2025 ж. сәуірдің 4 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 April 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Special report|Wikipedian and physician Ziyad al-Sufiani reportedly released from Saudi prison]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In focus|WMF to explore "common standards" for NPOV policies; implications for project autonomy remain unclear]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/In the media|Indian judges demand removal of content critical of Asian News International]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News and notes|35,000 user accounts compromised, locked in attempted credential-stuffing attack]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Op-ed|How crawlers impact the operations of the Wikimedia projects]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Opinion|Crawlers, hogs and gorillas]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Debriefing|Giraffer's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Obituary|RHaworth, TomCat4680 and PawełMM]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Traffic report|Heigh-Ho, Heigh-Ho, off to report we go...]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/News from Diff|Strengthening Wikipedia’s neutral point of view]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-04-09/Comix|Thirteen]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 23:25, 2025 ж. сәуірдің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28494227 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 21:11, 2025 ж. сәуірдің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:Hide on Rosé@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 05:34, 2025 ж. сәуірдің 17 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for KiranBOT == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! I apologise for sending the message in English. {{int:please-translate}}. In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT|Steward requests/Bot status#Global bot status for KiranBOT]] on Meta.<br />Kindly note that the request will remain open for 14 days starting today. Thank you for your time. Best regards,<br />[[Қатысушы:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[Қатысушы талқылауы:Usernamekiran|талқылау]]) 14:17, 2025 ж. сәуірдің 19 (+05) <!-- Message manually sent by User:usernamekiran@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=28423712 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 20:03, 2025 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 тізімін пайдаланып User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 08:41, 2025 ж. сәуірдің 29 (+05)</div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News and notes]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In the media]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Recent research]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Arbitration report]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Discussion report]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Traffic report]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Disinformation report]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/News from the WMF]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Humour]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Comix]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/In focus]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Community view]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Debriefing]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Gallery]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-01/Obituary]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:20, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28562138 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2025 == === Nurtenge === Қайырлы таң/күн/кеш/түн, құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы! Осы жылғы қыркүйек айында өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына қазақ тілді делегация ретінде өзімді ұсынамын. Өткен жылы да мен өзімді [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|ұсынған]] болатынмын. Өкінішке қарай, жеке себептерге байланысты менің қатысудан бас тартуыма тура келді. Осы жылы олай тағы да қайталамауға уәде беремін. Осыған дейін әртүрлі халықаралық уикиконференциялар мен кездесулерге қатысып көрген соң менің әжептәуір тәжірибем бар. Және де сол тәжірибемді осы CEE Meeting-ке алғашқы рет қатысу арқылы молайтқым келеді. Халықаралық тәжірибе алу мен жаңа уикимедиашылармен танысу уики-үлесіме жақсы жағынан әсер ететініне сенімдімін. — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 06:50, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 09:12, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:56, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:50, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:32, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:05, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, жөні түзу мақаланы жоюға ұсынды. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 22:35, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}}, шыныменде өте күмәнді өңдеме болды. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:06, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:59, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:17, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:45, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) # {{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:58, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:06, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, бұрынғы іс-шаралардан тәжірибесі бар қатысушы, қауымдастығымызды халықаралық деңгейде көрсете алатындай ағылшын тілін жақсы меңгерген [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:27, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Іске сәт! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:29, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:04, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Шешен Исмаил}} даусыңызға рақмет! Не үшін қарсы екеніңізді жазып өтсеңіз? -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 10:00, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Muzaffar === Ассалаумағалайкум Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен 2025 жыл қыркүйекте өтетін [[:meta:CEE Meeting 2025|CEE Meeting 2025]] конференциясына баруға кандидат ретінде өзімді ұсынамын. Осы кезге дейін халықаралық конференциялар мен марафондардан көп тәжірибе жинадым. Әр айда белсенді 10 қатысушылар тізіміндемін. Халықаралық конференцияда қатысу келесі уикипедиядағы белсенділігімге оң нәтиже береді деген үміттемін. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 13:00, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) #{{Қолдаймын}}. Менің ойымша Мұзаффар Уикипедия концепциясын жақсы түсінеді. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі Уики қауымдастығының ішінде өзін өте белсенді көрсете білді --Алмас Мұстафа 12:40, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:51, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] ([[Қатысушы талқылауы:Yessentaikyzy|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Alpasli|Alpasli]] ([[Қатысушы талқылауы:Alpasli|талқылау]]) 20:11, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:18, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – Мен википедияға үлес қосқандардың барлығын бағалаймын. Мұзаффар өзбекше және қазақша Уикипедияларға да үлкен үлес қосуда. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:45, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:00, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 06:15, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қарсымын}}, былтырғы себеппен. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) ##[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2024|Былтырғы себепте]] мені атап өтпеген сияқты сіз? [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 18:27, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:02, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:11, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Mahmud Abduvaliyev|Mahmud Abduvaliyev]] ([[Қатысушы талқылауы:Mahmud Abduvaliyev|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} -- Сәттілік! [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:30, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:31, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Batyrbek === Қайырлы күн, әріптестер! Биыл Грекияның Салоники қаласында болатын [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Registration CEE Meeting 2025] конференциясына біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. Конференция тек ағылшын тілінде өтеді. Онда қатысушылар арасынан қауымдастыққа қатысты шешім шығаруға қатысатын адамдар болғаны жақсы деген ұсыныс бар. '''Соған байланысты өз үміткерлігімді ұсынамын'''. Көбіңіз білетіндей, Қазақ Уикипедиясында админ әрі бітікші қызметін атқарамын. Уикипедияға қатысты іс-шаралар ұйымдастыруда да тәжірибем бар. Жақында өткен [https://meta.wikimedia.org/wiki/Central_Asian_WikiCon_2025/Team/kk Орталық Азия WikiCon конференциясының ұйымдастырушылары қатарында болғам]. Бұған дейін 2017, 2018, 2022 жылдардағы CEE конференцияларына қатысқам. Биылғы жиында басқа уики-қауымдастықтарға өз қауымдастығымыз туралы айтып, жаңа идеялар әкелетін жоспарым бар. Қауымдастық атынан баратын болғандықтан, бастапқыда сіздердің дауысыңыз керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:54, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} – ұсынысыңыз орынды. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:42, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 21:04, 2025 ж. Мамырдың 14 (+05) #{{Қолдаймын}} Batyrbek қазақ тіліндегі Уикипедияға үлес қосып жүрген көрнекті уикипедияшы. Бұл Википедияшы соңғы жылдары Қырғызстандағы бірнеше студенттермен тәжірибесімен бөліскен кәсіби википедияшылардың бірі. — [[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) #{{Қолдаймын}} – --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:29, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Орел Карл|Орел Карл]] ([[Қатысушы талқылауы:Орел Карл|талқылау]]) 17:46, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:03, 2025 ж. мамырдың 17 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) #{{Қолдаймын}}. Айтып жатқан жоспарларыңызды көрсетсеңіз --Алмас Мұстафа 13:03, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:24, 2025 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:13, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:23, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) #{{Қолдаймын}}, жақсы өкіліміз бола алатын қатысушы, Уикипедияда да, конференцияларда да тәжірибесі бар [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 00:31, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 23:33, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) #{{Қолдаймын}} -- --[[Қатысушы:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] ([[Қатысушы талқылауы:Alphy Haydar|талқылау]]) 18:06, 2025 ж. мамырдың 25 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@Mustafaalmas, шамамен [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%91._%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%E2%80%93_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B осындай], бірақ әлдеқайда жаңартылған презентация жасамақпын, сондай-ақ конференция тақырыбына сай (problem solver) бейімдейтін жоспарым бар. @Джамбульский, пікіріңізге рахмет! Не үшін қарсы екеніңізді білсем деп едім. Мүмкін жақсарту керек бір нәрсе бар шығар. Айтып жіберсеңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) === Nurken === Армысыңдар, әріптестерім! Жоғарыдағы үміткерлердей өзімді осы жылғы қыркүйектегі CEE Meeting 2025 конференциясына ұсынамын. Осы мамырдағы [https://meta.wikimedia.org/wiki/Youth_Conference_2025 CEE Жастар конференциясында] қазақтілді қоғамдастықтың өкілі болған да мен едім. Тәжірибесі бар, ағылшын тілін меңгерген, CEE қоғамының мүшелерін танитын қатысушы ретінде өзімді нашар емес үміткер деп көремін. Қазақша Уикипедияда администратор атағым да бар. Халықаралық әріптестікті одан әрі нығайтуға, жобамызға одан әрі үлес қосуға үнемі дайынмын. Болашақ жоспарлар қатарында Қазақша Уикипедияның әлеуметтік желілеріне назар аудару, мүмкін халықаралық edit-a-thon (өңдеу марафондарын) ұйымдастыру бар. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 05:16, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:27, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. мамырдың 27 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 01:32, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) :@[[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ұлы мәртебелім, бұл айтқандарыңыз тым қарапайым, ұлы мәртебеліңізге лайық емес. Сіз бұл мінберде өте үлкен миссия, өте үлкен мақсат туралы сыр шертуіңіз керек. :Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда, :Үлкен бақыт табу үшін ғаламда, :Үлкен болып қалу үшін ғаламда, :Үлкен арман керек екен адамға :[[Мұхтар Шаханов]] :[[Қатысушы талқылауы:Arystanbek/Мұрағат/1#Үлесіңіз|Мында жазғанымды]] 4-5 жылдан кейін оқып шынымен мынаны мен жаздым ба деп ойланатын кездерім болады. Бір емес бірнеше рет 2 жылға кетіп қайта қайта орала беруімнің мәнісі де осында шығар, білмеймін. Сондықтан әлдеқайда ұлы мақсаттарды армандап қияли болып жазсаңыз менде сізге өз дауысымды беремін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 06:13, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) #{{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Шешен Исмаил|Шешен Исмаил]] ([[Қатысушы талқылауы:Шешен Исмаил|талқылау]]) 15:34, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) # {{Қолдаймын}}--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 19:21, 2025 ж. мамырдың 31 (+05) ===Қорытынды=== Дауыс беру нәтижесінде: [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] және [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] көп дауыс жинап, конференцияға қатысуға лайықты деп табылды. Сәттілік тілейміз! --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 21:05, 2025 ж. маусымның 10 (+05) : {{@|Нұрлан Рахымжанов}}, бауырым, Nurtenge деген қатысушы керекті 75% дауыс жинай алмады ғой. 29% қарсы болды емеес пе... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 03:00, 2025 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] байқауымша бірнеше адам бірігіп ұйымдасқан түрде қарсы шығып отырған сияқтысыздар, немесе бір адам бірнеше тіркелгі жасап бір адам бірнеше рет дауыс беріп отырған сияқты. Ал мына қатысушы есіміңіз бірден бұғаттауға лайық деп санаймын. Біз мында қазақша орта қалыптастырамыз, мәңгүрттікке қарсы күресеміз, қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтеміз деп үлес қосып жүрміз ал сен сияқтылар кері кетіп прогеске қарсы шығып регреске кетіп барасыңдар. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 07:07, 2025 ж. маусымның 12 (+05) :::Ал менің байқауымша сен өте тәрбиесіз баласың! Біріншіден, жасы үлкен адамдарға ізет білдіріп жазғаның жөн. Екіншіден, менің жазғаным саған емес, басқа адамға арналған еді. Үшіншіден, менің осы сайттағы есіміме қатысты не шатағың бар? Мен сенің есімің туралы ештеңе айтып отырған жоқпын ғой. Мысалы, ол неге түрлі-түсті болып жазылған, бұл гомосексуализм бе? Неге латын әліпбиін пайдаландың, тыңшысың ба? Көрдің ба, ондай қарапайым дүниелерге қадала берме. Төртіншіден, өзің сияқты өз дауысымды еркін беріп отырмын, жоқ жерден қастандық іздей берме. Бесіншіден, менің зиянды деп санайтын өңдемелерімді атап шық, әйтпесе құр нақақа жала жапқаннан не пайда??? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 13:52, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::Несіне кектеніп, мазаң кетіп отыр? Жасың қай жерде жазылған еді? Оны қайдан білейік? Тап үлкен болсаң, жасыңа сай болсайшы! Өз қазағыңды көре алмай, әр жерде қарсылық білдіріп жүргенің аз ба? Не өзің үміткер болмайсың, не үміткерді қолдамайсың да! Уикипедияда бір де бір дұрыс белсенділігіңді көрмедім, тек талқылауға кіріп жұртқа әңгіме айтасың да жүресің. Сөзің мен ісіңді дұрыстамағанша саған ешқандай сыйластық жоқ! Ескертемін, бұлай жалғаса берсе аяусыз бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::: Енді қарасаш, Nurtenge деген бала [[Эрнест Төреханов|қазақтың дана жазушысын]] көре алмай, оны ешкіммен ақылдаспай жоюға ұсынды. Бұл нақұрыстың қылығы емес пе? Оған неге ешкім ештеңе демеді? Былтыр осы сияқты тағы біреше мәселе туындап еді, бірақ ол дұрыс жауап беруден қашқақтай бастады. Санасы аздау бір қатысушы екен. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 14:50, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::Сенің сол мақалаға қолыңның ұшы да тимеген ғой. Сақтап қалуға да тырыспағансың. Ол мақала әлі жойылмаған, тек жоюға ұсынылған. Сенің сол мақаланы реттеп, толықтырып, жаңартуға қарайтын уақытың болды ғой. ::::::Былай келісейік: мен мақаладан «жедел жойылсын» үлгісін және бұғаттауыңды алып тастаймын, бірақ сен ойыңды өзгерт — 10 күн ішінде сол мақаланы толықтыр, қосатын дерегіңді қос және қарсылық білдіруді тоқтат. Егер нәтиже болмаса, мақаланы да жоямын, сені де қайтадан бұғаттаймын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:13, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::: Бауырым, сен өйтіп сөйлеме... Ондай талаптарыңды бас-аяғы бар мақаланы жоюға ұсынған адамға айт. Мынау кім, досың ба? Ертең ол Есенберлинді және Әуезовты жоюға ұсынса, тағы да лям-мим демей тыныш отырасың ба? --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 15:25, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::Мен саған тиімді жағын айтамын. ::::::::Жедел жоюға ұсынылған себептері міне: Энциклопедиялық маңызы жоқ, қысқа мақала, жетім мақала, мақала сапасы төмен. ::::::::Саған жақсы мақала болып көрінгенімен, бұл уикипедияның ережелеріне қайшы. Мақалада тек Еңбек жолы мен Шығармалары бар. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:35, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::: Уикипедия не көп, ереже көп қой. Нақты қай ережеге қайшы? Сосын энциклопедиялық маңызы жоқ дегенді қалай түсінуге болады? Мысалы мен оны көріп тұрмын. Мақала көлемі туралы айтсаң да жақсы болады. Сапа жағынан нақты қай жері ұнамай тұр? Ашып айтсаш... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 16:16, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] [[Уикипедия:Маңыздылық]] осы бетті оқып шығыңыз, сосын қатысушы есіміңізді өзгертуге сұраныс жіберіңіз, түрлі түсті тек гомосексуализмнің симболы емес әр жерде тіпті табиғаттың өзінде бар, мысалы [[кемпірқосақ]]. Ал латынға келсек әлемнің көп бөлігі латынды қолданады, көп ел бір жазу түрін қолданса олардың арасындай қарым-қатынас жеңілдеп байланыс арады, кейбір елдер қырсығып латынға көшпей жатыр, мысалы біз, мына жазу орыстың жазуы, кейбір елдер өздерінің төл жазуын мәдени байлық ретінде бағалап керісінше сол өз жазуларын сақтап қалғысы келеді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::: Ережені оқыдым делік. Бірақ мақала соның нақты қай тұсына қайшы? Және бір өтініш - кемпірқосақ туралы айта бермеш. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 20:09, 2025 ж. маусымның 12 (+05) ::::::::::::@[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] айта берген жоқпын, бірінші рет айтып тұрмын. Сіз айтқан мақала маңызды болмағасын жойған болуы мүмкін. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:03, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::::::: Мәңгүрт болсаң, жоя бер... --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:54, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::: 1nter pares, көрдің ба, сен досыңды жақтаймын деп, өзің де өтірік сылтауларға қосылдың. Бұл мақала ешбір ережеге қайшы болып тұрған жоқ, сондықтан оны жоюға нақұрыс қана ұсынады. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 23:45, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::::::::Қатырасың... Мен саған мақаланы жоюға ұсынған кездегі себептерді жібердім, ал сен болсаң, әлі көпіріп отырсың. Басқа дұрыс мақалалармен салыстырып көр. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:51, 2025 ж. маусымның 13 (+05) == ''The Signpost'': 14 May 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/News and notes|WMF to kick off new-CEO quest as Iskandar preps to move on — Supreme Court nixes gag of Wiki page for other India court row on ANI — code-heads give fix-up date for Charts in lieu of long-dead Graph gizmo]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In the media|Wikimedia Foundation sues over UK government decision that might require identity verification of editors worldwide]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Disinformation report|What does Jay-Z know about Wikipedia?]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/In focus|On the hunt for sources: Swedish AfD discussions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Technology report|WMF introduces unique but privacy-preserving browser cookie]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Debriefing|Goldsztajn's RfA debriefing]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Obituary|Max Lum (User:ICOHBuzz)]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 2)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/Comix|Collection]] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-05-14/From the archives|Humor from the Archives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:01, 2025 ж. Мамырдың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28671646 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|талқылау]])</bdi> 03:07, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 20:26, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 08:07, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|талқылау]]) 21:47, 2025 ж. мамырдың 29 (+05)</bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 тізімін пайдаланып User:Udehb-WMF@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Стратегия 2030 == Армысыздар! Бұл тақырыпта мақала бар ма? Қайдан көруге болады? [[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 02:13, 2025 ж. маусымның 10 (+05) :Армысыз! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy Мына жерден] көрсеңіз болады. Қазақшасы бар сияқты еді, бірақ бұл жерде жоқ екен. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 20:54, 2025 ж. маусымның 10 (+05) == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:00, 2025 ж. маусымның 14 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:44, 2025 ж. маусымның 17 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 24 June 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News and notes|Happy 7 millionth!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/In the media|Playing professor pong with prosecutorial discretion]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Disinformation report|Pardon me, Mr. President, have you seen my socks?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Recent research|Wikipedia's political bias; "Ethical" LLMs accede to copyright owners' demands but ignore those of Wikipedians]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Traffic report|All Sinners, a future, all Saints, a past]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/News from Diff|Call for candidates is now open: Wikimedia Foundation Board of Trustees]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Opinion|Russian Wiki-fork flails, failing readers and editors]] * Debriefing: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Debriefing|EggRoll97's RfA² debriefing]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 3)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-06-24/Comix|Hamburgers]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:31, 2025 ж. маусымның 24 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28849846 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 01:56, 2025 ж. маусымның 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 тізімін пайдаланып User:Johan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 18 July 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News and notes|Is no WikiNews good WikiNews? — Election season returns!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In the media|How bad (or good) is Wikipedia?]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/WikiProject report|WikiProject Medicine reaches milestone of zero unreferenced articles]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/In focus|Wikimania 2025: Connecting Wikimedians across the world for 20 years]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Recent research|Knowledge manipulation on Russia's Wikipedia fork; Marxist critique of Wikidata license; call to analyze power relations of Wikipedia]] * News from the WMF: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/News from the WMF|Form 990 released for the Wikimedia Foundation’s fiscal year 2023-2024]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Discussion report|Six thousand noticeboard discussions in 2025 electrically winnowed down to a hundred]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Comix|Divorce]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Opinion|Women are somewhat under-represented on the English-language Wikipedia, and other observations from analysis]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Community view|A Deep Dive Into Wikimedia (part 4): The Future Of Wikimedia and Conclusion]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Obituary|Pvmoutside, Atomicjohn, Rdmoore6, Jaknouse, Morven, Martin of Sheffield, MarnetteD, Herewhy, BabelStone]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Traffic report|God only knows]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-07-18/Humour|New forum created for people who don't care about Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:53, 2025 ж. шілденің 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=28903822 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 August 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/News and notes|Court order snips out part of Wikipedia article, editors debate whether to frame shreds or pulp them]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Discussion report|News from ANI, AN, RSN, BLPN, ELN, FTN, and NPOVN]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Disinformation report|The article in the most languages]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Community view|News from the Villages Pump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/In the media|Disgrace, dive bars, deceased despots, and diverse dispatches]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Crossword|Accidental typography]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Comix|best-laid schemes o' wikis an' men]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-08-09/Traffic report|I'm not the antichrist or the Superman]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2025 ж. тамыздың 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29085669 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 02:36, 2025 ж. тамыздың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 тізімін пайдаланып User:Quiddity (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 9 September 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/News and notes|Wikimedia Foundation loses a round in court]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/In the media|Congress probes, mayor whitewashed, AI stinks]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Disinformation report|A guide for Congress]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Recent research|Minority-language Wikipedias, and Wikidata for botanists]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Technology report|A new way to read Wikisource]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Traffic report|Check out some new ''Weapons'', weapon of choice]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-09-09/Essay|The one question]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:08, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29233676 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global discussion on Welcome messages == <div lang{{=}}"en" dir{{=}}"ltr">Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.</div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 07:39, 2025 ж. қыркүйектің 13 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&oldid=29262336 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 2 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/News and notes|Larry Sanger returns with "Nine Theses on Wikipedia"; WMF publishes transparency report]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/In the media|Extraordinary eruption of "EVIL" explained]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Disinformation report|Emails from a paid editing client]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Discussion report|Sourcing, conduct, policy and LLMs: another 1,339 threads analyzed]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Community view|The pressing questions of the modern WWW, as seen from the Village Pump]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Recent research|Is Wikipedia a merchant of (non-)doubt for glyphosate?; eight projects awarded Wikimedia Research Fund grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Opinion|Some disputes aren't worth it]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Obituary|Michael Q. Schmidt]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Traffic report|Death, hear me call your name]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-02/Comix|A grand spectacle]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:54, 2025 ж. қазанның 2 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29367448 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 09:48, 2025 ж. қазанның 9 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 тізімін пайдаланып User:RamzyM (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 16:43, 2025 ж. қазанның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 20 October 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/News and notes|Board shuffles, LLM blocks increase, IPs are going away]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Special report|The election that isn't]] * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Interview|The BoT bump]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/In the media|An incident at WikiConference North America; WMF reports AI-related traffic drop and explains Wikipedia to US conservatives]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Traffic report|One click after another]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-10-20/Humour|Wikipedia pay rates]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:45, 2025 ж. қазанның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29377595 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Global bot approval request for SchlurcherBot == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:hello}}! {{#ifeq:{{CONTENTLANGUAGE}}|en||I apologize for sending this message in English. {{int:please-translate}}.}} In accordance to [[:m:Bot policy#Global bots|the policy]], this message is to notify you that there is a new approval request for a global bot. The discussion is available at [[:m:Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Steward_requests/Bot_status#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot]] on Meta-Wiki. All Wikimedia community members are invited to participate. Thank you for your time. Best regards, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 03:10, 2025 ж. қазанның 22 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Bot_policy/New_global_bot_discussion&oldid=29480590 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:12, 2025 ж. қазанның 30 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 тізімін пайдаланып User:MKaur (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 November 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/News and notes|Temporary accounts go live and WMF board member self-suspends]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Community view|Six Wikipedians' thoughts on Grokipedia, and the humanity of it all]] * Wikicup report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Wikicup report|BeanieFan11, WikiCup victor of 2025, covers the results]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/In the media|Jimbo's book, an argument about genocide, and a train of shame]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Recent research|Taking stock of the 2024–2025 research grants]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Opinion|With Grokipedia, top-down control of knowledge is new again]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Obituary|Struway]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Traffic report|The documentaried, the disowned, the deceased, Diwali and the Dodgers]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-11-10/Comix|Head of steam]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17:56, 2025 ж. қарашаның 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29568932 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:22, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:16, 2025 ж. желтоқсанның 1 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:05, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:18, 2026 ж. қаңтардың 15 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:21, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 тізімін пайдаланып User:Tiven2240@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 02:01, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:31, 2026 ж. қаңтардың 29 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13:03, 2026 ж. ақпанның 17 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 09:14, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:08, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 тізімін пайдаланып User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 11:50, 2026 ж. сәуірдің 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 05:57, 2026 ж. сәуірдің 26 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 04:28, 2026 ж. сәуірдің 28 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias&oldid=30466145 тізімін пайдаланып User:ABreault (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE Meeting 2026 == {{жабық}} [[Клуж-Напока]]да ([[Румыния]]) өтпек [[meta:Wikimedia CEE Meeting 2026|Wikimedia CEE Meeting 2026]] (Орталық және Шығыс Еуропа Уикимедиясы) конференциясына қатысамын деген ұсыныстар: === Nurken 2026 === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақпын. Уикипедиядағы «мансабым» бойы белсенділігім жалғаса берді. Қазақша Уикипедияда соңғы 365 күнде [https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken 6 100] өңдеме жасадым. Жалпы стастикасын алсақ, күніне 10.709 өңдеме жасап жүрмін. Осы жылғы 1 қаңтардан бері 45 мақала жаздым (Қазақша Уикипедияны ғана санасақ). Уикипедия сыртындағы да үлесімді алсақ. Жақында Қазақша Уикипедияның [https://www.instagram.com/wikimediakz/ Instagram-дағы аккаунтын] қайта бастадық, соның иллюстрацияларына, жаңғыру идеясына жауаптымын. Уикимедия Аустрия кеңсесінен камера сұрап алып, жақында ғана аяқталған Еуровидениеге қатысы бар түрлі фото жасап, оларды [[commons:Category:Images taken by Nurken/Eurovision 2026|Ортаққорға жүктедім]]. Уикидерек, басқа да жобаларға үлесімді қосып жүремін. Еуропадағы осы ағылшынтілді конференцияға баруға қабілеттімін: ағылшын тілін жақсы меңгергенмін, Еуропада тұрамын, белсенді қатысушымын, халықаралық қоғамдастықтан таныстарым бар, коммуникациядан жаман емеспін. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 03:31, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:15, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:56, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} Қос қолдап дауыс беремін. Әбден лайық қатысушы.[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} —-[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:36, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 19:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) === TheNomadEditor (Muzaffar Turgunov) === Кеш жарық, әріптестер! Биылғы CEE Meeting конференциясына өзімді ұсынбақшымын. Қазақша Уикипедияда 7800+ өңдеме жасадым. Жыл бойы белсенді қатысушымын. Уикипедияда [[Жоба:Уики-көктем_2026#Қатысушылар|Уики-көктем 2026]] байқауына 60+ мақала жаздым және [[meta:Wikipedia 25/Turkic Marathon/Participants|Turkic Marathon 2025]] байқауына 60 мақала жазып қатыстым. 2026 жылда Тіл комитеті ұйымдастырған 2 семинарда баяндамашы болдым. Ортаққорға суреттер жүктедім. Осы жылғы конференцияда Қазақша Уикипедиядағы медициналық мақалалар туралы презентация оқуға өтініш тапсырдым. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:38, 2026 ж. мамырдың 19 (+05) #{{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:35, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 22:22, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:04, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:10, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} – [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 12:28, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 14:16, 2026 ж. мамырдың 21 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:31, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:28, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Mirzoulugʻbek|талқылау]]) 22:05, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] ([[Қатысушы талқылауы:Дауткулова Ақмарал|талқылау]]) 22:55, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) # {{Қолдаймын}} Мұзаффар жақсы дайындалып барады деп ойлаймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 10:25, 2026 ж. мамырдың 23 (+05) {{жабық-соңы}} == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:19, 2026 ж. мамырдың 22 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:14, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 21 June 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:21, 2026 ж. маусымның 21 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30604303 тізімін пайдаланып User:Bri@metawiki деген хабарлама жіберген --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|талқылауы]])</bdi> 22:11, 2026 ж. маусымның 23 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 тізімін пайдаланып User:Codename Noreste@metawiki деген хабарлама жіберген --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 18:29, 2026 ж. маусымның 25 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 тізімін пайдаланып User:Sannita (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == ''The Signpost'': 13 July 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 12:27, 2026 ж. шілденің 13 (+05) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 тізімін пайдаланып User:JPxG@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 17:24, 2026 ж. шілденің 24 (+05) </bdi> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 тізімін пайдаланып User:DreamRimmer@metawiki деген хабарлама жіберген --> grfbfiwu92pagef9p2i4axiwas3k5lo 0 9240 3634366 3633225 2026-07-24T17:57:09Z Kasymov 10777 3634366 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Әлімхан Ермеков | Шынайы есімі = | Суреті =Alimkhan Yermekov (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Алаш Орда үкіметінің вице-премьер-министрі | Реті = | Ту =1200px-Proposed Flag of the Alash Autono my.svg.png | Ту2 = | Басқара бастады = [[13 желтоқсан]] [[1917]] | Басқаруын аяқтады = [[5 наурыз]] [[1920]] | Ізашары = | Ізбасары = | Премьер = [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан]] | Туған күні = 25.05.1891 | Туған жері = Бөріктас, [[Ақтоғай ауданы]], [[Қарағанды облысы]] | Қайтыс болған күні = 22.06.1970 | Қайтыс болған жері = [[Қарағанды]] | Жерленді = [[Қарағанды]] | Діні = Ислам | Әкесі = Әбеу | Анасы = | Жұбайы = Рахиля | Балалары = Раушан, [[Мағауия Әлімханұлы Ермеков|Мағауия]] | Партиясы = [[Алаш партиясы|Алаш]] | Білімі = Томск технологиялық университеті | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons =Alimkhan Ermekov | Марапаттары = }} '''Әлімхан Әбеуұлы Ермеков''' (25 мамыр 1891, [[Қарқаралы уезі|Қарағанды облысы,]] [[Семей облысы (Ресей империясы)|Ақтоғай ауданы, Темірші болысы]] — 22 маусым 1970, Қарағанды) — мемлекет және қоғам қайраткері, [[Алаш Орда]] үкіметінің вице-премьер-министрі. Қазақтан шыққан тұңғыш математика профессоры. ==Өмірбаяны== [[Арғын]] тайпасы, [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек руының]] Сары Танас бұтағынан шыққан.<ref>«Қаракесек шежіресі», екінші том, Павлодар, «ЭКО» ЖШС баспаханасы, Т.А. Еңсебаев . Кітаптың таралымы – 500 дана. 2017</ref> ===Балалық шағы=== '''Әлімхан Ермеков''' 1891 жылы осы күнгі [[Қарағанды облысы]], [[Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)|Ақтоғай ауданы]], [[Бөріктас]] деген жерде дүниеге келеді. Әкесі Әбеу халыққа қадірлі, озық ойлы, орысша сауаты бар, өз дәуіріндегі зиялылардың бірі болған. 1899 жылы Қарқаралыдағы қалалық училищеге оқуға түседі. Мектеп қабырғасында зейінді, алғыр болған Әлімхан мектепті үздік бітіріп, 1905 жылы Семейдегі ерлер гимназиясына түседі. Осы оқу орнын 1912 жылы алтын медальмен бітіріп, Томск технология институтының тау-кен факультетіне қабылданады. ===Томскідегі оқуы=== Томскте оқып жүріп орыстың озық ойлы ойшылдарымен, ғалымдарымен танысады. [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов|Шоқан Уәлихановтың]] досы [[Григорий Николаевич Потанин]] Әлімханның бойындағы білімге деген талпынысты көріп, тәнті болады. Қарт Потанин Әлімханға ағалық ақыл беріп, оған: «Әлімхан сенің білімің - ол қазақтың білімі. Сол себепті жақсы оқы және өзгелерді оқыт» - деп, үлкен үміт артқан. Осы сөздерді Әлімхан аға өмірлік ұстанымына айналдырып, ақтық демі қалғанша ұлтымызға еңбек етті. Григорий Потанин Ермековке бекер назар аудармағанын уақыт дәлелдеді. Әлімхан Ермеков өз қолымен толтырған анкетарларда ағылшын, неміс, француз, итальян тілдерін білетінін көрсеткен. Қызметтес болған, шәкірт болған және Әлімхан Ермековпен өмір жолы тоғысқан тұлғалардың барлығы дерлік Әлімхан жайында жылы лепес білдірген. Терең білімді, көркем-мінезді Әлімхан Ермековтың замандасы [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] келесі өлең жолдарын арнаған: :Әлімхан Ермекұлы жас жігіттен, :Келеді екінші болып бұл ретпенен. :Қазақта мұндай жігіт көрмедім, - деп, :Ардақты қарт Потанин лепес еткен. :Томдағы инженерлік сабағында, :Жетеді біл жылдан соң тамамына. :Өткізбекші өмірін ілім үстінде, :Бір түрлі биіктік бар талабында. :Сөйлеп кетсе, қозғалар бойда жаның, :Тас болса да ерітер жүрек қанын. :Шындығы, тереңдігі, әділдігі, :Тусаң ту осылай, - дегізер жанның бәрін. :Адалдық, ақжүректік, ақтығына, :Бір ауыз қарсы айта алмай құрыды әлің. :Меніңше Ермеков - деген бала, :Ұқсайды ұшқыр қыран қаршығаға. :Сөз, білімін сынайтын жер ілгері, :Әзір адал кісі ғой, жеке дара. ===Алаш қозғалысы=== Патша өкіметі құлатылғаннан кейін елдегі қалыптасқан жағдайды айқындап, алда не істеу керектігін шешіп алу үшін жер-жерде қазақ съездері ашылып жатты. Ә. Ермеков, алғаш рет саяси іске алаш қозғалысына, 1917 жылы 27 сәуір, 7 мамыр аралығында өткен Семей облыстық қазақ съезіне қатысады. Онда ол басқа да адамдармен бірге съезд президиумының хатшылығына, одан кейін съезд шешімімен Семей облыстық қазақ комитетінің мүшелігіне сайланады. Әмбе ол, қазақтар жағынан [[Халел Ғаббасов]] екеуі Семей облыстық атқару комитетінің төрағасының орынбасары болады. Шілде айындағы жалпықазақтық съезде Семей облысынан Бүкілресейлік құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылады. 1917 жылы 8-17 қазанда 1-Сібір облыстық съезіне, делегаттар жиналысы атынан қатысады да, оның президиумына Семей облысынан кіреді. Съезде Сібір автономиясының негізгі заңын жазатын комитет құрылып, оған қазақ делегаттары Ә. Ермековті кіргізеді. Міне, алаш жолындағы көптеген саяси істерге қатысып, шыңдалған Әлімханды [[Қазақ газеті|«Қазақ» газеті]] «Технологический институтқа асқан зеректер ғана түседі. Әлімхан білімді, шешен, өткір, халыққа қызмет етуді өзіне парыз санаған жігерлі жас азамат»,&nbsp;— деп сипаттайды. Осындай жан-жақты дарын иесі жас сұңқардың желтоқсанда өткен жалпы қазақ съезінде Алашорда үкіметінің мүшелігіне өтуі таңғажайып емес еді. Әмбе ол, «Алаш» партиясының Семей облыстық комитетінің мүшесі де болатын. Әлихан Ермековтің тарихи зор еңбегінің бірі&nbsp;— Қазақ автономиясы шегарасының біртұтастығын жанқиярлықпен қорғауы. Осы орайда ол 1920 жылы 17 тамызда [[Ленин]]нің төрағалығымен өткен қазақ өкілдері қатысқан Халық комиссарлары кеңесінің мәжілісінде Қазақ автономиясы туралы мәселе қаралғанда, Қазақстанның жағдайы туралы Ә.Ермеков баяндама жасайды. Онда ол жер, Қазақстанның шегарасы туралы мәселелерді қамтып, өктемшіл, озбыр, отаршылдық пиғылдағы өкілдермен қызу айтысқа түсіп, өз пікірін тиянақты, жан-жақты, бұлтартпас дәлелдермен қорғап шығады. Окупанттар өз кінәсін мойындап, нәтижесінде, кезінде қазақтардан тартып алынған Каспийдің теріскей жағалауындағы ені бір шақырымдық және Ертістің сол жағалауындағы он шақырымдық ұлан-ғайыр жер [[Ленин]]нің тікелей қолдауымен Қазақ еліне қайтарылады. ===Кеңес Үкіметі=== Қазақ автономиясын құруда Ә.Ермековтің өлшеусіз еңбегін зерделей отырып, онан кейінгі жасампаздық жолдары Қазақ елінің шаруашылық жайын қалыптастырып, нығайтуға халықты ағарту сияқты нақты істерге бағытталғандығына көз жеткіземіз. [[Қарқаралы]]да мектеп ашады, [[Ташкент]] пен Алматыдағы жоғары оқу орындарында математикадан дәріс оқиды. «Ұлы математика курсы» 1-бөлім (1935), «қазақ тілінің математика терминдері» (1936) атты оқулық, кітаптарды жарыққа шығарады. Қазақ арасынан тұңғыш математика ғылымының профессоры атағын алады. Сонымен бірге нағыз білім мен біліктілікті қажет ететін сала&nbsp;— Халық шаруашылығын жоспарлау комитетінде және басқа да жауапты қызметтерде болады. 1929-1930 жылдары бір топ қазақ зиялылары абақтыға алынып, тергеуге түскенде, Ә.Ермековті де түрмеге қоса қамайды. Алаш ісінің мүлдем құртылып, ұрпақтық сабақтастық үзіліп қалмау және ұлт зиялылары болашақты ойлап, Алаштың жас түлек дарындары М.Әуезов пен Ә.Ермековті сақтап қалу мақсатында олар, «кінәларын мойындап» сол жолы бостандыққа шығады. Алайда 1937 жылғы қара бұлт Ә.Ермековтің басына тағы да үйіріліп, 1939 жылы сотталып, 1947 жылға дейін түрмеде отырып шығады. Түрмеден шыққаннан кейін жаламен қайта ұсталып, 1958 жылы босайды. 1957 жылы 26 қарашада толық ақталып, Қарағанды Мемлекеттік техникалық университетінде математикадан дәріс оқиды. 1970 жылы қайтыс болады. ==Әлімхан Ермеков атында== * [[Әлімхан Ермеков көшесі (Астана)|Астана қаласындағы Әлімхан Ермеков атындағы көше]] * Астана қаласындағы Әлімхан Ермеков атындағы №38 мектеп-лицей<ref>{{Ресми сайт|https://sh38-astana.edu.kz/}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.abai.kz/content/nyrbek-matzhani-alashtyn-elimkhany Нұрбек Матжани. Алаштың Әлімханы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219192605/http://abai.kz/content/nyrbek-matzhani-alashtyn-elimkhany |date=2011-12-19 }} * [http://www.abai.kz/content/elimkhan-ermekov-yly-matematika-kursy Әлімхан Ермеков. "Ұлы математика курсы"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219085400/http://abai.kz/content/elimkhan-ermekov-yly-matematika-kursy |date=2011-12-19 }} {{Алаш Орда}} [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қазақстан математиктері]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] 31r1fzz0scx3i13wwuduck1wf3u8qru 0 9244 3634364 3633221 2026-07-24T17:56:32Z Kasymov 10777 3634364 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Жақып Ақбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = Ақбаев.jpg | Сурет ені = 300 | Атауы = | Титулы = [[Алашорда]] үкіметінің бас прокуроры | Ту = Flag of the Alash Autonomy.svg | Ту2 = | Басқара бастады = [[шілде]] [[1917]] | Басқаруын аяқтады = [[1920]] | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Туған күні = 25.10.1876 | Туған жері =[[Қарағанды облысы]], [[Ақтоғай ауданы]], [[Берікқара болысы]], №3 ауы­лының [[Төңіректас]] деген жері | Қайтыс болған күні = 4.7.1934 | Қайтыс болған жері = [[Алматы]], [[Қазақ АКСР]] | Жерленді = | Діні = [[ислам]] | Әкесі =Ақбай | Анасы = | Жұбайы =Гүлбахор (Гүлбіш) | Мамандығы = [[заңгер]] | Балалары =Кәмілмұрат, Кәмілшат, Аргуния, Наймания, Андромедия, Аспазия.. | Партиясы =[[Алаш партиясы|Алаш]] | Білімі = [[Санкт-Петербург университеті]] (1903) | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Жақып Ақбайұлы''' ([[25 қазан]] [[1876 жыл]] – [[4 шілде]] [[1934 жыл]])<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref> — Алаш қайраткері, заңгер, [[Алаш Орда|Алашорда]] үкі­ме­ті­нің мүшесі, қазақтан шыққан тұңғыш құқықтану магистрі. ==Өмірбаяны== [[Арғын]] тайпасы, [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек руының]] Сары Танас бұтағынан шыққан.<ref>«Қаракесек шежіресі», екінші том, Павлодар, «ЭКО» ЖШС баспаханасы, Т.А. Еңсебаев . Кітаптың таралымы – 500 дана. 2017</ref> [[1876]] жылы 25 қазанда [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]], [[Қарқаралы уезі]], Берікқара болысы, №3 ауы­лының [[Төңіректас]] деген жерінде дәулетті отбасында туған.<ref>«Қаракесек шежіресі», екінші том, Павлодар, «ЭКО» ЖШС баспаханасы, Т.А. Еңсебаев . Кітаптың таралымы – 500 дана. 2017</ref> [[1886]] жылы [[Қарқаралы қаласы]]ндағы қазақ интернатында оқып, [[1889]] жылы Омбы гимназиясына түсіп, онда 7 жыл, онан кейін Томск гимназиясына ауысып онда бір жыл оқып, [[1898]] жылы бітіріп шығады да, Санкт-Петербург университетінің заң факультетіне түседі. [[1903]] жылы 1-дәрежелі дипломмен бітіріп шығады. ЖОО-да оқып жүргенде ілім-білімнің әр саласын меңгеруге талаптанады. Адамның есте ұстау қабілеті мен фактілерді екшелеудің әдіс-тәсілдерін жете меңгеру үшін Одесса қаласындағы мнемоника профессоры С.Файнштейннен дәріс тыңдауға және [[Санкт-Петербургтегі Археология институты]]на оқуға түсуге университет басшыларына өтініш те жазады. Мемлекеттік сынақ комиссиясында «Қазақтардың некелік құқығы» атты тақырыпты қорғауға бекітіп алады. Кейін осы тақырыпты түрмеде отырғанда ары қарай жалғастырып, кеңейтіп, [[1907]] жылы Орыс географиялық қоғамының Семей бөлімшесінің жазбаларында жариялайды. ЖОО бітірісімен Омбы сот палатасына қызметке тұрады. [[1905]] жылғы тамызда [[Омбы қаласы]]ндағы 2-учаскенің бітімші соты болады. ==Патша манифесі== [[1905]] жылғы шілде айында [[Омбы|Омбы қаласында]] патша [[әкімшілік]] орындарының мәжілісі өтіп, онда Дала өлкесінің генерал-губернаторы Сухотин бас болып қазақ өкілдерін [[Дума сайлауы]]на қатыстырмау туралы мәселе қозғайды. Міне, осы шешімге қарсылық ретінде [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Ә.Бөкейханның]] ұйымдастыруымен [[Қарқаралы уезі]]нің 42 қазақ өкілетті адамдары атынан патшаға [[1905]] жылы 22 шілдеде Ақбаевтың құрастыруымен жеделхат жіберіледі. 1905 жылы 17 қазандағы патша манифесінен кейін жер-жерде бостандық, теңдік, сөз еркіндігі жөнінде қызу талас, митингілер өтіп жатты. Іле-шала осындай митингі, шерулер 19 қазанда Омбы қаласында өтіп, оған Ақбаев қызу кірісіп кетеді. ''«Үкіметке тіл тигізгені»'' үшін ол қызметінен қуылады. Артынан ол Кереку қаласы, Баянауыл станицасында жиындар өткізіп, патша режимін шенеген сөздер сөйлейді. [[1905]] жылғы 15-16 қарашада Қарқаралы қаласында өткен үлкен жиында ол тағы да жалынды сөз сөйлейді. Патшаның жергілікті әкімшілігі ''«мемлекеттік қылмыс істеп, опасыздық жасады»'' деп [[1906]] жылғы 11 қаңтарда тұтқындап, [[Семей]] түрмесіне жөнелтеді. Міне, осы кезден бастап Ақбаев патша және Кеңес өкіметі кездерінде үнемі қуғын-сүргінді, тепкіні көп көріп, абақты-айдаудан көз ашпады деуге болады. [[Жетісу облысы]]ның [[Қапал уезі]]не 2 жылға жер аударылады. Қайда жүрсе де ол патша шенеуніктерінің парақорлығын, халыққа жасаған озбырлығын үнемі әшкерелеп отырады. [[Қарқаралы уезі]]ндегі шаруалар учаскесінің бастығы Цыловтың және де басқалардың парақорлығын әшкерелейді. Қапалда жүргенде де келімсектерден қиянат көрген қазақтардың мүдделерін қорғап, осында айдауда жүрген [[Көлбай Төгісов|К.Төгісовпен]] бірлесіп, сот процесінде әділ шешім шығаруға ықпал жасайды. ==Кеңес үкіметі== Ақбаевтың патша әкімшілігінің жоғары орындарына өзінің жазықсыз жапа шегіп, айдауда жүрген мерзімін қысқартып, не сот үкімін бұзу жөніндегі арыз-шағымдарында (''мысалы, сенатор граф Паленге жазылған осы құжатты және Ақбаевқа қатысты басқа да материалдарды алғаш тауып, жариялаған белгілі ақбаевтанушы-ғалым, М.Құл-Мұхаммед'') өзінің жеке басының мәселелері көрініс тапқандай болып көрінгенімен, шын мәнісінде, ол құжаттарда патша әкімшілігінің озбырлық, зорлық-зомбылық, зымияндық саясаты, шенеуніктердің парақорлығы, жер мәселесінің ушығуы сияқты мәселелер көтерілген. [[Ақпан төңкерісі]]нен соң [[1917]] жылғы 27 сәуір мен 7 мамыр аралығында өткен [[Семей облыстық қазақ съезі]]н өткізуге белсене араласып, оның облыстық комитетінің мүшелігіне де сайланады, сол жылғы 24 қыркүйекте өткен кеңесіне де қатысады. [[1917]] жылғы шілде айында болған Жалпы қазақтық съезде Құрылтай жиналысқа депутаттыққа ұсынылып, ал Желтоқсандағы съезде [[Алаш Орда|Алашорда үкіметінің]] мүшелігіне өтеді. [[Азамат соғысы]] жылдары [[Колчак]] және тағы басқа уақытша өкіметтер оны бірнеше рет абақтыға жауып, ату жазасына да кесіп, артынан ол үкімді бұзып, Ақбаевтың басы шыр айналып, Алашорда үкіметінің мүшесі ретінде елдік, алаш ісіне толыққанды бел шеше араласу мүмкіншілігінен айырылады. ==Қайтыс болуы== Кеңес өкіметі орнаған соң ол Семей губревкомының заң бөлімінде жұмыс істеп, оның ''«етене араласуымен губерния бойынша сот-тергеу учаскелері құрылады»''. Біраз уақыт Семей кеңестік халық сотының мүшесі болады, Қарқаралы уездік халыққа білім беру бөлімінде және Семейде әр түрлі қызметтер атқарады. Ақбаев басқа да Алаш қайраткерлері сияқты сталиндік зобалаңға түсіп, [[Воронеж]]ге жер аударылып, ол жақтан ауруына байланысты елге қайтарылып, [[1934]] жылы 4 шілдеде Алматыда қайтыс болады. ==Зерттеулері== Ақбаевтың өмірі мен қызметі, саяси серіктері [[Ахмет Байтұрсынұлы]] және Ж. Досмұхамедов тағы басқа Алаш ардагерлерімен үндес келеді. Ақбаев қазақтың әдет-ғұрып заңдарын, соның ішінде отбасы-неке құқығын зерттеп, баспасөз бетінде публицистикалық материалдар жариялады. Қазақтың әдет-ғұрып, неке-отбасы мәселелері туралы көптеген еңбектер жазды. Абай аулымен қоңсы қонып, жастайынан ұлы ақынның өлеңдерін жаттап өсті. [[1909]] жылы Абай жырларының Петербургте кітап болып шығуына қолғабыс жасады. ''«Қазақстандағы семья-неке қатынастары»'' ([[1907]]), ''«Қазақтың шығу тегі туралы»'' ([[1927]]) тағы басқа ғылыми зерттеулері Абайдың қарасөздері мен ''«Бірер сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы»'' шығармаларымен үндеседі. Алашорда қозғалысына белсене қатынасып, Семейде қызметте жүрген кезде [[Әуезов]]пен таныс-біліс, пікірлес, аралас-құралас болған.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8</ref><ref>Қазақстанның қазіргі заман тарихы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. 2-басылымы, өңделген. Жалпы редакциясын басқарған тарих ғылымының докторы, профессор Б. Ғ. Аяған. Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-933-9</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары]] [[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]] {{Bio-stub}} {{Алаш Орда}} roqfn1i0sunumqc9heuw0whnyen2ves 4 9575 3634697 3572396 2026-07-25T11:53:52Z Arystanbek 14348 /* Боттар */ 3634697 wikitext text/x-wiki <!-- {{shortcut|УП:АУБ/АВТ}} --> [[Уикипедия:AutoWikiBrowser|AWB]] құралын қолдануға рұқсаты бар қатысушылар тізімі. Рұқсат алу үшін [[Уикипедия талқылауы:AutoWikiBrowser/CheckPage|талқылау]] бетіне жазыңыз. Мұндағы қатысушылар жартылай-автоматты түрде, ал боттар автоматты түрде өңдеу жасай алады. Сондықтан бот иелеріне мұқият болған абзал. <!--Message: --> <!--enabledusersbegins--> == Боттар == <!--enabledbots--> * ArystanbekBot * Batyrbekbot * BolatbekBot * DBot * GaiJinBot * JigildikBot * Kasymbot * NurlanBot <!--enabledbotsends--> == Қатысушылар == * Білгіш Шежіреші * Мұхамеджан Амангелді * Нұрлан Рахымжанов * Ұлы Тұран * Ashina * Arystanbek * Batyrbek.kz * Esetok * GaiJin * Kasymov * Kaiyr * Ulan * Volkov * Zscout370 <!--enabledusersends--> sgassnrhy0s0yth1ekfkc4czo9830bb 0 16919 3634612 3412476 2026-07-25T08:15:49Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634612 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Леондинг |шынайы атауы = Leonding |сурет = [[Сурет:Leonding Stadtplatz Weihnachten.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Leonding COA.jpg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=16 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=15 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Херберт Шперль ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 24.05 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 287 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 25 676 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 732 |пошта индексі = 4060 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 12 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.leonding.at |сайт тілі = de }} '''Леондинг''' ({{lang-de|Leonding}}) — [[Аустрия]]дағы қала. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 25 676 адамды құрайды (1 қаңтар 2008). Алып жатқан жер аумағы 24.05 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 12''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херберт Шперль ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.leonding.at Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506153945/http://www.leonding.at/ |date=2021-05-06 }} {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] qkak5y7tp1d63j57oyn4w0fya8ydlx4 0 16949 3634613 3476939 2026-07-25T08:15:59Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634613 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Энс |шынайы атауы = Enns |сурет = Enns 02.jpg |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Enns COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=28 |lon_sec=30 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 33.27 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 281 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 10 888 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7223 |пошта индексі = 4470 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 05 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.enns.at |сайт тілі = de }} '''Энс''' ({{lang-de|Enns}}) — [[Аустрия]]дағы қала. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10 888 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 33.27 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — 4 10 05. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.enns.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 6hix7n8zjd6bevi0y6pb1kzc6xyltt5 0 24462 3634269 3631436 2026-07-24T12:51:22Z 1nter pares 146705 3634269 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі =Стивен Джеррард |толық аты = Стивен Джордж Джеррард |лақап аты = ''Стиви Джи'' |сурет = Steven Gerrard, 2014.jpg |сурет ені = 230px |атауы = |туған күні = 30.5.1980 |туған жері = [[Уистон]], [[Мерсисайд]], [[Англия]] |азаматтығы = {{flagicon|England}} [[Англия]] |бойы = 183 см |салмағы = 83 кг<ref>[http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/8-steven-gerrard Профиль ФК «Ливерпуль» ресми сайтада]</ref> |позиция = [[жартылай қорғаушы]] |қазіргі клуб = {{flagicon|Шотландия}} [[Рейнджерс (футбол клубы)|Рейнджерс]] |қызметі = бас бапкер |клубтары = {{футбол карьерасы |1997—2015|{{flagicon|England}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|504 (120) |2015—2016|{{flagicon|АҚШ}} [[Лос-Анжелес Гэлакси]]|34 (5)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2000—2014|{{flagicon|England}} [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англия]]|114 (21)}} |бапкер клубтары ={{футбол карьерасы |2017—2018|{{flagicon|England}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|жас |2018—|{{flagicon|Шотландия}} [[Рейнджерс (футбол клубы)|Рейнджерс]]| }} }} '''Стивен Джордж Джеррард ''' ({{lang-en|Steven George Gerrard}}; [[30 мамыр]] [[1980 жыл|1980]], [[Уистон]], [[Мерсисайд]], [[Англия]]) — [[Англия|ағылшын]] [[Футбол|футболшысы]], «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]» футбол клубы мен [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англия Ұлттық футбол құрама командасының]] экс-жартылай қорғаушысы. Қазір [[Рейнджерс (футбол клубы)|"Рейнджерс"]] клубының бас бапкері. == Мансабы == === Алғашқы қадамдар === Джеррард футбол ойнауды туған қаласының «Уистон Джуниорс» командасының құрамында бастаған. 9 жасында оны «Ливерпуль» скауттары байқап, 1989 жылы ол «Қызылдардың» жас жеткіншектер командасына қосылады<ref name="lfc profile">{{cite web|url = http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/gerrard/|title = 1st Team squad profiles: Steven Gerrard|publisher = Liverpool F.C.|accessdate = 2008-12-19|archiveurl = http://web.archive.org/web/20080730045422/http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/gerrard/|archivedate = 30 July 2008}}</ref>. Балалық шағында Стивен керемет өнерімен көрінбей, командасының негізгі құрамында сирек енетін. === «Ливерпуль» === Негізгі құрамда 1998 жылдың 29 қарашасында «[[Блэкберн Роверс|Блэкберн Роверcке»]] қарсы ойында екінші таймда Веггард Хеггемді алмастыру арқылы алаңға шығады. Алғашқы маусымында Джеррард УЕФА Кубогында «[[Сельта]]мен» болған ойында жақсы жағынан көрсетіп, сол маусымда [[Джейми Реднапп]]ты алмастырып, 13 ойын өткізіп үлгереді. 2004/05 [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның топтық турниріндегі соңғы матчта «[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакоспен»]] өткен ойында мерсисайдтықтарға келесі айналымға шығу үшін 2:0 есебімен жеңіске жету керек еді. «Ливерпуль» мұратына жетіп, шешуші 22 метр қашықтықтан соғылған голдың авторы дәл сол Стивен Джеррард болды. Сол маусымда «Қызылдар» ақтық кездесуге дейін жетіп, баршаның есінде қалған триллердің авторы атанды. [[Ыстанбұл|Истанбулдың]] «Ататүрк» стадионында «[[Милан (футбол клубы)|Милан]]» алғашқы 45-минутта еш мүмкіндік берместен, ағылшындар қорғанысының тоз-тозын шығарып жатты: 3:0. Екінші тайм сценариі керісінше өрбіді. Командасын алға сүйреген Джеррард бұл ойында өзін нағыз көсем ретінде танытып, «[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]ге» жан бітірген алғашқы қарымта добын соқты. Бұдан кейінгі оқиғалар тарихқа мәлім. Нәтижесінде жеңіске жеткен «Ливерпуль» Еуропаның клубтық чемпионы атанды. Ал, күміс Кубокты көтерген Стивен Джеррард жеңіске жеткен екінші ең жас капитан атанды (ең жас капитан 1991 жылы [[Дидье Дешам]] болды). Келесі жылы [[Англия Кубогы]]ның финалында мергендігімен көрінген Джеррард ағылшын командалары қатыса алатын барлық турнирлердің финалдарында доп соға білген жалғыз футболшы болды. Стивен Англия Кубогы (2006 жылы «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэм]]»), Лига Кубогы (2003 жылы «[[Манчестер Юнайтед]]»), УЕФА Кубогы (2001 жылы «[[Алавес]]»), Чемпиондар Лигасының (2005 жылы «[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]») қарсы финалдарының бәрінде гол соқты. === Англия құрамасы === Жартылай қорғаушы Стивен Джеррард [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англия құрама командасы]] сапында алғашқы ойнын 2000 жылы 31 мамырда Украинаға қарсы өткізді. Джеррард екі жылдан соң Алмания құрамасымен болған әйгілі [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002 жылғы Әлем чемпионатына]] іріктеу матчында «бундесманншафт» қақпасына голдарды топырлатқан футболшылардың бірі атанды. Ағылшындар сырт алаңда 5:1 есебімен жеңіске жетіп, Джеррард құрама ойындарындағы алғашқы добын соқты. Англияның 2006 жылғы Әлем чемпионатындағы ширек финалда Португалиямен өткен ойнындағы ағылшындар үшін қашанда қайғы-қасіретке толы пенальтилер сериясында Джеррардтың басқа үш командаласының сияқты соққыларын португалдықтардың қақпашысы Рикарду қағып жіберді. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010 жылғы әлем чемпионатында]] да ағылшындардың жолы болмай, Англия 1/8 финалда 1:4 есебімен немістерге жол береді. === Жеке өмірі === * Стивен модель Алекс Курранға үйленген, үш қызы бар: Лили-Элла (2004 жыл, 23 ақпан), Лекси (2006 жыл, 9 мамыр) және Лурдес (2011 жыл, 31 қазан) * 2006 жылдың 1 қыркүйегінде өзіне қатысты өсек аяңға нүкте қоятын Стивен Джеррардтың алғашқы «Джеррард: Менің тарихым» (Gerrard: My Story) атты автобиографиялық кітабы жарық көрді. == Жаттықтырушылық мансабы == === Ливерпуль жастары === 2017 жылдың 20 қаңтарында Джеррард Ливерпуль академиясында бапкер болып тағайындалды. 2017 жылдың қыркүйегінде Джеррард Ливерпульдің 19 жасқа дейінгі командасын басқарды. Оның басты мақсаты УЕФА жастар лигасында табысқа жету болды. Марибор, Севилья және Спартак Мәскеумен бір топта Мерсисайдтар сенімді түрде бірінші орынды иеленіп, 1/8 финалға тікелей жолдама алды (бірінші орын алған командалар 1/8 финалға тікелей өтеді, ал екінші орын алған командалар сол кезеңдегі орын үшін плей-офф ойнайды), онда олар Манчестер Ситимен кездесті. 2018 жылдың 14 наурызында Ливерпуль Мини стадионында Манчестер командасымен 1-1 есебімен тең ойнады, бірақ Сити пенальтилер сериясында жеңіске жетті. === «Рейнджерс» === 2018 жылдың 4 мамырында Джеррардтың Шотландияның «Рейнджерс» клубымен төрт жылдық келісімшартқа қол қойғаны, 2017/18 маусымы аяқталғаннан кейін клубқа қосылғаны жарияланды. Джеррардтың басшылығымен команданың нәтижелері біртіндеп жақсарды. 2010/11 маусымынан бері алғаш рет «Рейнджерс» Еуропа лигасының топтық кезеңіне шықты, ал 2018 жылдың 29 желтоқсанында олар алты жыл ішінде алғашқы жеңісіне қол жеткізді, бұл қарсыласы «Селтикке» (1-0) қарсы ойында болды. «Рейнджерс» Джеррардтың басшылығымен алғашқы екі маусымда екінші орын алды, бұл да команданың 2011 жылдан бергі ең жақсы нәтижесі болды. 2020/21 маусымында «Рейнджерс» тарихи серпіліс жасап, он жыл ішінде алғаш рет Шотландия чемпионы атанды. Титул алты матч қалғанда, «Селтиктен» 20 ұпай артықшылықта болған кезде ерте жеңіп алынды.<ref>https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Evropejskie_chempionaty/Shotlandija/spbnews_NI1322413_Rejndzhers_Dzherrarda_dosrochno_stal_chempionom_Shotlandii</ref> === «Астон Вилла» === 2021 жылдың 11 қарашасында «Астон Вилла» бірнеше күн бұрын қызметінен босатылған Дин Смиттің орнына Джеррардты жаңа бас бапкер етіп тағайындады. 2022 жылдың 20 қазанында, тағайындалғаннан кейін 11 айдан соң, Джеррард клубтың нашар нәтижелеріне байланысты қызметінен босатылды — 2022/23 маусымындағы 11 ойыннан кейін 17-ші орын.<ref>https://www.championat.com/football/news-4861903-dzherrard-uvolen-s-dolzhnosti-glavnogo-trenera-aston-villy.html</ref> === «Аль-Иттифак» === 2023 жылдың 3 шілдесінде ол Сауд Арабиясының «Әл-Иттифак» клубының бас бапкері болып тағайындалды. Оның соңғы клубы Сауд Арабиясының «Әл-Иттифак» командасы болды, ол командадан 2025 жылы кетті. <ref>https://www.championat.com/football/news-4861903-dzherrard-uvolen-s-dolzhnosti-glavnogo-trenera-aston-villy.html</ref> Соңғы айларда БАҚ-та оған ағылшынның «Бристоль Сити» клубын басқару ұсынылды деген ақпарат тарады, бірақ бұл тағайындау әлі расталған жоқ.Джеррард қазіргі уақытта футбол маманы және әртүрлі жобалардың елшісі ретінде де жұмыс істейді.<ref>https://www.livesport.ru/football/2026/04/28/gerrard/?utm_source=chatgpt.com</ref> == Жетістіктері == === Командалық === ; «Ливерпуль» * Англия кубогы (2): 2000/01, 2005/06 * Лига кубогы (3): 2000/01, 2002/03, 2011/12 * Англия суперкубогы (2): 2001, 2006 * УЕФА чемпиондар лигасы: 2004/05 * УЕФА кубогы: 2000/01 * УЕФА суперкубогы (2): 2001, 2005 === Жеке === * Англия чемпионатының үздік жас ойыншысы: 2001 * Англия чемпионатындағы жыл футболшысы: 2006 * УЕФА-дағы клубтық деңгейдегі үздік футболшы: 2005 * Чемпиондар лигасының финалындағы үздік ойыншы: 2005 * Англия кубогының финалындағы үздік ойыншы: 2006 * "Ливерпульдің" маусымдағы үздік футболшысы: 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2014/15 * Маусымның үздік голы: 2006 == Статистика == {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<span style="font-size:1.25em;"> Клубтық</span>''' |- !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Мауысым !colspan="2"|[[Англия Премьер-лигасы|Премьер-лига]] !colspan="2"|[[Футболдан Англия кубогы|Англия кубогi]] !colspan="2"|Англия Лига кубогы !colspan="2"|[[Еуропа]] !colspan="2"|Басқа !colspan="2"|Барлығы |- !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар !Ойындар !Голдар |- |rowspan="15" valign=top|'''[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]''' |[[Футболдан Англия чемпионаты 2012/2013|2012/13]] |6||2||0||0||0||0||3||1||0||0||9||3 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2011/2012|2011/12]] |18||5||6||1||4||2||0||0||0||0||28||8 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2010/2011|2010/11]] |21||4||1||0||0||0||2||4||0||0||24||8 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2009/2010|2009/10]] |33||9||2||1||1||0||13||2||0||0||49||12 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2008/2009|2008/09]] |29||16||2||1||0||0||9||7||0||0||40||24 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2007/2008|2007/08]] |34||11||3||3||2||1||13||6||0||0||52||21 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2006/2007|2006/07]] |36||7||1||0||1||1||12||3||1||0||51||11 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2005/2006|2005/06]] |32||10||6||4||1||1||12||7||2||1||53||23 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2004/2005|2004/05]] |30||7||0||0||3||2||10||4||0||0||43||13 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2003/2004|2003/04]] |34||4||3||0||2||0||8||2||0||0||47||6 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2002/2003|2002/03]] |34||5||2||0||6||2||11||0||1||0||54||7 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2001/2002|2001/02]] |28||3||2||0||0||0||15||1||0||0||45||4 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 2000/2001|2000/01]] |33||7||4||1||4||0||9||2||0||0||50||10 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 1999/2000|1999/00]] |29||1||2||0||0||0||0||0||0||0||31||1 |- |[[Футболдан Англия чемпионаты 1998/1999|1998/99]] |12||0||0||0||1||0||0||0||0||0||13||0 |- ! align=left style="background:beige"|Барлығы ! align=left style="background:beige" colspan="1" | ! align=left style="background:beige"| 409 ! align=left style="background:beige"| 91 ! align=left style="background:beige"| 34 ! align=left style="background:beige"| 11 ! align=left style="background:beige"| 24 ! align=left style="background:beige"| 10 ! align=left style="background:beige"| 117 ! align=left style="background:beige"| 39 ! align=left style="background:beige"| 4 ! align=left style="background:beige"| 1 ! align=left style="background:beige"| 588 ! align=left style="background:beige"| 152 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/gerrard/ Профиль ФК «Ливерпуль» ресми сайтында] {{ref-en}} * [http://www.lfchistory.net/player_profile.asp?player_id=305 Профиль LFCHistory.net сайтында] {{ref-en}} * [http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/g/gerrard_42671.stm Профиль BBC Spor сайтындаt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070905123557/http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/g/gerrard_42671.stm |date=2007-09-05 }} {{ref-en}} * [http://www.liverpoolfc.ru/player.php?id=14 Профиль LiverpoolFC.ru сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015123753/http://liverpoolfc.ru/player.php?id=14 |date=2009-10-15 }} {{ref-ru}} * [http://www.liverpool-live.com/?p=448 Мансап Liverpool-Live.com сайтында]{{Deadlink|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}} * [http://www.liverbird.ru/player/50 Профиль Liverbird.ru сайтында] {{ref-ru}} * [http://www.football-stat.homeip.net/site/players/player.php?p=13 Статистика football-stat.homeip.net сайтында]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}} [[Санат:Англия футболшылары]] [[Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары]] [[Санат:Англия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Рейнджерс ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Лос-Анжелес Гэлакси ФК ойыншылары]] 683sk4ywy6qq8vid1grpq3wnmeqvsxl 0 28507 3634644 3590741 2026-07-25T09:15:14Z ~2026-41426-72 183817 3634644 wikitext text/x-wiki {{Этникалық топ |атауы = Маңғыттар |төл атауы = |сурет = Prokudin-Gorskii-19.jpg |сурет тақырыбы = Маңғыттардың соңғы әмірі [[Сейіт-Әлімхан әмірші|Сейіт-Әлім-хан]] |саны = |аймақ = |аймақ1 = |саны1 = |тілдері = |этникалық топтары = |ескертпелер = }} '''Маңғыттар''', '''маңқұрт''', '''манғұт''' (өзб. ''mang'it'', моңғ. ''мянгат'') — [[Орта ғасырлар|орта ғасыр]]дағы [[Түркілер|түркі]]-[[Моңғолдар|моңғол]] тайпасы. == Тарихы == Маңғыттар XIV ғасырдың 2-жартысы мен [[Алтын Орда|Жошы ұлысы]]ның әлсіреу кезеңінде кеңінен белгілі бола бастады. [[Рашид әд-Дин]]нің «[[Жамиғ ат-тауарих]]» атты еңбегі мен «[[Моңғолдың құпия шежіресі]]ндегі» деректер бойынша бастапқыда маңғыттардың шағын руы моңғолдардың ірі кирун тайпалық одағының құрамында болған. Олар [[дарликиндер]]мен бірге моңғол халқының негізгі бөлігін құрады. Маңғыттар [[Моңғол империясы|Шыңғыс хан империясы]]ның құрылу кезеңінде түркі-моңғолдардың әскери және саяси өміріне белсенді түрде араласты. Маңғыттардың кейінгі тарихы [[Дешті-Қыпшақ]] аумағымен байланыстырылады. Империяның әкімшілік аумағының бөлінісі нәтижесінде Маңғыттар [[Алтын Орда|Жошы ұлысы]]ның батыс бөлігін иеленді. Бұл ұлыстың негізін көшпелі [[Қыпшақ одағы|қыпшақ тайпалары]] құрады. XIII ғасырдың ортасында ұлыс Жошы ханның немересі Ноғайдың иелігіне берілді. Сөйтіп, мұсылман деректерінде кездесетін Маңғыттар атауымен қатар, орыс деректерінде Ноғай термині пайда болды. Нәтижесінде бұл ұлыс [[ноғайлар]] этносы — «Ноғайлы» атанды. XIV ғасырдың 2-жартысында Маңғыттар [[Ақ Орда]]ның саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Олар қазіргі Батыс Қазақстанның [[Ембі]]ден бастап [[Еділ]]дің сол жақ жағалауына дейінгі жерді алып жатты. Маңғыттар ақсүйектері [[Ұрыс хан]]ның, оның ұлы [[Темір Мәлік хан|Темір Мәлік]]тің, кейіннен [[Тоқтамыс хан]]ның сенімді серіктері болды. Маңғыттардың сол кездегі белгілі қайраткері [[Едіге би]] еді. XV ғасырдың 1-жартысында Маңғыт жұртшылығының негізінде [[Ноғай Ордасы]] құрылды. == Кейінгі кезең және таралуы == [[Ноғай Ордасы]] әлсіреп, ыдырай бастағанда Маңғыттар батыс және шығысқа қарай қоныс аударды. [[Батыс Қазақстан]]дағы ноғай руларының негізгі бөлігі [[Кіші жүз]] және [[Орта жүз]] қазақтарының құрамына енді. XVII — XIX ғасырларда [[Бұхара]] мен [[Хорезм]]де Маңғыттар аса үлкен рөл атқарды. [[Бұхара хандығы]]нда 1755 жылдан 1920 жылға дейін [[Маңғыттар әулеті]] билік жүргізді. XIX ғасырдың аяқ кезіндегі деректер бойынша, Бұхарада 100 мыңдай, [[Хиуа]]да 15 мыңдай Маңғыттар тұрған. [[Сахалар]] арасында да Маңғыттар деп аталатын ру бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref> == Тағы қараңыз == * [[Ноғай Ордасы]] * [[Бұхар хандығы]] * [[Маңғыттар әулеті]] * [[Едіге би]] == Дереккөздер == <references/> {{stub}} [[Санат:Түркі тайпалары]] [[Санат:Моңғол тайпалары]] [[Санат:Қазақ рулары]] 2yn120hioj9vvyvune615c37tt2fd2t 0 29197 3634416 3627580 2026-07-24T21:13:56Z Casserium 68287 /* */ 3634416 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = Flag of the President of Kazakhstan.svg |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан президентінің байрағы|Қазақстан Президентінің туы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[20 қазан]] [[1995 жыл|1995]] |ізашары1 = ҚР Президентінің Аппараты |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Ақорда (резиденция)|Ақорда резиденциясы]] |қызметкерлер = 450 адам (2024)<ref name="casp">[https://caspian.institute/product/sektor-kazahstana-kisi/politicheskij-shtab-prezidenta-tokaeva-38734.shtml Политический штаб президента Токаева]</ref> |бюджет = 19,3 млрд теңге (2025)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]</ref> |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |басшылықтың лауазымы1 = Басшысы |басшылықтың есімі2 = [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] |басшылықтың лауазымы2 = Басшының бірінші орынбасары |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.akorda.kz/ |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентіне]] тікелей бағынатын және есеп беретін, Президенттің қызметін ақпараттық-талдамалық, құқықтық, хаттамалық-ұйымдастырушылық, құжаттамалық жағынан қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Президент Әкімшілігі Қазақстанның [[сыртқы саясат]]ы, [[ішкі саясат]]тың [[әлеуметтік саясат|әлеуметтік]]-[[экономикалық саясат|экономикалық]] және өзге де бағыттары, [[әскери саясат|қорғаныс]] қабілеті мен [[ұлттық қауіпсіздік|мемлекеттің қауіпсіздігі]], [[құқық]]тық саясат, [[мемлекеттік қызмет|кадр]] саясаты, [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]], [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]], [[Қазақстан халық кеңесі|Халық кеңесіне]], [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық сотқа]], [[сот]]тар мен судьяларға, [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]], [[Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл|Адам құқықтары жөніндегі уәкілге]], [[әкім]]дерге, [[мәслихат]]тарға қатысты және өңірлік саясат саласындағы Президенттің жұмысын ұйымдастырады, [[Қазақстан Республикасының Вице-президенті|Вице-Президенттің]] қызметін қамтамасыз етеді.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Тарихы == 1990 жылы 24 сәуірде Президент лауазымының енгізілуіне байланысты оның қызметін қамтамасыз ету үшін Президент кеңсесі (сол жылдың тамызынан бастап Президент аппараты) құрылды. 1990 жылы 20 қарашада Министрлер Кеңесінің аппараты Президент аппаратына қосылып, 1991 жылғы тамыз айынан бастап Президент және Министрлер Кабинетiнiң аппараты деп атала бастады. 1994 жылы 13 сәуірде ол Президент аппараты және [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң Іс басқармасы]] болып екіге бөлінді. Жаңа Конституция қабылдануына байланысты Президент аппараты 1995 жылғы 20 қазаннан бастап Президент Әкімшілігі болып өзгертілді.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035&ysclid=mltzuhxz4w553869085 К истории АП. Часть 1]</ref> == Қызметі == Негізгі міндеттері: * Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы кеңесші органдардың қызметін қамтамасыз ету; * мемлекеттік органдардың қызметіне жалпы бақылау, соның ішінде мемлекет басшысының актілері мен тапсырмаларының орындалуын қадағалау; * Қазақстан Республикасы Президентінің шешімдерін сөзсіз, мүлтіксіз және дер кезінде орындауды қамтамасыз ету; * Қазақстан Республикасының Президентін елдегі және шет елдегі жағдай туралы дер кезінде әрі толық хабардар ету. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі: * мемлекет басшысының халық пен мемлекеттік биліктің бірлігін, конституциялық заңдылықтың мызғымай сақталуын, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, мемлекеттік егемендікті, конституциялық құрылысты қорғау және нығайту, Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығын қамтамасыз ету жөніндегі саясатын іске асыруға, елдің әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясын іске асыру жөніндегі шаралар кешенін әзірлеуге қатысады; * Президенттің Қазақстан халқына арналған жыл сайынғы Жолдауын даярлауға қатысады; * мемлекет басшысы айқындайтын еліміздің сыртқы саяси стратегиясын әзірлейді; * сыртқы экономикалық мәселелер бойынша ұсыныстарды тұжырымдайды * Қазақстан Республикасының Президентінің сыртқы саяси құзыретін протоколдық қамтамасыз етуді жүзеге асырады; * құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдардың қылмысқа қарсы күресін, ұлттық қауіпсіздікті, құқықтық тәртіп пен заңдылықты қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді және бақылау жасауды жүзеге асыра отырып, Президентке мемлекеттің құқықтық саясатының негізгі бағыттары жөнінде ұсыныстар енгізеді; * мемлекет басшысының Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламентіне]] қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз ету мақсатында оны Парламенттегі заң шығарудың жай-күйі және онда қаралатын мәселелер туралы ұдайы хабардар етіп отырады. Қазақстан Республикасы Президентіне: * [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісіне]] заң жобаларын енгізу туралы; * Үкімет актілерінің күшін жою не толық немесе ішінара тоқтата тұру; * [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметтің]] аса маңызды мәселелер жөніндегі отырыстарында мемлекет басшысының төрағалық етуі; * мемлекеттің орталық атқарушы органдарын құру, тарату және қайта ұйымдастыру туралы ұсыныстар енгізеді. Қазақстан Республикасы Президентінің [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық Сотқа]] өтініштерін және оның шешімдеріне мемлекет басшысының қарсылықтарын дайындауды жүзеге асырады, мемлекет басшысының оған тікелей бағынатын әрі есеп беретін мемлекеттік органдарға және Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы кеңесші органдарға қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз етеді. Президент Әкімшілігі: * елдің аймақтық саясатының стратегиясы, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың сындарлы түрде бірлесіп жұмыс істеуі, олардың елдің орталық органдарымен, көршілес мемлекеттердің шекара маңындағы аймақтарымен өзара іс-қимылдары жөнінде болжам жасауды және Қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстар тұжырымдауды жүзеге асырады; * мемлекет басшысының әкімдермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының Президентінің актілері мен тапсырмаларын барлық мемлекеттік органдар мен мемлекеттің лауазымды тұлғаларының сөзсіз және мүлтіксіз орындауына, Үкіметтің, орталық атқарушы және өзге мемлекеттік органдардың және лауазымды тұлғалардың актілерінің Конституцияға, ел заңдарына, Президент актілеріне сәйкестігіне бақылау жасауды жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі жүргізетін тексерулердің нәтижелері мен олар бойынша жасалынған қорытындылар ұдайы Қазақстан Республикасының Президентіне баяндалып отырады. Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық-талдау тұрғысында қамтамасыз етуді жүзеге асыра отырып: * ішкі және сыртқы саяси ахуалға талдау жүргізеді; * Қазақстан Республикасының Президентінің БАҚ-пен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді; * мемлекет басшысының қарауына республикадағы мемлекеттік қызметтің заңдары мен жүйесін жетілдіру, кадрларды іріктеу және орналастыру жөнінде ұсыныстар енгізеді, қызметке тағайындау және қызметтен босату кезінде материалдарды рәсімдейді. Президенттің өзге өкілеттіктерін іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында: * Президенттің азаматтық, саяси баспана беру мәселелері жөніндегі шешімдерінің жобаларын әзірлейді; * Президентке мемлекеттік наградалармен марапаттау әрі құрметті, жоғары әскери және өзге атақтарды, сыныптық шендерді, дипломатиялық дәрежелерді беру жөнінде ұсыныстар енгізеді; * Президенттің азаматтарға кешірім жасауды жүзеге асыруын қамтамасыз етеді; * Президент бекітетін мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеуге қатысады. Президент әкімшілігі Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы кеңесші органдарға тапсырмалар беруге хақылы, көзделген өкілеттіктерін іске асыру үшін мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардан қажетті ақпаратты, құжаттар мен өзге материалдарды сұратуға және алуға хақысы бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия // Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> == Құрылымы == Президент Әкімшілігінің құрамына Президент Әкімшілігінің Басшысы және оның орынбасарлары, Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы, Президент Кеңсесінің бастығы, Президент көмекшілері және кеңесшілері, Президент Әкімшілігінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары, өзге де қызметкерлер кіреді.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture Президент Әкімшілігінің құрылымы]</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ <center>'''2026 жылғы басшылық құрамы'''</center> ! Лауазымы !! Аты-жөні !! Қызметке тағайындалды |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы|Президент Әкімшілігінің Басшысы]] || [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] || 5 мамыр 2026 |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары]] || [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] || 30 маусым 2026 |- | Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Әсел Жұбанышқызы Жанасова|Әсел Жанасова]] || 10 желтоқсан 2025 |- | Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев|Ержан Жиенбаев]] || 3 маусым 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің көмекшісі|көмекшілері]]}}'''</center> |- | Президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі | [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] || 24 ақпан 2025 |- | Президент көмекшісі || [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық инвестиция және сауда ынтымақтастығы жөніндегі көмекшісі | [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || 26 қыркүйек 2025 |- | Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] || 25 наурыз 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің кеңесшісі|кеңесшілері]]}}'''</center> |- | Президент кеңесшісі || [[Бауыржан Жұмаханұлы Омаров|Бауыржан Омаров]] || 8 сәуір 2019 |- | Президент кеңесшісі || [[Мәлік Нұржанұлы Отарбаев|Мәлік Отарбаев]] || 27 сәуір 2022 |- | Президент кеңесшісі || [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] || 13 ақпан 2025 |- | Президент кеңесшісі — Президенттің Протокол қызметінің бастығы | [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президент кеңесшісі || [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] || 25 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] || 29 қыркүйек 2025 |- | Президенттің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]] || 14 қазан 2025 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің Баспасөз хатшысы]] || [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] || 29 қаңтар 2026 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің]] төрағасы || [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] || 2 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің бөлімдері|Президент Әкімшілігінің бөлім басшылары]]}}'''</center> |- | Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімінің меңгерушісі || Ержан Сейітқұлов || 1 тамыз 2024 |- | Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімінің меңгерушісі || Рақымжан Ерназар || 2 сәуір 2025 |- | Жалпы бөлім меңгерушісі || Ербол Адаев || 17 ақпан 2025 |- | Инвестициялар және сауда бөлімінің меңгерушісі || Мейіржан Байғонысов || 1 сәуір 2026 |- | Коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі || Қанат Құлшыманов || 11 наурыз 2025 |- | Көлік-логистика саласын дамыту бөлімінің меңгерушісі || Азамат Кескінбаев || 23 желтоқсан 2025 |- | Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Дәурен Ерғарин || 17 ақпан 2025 |- | Мемлекеттік бақылау бөлімінің меңгерушісі || Әлихан Жамсатов || 25 қыркүйек 2025 |- | Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Айдар Жарылғанов || 6 қаңтар 2023 |- | Мемлекеттік қызмет бөлімінің меңгерушісі || Руслан Тұрғаналы || 1 қыркүйек 2023 |- | Өңірлік даму мониторингі бөлімінің меңгерушісі || — || — |- | Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі || — || — |- | Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі || Жандос Иманалиев || 15 қазан 2025 |- | Цифрландыруды дамыту бөлімінің меңгерушісі || Қуат Сандалов || 1 тамыз 2024 |- | Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 9 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Басқалары}}'''</center> |- | Президент Кеңсесінің бастығы || [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] || 14 маусым 2022 |- | Президенттің Баспасөз хатшысы || Айбек Смадияров || 29 қаңтар 2026 |- | Президенттің Протокол қызметінің бастығы || Марат Әшім || 15 наурыз 2023 |- | Президент Әкімшілігі Басшысы хатшылығының меңгерушісі || Данияр Құсайынов || 6 мамыр 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік Кеңесінің]] басшылығы}}'''</center> |- |Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || 25 ақпан 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының бірінші орынбасары || [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] || 30 маусым 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Мұрат Қалибекұлы Баймұқашев|Мұрат Баймұқашев]] || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Нұржан Хажимұратұлы Каджиақбаров|Нұржан Каджиақбаров]] || 28 сәуір 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Ахуалдық орталығының меңгерушісі || Арман Әбдірәсілов || 8 тамыз 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімінің меңгерушісі || Марат Аймашев || 17 қаңтар 2024 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімінің меңгерушісі || Расул Оразғұлов || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Талдау бөлімінің меңгерушісі || Александр Суханов || 24 қаңтар 2018 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігіне қарасты мекеме басшылары}}'''</center> |- | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Архиві|Президент Архивінің]] директоры || Әлия Мұстафина || 18 ақпан 2022 |- | Орталық коммуникациялар қызметінің директоры | [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] || 2 қыркүйек 2022 |- | [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының]] директоры | [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] || 16 маусым 2025 |} == Басшылары == {{толық мақала|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет басшыларының кеңсесі]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] 4wgb9pkrxu8r5qwdc7gorl0pjnvvli1 3634417 3634416 2026-07-24T21:15:16Z Casserium 68287 /* Қызметі */ 3634417 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = Flag of the President of Kazakhstan.svg |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан президентінің байрағы|Қазақстан Президентінің туы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[20 қазан]] [[1995 жыл|1995]] |ізашары1 = ҚР Президентінің Аппараты |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан Президенті]] |штаб-пәтері = {{байрақ|Астана}}, [[Ақорда (резиденция)|Ақорда резиденциясы]] |қызметкерлер = 450 адам (2024)<ref name="casp">[https://caspian.institute/product/sektor-kazahstana-kisi/politicheskij-shtab-prezidenta-tokaeva-38734.shtml Политический штаб президента Токаева]</ref> |бюджет = 19,3 млрд теңге (2025)<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2400000141 2025 – 2027 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы]</ref> |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] |басшылықтың лауазымы1 = Басшысы |басшылықтың есімі2 = [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] |басшылықтың лауазымы2 = Басшының бірінші орынбасары |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.akorda.kz/ |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі''' — [[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентіне]] тікелей бағынатын және есеп беретін, Президенттің қызметін ақпараттық-талдамалық, құқықтық, хаттамалық-ұйымдастырушылық, құжаттамалық жағынан қамтамасыз ететін мемлекеттік орган. Президент Әкімшілігі Қазақстанның [[сыртқы саясат]]ы, [[ішкі саясат]]тың [[әлеуметтік саясат|әлеуметтік]]-[[экономикалық саясат|экономикалық]] және өзге де бағыттары, [[әскери саясат|қорғаныс]] қабілеті мен [[ұлттық қауіпсіздік|мемлекеттің қауіпсіздігі]], [[құқық]]тық саясат, [[мемлекеттік қызмет|кадр]] саясаты, [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]], [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкімет]], [[Қазақстан халық кеңесі|Халық кеңесіне]], [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық сотқа]], [[сот]]тар мен судьяларға, [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясына]], [[Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл|Адам құқықтары жөніндегі уәкілге]], [[әкім]]дерге, [[мәслихат]]тарға қатысты және өңірлік саясат саласындағы Президенттің жұмысын ұйымдастырады, [[Қазақстан Республикасының Вице-президенті|Вице-Президенттің]] қызметін қамтамасыз етеді.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Тарихы == 1990 жылы 24 сәуірде Президент лауазымының енгізілуіне байланысты оның қызметін қамтамасыз ету үшін Президент кеңсесі (сол жылдың тамызынан бастап Президент аппараты) құрылды. 1990 жылы 20 қарашада Министрлер Кеңесінің аппараты Президент аппаратына қосылып, 1991 жылғы тамыз айынан бастап Президент және Министрлер Кабинетiнiң аппараты деп атала бастады. 1994 жылы 13 сәуірде ол Президент аппараты және [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Министрлер кабинетiнiң Іс басқармасы]] болып екіге бөлінді. Жаңа Конституция қабылдануына байланысты Президент аппараты 1995 жылғы 20 қазаннан бастап Президент Әкімшілігі болып өзгертілді.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035&ysclid=mltzuhxz4w553869085 К истории АП. Часть 1]</ref> == Қызметі == Негізгі міндеттері: * Қазақстан Республикасы [[Қазақстан Республикасының Вице-президенті|Вице-Президентінің]] және Президент жанындағы кеңесші органдардың қызметін қамтамасыз ету; * мемлекеттік органдардың қызметіне жалпы бақылау, соның ішінде мемлекет басшысының актілері мен тапсырмаларының орындалуын қадағалау; * Қазақстан Республикасы Президентінің шешімдерін сөзсіз, мүлтіксіз және дер кезінде орындауды қамтамасыз ету; * Қазақстан Республикасының Президентін елдегі және шет елдегі жағдай туралы дер кезінде әрі толық хабардар ету. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі: * мемлекет басшысының халық пен мемлекеттік биліктің бірлігін, конституциялық заңдылықтың мызғымай сақталуын, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету, мемлекеттік егемендікті, конституциялық құрылысты қорғау және нығайту, Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығын қамтамасыз ету жөніндегі саясатын іске асыруға, елдің әлеуметтік-экономикалық даму стратегиясын іске асыру жөніндегі шаралар кешенін әзірлеуге қатысады; * Президенттің Қазақстан халқына арналған жыл сайынғы Жолдауын даярлауға қатысады; * мемлекет басшысы айқындайтын еліміздің сыртқы саяси стратегиясын әзірлейді; * сыртқы экономикалық мәселелер бойынша ұсыныстарды тұжырымдайды * Қазақстан Республикасының Президентінің сыртқы саяси құзыретін протоколдық қамтамасыз етуді жүзеге асырады; * құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдардың қылмысқа қарсы күресін, ұлттық қауіпсіздікті, құқықтық тәртіп пен заңдылықты қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді және бақылау жасауды жүзеге асыра отырып, Президентке мемлекеттің құқықтық саясатының негізгі бағыттары жөнінде ұсыныстар енгізеді; * мемлекет басшысының Қазақстан Республикасының [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламентіне]] қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз ету мақсатында оны Парламенттегі заң шығарудың жай-күйі және онда қаралатын мәселелер туралы ұдайы хабардар етіп отырады. Қазақстан Республикасы Президентіне: * [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Парламент Мәжілісіне]] заң жобаларын енгізу туралы; * Үкімет актілерінің күшін жою не толық немесе ішінара тоқтата тұру; * [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|Үкіметтің]] аса маңызды мәселелер жөніндегі отырыстарында мемлекет басшысының төрағалық етуі; * мемлекеттің орталық атқарушы органдарын құру, тарату және қайта ұйымдастыру туралы ұсыныстар енгізеді. Қазақстан Республикасы Президентінің [[Қазақстан Конституциялық Соты|Конституциялық Сотқа]] өтініштерін және оның шешімдеріне мемлекет басшысының қарсылықтарын дайындауды жүзеге асырады, мемлекет басшысының оған тікелей бағынатын әрі есеп беретін мемлекеттік органдарға және Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы кеңесші органдарға қатысты өкілеттіктерін қамтамасыз етеді. Президент Әкімшілігі: * елдің аймақтық саясатының стратегиясы, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың сындарлы түрде бірлесіп жұмыс істеуі, олардың елдің орталық органдарымен, көршілес мемлекеттердің шекара маңындағы аймақтарымен өзара іс-қимылдары жөнінде болжам жасауды және Қазақстан Республикасының Президентіне ұсыныстар тұжырымдауды жүзеге асырады; * мемлекет басшысының әкімдермен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының Президентінің актілері мен тапсырмаларын барлық мемлекеттік органдар мен мемлекеттің лауазымды тұлғаларының сөзсіз және мүлтіксіз орындауына, Үкіметтің, орталық атқарушы және өзге мемлекеттік органдардың және лауазымды тұлғалардың актілерінің Конституцияға, ел заңдарына, Президент актілеріне сәйкестігіне бақылау жасауды жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі жүргізетін тексерулердің нәтижелері мен олар бойынша жасалынған қорытындылар ұдайы Қазақстан Республикасының Президентіне баяндалып отырады. Мемлекет басшысының қызметін ақпараттық-талдау тұрғысында қамтамасыз етуді жүзеге асыра отырып: * ішкі және сыртқы саяси ахуалға талдау жүргізеді; * Қазақстан Республикасының Президентінің БАҚ-пен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді; * мемлекет басшысының қарауына республикадағы мемлекеттік қызметтің заңдары мен жүйесін жетілдіру, кадрларды іріктеу және орналастыру жөнінде ұсыныстар енгізеді, қызметке тағайындау және қызметтен босату кезінде материалдарды рәсімдейді. Президенттің өзге өкілеттіктерін іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында: * Президенттің азаматтық, саяси баспана беру мәселелері жөніндегі шешімдерінің жобаларын әзірлейді; * Президентке мемлекеттік наградалармен марапаттау әрі құрметті, жоғары әскери және өзге атақтарды, сыныптық шендерді, дипломатиялық дәрежелерді беру жөнінде ұсыныстар енгізеді; * Президенттің азаматтарға кешірім жасауды жүзеге асыруын қамтамасыз етеді; * Президент бекітетін мемлекеттік бағдарламаларды әзірлеуге қатысады. Президент әкімшілігі Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы кеңесші органдарға тапсырмалар беруге хақылы, көзделген өкілеттіктерін іске асыру үшін мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардан қажетті ақпаратты, құжаттар мен өзге материалдарды сұратуға және алуға хақысы бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия // Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> == Құрылымы == Президент Әкімшілігінің құрамына Президент Әкімшілігінің Басшысы және оның орынбасарлары, Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы, Президент Кеңсесінің бастығы, Президент көмекшілері және кеңесшілері, Президент Әкімшілігінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары, өзге де қызметкерлер кіреді.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture Президент Әкімшілігінің құрылымы]</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ <center>'''2026 жылғы басшылық құрамы'''</center> ! Лауазымы !! Аты-жөні !! Қызметке тағайындалды |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы|Президент Әкімшілігінің Басшысы]] || [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] || 5 мамыр 2026 |- | [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары]] || [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] || 30 маусым 2026 |- | Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Әсел Жұбанышқызы Жанасова|Әсел Жанасова]] || 10 желтоқсан 2025 |- | Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары || [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев|Ержан Жиенбаев]] || 3 маусым 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің көмекшісі|көмекшілері]]}}'''</center> |- | Президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі | [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] || 24 ақпан 2025 |- | Президент көмекшісі || [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық инвестиция және сауда ынтымақтастығы жөніндегі көмекшісі | [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]] || 26 қыркүйек 2025 |- | Президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі || [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] || 25 наурыз 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президенттің [[Қазақстан Президентінің кеңесшісі|кеңесшілері]]}}'''</center> |- | Президент кеңесшісі || [[Бауыржан Жұмаханұлы Омаров|Бауыржан Омаров]] || 8 сәуір 2019 |- | Президент кеңесшісі || [[Мәлік Нұржанұлы Отарбаев|Мәлік Отарбаев]] || 27 сәуір 2022 |- | Президент кеңесшісі || [[Мағзұм Маратұлы Мырзағалиев|Мағзұм Мырзағалиев]] || 13 ақпан 2025 |- | Президент кеңесшісі — Президенттің Протокол қызметінің бастығы | [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] || 9 қыркүйек 2025 |- | Президент кеңесшісі || [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] || 25 қыркүйек 2025 |- | Президенттің халықаралық мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] || 29 қыркүйек 2025 |- | Президенттің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі || [[Алексей Владимирович Цой|Алексей Цой]] || 14 қазан 2025 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің Баспасөз хатшысы]] || [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] || 29 қаңтар 2026 |- | Президент кеңесшісі — [[Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі|Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің]] төрағасы || [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]] || 2 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Президенті Әкімшілігінің бөлімдері|Президент Әкімшілігінің бөлім басшылары]]}}'''</center> |- | Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімінің меңгерушісі || Ержан Сейітқұлов || 1 тамыз 2024 |- | Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімінің меңгерушісі || Рақымжан Ерназар || 2 сәуір 2025 |- | Жалпы бөлім меңгерушісі || Ербол Адаев || 17 ақпан 2025 |- | Инвестициялар және сауда бөлімінің меңгерушісі || Мейіржан Байғонысов || 1 сәуір 2026 |- | Коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі || Қанат Құлшыманов || 11 наурыз 2025 |- | Көлік-логистика саласын дамыту бөлімінің меңгерушісі || Азамат Кескінбаев || 23 желтоқсан 2025 |- | Құқық қорғау жүйесі бөлімінің меңгерушісі || Дәурен Ерғарин || 17 ақпан 2025 |- | Мемлекеттік бақылау бөлімінің меңгерушісі || Әлихан Жамсатов || 25 қыркүйек 2025 |- | Мемлекеттік құқық бөлімінің меңгерушісі || Айдар Жарылғанов || 6 қаңтар 2023 |- | Мемлекеттік қызмет бөлімінің меңгерушісі || Руслан Тұрғаналы || 1 қыркүйек 2023 |- | Өңірлік даму мониторингі бөлімінің меңгерушісі || — || — |- | Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі || — || — |- | Сыртқы саясат бөлімінің меңгерушісі || Жандос Иманалиев || 15 қазан 2025 |- | Цифрландыруды дамыту бөлімінің меңгерушісі || Қуат Сандалов || 1 тамыз 2024 |- | Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі || [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] || 9 ақпан 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Басқалары}}'''</center> |- | Президент Кеңсесінің бастығы || [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] || 14 маусым 2022 |- | Президенттің Баспасөз хатшысы || Айбек Смадияров || 29 қаңтар 2026 |- | Президенттің Протокол қызметінің бастығы || Марат Әшім || 15 наурыз 2023 |- | Президент Әкімшілігі Басшысы хатшылығының меңгерушісі || Данияр Құсайынов || 6 мамыр 2026 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|[[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|Қауіпсіздік Кеңесінің]] басшылығы}}'''</center> |- |Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]] || 25 ақпан 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының бірінші орынбасары || [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов|Руслан Жақсылықов]] || 30 маусым 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Мұрат Қалибекұлы Баймұқашев|Мұрат Баймұқашев]] || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары || [[Нұржан Хажимұратұлы Каджиақбаров|Нұржан Каджиақбаров]] || 28 сәуір 2022 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Ахуалдық орталығының меңгерушісі || Арман Әбдірәсілов || 8 тамыз 2025 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімінің меңгерушісі || Марат Аймашев || 17 қаңтар 2024 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімінің меңгерушісі || Расул Оразғұлов || 1 қыркүйек 2023 |- | Қауіпсіздік Кеңесі Талдау бөлімінің меңгерушісі || Александр Суханов || 24 қаңтар 2018 |- | colspan="3" bgcolor="#DCDCDC" |<center>'''{{color|#000000|Президент Әкімшілігіне қарасты мекеме басшылары}}'''</center> |- | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Архиві|Президент Архивінің]] директоры || Әлия Мұстафина || 18 ақпан 2022 |- | Орталық коммуникациялар қызметінің директоры | [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] || 2 қыркүйек 2022 |- | [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының]] директоры | [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] || 16 маусым 2025 |} == Басшылары == {{толық мақала|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшысы}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет басшыларының кеңсесі]] [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] 95bxapz4ycswqgikmlh3w7upqhjz53t 0 38506 3634347 3633164 2026-07-24T17:52:19Z Kasymov 10777 3634347 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Лионель Месси |толық аты = Лионель Андрес Месси |лақап аты = Лео |сурет = Leo Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-1.jpg |сурет ені = Месси 2026 жыл |атауы = |туған күні = 24.06.1987 |туған жері = [[Росарио]], [[Аргентина]] |азаматтығы = {{байрақ|Аргентина}} |бойы = 170 см<ref name="PSG">{{Cite web|lang=fr|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/effectif/lionel-messi|title=Lionel Messi|publisher=PSG.FR|accessdate=7 тамыз 2022}}</ref> |салмағы = 72 кг<ref name="PSG"/> |позиция = [[шабуылшы]] |қазіргі клуб = {{ту|АҚШ}} [[Интер Майами]] |номері = 10 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1992–1995|{{ту|Аргентина}} Грандоли| |1995–2000|{{ту|Аргентина}} [[Ньюэллс Олд Бойз|Ньюэллз Олд Бойз]]| |2000–2003|{{ту|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]| }} |клубтары = {{футбол карьерасы |2003–2004|{{ту|Испания}} Барселона C|10 (5) |2004–2005|{{ту|Испания}} Барселона B|22 (6) |2003–2021|{{ту|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|520 (474) |2021–2023|{{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]]|58 (22) |2023–|{{ту|АҚШ}} [[Интер Майами]]|53 (50) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2004–2005|{{ту|Аргентина}} Аргентина U20|18 (14) |2008|{{ту|Аргентина}} Аргентина U23|5 (2) |2005–2026|{{футбол|Аргентина}}|196 (115) }} |медальдары = {{турнир|[[Олимпиада ойындарындағы футбол|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Алтын|[[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің 2008]]}} {{турнир|[[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|Бразилия 2014]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]}} {{турнир|[[Финалиссима]]}} {{медаль|Алтын|[[Финалиссима 2022|Лондон 2022]]}} {{турнир|[[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогы]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан Америка кубогы 2007|Венесуэла 2007]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан Америка кубогы 2015|Чили 2015]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан Америка кубогы 2016|АҚШ 2016]]}} {{медаль|Қола|[[Футболдан Америка кубогы 2019|Бразилия 2019]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан Америка кубогы 2021|Бразилия 2021]]}} |Commons = Lionel Messi }} '''Лионель Андрес Месси''' ({{lang-es|Lionel Andrés Messi}}; [[24 маусым]] [[1987 жыл|1987]], [[Росарио]]) — [[аргентина]]лық футболшы, «[[Интер Майами]]» клубы мен [[Аргентина Ұлттық футбол құрамасы|Аргентина құрамасының]] шабуылшысы. 2011 жылдан бері Аргентина құрамасының капитаны. Аргентина құрамасы мен «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» клубы тарихындағы ең үздік мерген. 2010, 2012, 2013, 2017, 2018, 2019 жылдары "Алтын бутсы" иегері атанды. 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021, 2023 жылдары "Алтын доп" жүлдесін жеңіп алды (рекорд). Бір рет [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|әлем чемпионатының 2014]], үш рет [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогының]] (2007, 2015, 2016) күміс жүлдесін иеленді. [[Футболдан Америка кубогы 2019|2019 жылғы Америка кубогында]] үшінші орын алып, [[Футболдан Америка кубогы 2021|2021 жылы Америка Кубогын]], [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022 жылы әлем чемпионатын]] жеңіп алды. Әлем чемпионаттарында ең көп гол соққан адам — 21 гол. == Мансап == === Клубтық === Месси 1987 жылғы 24 маусымда [[Росарио]]да дүниеге келді. Сегіз жасында «[[Ньюэллс Олд Бойз]]» клубының академиясына қабылданды. 1998 жылы «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» скауттарының көзі түсті де, әкесімен сөйлескен акционерлердің бірі оны клубқа қабылдауға көндіреді, нәтижесінде Месси отбасымен Барселонаға көшіп келеді. Осылайша 13 жасынан бастап «Барселона» футболшысы атанды. 2003 жылғы 17 қарашада тұңғыш рет «Жозе Алваладе» стадионының ашылу салтанатында «[[Порту (футбол клубы)|Порту]]ға» қарсы жолдастық кездесуде ересек ойыншы ретінде алаңға шықты. Алғашқы ресми ойынын 2004 жылы 16 қазанда «[[Эспаньол]]ға» қарсы жолдастық кездесуде өткізді. Ал [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасында]] тұңғыш рет 7 желтоқсанда Донецкінің «[[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер]]іне» қарсы кездесуде ойнады. 2005 жылғы 1 мамырда «Альбасетенің» қақпасына [[Футболдан Испания чемпионаты|Ла Лигадағы]] тұңғыш голын енгізді. 2005 жылғы 2 қарашада «[[Панатинаикос (футбол клубы)|Панатинаикос]]тың» қақпасына [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасындағы]] тұңғыш голын соқты. 2006/07 жылғы маусымда Мессидің таланты толығымен ашыла бастады. [[Эль-Класико|Эль Класикода]] хет-трик жасады, бұл кездесу 3:3 есебімен тең аяқталды. 2007 жыл қорытындысында 20 жасар Месси «Алтын доп» үшін таласта [[Кака]] мен [[Криштиану Роналду]]дан соң үшінші орын алды. 2007/08 жылғы маусым «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» үшін де, Месси үшін де ауыр соқты, клуб ешқандай жүлде ала алмады, Месси жиі жарақаттанумен болды. Маусым қорытындысында [[Франк Райкаард]] бапкерліктен кетті де, орнына [[Хосеп Гвардиола]] келді. 2008 жыл қорытындысында «Алтын доп» үшін таласта Криштиану Роналдудан соң екінші орында қалды. [[Сурет:Lionel_Messi_goal_19abr2007.jpg|солға|нобай|290x290нүкте|Месси, 2007 жылғы 18 сәуір]] 2008/09 жылғы маусым басында Роналдиньо клубтан кетті де, Месси 19 нөмірден 10 нөмірге ауысты. Бұл маусымда Месси 23 гол соқты, 12 нәтижелі пас иесі атанды. Маусымды клуб бұрын-соңды болмаған сәттілікпен аяқтады, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2008/09|УЕФА Чемпиондар лигасы]]мен қоса Испания чемпионаты мен Испания кубогында топ жарды. Месси 9 голмен Чемпиондар лигасының үздік мергені атанды. 2010 жылғы 1 желтоқсанда Месси «Алтын доп» иесі атанды, екінші орындағы «мәңгілік бәсекелесі» Роналдудан 240 ұпай озып кетті (Месси 473 ұпай жинады). Сондай-ақ 2010/11 жылғы маусымда клуб [[УЕФА Суперкубогы 2009|УЕФА суперкубогы]]н, [[Футболдан Испания суперкубогы|Испания суперкубогы]]н, [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2009|клубтар әлем чемпионаты]]н жеңіп, бір жылдағы мүмкін болған алты жүлденің бәрін иеленді. Месси 21 желтоқсанда «2009 жылғы әлемнің үздік футболшысы» номинациясын иеленді, «Бриллиант доп» иесі атанды, бұл тұрғыда Кака, [[Хави]], [[Андрес Иньеста|Иньеста]], Роналду секілді футболшыларды артта қалдырды. 2010 жылғы 10 қаңтарда «Севилья» қақпасына «Барселона» сапындағы 100-голын соқты. 6 сәуірде УЕФА Чемпиондар лигасының ширек финалындағы қарымта матчта «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]дың» қақпасына төрт гол соғып, покер жасады, бірақ «Барселона» бұл жылы чемпиондар лигасында озып шыға алмады, есесіне Месси сегіз голмен турнирдің үздік мергені атанды. 2011 жылғы 10 қаңтарда қатарынан екінші рет «Алтын допты» иеленіп, [[Мишел Платини]], [[Марко ван Бастен]], Кевин Киган және [[Роналдо]] секілді футболшылардың жетістігін қайталады. [[Сурет:Messi_arms.jpg|солға|нобай|200x200нүкте|Месси, 2011 жыл]] 2010/11 жылғы маусым қорытындысында барлық турнирлердегі соққан голдарының санын 50-ге жетікізіп, [[Ференц Пушкаш]]тың рекордын жаңалады (Пушкаштікі 49 гол). Сондай-ақ қатарынан үшінші жыл [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2010/11|УЕФА Чемпиондар лигасы]]ның үздік мергені атанды. 2012 жылғы 9 қаңтарда қатарынан үшінші рет «Алтын допты» иеленді. Бұған дейін қатарынан үш рет алу тек [[Мишел Платини]]дің ғана қолынан келген. 2012 жылғы 14 желтоқсанда тағы да төртінші рет қатарынан осы номинацияда озып шығып, теңдессіз рекорд жасады. 2013 жылғы 16 ақпанда «Барселона» сапындағы голдар санын 300-ге жеткізді. 30 наурызда «[[Сельта]]ның» қақпасына гол соғып, Испания чемпионатында қатарынан 19 матчта гол соққан (11-29 турлар) тұңғыш футболшы атанды. 2014 жылғы 23 наурызда «[[Реал Мадрид]]» қақпасына 21-голын соқты, бұл да «[[Эль-Класико]]дағы» рекордтық көрсеткіш. Сондай-ақ Испания чемпионаттарындағы гол санын 236-ға жеткізіп, Ла лига тарихында бірінші орынға шықты. Оған қоса, «[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]]де» «Реал Мадрид» қақпасына хет-трик жасаған тұңғыш футболшы боп тарихқа енді. 2015 жылғы 18 сәуірде «[[Валенсия (футбол клубы)|Валенсия]]» қақпасына «Барселона» сапындағы 400-голын енгізді. 6 мамырда еурокубоктердегі 100-ойынын өткізді, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15|УЕФА чемпиондар лигасы]]ның жартылай финалындағы бұл ойында «Барселона» «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]ны» 3:0 есебімен ұтты. Үш голдың екеуін Месси соқты. [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2015|Финал]]да да «Барселона» 3:1 есебімен «[[Ювентус]]ты» ұтты да, Месси Чемпиондар лигасы тарихындағы ең жас (27 жаста) үш дүркін жеңімпаз атанды. 2017 жылғы 25 қарашада клубпен келісім шартын 2021 жылға дейін ұзартты. 2018 жылы клубтан [[Андрес Иньеста]] кеткен соң команда капитаны болып тағайындалды. 2019 жылғы 9 қарашада Ла Лигадағы 34-хет-тригін соқты. 2019 жылғы 2 желтоқсанда алтыншы рет «Алтын допты» иеленіп, [[Криштиану Роналду]]ды артқа тастады. 2021 жылғы 1 шілдеде «Барселонамен» келісім шарт мерзімі аяқталып, еркін агент атанды. [[Сурет:Mbappe Messi Neymar.jpg|alt=Месси, Мбаппе, Неймар|нобай|Месси (ортада) Пари Сен-Жермен клубында [[Килиан Мбаппе]] (сол жағында) және [[Неймар]]мен (оң жағында) бірге]] 2021 жылғы 5 тамызда клуб пен алдағы болашақ жайлы бір келісімге келе алмаған Месси «Барселона» клубынан біржола кетті.<ref>[https://www.azattyq.org/a/31396272.html Аргентиналық шабуылшы Лионель Месси "Барселона" клубынан кетті]</ref> Бұл туралы «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» клубы ресми сайтында мәлімдеді.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2207655/leo-messi-not-staying-at-fc-barcelona Leo Messi not staying at FC Barcelona]</ref> 10 тамыз күні «[[Пари Сен-Жермен]]» клубымен келісім шарт жасасты.<ref>[https://en.psg.fr/teams/first-team/content/cp-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato Leo Messi signs for Paris Saint-Germain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220718074124/https://en.psg.fr/teams/first-team/content/cp-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato |date=2022-07-18 }}</ref><ref>[https://en.psg.fr/teams/first-team/content/diapo-premiere-journee-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato Leo Messi's first steps in Paris]</ref> 2023 жылғы шілдеде АҚШ-тың «[[Интер Майами]]» клубына ауысты. Келісімшарт мерзімі 2025 жылға дейін жасалды. === Ұлттық құрама === Алған жарақатына қарамастан 2006 жылы [[Әлем чемпионаты]]на баратын ұлттық команда құрамына енгізеді. Топтық турнирде [[Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасы|Кот-д'Ивуар]]ға қарсы кездесуде алаңға шықпады, келесіде [[Сербия және Черногория Ұлттық футбол құрамасы|Сербия мен Черногория]]мен өткен матчта ойын барысында алаңға шығып, бір гол соқты және бір нәтижелі пас шығарды. 2008 жылы Аргентина құрамасымен бірге [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Пекиндегі жазғы Олимпиада ойындары]]нда алтын жүлдеге ие болды. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010 жылғы әлем чемпионаты]]нда Месси гол соға алмады, бірақ командаластары соққан голдардың бәрінде шабуылға белсене араласты. Бұл жолы Аргентина ширек финалдан аса алмады. Соған қарамастан, Месси чемпионатың үздік ойыншысы атанды. [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014 жылғы әлем чемпионаты]]нда Месси топтық кезеңнің өзінде-ақ төрт гол соқты. Бұл турнирде Аргентина жинақы ойнады, финалға жетті, бірақ үшінші чемпионат қатарынан [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|Германия]]дан сүрінді. 2015, 2016 жылғы [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогы]]нда Аргентина екі рет финалда ұтылды, чемпионаттан соң Месси құрамадағы карьерасын аяқтауға шешім қабылдады, бірақ ұзамай қайта оралды. [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем чемпионаты]]нда Месси топтық турнирде бір гол соқты, 1/8 финалда [[Франция Ұлттық футбол құрамасы|Франция]]ға қарсы екі голдық пас бергенімен, құрама 3:4 есебімен жеңілді. Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш жүлдесіне 2021 жылы қол жеткізіп, Оңтүстік Америка чемпионы атанды. Турнирдегі ең үздік ойыншы, бомбардир, ассистент жүлдесіне ие болды. [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022 жылғы әлем чемпионаты]]нда 7 ойында 7 гол соғып, өзінің мансабында алғашқы рет әлем чемпионы атанды. Әлем чемпионатында ең үздік ойыншы ретінде танылды және [[Килиан Мбаппе|Мбаппе]]ден (8 гол) кейінгі сұрмерген болды. == Жетістіктері == === Клубтық === {{ту|Испания}} '''[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]''' * [[Футболдан Испания чемпионаты|Испания чемпионы]] '''(10)''': 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19 * [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]] '''(4)''': 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2014/15 * [[Футболдан Испания Кубогы|Испания кубогы]] '''(7)''': 2008/09, 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21 * [[Футболдан Испания суперкубогы|Испания суперкубогы]] '''(8)''': 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018 * [[УЕФА Суперкубогы]] '''(3)''': 2009, 2011, 2015 * [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|Клубтар әлем чемпионаты]] '''(3)''': 2009, 2011, 2015 {{ту|Франция}} '''[[Пари Сен-Жермен]]''' * [[Футболдан Франция чемпионаты|Франция чемпионы]]: 2021/22 * [[Футболдан Франция суперкубогы|Франция суперкубогы]]: 2022 {{ту|АҚШ}} [[Интер Майами|'''Интер Майами''']] * [[Лига кубогы]]: 2023 <ref>https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record</ref> '''{{футбол|Аргентина}}''' * Жастар арасындағы әлем чемпионы (21): 2005 * [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Жазғы Олимпиадалық Ойындар]]: 2008 * [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионатының]] жеңімпазы: [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022]] * [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионатының]] күміс жүлдегері: [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]] * [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогының]] жеңімпазы: [[Футболдан Америка кубогы 2021|2021]] * [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогының]] күміс жүлдегері: [[Футболдан Америка кубогы 2007|2007]], [[Футболдан Америка кубогы 2015|2015]], [[Футболдан Америка кубогы 2016|2016]] === Жеке === * «[[ФИФА Алтын добы]]» иегері (8): 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021, 2023 * [[ФИФА жыл ойыншысы]]: 2009 * «The Best FIFA Men’s Player» марапатының иегері: 2019 * Еуропадағы үздік ойыншы марапатының иегері (2): 2011, 2015 * 2005 жылғы Әлем чемпионатында үздік шабуылшы (6 доп) * 2005 жылғы Әлем чемпионатында үздік ойыншы * Еуропадағы 21 жасқа дейінгі үздік ойыншы: 2005 * Үздік Аргентина ойыншысы (12): 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2019 * FIFPro бойынша үздік жас ойыншы (комитет шешімі) (3): 2006, 2007, 2008 * FIFPro бойынша үздік жас ойыншы (жанкүйерлер шешімі) (3): 2006, 2007, 2008 * World soccer бойынша әлемдегі үздік жас ойыншы (3): 2006, 2007, 2008 * Америка кубогындағы үздік жас ойыншы: 2007 * Америка кубогындағы үздік гол авторы: 2007 * Браво жүлдесінің иегері: 2007 * «Дон Балон» премиясынын иегері (3): 2007, 2009, 2010 * ЕФЕ жүлдесінің иегері (5): 2007, 2009, 2010, 2011, 2012 * «France Football» бойынша Еуропаның үздік ойыншысы: 2015 * «France Football» бойынша Еуропаның екінші ойыншысы: 2008 * «France Football» бойынша Еуропаның үшінші ойыншысы: 2007 * Испания чемпионатының екінші ойыншысы (Ди Стефано жүлдесі) (3): 2011/12, 2012/13, 2015/16 * Испания чемпионатының үшінші ойыншысы (Ди Стефано жүлдесі): 2013/14 * ФИФА бойынша әлемнің екінші ойыншысы (6): 2007, 2008, 2013, 2014, 2016, 2017 * Еуропаның екінші ойыншысы (Onze d’Argent) (4): 2008, 2013, 2014, 2017 * Еуропаның жыл ішінде екінші ойыншысы (2): 2012, 2013 * Барлық уақыт бойынша Аргентина құрамасына кіреді * XXI УЕФА бойынша XXI ғасырдың құрамасына кіреді * ESM бойынша Еуропанын символикалық құрамына кіреді (8): 2005/06, 2007/08, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2014/15 * Испания чемпионатының символикалық құрамасына кіреді (8): 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2009/10, 2010/2011, 2011/12, 2012/13, 2014/15 * УЕФА Чемпиондар лигасының символикалық құрамасына кіреді (4): 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * ФИФА бойынша әлемнің символикалық құрамына кіреді (12): 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * УЕФА бойынша Еуропаның символикалық құрамына кіреді (10): 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * FIFPro бойынша Еуропаның символикалық құрамына кіреді (12): 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * «L'Équipe» бойынша жылдық символикалық құрамына кіреді (8): 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2018 * «France Football» бойынша жылдық символикалық құрамына кіреді: 2015 * «Marca» бойынша жылдық символикалық құрамына кіреді: 2015 * ФИФА бойынша Әлем Чемпионатының символикалық құрамына кіреді: 2014 * Америка Кубогының символикалық құрамына кіреді (2): 2015, 2016 * УЕФА бойынша символикалық құраманың капитаны: 2009 * «Барселона»-ның 4000-шы голының иегері «Камп Ноу» («Эспаньол» қақпасына 25 қаңтар 2018 жыл) * «Барселона»-ның 5000-шы голының иегері («Расинг» қақпасына 1 ақпан 2009 жыл) * «Барселона»-ның 6000-шы голының иегері («Алавес» қақпасына 18 тамыз 2018 жыл) * «Барселона»-ның 9000-шы голының иегері («Альмерия»қақпасына 6 наурыз 2010 жыл) * «Барселона»-ның 10000-шы голының иегері («Спортинг» қақпасына 17 ақпан 2016 жыл) == Суреттері == <gallery> Сурет:LeoMessi.JPG|2008 жылы Сурет:Leo Messi (cropped).jpg|2014 жылы Сурет:Lionel Messi 2017.jpg|2017 жылы Сурет:Messi vs Nigeria 2018.jpg|2018 жылы Сурет:Lionel Messi 16 June 2018.jpg|16 маусым 2018 жылы </gallery> == Жеке өмірі == Месси біраз уақыт бойы [[Росарио]]дан шыққан жас аргентиналық қыз Макарена Лемоспен кездесті. Месси мен Лемос Германияда өткен әлем чемпионатында кездесіп жүрді. Жас кезінде Месси аргентиналық модель Лусияна Саласармен жақын қарым-қатынаста болды. 2009 жылдың қаңтар айында «Хэт трик Барса» атты бағдарламада берген сұхбатында: «Менің кездесіп жүрген қызым бар, ол [[Аргентина]]да өмір сүреді, және мен онымен бақыттымын»,— деген еді. Бірақ Месси сол уақытта көпшіліктің көзіне Антонелла Рокуццо есімді қызымен Сиджестегі карнавалда көрінді. (Рокуццо — Мессидің туған жері [[Росарио]]дан). 2012 жылғы 2 қарашада Месси мен Антонеллоның тұңғышы Тьяго дүниеге келді. 2015 жылғы 11 қыркүйекте екінші ұлдары Матео дүние есігін ашты. 2018 жылғы наурызда ұлдары Чиро дүниеге келді. Мессиде үш елдің азаматтығы бар: Аргентина, Италия, және Испания елдері. <ref>https://as.com/tikitakas/2019/05/04/portada/1556974023_395209.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.transfermarkt.com/lionel-messi/leistungsdaten/spieler/28003 Профилі] * [https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi ПСЖ ресми сайтындағы профилі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230119220825/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi |date=2023-01-19 }} {{сыртқы сілтемелер}} {{DEFAULTSORT:Месси, Лионель}} [[Санат:Аргентина футболшылары]] [[Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Барселона ФК ойыншылары]] [[Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Интер Майами ФК ойыншылары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] 4kldrymod943o58okkpsa8bqslb4rr7 3634357 3634347 2026-07-24T17:53:10Z Kasymov 10777 3634357 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Лионель Месси |толық аты = Лионель Андрес Месси |лақап аты = Лео |сурет = Leo Messi Argentina v Egypt 7 July 2026-1.jpg |сурет ені = |атауы = Месси 2026 жыл |туған күні = 24.06.1987 |туған жері = [[Росарио]], [[Аргентина]] |азаматтығы = {{байрақ|Аргентина}} |бойы = 170 см<ref name="PSG">{{Cite web|lang=fr|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/effectif/lionel-messi|title=Lionel Messi|publisher=PSG.FR|accessdate=7 тамыз 2022}}</ref> |салмағы = 72 кг<ref name="PSG"/> |позиция = [[шабуылшы]] |қазіргі клуб = {{ту|АҚШ}} [[Интер Майами]] |номері = 10 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1992–1995|{{ту|Аргентина}} Грандоли| |1995–2000|{{ту|Аргентина}} [[Ньюэллс Олд Бойз|Ньюэллз Олд Бойз]]| |2000–2003|{{ту|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]| }} |клубтары = {{футбол карьерасы |2003–2004|{{ту|Испания}} Барселона C|10 (5) |2004–2005|{{ту|Испания}} Барселона B|22 (6) |2003–2021|{{ту|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|520 (474) |2021–2023|{{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]]|58 (22) |2023–|{{ту|АҚШ}} [[Интер Майами]]|53 (50) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2004–2005|{{ту|Аргентина}} Аргентина U20|18 (14) |2008|{{ту|Аргентина}} Аргентина U23|5 (2) |2005–2026|{{футбол|Аргентина}}|196 (115) }} |медальдары = {{турнир|[[Олимпиада ойындарындағы футбол|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Алтын|[[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Бейжің 2008]]}} {{турнир|[[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|Бразилия 2014]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|Катар 2022]]}} {{турнир|[[Финалиссима]]}} {{медаль|Алтын|[[Финалиссима 2022|Лондон 2022]]}} {{турнир|[[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогы]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан Америка кубогы 2007|Венесуэла 2007]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан Америка кубогы 2015|Чили 2015]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан Америка кубогы 2016|АҚШ 2016]]}} {{медаль|Қола|[[Футболдан Америка кубогы 2019|Бразилия 2019]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан Америка кубогы 2021|Бразилия 2021]]}} |Commons = Lionel Messi }} '''Лионель Андрес Месси''' ({{lang-es|Lionel Andrés Messi}}; [[24 маусым]] [[1987 жыл|1987]], [[Росарио]]) — [[аргентина]]лық футболшы, «[[Интер Майами]]» клубы мен [[Аргентина Ұлттық футбол құрамасы|Аргентина құрамасының]] шабуылшысы. 2011 жылдан бері Аргентина құрамасының капитаны. Аргентина құрамасы мен «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» клубы тарихындағы ең үздік мерген. 2010, 2012, 2013, 2017, 2018, 2019 жылдары "Алтын бутсы" иегері атанды. 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021, 2023 жылдары "Алтын доп" жүлдесін жеңіп алды (рекорд). Бір рет [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|әлем чемпионатының 2014]], үш рет [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогының]] (2007, 2015, 2016) күміс жүлдесін иеленді. [[Футболдан Америка кубогы 2019|2019 жылғы Америка кубогында]] үшінші орын алып, [[Футболдан Америка кубогы 2021|2021 жылы Америка Кубогын]], [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022 жылы әлем чемпионатын]] жеңіп алды. Әлем чемпионаттарында ең көп гол соққан адам — 21 гол. == Мансап == === Клубтық === Месси 1987 жылғы 24 маусымда [[Росарио]]да дүниеге келді. Сегіз жасында «[[Ньюэллс Олд Бойз]]» клубының академиясына қабылданды. 1998 жылы «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» скауттарының көзі түсті де, әкесімен сөйлескен акционерлердің бірі оны клубқа қабылдауға көндіреді, нәтижесінде Месси отбасымен Барселонаға көшіп келеді. Осылайша 13 жасынан бастап «Барселона» футболшысы атанды. 2003 жылғы 17 қарашада тұңғыш рет «Жозе Алваладе» стадионының ашылу салтанатында «[[Порту (футбол клубы)|Порту]]ға» қарсы жолдастық кездесуде ересек ойыншы ретінде алаңға шықты. Алғашқы ресми ойынын 2004 жылы 16 қазанда «[[Эспаньол]]ға» қарсы жолдастық кездесуде өткізді. Ал [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасында]] тұңғыш рет 7 желтоқсанда Донецкінің «[[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер]]іне» қарсы кездесуде ойнады. 2005 жылғы 1 мамырда «Альбасетенің» қақпасына [[Футболдан Испания чемпионаты|Ла Лигадағы]] тұңғыш голын енгізді. 2005 жылғы 2 қарашада «[[Панатинаикос (футбол клубы)|Панатинаикос]]тың» қақпасына [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасындағы]] тұңғыш голын соқты. 2006/07 жылғы маусымда Мессидің таланты толығымен ашыла бастады. [[Эль-Класико|Эль Класикода]] хет-трик жасады, бұл кездесу 3:3 есебімен тең аяқталды. 2007 жыл қорытындысында 20 жасар Месси «Алтын доп» үшін таласта [[Кака]] мен [[Криштиану Роналду]]дан соң үшінші орын алды. 2007/08 жылғы маусым «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» үшін де, Месси үшін де ауыр соқты, клуб ешқандай жүлде ала алмады, Месси жиі жарақаттанумен болды. Маусым қорытындысында [[Франк Райкаард]] бапкерліктен кетті де, орнына [[Хосеп Гвардиола]] келді. 2008 жыл қорытындысында «Алтын доп» үшін таласта Криштиану Роналдудан соң екінші орында қалды. [[Сурет:Lionel_Messi_goal_19abr2007.jpg|солға|нобай|290x290нүкте|Месси, 2007 жылғы 18 сәуір]] 2008/09 жылғы маусым басында Роналдиньо клубтан кетті де, Месси 19 нөмірден 10 нөмірге ауысты. Бұл маусымда Месси 23 гол соқты, 12 нәтижелі пас иесі атанды. Маусымды клуб бұрын-соңды болмаған сәттілікпен аяқтады, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2008/09|УЕФА Чемпиондар лигасы]]мен қоса Испания чемпионаты мен Испания кубогында топ жарды. Месси 9 голмен Чемпиондар лигасының үздік мергені атанды. 2010 жылғы 1 желтоқсанда Месси «Алтын доп» иесі атанды, екінші орындағы «мәңгілік бәсекелесі» Роналдудан 240 ұпай озып кетті (Месси 473 ұпай жинады). Сондай-ақ 2010/11 жылғы маусымда клуб [[УЕФА Суперкубогы 2009|УЕФА суперкубогы]]н, [[Футболдан Испания суперкубогы|Испания суперкубогы]]н, [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2009|клубтар әлем чемпионаты]]н жеңіп, бір жылдағы мүмкін болған алты жүлденің бәрін иеленді. Месси 21 желтоқсанда «2009 жылғы әлемнің үздік футболшысы» номинациясын иеленді, «Бриллиант доп» иесі атанды, бұл тұрғыда Кака, [[Хави]], [[Андрес Иньеста|Иньеста]], Роналду секілді футболшыларды артта қалдырды. 2010 жылғы 10 қаңтарда «Севилья» қақпасына «Барселона» сапындағы 100-голын соқты. 6 сәуірде УЕФА Чемпиондар лигасының ширек финалындағы қарымта матчта «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]дың» қақпасына төрт гол соғып, покер жасады, бірақ «Барселона» бұл жылы чемпиондар лигасында озып шыға алмады, есесіне Месси сегіз голмен турнирдің үздік мергені атанды. 2011 жылғы 10 қаңтарда қатарынан екінші рет «Алтын допты» иеленіп, [[Мишел Платини]], [[Марко ван Бастен]], Кевин Киган және [[Роналдо]] секілді футболшылардың жетістігін қайталады. [[Сурет:Messi_arms.jpg|солға|нобай|200x200нүкте|Месси, 2011 жыл]] 2010/11 жылғы маусым қорытындысында барлық турнирлердегі соққан голдарының санын 50-ге жетікізіп, [[Ференц Пушкаш]]тың рекордын жаңалады (Пушкаштікі 49 гол). Сондай-ақ қатарынан үшінші жыл [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2010/11|УЕФА Чемпиондар лигасы]]ның үздік мергені атанды. 2012 жылғы 9 қаңтарда қатарынан үшінші рет «Алтын допты» иеленді. Бұған дейін қатарынан үш рет алу тек [[Мишел Платини]]дің ғана қолынан келген. 2012 жылғы 14 желтоқсанда тағы да төртінші рет қатарынан осы номинацияда озып шығып, теңдессіз рекорд жасады. 2013 жылғы 16 ақпанда «Барселона» сапындағы голдар санын 300-ге жеткізді. 30 наурызда «[[Сельта]]ның» қақпасына гол соғып, Испания чемпионатында қатарынан 19 матчта гол соққан (11-29 турлар) тұңғыш футболшы атанды. 2014 жылғы 23 наурызда «[[Реал Мадрид]]» қақпасына 21-голын соқты, бұл да «[[Эль-Класико]]дағы» рекордтық көрсеткіш. Сондай-ақ Испания чемпионаттарындағы гол санын 236-ға жеткізіп, Ла лига тарихында бірінші орынға шықты. Оған қоса, «[[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]]де» «Реал Мадрид» қақпасына хет-трик жасаған тұңғыш футболшы боп тарихқа енді. 2015 жылғы 18 сәуірде «[[Валенсия (футбол клубы)|Валенсия]]» қақпасына «Барселона» сапындағы 400-голын енгізді. 6 мамырда еурокубоктердегі 100-ойынын өткізді, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15|УЕФА чемпиондар лигасы]]ның жартылай финалындағы бұл ойында «Барселона» «[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]ны» 3:0 есебімен ұтты. Үш голдың екеуін Месси соқты. [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2015|Финал]]да да «Барселона» 3:1 есебімен «[[Ювентус]]ты» ұтты да, Месси Чемпиондар лигасы тарихындағы ең жас (27 жаста) үш дүркін жеңімпаз атанды. 2017 жылғы 25 қарашада клубпен келісім шартын 2021 жылға дейін ұзартты. 2018 жылы клубтан [[Андрес Иньеста]] кеткен соң команда капитаны болып тағайындалды. 2019 жылғы 9 қарашада Ла Лигадағы 34-хет-тригін соқты. 2019 жылғы 2 желтоқсанда алтыншы рет «Алтын допты» иеленіп, [[Криштиану Роналду]]ды артқа тастады. 2021 жылғы 1 шілдеде «Барселонамен» келісім шарт мерзімі аяқталып, еркін агент атанды. [[Сурет:Mbappe Messi Neymar.jpg|alt=Месси, Мбаппе, Неймар|нобай|Месси (ортада) Пари Сен-Жермен клубында [[Килиан Мбаппе]] (сол жағында) және [[Неймар]]мен (оң жағында) бірге]] 2021 жылғы 5 тамызда клуб пен алдағы болашақ жайлы бір келісімге келе алмаған Месси «Барселона» клубынан біржола кетті.<ref>[https://www.azattyq.org/a/31396272.html Аргентиналық шабуылшы Лионель Месси "Барселона" клубынан кетті]</ref> Бұл туралы «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]» клубы ресми сайтында мәлімдеді.<ref>[https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2207655/leo-messi-not-staying-at-fc-barcelona Leo Messi not staying at FC Barcelona]</ref> 10 тамыз күні «[[Пари Сен-Жермен]]» клубымен келісім шарт жасасты.<ref>[https://en.psg.fr/teams/first-team/content/cp-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato Leo Messi signs for Paris Saint-Germain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220718074124/https://en.psg.fr/teams/first-team/content/cp-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato |date=2022-07-18 }}</ref><ref>[https://en.psg.fr/teams/first-team/content/diapo-premiere-journee-lionel-messi-psg-paris-saint-germain-mercato Leo Messi's first steps in Paris]</ref> 2023 жылғы шілдеде АҚШ-тың «[[Интер Майами]]» клубына ауысты. Келісімшарт мерзімі 2025 жылға дейін жасалды. === Ұлттық құрама === Алған жарақатына қарамастан 2006 жылы [[Әлем чемпионаты]]на баратын ұлттық команда құрамына енгізеді. Топтық турнирде [[Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрамасы|Кот-д'Ивуар]]ға қарсы кездесуде алаңға шықпады, келесіде [[Сербия және Черногория Ұлттық футбол құрамасы|Сербия мен Черногория]]мен өткен матчта ойын барысында алаңға шығып, бір гол соқты және бір нәтижелі пас шығарды. 2008 жылы Аргентина құрамасымен бірге [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Пекиндегі жазғы Олимпиада ойындары]]нда алтын жүлдеге ие болды. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010 жылғы әлем чемпионаты]]нда Месси гол соға алмады, бірақ командаластары соққан голдардың бәрінде шабуылға белсене араласты. Бұл жолы Аргентина ширек финалдан аса алмады. Соған қарамастан, Месси чемпионатың үздік ойыншысы атанды. [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014 жылғы әлем чемпионаты]]нда Месси топтық кезеңнің өзінде-ақ төрт гол соқты. Бұл турнирде Аргентина жинақы ойнады, финалға жетті, бірақ үшінші чемпионат қатарынан [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|Германия]]дан сүрінді. 2015, 2016 жылғы [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогы]]нда Аргентина екі рет финалда ұтылды, чемпионаттан соң Месси құрамадағы карьерасын аяқтауға шешім қабылдады, бірақ ұзамай қайта оралды. [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем чемпионаты]]нда Месси топтық турнирде бір гол соқты, 1/8 финалда [[Франция Ұлттық футбол құрамасы|Франция]]ға қарсы екі голдық пас бергенімен, құрама 3:4 есебімен жеңілді. Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш жүлдесіне 2021 жылы қол жеткізіп, Оңтүстік Америка чемпионы атанды. Турнирдегі ең үздік ойыншы, бомбардир, ассистент жүлдесіне ие болды. [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022 жылғы әлем чемпионаты]]нда 7 ойында 7 гол соғып, өзінің мансабында алғашқы рет әлем чемпионы атанды. Әлем чемпионатында ең үздік ойыншы ретінде танылды және [[Килиан Мбаппе|Мбаппе]]ден (8 гол) кейінгі сұрмерген болды. == Жетістіктері == === Клубтық === {{ту|Испания}} '''[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]''' * [[Футболдан Испания чемпионаты|Испания чемпионы]] '''(10)''': 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19 * [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]] '''(4)''': 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2014/15 * [[Футболдан Испания Кубогы|Испания кубогы]] '''(7)''': 2008/09, 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21 * [[Футболдан Испания суперкубогы|Испания суперкубогы]] '''(8)''': 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018 * [[УЕФА Суперкубогы]] '''(3)''': 2009, 2011, 2015 * [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі|Клубтар әлем чемпионаты]] '''(3)''': 2009, 2011, 2015 {{ту|Франция}} '''[[Пари Сен-Жермен]]''' * [[Футболдан Франция чемпионаты|Франция чемпионы]]: 2021/22 * [[Футболдан Франция суперкубогы|Франция суперкубогы]]: 2022 {{ту|АҚШ}} [[Интер Майами|'''Интер Майами''']] * [[Лига кубогы]]: 2023 <ref>https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record</ref> '''{{футбол|Аргентина}}''' * Жастар арасындағы әлем чемпионы (21): 2005 * [[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Жазғы Олимпиадалық Ойындар]]: 2008 * [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионатының]] жеңімпазы: [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022]] * [[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионатының]] күміс жүлдегері: [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]] * [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогының]] жеңімпазы: [[Футболдан Америка кубогы 2021|2021]] * [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогының]] күміс жүлдегері: [[Футболдан Америка кубогы 2007|2007]], [[Футболдан Америка кубогы 2015|2015]], [[Футболдан Америка кубогы 2016|2016]] === Жеке === * «[[ФИФА Алтын добы]]» иегері (8): 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021, 2023 * [[ФИФА жыл ойыншысы]]: 2009 * «The Best FIFA Men’s Player» марапатының иегері: 2019 * Еуропадағы үздік ойыншы марапатының иегері (2): 2011, 2015 * 2005 жылғы Әлем чемпионатында үздік шабуылшы (6 доп) * 2005 жылғы Әлем чемпионатында үздік ойыншы * Еуропадағы 21 жасқа дейінгі үздік ойыншы: 2005 * Үздік Аргентина ойыншысы (12): 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2019 * FIFPro бойынша үздік жас ойыншы (комитет шешімі) (3): 2006, 2007, 2008 * FIFPro бойынша үздік жас ойыншы (жанкүйерлер шешімі) (3): 2006, 2007, 2008 * World soccer бойынша әлемдегі үздік жас ойыншы (3): 2006, 2007, 2008 * Америка кубогындағы үздік жас ойыншы: 2007 * Америка кубогындағы үздік гол авторы: 2007 * Браво жүлдесінің иегері: 2007 * «Дон Балон» премиясынын иегері (3): 2007, 2009, 2010 * ЕФЕ жүлдесінің иегері (5): 2007, 2009, 2010, 2011, 2012 * «France Football» бойынша Еуропаның үздік ойыншысы: 2015 * «France Football» бойынша Еуропаның екінші ойыншысы: 2008 * «France Football» бойынша Еуропаның үшінші ойыншысы: 2007 * Испания чемпионатының екінші ойыншысы (Ди Стефано жүлдесі) (3): 2011/12, 2012/13, 2015/16 * Испания чемпионатының үшінші ойыншысы (Ди Стефано жүлдесі): 2013/14 * ФИФА бойынша әлемнің екінші ойыншысы (6): 2007, 2008, 2013, 2014, 2016, 2017 * Еуропаның екінші ойыншысы (Onze d’Argent) (4): 2008, 2013, 2014, 2017 * Еуропаның жыл ішінде екінші ойыншысы (2): 2012, 2013 * Барлық уақыт бойынша Аргентина құрамасына кіреді * XXI УЕФА бойынша XXI ғасырдың құрамасына кіреді * ESM бойынша Еуропанын символикалық құрамына кіреді (8): 2005/06, 2007/08, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2014/15 * Испания чемпионатының символикалық құрамасына кіреді (8): 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2009/10, 2010/2011, 2011/12, 2012/13, 2014/15 * УЕФА Чемпиондар лигасының символикалық құрамасына кіреді (4): 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * ФИФА бойынша әлемнің символикалық құрамына кіреді (12): 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * УЕФА бойынша Еуропаның символикалық құрамына кіреді (10): 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * FIFPro бойынша Еуропаның символикалық құрамына кіреді (12): 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * «L'Équipe» бойынша жылдық символикалық құрамына кіреді (8): 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2018 * «France Football» бойынша жылдық символикалық құрамына кіреді: 2015 * «Marca» бойынша жылдық символикалық құрамына кіреді: 2015 * ФИФА бойынша Әлем Чемпионатының символикалық құрамына кіреді: 2014 * Америка Кубогының символикалық құрамына кіреді (2): 2015, 2016 * УЕФА бойынша символикалық құраманың капитаны: 2009 * «Барселона»-ның 4000-шы голының иегері «Камп Ноу» («Эспаньол» қақпасына 25 қаңтар 2018 жыл) * «Барселона»-ның 5000-шы голының иегері («Расинг» қақпасына 1 ақпан 2009 жыл) * «Барселона»-ның 6000-шы голының иегері («Алавес» қақпасына 18 тамыз 2018 жыл) * «Барселона»-ның 9000-шы голының иегері («Альмерия»қақпасына 6 наурыз 2010 жыл) * «Барселона»-ның 10000-шы голының иегері («Спортинг» қақпасына 17 ақпан 2016 жыл) == Суреттері == <gallery> Сурет:LeoMessi.JPG|2008 жылы Сурет:Leo Messi (cropped).jpg|2014 жылы Сурет:Lionel Messi 2017.jpg|2017 жылы Сурет:Messi vs Nigeria 2018.jpg|2018 жылы Сурет:Lionel Messi 16 June 2018.jpg|16 маусым 2018 жылы </gallery> == Жеке өмірі == Месси біраз уақыт бойы [[Росарио]]дан шыққан жас аргентиналық қыз Макарена Лемоспен кездесті. Месси мен Лемос Германияда өткен әлем чемпионатында кездесіп жүрді. Жас кезінде Месси аргентиналық модель Лусияна Саласармен жақын қарым-қатынаста болды. 2009 жылдың қаңтар айында «Хэт трик Барса» атты бағдарламада берген сұхбатында: «Менің кездесіп жүрген қызым бар, ол [[Аргентина]]да өмір сүреді, және мен онымен бақыттымын»,— деген еді. Бірақ Месси сол уақытта көпшіліктің көзіне Антонелла Рокуццо есімді қызымен Сиджестегі карнавалда көрінді. (Рокуццо — Мессидің туған жері [[Росарио]]дан). 2012 жылғы 2 қарашада Месси мен Антонеллоның тұңғышы Тьяго дүниеге келді. 2015 жылғы 11 қыркүйекте екінші ұлдары Матео дүние есігін ашты. 2018 жылғы наурызда ұлдары Чиро дүниеге келді. Мессиде үш елдің азаматтығы бар: Аргентина, Италия, және Испания елдері. <ref>https://as.com/tikitakas/2019/05/04/portada/1556974023_395209.html</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.transfermarkt.com/lionel-messi/leistungsdaten/spieler/28003 Профилі] * [https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi ПСЖ ресми сайтындағы профилі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230119220825/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi |date=2023-01-19 }} {{сыртқы сілтемелер}} {{DEFAULTSORT:Месси, Лионель}} [[Санат:Аргентина футболшылары]] [[Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Барселона ФК ойыншылары]] [[Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Интер Майами ФК ойыншылары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] mcae8lz6m259kwx9sck1svrker7axui 0 59707 3634285 3552571 2026-07-24T14:32:08Z ~2026-41125-38 183794 Толықтырылды 3634285 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Сабыр Шеркешбайұлы Адай |Шынайы есімі = |Суреті = |Ені = |Суреттің аты = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 30.09.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарақалпақстан|Қарақалпақстанда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = Мәдениет қызметкері, ақын |Жұбайы = Нәсіп Адаева |Балалары = Дина Адаева, Жания Адаева, Нұржан Адаев, Шынар Адаева, Баян Адаева, Қасым Адаев, Исматулла Адай |Шығармашылық жылдары = |Бағыты = |Жанры = |Шығармалардың тілі = қазақ тілі |Дебюті = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} |Сыйлықтары = Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығы<br />Президент сыйлығының иегері<br />Халықаралық "Алаш" сыйлығы. |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }} '''Сабыр Шеркешбайұлы Адай''' – ақын, жазушы,   күйші,   мәдениет қайраткері, этномәдениеттанушы, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының мүшесі. Сабыр Шеркешбайұлы Адай '''1960 жылы 30 қыркүйекте Қарақалпақстан автономиясының Шоманай ауданында дүниеге келген.''' Орта мектепті Маңғыстау облысы Бейнеу ауданында тәмамдаған. 1981 жылы Алматы эстрада және цирк өнері студиясының күй класын бітірген. 1990–1994 жылдары Орал педагогикалық институтында білім алған. == Толығырақ == Еңбек жолын '''1981 жылы Бейнеу аудандық мәдениет үйінің көркемдік жетекшісі''' ретінде бастап, мәдениет саласындағы ұйымдастырушылық және шығармашылық қызметінің арқасында '''Маңғыстау облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары''' дәрежесіне дейін көтерілді. '''1981–2001 жылдар аралығында''' мәдениет саласында үздіксіз еңбек етіп, ұлттық өнердің, халықтық дәстүрдің, айтыс өнерінің және күйшілік мектептің дамуына елеулі үлес қосты. Сабыр Адай тәуелсіздік жылдарындағы ұлттық руханиятты жаңғырту ісінде ерекше белсенділік танытқан тұлғалардың бірі. Ол республикалық тәуелсіз '''«Үш қиян»''' газетінің төл құрылтайшысы әрі басшысы болды. '''2005–2009 жылдары «Адай» қоғамдық қорының президенті''' қызметін атқарды. Сонымен қатар '''«Otpan – Отпан»'''газетінің құрылтайшысы ретінде ұлттық тарих, мәдениет және руханият мәселелерін тұрақты түрде көтеріп келді. Автордың ең ірі қоғамдық бастамаларының бірі – '''«Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығының''' дүниеге келуі. '''2004–2007 жылдары''' осы тарихи-мәдени кешеннің салыну идеясының авторы әрі ұйымдастырушысы болды. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне қарасты '''«Ұлттық зияткерлік меншік институты» РМК'''тарапынан авторлық құқық объектісі ретінде мемлекеттік тіркеуге алынып (2026 жыл №76775), '''«Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығы тұжырымдамасының авторы''' ретінде ресми танылды. Автор этномәдениет мәселелері бойынша көптеген ғылыми мақалалар мен тұжырымдамалық ұсыныстар жариялап, '''«Адай ата – Отпан тау» концепциясын, Амал мерекесін, Ұран от жағу дәстүрін, Көрісу рәсімін және Қарашаңырақ қағидаларын ұлттық әрі халықаралық деңгейде ғылыми айналымға енгізуге және насихаттауға''' ерекше еңбек сіңірді. Осы бағыттағы ғылыми-публицистикалық еңбектері республикалық бұқаралық ақпарат құралдарында үздіксіз жарияланып келеді. Оның еңбектері ресми мемлекеттік органдарға да, ғылыми ортаға да, жалпы жұртшылыққа да кеңінен мәлім. Сабыр Адайдың шығармашылық мұрасы қазақ әдебиетінің поэзия, тарихи-танымдық және ұлттық руханият бағыттарын қамтитын іргелі еңбектерден тұрады. Оның шығармаларында елдік сана, ұлттық тұтастық, тарихи жады, тіл, мәдениет және рухани құндылықтар кеңінен жырланып, тәуелсіз Қазақстанның рухани дамуына қызмет ететін көркемдік деңгейі жоғары туындылар дүниеге келді. Сабыр Шеркешбайұлы Адайдың шығармашылық мұрасы қазақ әдебиетінің поэзия, драматургия, тарихи-танымдық, ұлттық идея және этномәдениет бағыттарын қамтитын кең ауқымды еңбектерден тұрады. Ақын шығармаларының негізгі өзегі – ұлттық рух, елдік сана, тарихи жады, тәуелсіздік құндылығы, қазақ мемлекетінің тұтастығы, ана тілі, дәстүрлі мәдениет пен ұлт болашағы мәселелері. Автордың поэзиясы көркемдік қуатымен қатар қоғамдық ой қалыптастыруға бағытталған азаматтық үнмен ерекшеленеді. Оның шығармалары әдебиеттанушылар мен оқырман қауым тарапынан жоғары бағаланып келеді. '''2013 жылы''' қазақ ұлттық мәдениетінің негізінде жасақталған '''«Қарапайым қағидалар»''' атты «Адай Ата – Отпан тау» тарихи-мәдени орталығының құрылымдық баяндамасы мен тұжырымдамасын әзірледі.  ('''2013 жылы «Атамекен» баспасы)'''. Аталған еңбекте қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы, қарашаңырақ ұғымы, қоғамдық қатынастар жүйесі, ұлттық құндылықтар мен тарихи сабақтастық мәселелері ғылыми-танымдық тұрғыдан негізделген. '''2019 жылы''' «Өнер» баспасынан '''«Керуен көшеді...» («Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығы және деректер мен қағидалар)''' атты еңбегі жарық көрді. Бұл кітапта этно-мәдени кешеннің қалыптасу тарихы, ұлттық идеяның негіздері, тарихи деректер мен мәдени қағидалар жинақталып, ғылыми және танымдық тұрғыда ұсынылған. Автордың  '''«Үрей дерті»''' атты драмалық шығармасы '''Ақтау қаласындағы Н. Жантурин атындағы облыстық музыкалық-драма театрында''' сахналанды. Ақын шығармашылығы туралы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдері – '''Ә.Кекілбаев, Ш.Мұртаза, Г.Бельгер,   А. Кемелбаева, М.Ақдәулетов, Т.Ілиясова, С.Оразбаев, Р.Мұқанова, А.Бақтыгереева, Т.Медетбек, С.Мешітбайқызы, Ф.Оңғарсынова''' және басқа да белгілі қаламгерлер оң пікірлерін білдірді. Сабыр Адайдың шығармашылығы жеке кітаптармен ғана шектелмейді. Ол ұжымдық ғылыми-танымдық еңбектердің де авторларының бірі. Атап айтқанда: * '''«АДАЙ АТА» I том («Жазушы», 2005);''' * '''«АДАЙ АТА» II том («Нұрлы әлем», 2006);''' * '''«АДАЙ АТА» III том («Арыс», 2007).''' Сонымен қатар, оның шығармашылық еңбегі, қоғамдық қызметі, азаматтық ұстанымы, мақалалары мен ғылыми көзқарастары '''«Маңғыстау» энциклопедиясында''', өңірлік мәдениеттанушылар мен тарихшылардың зерттеулерінде, республикалық әдеби, мәдени және қоғамдық-саяси басылымдарда тұрақты жарияланып келеді. Ақын шығармашылығын насихаттау мақсатында '''Жаңаөзен қаласы мен Мұнайлы ауданындағы мектептерде Сабыр Адай атындағы әдеби-танымдық сыныптар ашылған.''' Оның өлеңдері Түркия Республикасының әдеби-танымдық журналдарында жарияланды. '''«Түрік әлемінің тотемі»''' атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары жинағына шығармалары мен ғылыми көзқарастары енгізілді («Отпан» МКҚК, '''2025 жыл'''). Сабыр Адайдың ғылыми ізденістерінің маңызды бағыттарының бірі – '''«Жасанды сана және Бейтарап жүйе» концепциясы.''' Бұл ғылыми ұсыныс АҚШ пен Еуропа елдеріндегі тіркелімдік орталықтарда тіркеуге енгізіліп, ақпараттық ресурстарда жарияланды. Сонымен бірге, аталған еңбек '''«Qazaqstan dauiri»''' және '''«Qazaq adebieti»''' газеттерінде жарық көрді. Осылайша Сабыр Шеркешбайұлы Адай әдебиет, мәдениет, ғылым, этномәдениет, қоғамдық ой және ұлттық құндылықтарды жаңғырту бағытында ұзақ жылдар бойы нәтижелі еңбек етіп, қазақ руханиятының дамуына елеулі үлес қосқан көрнекті қаламгер әрі қоғам қайраткері ретінде танылды. МӘДЕНИЕТ ПЕН ӘДЕБИЕТКЕ ҚОСҚАН ҮЛЕСІ, МЕМЛЕКЕТТІК ЖӘНЕ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ МАРАПАТТАРЫ** Сабыр Шеркешбайұлы Адайдың шығармашылық және қоғамдық қызметі қазақ әдебиеті мен мәдениетінің, ұлттық руханияттың, дәстүрлі өнер мен тарихи-мәдени мұраны сақтау және дамыту ісімен тығыз байланысты. Ол ақындық, жазушылық, күйшілік, айтыс өнері, этномәдениет, ғылыми-публицистикалық бағыттарда да өнімді еңбек етіп келеді. 1987 жылы Кеңес Одағы көлемінде өткен '''Бүкілодақтық екінші халық шығармашылығы фестивалінің лауреаты''' атанды. Бұл кезеңде ол жыршы-жыраулардың шығармашылығын, дәстүрлі өнерді және этномәдени қойылымдарды ұйымдастыруға белсене қатысып, ұлттық мәдениеттің насихатталуына елеулі үлес қосты. Сабыр Адайдың өмірбаяны, азаматтық ұстанымы және мәдениет кеңістігіндегі қызметі жөнінде өлкетанушы '''Бектұр Төлеуғали''' «'''Адай тарихы сыр шертеді'''» кітабының екінші бөлімінде кеңінен баяндаған («Өлке» баспасы, 2007 жыл). Ол айтыс өнерінің дамуына да зор еңбек сіңірді. Қазақстан және Орта Азия өңірлерінде өткен көптеген айтыстарға қатысып, жүлделі орындарға ие болды. Оның әдеби шығармашылығы мен азаматтық тұлғасы туралы әдебиеттанушы '''Мырзатай Болаттың''' «'''Оқшау сөз'''» кітабында («Бабамұра» баспасы, 2010 жыл) терең әдеби-сараптамалық мақала жарияланған. Күйшілік өнерінде де өзіндік қолтаңбасы қалыптасқан Сабыр Адай көптеген шәкірт тәрбиеледі. Оның шәкірттерінің қатарында Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкерлері бар. Солардың бірі – күйшілік өнердегі шәкірті '''Тәуірбаев Жеңіс''', ол ұстазының тәлім-тәрбиесін әрдайым құрметпен еске алып келеді. Ақынның шығармашылық және азаматтық болмысы туралы Бекзат Қосайдың деректі қысқа метражды фильмі жарияланды. Сабыр Шеркешбайұлының еңбегі мемлекет тарапынан жоғары бағаланып, көптеген мемлекеттік наградалар мен құрметті атақтарға ие болды. Ақынның қоғамдық-саяси көзқарасы тұрақты, еркін әрі азаматтық ұстанымы айқын болды. Ол ешқандай саяси партияның мүшесі болмағанымен, «Парасат» және «Азат» қозғалыстарының мүшесі ретінде қоғамдық өмірге белсенді араласты == Шығармашылығы == * '''1990 – «Таңғы нөсер»;''' * '''1996 – «Кетемін көкке жұлдыз боп» («Жазушы» баспасы);''' * '''1999 – «Жұмбақ түннің жылуы» («Атамұра» баспасы);''' * '''2003 – «Әр қазақ – менің жалғызым» («Үш қиян» баспасы);''' * '''2010 – «Қазақстан – жалғыз ұлы қазақтың» («Бизнес Спектр» баспасы);''' * '''2011 – «Серттесу» (Таңдамалы) («Бизнес Спектр» баспасы);''' * '''2017 – «Алтынзер» (Ұлт пен Ұл) («Арыс» баспасы);''' * '''2020 – «Нәзира» («Өнер» баспасы);''' * '''2021 – «Уыз ана» («Өнер» баспасы);''' * '''2022 – «Ер Жалау» («Өнер» баспасы);''' * '''2023 – «Мырзалы Хан» («Өнер» баспасы);''' * '''2023 – «Әр қазақ – менің жалғызым» (Таңдамалы) («Абай» баспасы);''' * '''2024 – «Алаштың Әлімханы» («Өнер» баспасы);''' * '''2024 – «ҰЛТНАМА» екі томдық таңдамалы жинағы («Өнер» баспасы).''' == Марапаттары == '''2003 жылдан''' Қазақстан Республикасы '''Жазушылар одағының мүшесі'''. '''2003 жылы''' ЮНЕСКО аясында ұйымдастырылған '''Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойына арналған халықаралық әдеби шығармашылық байқаудың жеңімпазы''' атанып, '''поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты''' болды. Сол '''2003 жылы''' Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен '''«Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері»''' құрметті атағы берілді. '''2003 жылы''' Президент сыйлығының иегері атанды. '''2017 жылы''' Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен '''«Құрмет» орденімен''' марапатталды. '''2021 жылы''' '''Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты''' атанды. Қоғамдық қызметі мен өңірдің әлеуметтік-мәдени дамуына қосқан үлесі үшін: * '''Бейнеу ауданының Құрметті азаматы (2005);''' * '''Маңғыстау ауданының Құрметті азаматы (2007);''' * '''Мұнайлы ауданының Құрметті азаматы (2017);''' * '''Түпқараған ауданының Құрметті азаматы (2017);''' * '''Ақтау қаласының Құрметті азаматы (2020);''' * '''Жаңаөзен қаласының Құрметті азаматы (2021);''' * '''Маңғыстау облысының Құрметті азаматы (2025)''' атақтары берілді. '''2022 жылы''' Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің '''Құрметті профессоры''' атағына ие болды. '''2020 жылы''' Халықаралық '''«Қазақ тілі» қоғамының «Ана тілі» айрықша белгісімен''' мемлекеттік тілді дамыту мен насихаттаудағы еңбегі үшін марапатталды. '''2026 жылы қазақ әдебиетінің дамуына қосқан зор үлесі үшін «Қазақстанның құрметті жазушысы» атағы берілді.''' Ұлттық мәдениет пен руханият саласындағы еңбегі үшін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының, Мәдениет министрлігінің, облыстық әкімдік пен мәслихаттардың Құрмет грамоталарымен және Алғыс хаттарымен марапатталған. === '''САРАПТАМАЛАЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ БАҒА''' === Сабыр Шеркешбайұлы Адай – ұлттық әдебиет, мәдениет, дәстүрлі өнер, этномәдениет, қоғамдық сана және тарихи мұраны жаңғырту жолында ұзақ жылдар бойы үздіксіз еңбек етіп келе жатқан көрнекті қаламгер, мәдениет қайраткері және қоғам қайраткері. Ол поэзия, ғылыми-публицистика, күйшілік,   айтыс өнері, этномәдениет және қоғамдық қызмет салаларында өзіндік қолтаңбасын қалыптастырды. «Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығының тұжырымдамасын жасап, оны жүзеге асыруға тікелей жетекшілік етуі ұлттық мәдени мұраны жаңғыртудағы маңызды тарихи еңбек болып табылады. Сонымен қатар, Амал мерекесі, Көрісу дәстүрі, Ұран от жағу, Қарашаңырақ қағидалары сияқты ұлттық құндылықтарды ғылыми және қоғамдық деңгейде жүйелеп, кеңінен насихаттады. Әдебиет пен мәдениетке, ұлттық руханиятқа, қоғамдық ойдың қалыптасуына және қазақ халқының тарихи-мәдени мұрасын сақтау мен дамытуға сіңірген еңбегі, қызметі молынан. '''(Өмірбаянды дайындаған және жинақтаған әдебиеттанушылар)''' ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Айтыс ақындары]] [[Санат:Маңғыстау ауданының құрметті азаматтары]] [[Санат:Республикалық эстрада цирк колледжі түлектері]] 3tiz7x4pedn9m7esz388zudyd3xekut 3634286 3634285 2026-07-24T14:36:02Z ~2026-41125-38 183794 /* */ Толықтырылды 3634286 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Сабыр Шеркешбайұлы Адай |Шынайы есімі = |Суреті = |Ені = |Суреттің аты = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 30.09.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарақалпақстан|Қарақалпақстанда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = Мәдениет қызметкері, ақын |Жұбайы = Нәсіп Адаева |Балалары = Дина Адаева, Жания Адаева, Нұржан Адаев, Шынар Адаева, Баян Адаева, Қасым Адаев, Исматулла Адай |Шығармашылық жылдары = |Бағыты = |Жанры = |Шығармалардың тілі = қазақ тілі |Дебюті = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} |Сыйлықтары = Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығы<br />Президент сыйлығының иегері<br />Халықаралық "Алаш" сыйлығы. |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }} '''Сабыр Шеркешбайұлы Адай''' – ақын, жазушы,   күйші,   мәдениет қайраткері, этномәдениеттанушы, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының мүшесі. Сабыр Шеркешбайұлы Адай '''1960 жылы 30 қыркүйекте Қарақалпақстан автономиясының Шоманай ауданында дүниеге келген.''' Орта мектепті Маңғыстау облысы Бейнеу ауданында тәмамдаған. 1981 жылы Алматы эстрада және цирк өнері студиясының күй класын бітірген. 1990–1994 жылдары Орал педагогикалық институтында білім алған. == Толығырақ == Еңбек жолын '''1981 жылы Бейнеу аудандық мәдениет үйінің көркемдік жетекшісі''' ретінде бастап, мәдениет саласындағы ұйымдастырушылық және шығармашылық қызметінің арқасында '''Маңғыстау облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары''' дәрежесіне дейін көтерілді. '''1981–2001 жылдар аралығында''' мәдениет саласында үздіксіз еңбек етіп, ұлттық өнердің, халықтық дәстүрдің, айтыс өнерінің және күйшілік мектептің дамуына елеулі үлес қосты. Сабыр Адай тәуелсіздік жылдарындағы ұлттық руханиятты жаңғырту ісінде ерекше белсенділік танытқан тұлғалардың бірі. Ол республикалық тәуелсіз '''«Үш қиян»''' газетінің төл құрылтайшысы әрі басшысы болды. '''2005–2009 жылдары «Адай» қоғамдық қорының президенті''' қызметін атқарды. Сонымен қатар '''«Otpan – Отпан»'''газетінің құрылтайшысы ретінде ұлттық тарих, мәдениет және руханият мәселелерін тұрақты түрде көтеріп келді. Автордың ең ірі қоғамдық бастамаларының бірі – '''«Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығының''' дүниеге келуі. '''2004–2007 жылдары''' осы тарихи-мәдени кешеннің салыну идеясының авторы әрі ұйымдастырушысы болды. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне қарасты '''«Ұлттық зияткерлік меншік институты» РМК'''тарапынан авторлық құқық объектісі ретінде мемлекеттік тіркеуге алынып (2026 жыл №76775), '''«Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығы тұжырымдамасының авторы''' ретінде ресми танылды. Автор этномәдениет мәселелері бойынша көптеген ғылыми мақалалар мен тұжырымдамалық ұсыныстар жариялап, '''«Адай ата – Отпан тау» концепциясын, Амал мерекесін, Ұран от жағу дәстүрін, Көрісу рәсімін және Қарашаңырақ қағидаларын ұлттық әрі халықаралық деңгейде ғылыми айналымға енгізуге және насихаттауға''' ерекше еңбек сіңірді. Осы бағыттағы ғылыми-публицистикалық еңбектері республикалық бұқаралық ақпарат құралдарында үздіксіз жарияланып келеді. Оның еңбектері ресми мемлекеттік органдарға да, ғылыми ортаға да, жалпы жұртшылыққа да кеңінен мәлім. Сабыр Адайдың шығармашылық мұрасы қазақ әдебиетінің поэзия, тарихи-танымдық және ұлттық руханият бағыттарын қамтитын іргелі еңбектерден тұрады. Оның шығармаларында елдік сана, ұлттық тұтастық, тарихи жады, тіл, мәдениет және рухани құндылықтар кеңінен жырланып, тәуелсіз Қазақстанның рухани дамуына қызмет ететін көркемдік деңгейі жоғары туындылар дүниеге келді. Сабыр Шеркешбайұлы Адайдың шығармашылық мұрасы қазақ әдебиетінің поэзия, драматургия, тарихи-танымдық, ұлттық идея және этномәдениет бағыттарын қамтитын кең ауқымды еңбектерден тұрады. Ақын шығармаларының негізгі өзегі – ұлттық рух, елдік сана, тарихи жады, тәуелсіздік құндылығы, қазақ мемлекетінің тұтастығы, ана тілі, дәстүрлі мәдениет пен ұлт болашағы мәселелері. Автордың поэзиясы көркемдік қуатымен қатар қоғамдық ой қалыптастыруға бағытталған азаматтық үнмен ерекшеленеді. Оның шығармалары әдебиеттанушылар мен оқырман қауым тарапынан жоғары бағаланып келеді. '''2013 жылы''' қазақ ұлттық мәдениетінің негізінде жасақталған '''«Қарапайым қағидалар»''' атты «Адай Ата – Отпан тау» тарихи-мәдени орталығының құрылымдық баяндамасы мен тұжырымдамасын әзірледі.  ('''2013 жылы «Атамекен» баспасы)'''. Аталған еңбекте қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы, қарашаңырақ ұғымы, қоғамдық қатынастар жүйесі, ұлттық құндылықтар мен тарихи сабақтастық мәселелері ғылыми-танымдық тұрғыдан негізделген. '''2019 жылы''' «Өнер» баспасынан '''«Керуен көшеді...» («Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығы және деректер мен қағидалар)''' атты еңбегі жарық көрді. Бұл кітапта этно-мәдени кешеннің қалыптасу тарихы, ұлттық идеяның негіздері, тарихи деректер мен мәдени қағидалар жинақталып, ғылыми және танымдық тұрғыда ұсынылған. Автордың  '''«Үрей дерті»''' атты драмалық шығармасы '''Ақтау қаласындағы Н. Жантурин атындағы облыстық музыкалық-драма театрында''' сахналанды. Ақын шығармашылығы туралы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдері – '''Ә.Кекілбаев, Ш.Мұртаза, Г.Бельгер,   А. Кемелбаева, М.Ақдәулетов, Т.Ілиясова, С.Оразбаев, Р.Мұқанова, А.Бақтыгереева, Т.Медетбек, С.Мешітбайқызы, Ф.Оңғарсынова''' және басқа да белгілі қаламгерлер оң пікірлерін білдірді. Сабыр Адайдың шығармашылығы жеке кітаптармен ғана шектелмейді. Ол ұжымдық ғылыми-танымдық еңбектердің де авторларының бірі. Атап айтқанда: * '''«АДАЙ АТА» I том («Жазушы», 2005);''' * '''«АДАЙ АТА» II том («Нұрлы әлем», 2006);''' * '''«АДАЙ АТА» III том («Арыс», 2007).''' Сонымен қатар, оның шығармашылық еңбегі, қоғамдық қызметі, азаматтық ұстанымы, мақалалары мен ғылыми көзқарастары '''«Маңғыстау» энциклопедиясында''', өңірлік мәдениеттанушылар мен тарихшылардың зерттеулерінде, республикалық әдеби, мәдени және қоғамдық-саяси басылымдарда тұрақты жарияланып келеді. Ақын шығармашылығын насихаттау мақсатында '''Жаңаөзен қаласы мен Мұнайлы ауданындағы мектептерде Сабыр Адай атындағы әдеби-танымдық сыныптар ашылған.''' Оның өлеңдері Түркия Республикасының әдеби-танымдық журналдарында жарияланды. '''«Түрік әлемінің тотемі»''' атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары жинағына шығармалары мен ғылыми көзқарастары енгізілді («Отпан» МКҚК, '''2025 жыл'''). Сабыр Адайдың ғылыми ізденістерінің маңызды бағыттарының бірі – '''«Жасанды сана және Бейтарап жүйе» концепциясы.''' Бұл ғылыми ұсыныс АҚШ пен Еуропа елдеріндегі тіркелімдік орталықтарда тіркеуге енгізіліп, ақпараттық ресурстарда жарияланды. Сонымен бірге, аталған еңбек '''«Qazaqstan dauiri»''' және '''«Qazaq adebieti»''' газеттерінде жарық көрді. Осылайша Сабыр Шеркешбайұлы Адай әдебиет, мәдениет, ғылым, этномәдениет, қоғамдық ой және ұлттық құндылықтарды жаңғырту бағытында ұзақ жылдар бойы нәтижелі еңбек етіп, қазақ руханиятының дамуына елеулі үлес қосқан көрнекті қаламгер әрі қоғам қайраткері ретінде танылды. Сабыр Шеркешбайұлы Адайдың шығармашылық және қоғамдық қызметі қазақ әдебиеті мен мәдениетінің, ұлттық руханияттың, дәстүрлі өнер мен тарихи-мәдени мұраны сақтау және дамыту ісімен тығыз байланысты. Ол ақындық, жазушылық, күйшілік, айтыс өнері, этномәдениет, ғылыми-публицистикалық бағыттарда да өнімді еңбек етіп келеді. 1987 жылы Кеңес Одағы көлемінде өткен '''Бүкілодақтық екінші халық шығармашылығы фестивалінің лауреаты''' атанды. Бұл кезеңде ол жыршы-жыраулардың шығармашылығын, дәстүрлі өнерді және этномәдени қойылымдарды ұйымдастыруға белсене қатысып, ұлттық мәдениеттің насихатталуына елеулі үлес қосты. Сабыр Адайдың өмірбаяны, азаматтық ұстанымы және мәдениет кеңістігіндегі қызметі жөнінде өлкетанушы '''Бектұр Төлеуғали''' «'''Адай тарихы сыр шертеді'''» кітабының екінші бөлімінде кеңінен баяндаған («Өлке» баспасы, 2007 жыл). Ол айтыс өнерінің дамуына да зор еңбек сіңірді. Қазақстан және Орта Азия өңірлерінде өткен көптеген айтыстарға қатысып, жүлделі орындарға ие болды. Оның әдеби шығармашылығы мен азаматтық тұлғасы туралы әдебиеттанушы '''Мырзатай Болаттың''' «'''Оқшау сөз'''» кітабында («Бабамұра» баспасы, 2010 жыл) терең әдеби-сараптамалық мақала жарияланған. Күйшілік өнерінде де өзіндік қолтаңбасы қалыптасқан Сабыр Адай көптеген шәкірт тәрбиеледі. Оның шәкірттерінің қатарында Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкерлері бар. Солардың бірі – күйшілік өнердегі шәкірті '''Тәуірбаев Жеңіс''', ол ұстазының тәлім-тәрбиесін әрдайым құрметпен еске алып келеді. Ақынның шығармашылық және азаматтық болмысы туралы Бекзат Қосайдың деректі қысқа метражды фильмі жарияланды. Сабыр Шеркешбайұлының еңбегі мемлекет тарапынан жоғары бағаланып, көптеген мемлекеттік наградалар мен құрметті атақтарға ие болды. Ақынның қоғамдық-саяси көзқарасы тұрақты, еркін әрі азаматтық ұстанымы айқын болды. Ол ешқандай саяси партияның мүшесі болмағанымен, «Парасат» және «Азат» қозғалыстарының мүшесі ретінде қоғамдық өмірге белсенді араласты == Шығармашылығы == * '''1990 – «Таңғы нөсер»;''' * '''1996 – «Кетемін көкке жұлдыз боп» («Жазушы» баспасы);''' * '''1999 – «Жұмбақ түннің жылуы» («Атамұра» баспасы);''' * '''2003 – «Әр қазақ – менің жалғызым» («Үш қиян» баспасы);''' * '''2010 – «Қазақстан – жалғыз ұлы қазақтың» («Бизнес Спектр» баспасы);''' * '''2011 – «Серттесу» (Таңдамалы) («Бизнес Спектр» баспасы);''' * '''2017 – «Алтынзер» (Ұлт пен Ұл) («Арыс» баспасы);''' * '''2020 – «Нәзира» («Өнер» баспасы);''' * '''2021 – «Уыз ана» («Өнер» баспасы);''' * '''2022 – «Ер Жалау» («Өнер» баспасы);''' * '''2023 – «Мырзалы Хан» («Өнер» баспасы);''' * '''2023 – «Әр қазақ – менің жалғызым» (Таңдамалы) («Абай» баспасы);''' * '''2024 – «Алаштың Әлімханы» («Өнер» баспасы);''' * '''2024 – «ҰЛТНАМА» екі томдық таңдамалы жинағы («Өнер» баспасы).''' == Марапаттары == '''2003 жылдан''' Қазақстан Республикасы '''Жазушылар одағының мүшесі'''. '''2003 жылы''' ЮНЕСКО аясында ұйымдастырылған '''Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойына арналған халықаралық әдеби шығармашылық байқаудың жеңімпазы''' атанып, '''поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты''' болды. Сол '''2003 жылы''' Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен '''«Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері»''' құрметті атағы берілді. '''2003 жылы''' Президент сыйлығының иегері атанды. '''2017 жылы''' Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен '''«Құрмет» орденімен''' марапатталды. '''2021 жылы''' '''Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты''' атанды. Қоғамдық қызметі мен өңірдің әлеуметтік-мәдени дамуына қосқан үлесі үшін: * '''Бейнеу ауданының Құрметті азаматы (2005);''' * '''Маңғыстау ауданының Құрметті азаматы (2007);''' * '''Мұнайлы ауданының Құрметті азаматы (2017);''' * '''Түпқараған ауданының Құрметті азаматы (2017);''' * '''Ақтау қаласының Құрметті азаматы (2020);''' * '''Жаңаөзен қаласының Құрметті азаматы (2021);''' * '''Маңғыстау облысының Құрметті азаматы (2025)''' атақтары берілді. '''2022 жылы''' Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің '''Құрметті профессоры''' атағына ие болды. '''2020 жылы''' Халықаралық '''«Қазақ тілі» қоғамының «Ана тілі» айрықша белгісімен''' мемлекеттік тілді дамыту мен насихаттаудағы еңбегі үшін марапатталды. '''2026 жылы қазақ әдебиетінің дамуына қосқан зор үлесі үшін «Қазақстанның құрметті жазушысы» атағы берілді.''' Ұлттық мәдениет пен руханият саласындағы еңбегі үшін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының, Мәдениет министрлігінің, облыстық әкімдік пен мәслихаттардың Құрмет грамоталарымен және Алғыс хаттарымен марапатталған. === '''САРАПТАМАЛАЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ БАҒА''' === Сабыр Шеркешбайұлы Адай – ұлттық әдебиет, мәдениет, дәстүрлі өнер, этномәдениет, қоғамдық сана және тарихи мұраны жаңғырту жолында ұзақ жылдар бойы үздіксіз еңбек етіп келе жатқан көрнекті қаламгер, мәдениет қайраткері және қоғам қайраткері. Ол поэзия, ғылыми-публицистика, күйшілік,   айтыс өнері, этномәдениет және қоғамдық қызмет салаларында өзіндік қолтаңбасын қалыптастырды. «Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығының тұжырымдамасын жасап, оны жүзеге асыруға тікелей жетекшілік етуі ұлттық мәдени мұраны жаңғыртудағы маңызды тарихи еңбек болып табылады. Сонымен қатар, Амал мерекесі, Көрісу дәстүрі, Ұран от жағу, Қарашаңырақ қағидалары сияқты ұлттық құндылықтарды ғылыми және қоғамдық деңгейде жүйелеп, кеңінен насихаттады. Әдебиет пен мәдениетке, ұлттық руханиятқа, қоғамдық ойдың қалыптасуына және қазақ халқының тарихи-мәдени мұрасын сақтау мен дамытуға сіңірген еңбегі, қызметі молынан. '''(Өмірбаянды дайындаған және жинақтаған әдебиеттанушылар)''' ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Айтыс ақындары]] [[Санат:Маңғыстау ауданының құрметті азаматтары]] [[Санат:Республикалық эстрада цирк колледжі түлектері]] at8meng92l9ovnn0jeifhk7ep01suji 3634287 3634286 2026-07-24T14:38:22Z ~2026-41125-38 183794 Толықтырылды 3634287 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Сабыр Шеркешбайұлы Адай |Шынайы есімі = |Суреті = |Ені = |Суреттің аты = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 30.09.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарақалпақстан|Қарақалпақстанда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = Мәдениет қызметкері, ақын |Жұбайы = Нәсіп Адаева |Балалары = Дина Адаева, Жания Адаева, Нұржан Адаев, Шынар Адаева, Баян Адаева, Қасым Адаев, Исматулла Адай |Шығармашылық жылдары = |Бағыты = |Жанры = |Шығармалардың тілі = қазақ тілі |Дебюті = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} |Сыйлықтары = Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығы<br />Президент сыйлығының иегері<br />Халықаралық "Алаш" сыйлығы. |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }} '''Сабыр Шеркешбайұлы Адай''' – ақын, жазушы,   күйші,   мәдениет қайраткері, этномәдениеттанушы, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты, Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының мүшесі. Сабыр Шеркешбайұлы Адай '''1960 жылы 30 қыркүйекте Қарақалпақстан автономиясының Шоманай ауданында дүниеге келген.''' Орта мектепті Маңғыстау облысы Бейнеу ауданында тәмамдаған. 1981 жылы Алматы эстрада және цирк өнері студиясының күй класын бітірген. 1990–1994 жылдары Орал педагогикалық институтында білім алған. == Толығырақ == Еңбек жолын '''1981 жылы Бейнеу аудандық мәдениет үйінің көркемдік жетекшісі''' ретінде бастап, мәдениет саласындағы ұйымдастырушылық және шығармашылық қызметінің арқасында '''Маңғыстау облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары''' дәрежесіне дейін көтерілді. '''1981–2001 жылдар аралығында''' мәдениет саласында үздіксіз еңбек етіп, ұлттық өнердің, халықтық дәстүрдің, айтыс өнерінің және күйшілік мектептің дамуына елеулі үлес қосты. Сабыр Адай тәуелсіздік жылдарындағы ұлттық руханиятты жаңғырту ісінде ерекше белсенділік танытқан тұлғалардың бірі. Ол республикалық тәуелсіз '''«Үш қиян»''' газетінің төл құрылтайшысы әрі басшысы болды. '''2005–2009 жылдары «Адай» қоғамдық қорының президенті''' қызметін атқарды. Сонымен қатар '''«Otpan – Отпан»'''газетінің құрылтайшысы ретінде ұлттық тарих, мәдениет және руханият мәселелерін тұрақты түрде көтеріп келді. Автордың ең ірі қоғамдық бастамаларының бірі – '''«Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығының''' дүниеге келуі. '''2004–2007 жылдары''' осы тарихи-мәдени кешеннің салыну идеясының авторы әрі ұйымдастырушысы болды. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне қарасты '''«Ұлттық зияткерлік меншік институты» РМК'''тарапынан авторлық құқық объектісі ретінде мемлекеттік тіркеуге алынып (2026 жыл №76775), '''«Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығы тұжырымдамасының авторы''' ретінде ресми танылды. Автор этномәдениет мәселелері бойынша көптеген ғылыми мақалалар мен тұжырымдамалық ұсыныстар жариялап, '''«Адай ата – Отпан тау» концепциясын, Амал мерекесін, Ұран от жағу дәстүрін, Көрісу рәсімін және Қарашаңырақ қағидаларын ұлттық әрі халықаралық деңгейде ғылыми айналымға енгізуге және насихаттауға''' ерекше еңбек сіңірді. Осы бағыттағы ғылыми-публицистикалық еңбектері республикалық бұқаралық ақпарат құралдарында үздіксіз жарияланып келеді. Оның еңбектері ресми мемлекеттік органдарға да, ғылыми ортаға да, жалпы жұртшылыққа да кеңінен мәлім. Сабыр Адайдың шығармашылық мұрасы қазақ әдебиетінің поэзия, тарихи-танымдық және ұлттық руханият бағыттарын қамтитын іргелі еңбектерден тұрады. Оның шығармаларында елдік сана, ұлттық тұтастық, тарихи жады, тіл, мәдениет және рухани құндылықтар кеңінен жырланып, тәуелсіз Қазақстанның рухани дамуына қызмет ететін көркемдік деңгейі жоғары туындылар дүниеге келді. Сабыр Шеркешбайұлы Адайдың шығармашылық мұрасы қазақ әдебиетінің поэзия, драматургия, тарихи-танымдық, ұлттық идея және этномәдениет бағыттарын қамтитын кең ауқымды еңбектерден тұрады. Ақын шығармаларының негізгі өзегі – ұлттық рух, елдік сана, тарихи жады, тәуелсіздік құндылығы, қазақ мемлекетінің тұтастығы, ана тілі, дәстүрлі мәдениет пен ұлт болашағы мәселелері. Автордың поэзиясы көркемдік қуатымен қатар қоғамдық ой қалыптастыруға бағытталған азаматтық үнмен ерекшеленеді. Оның шығармалары әдебиеттанушылар мен оқырман қауым тарапынан жоғары бағаланып келеді. '''2013 жылы''' қазақ ұлттық мәдениетінің негізінде жасақталған '''«Қарапайым қағидалар»''' атты «Адай Ата – Отпан тау» тарихи-мәдени орталығының құрылымдық баяндамасы мен тұжырымдамасын әзірледі.  ('''2013 жылы «Атамекен» баспасы)'''. Аталған еңбекте қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы, қарашаңырақ ұғымы, қоғамдық қатынастар жүйесі, ұлттық құндылықтар мен тарихи сабақтастық мәселелері ғылыми-танымдық тұрғыдан негізделген. '''2019 жылы''' «Өнер» баспасынан '''«Керуен көшеді...» («Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығы және деректер мен қағидалар)''' атты еңбегі жарық көрді. Бұл кітапта этно-мәдени кешеннің қалыптасу тарихы, ұлттық идеяның негіздері, тарихи деректер мен мәдени қағидалар жинақталып, ғылыми және танымдық тұрғыда ұсынылған. Автордың  '''«Үрей дерті»''' атты драмалық шығармасы '''Ақтау қаласындағы Н. Жантурин атындағы облыстық музыкалық-драма театрында''' сахналанды. Ақын шығармашылығы туралы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдері – '''Ә.Кекілбаев, Ш.Мұртаза, Г.Бельгер,   А. Кемелбаева, М.Ақдәулетов, Т.Ілиясова, С.Оразбаев, Р.Мұқанова, А.Бақтыгереева, Т.Медетбек, С.Мешітбайқызы, Ф.Оңғарсынова''' және басқа да белгілі қаламгерлер оң пікірлерін білдірді. Сабыр Адайдың шығармашылығы жеке кітаптармен ғана шектелмейді. Ол ұжымдық ғылыми-танымдық еңбектердің де авторларының бірі. Атап айтқанда: * '''«АДАЙ АТА» I том («Жазушы», 2005);''' * '''«АДАЙ АТА» II том («Нұрлы әлем», 2006);''' * '''«АДАЙ АТА» III том («Арыс», 2007).''' Сонымен қатар, оның шығармашылық еңбегі, қоғамдық қызметі, азаматтық ұстанымы, мақалалары мен ғылыми көзқарастары '''«Маңғыстау» энциклопедиясында''', өңірлік мәдениеттанушылар мен тарихшылардың зерттеулерінде, республикалық әдеби, мәдени және қоғамдық-саяси басылымдарда тұрақты жарияланып келеді. Ақын шығармашылығын насихаттау мақсатында '''Жаңаөзен қаласы мен Мұнайлы ауданындағы мектептерде Сабыр Адай атындағы әдеби-танымдық сыныптар ашылған.''' Оның өлеңдері Түркия Республикасының әдеби-танымдық журналдарында жарияланды. '''«Түрік әлемінің тотемі»''' атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары жинағына шығармалары мен ғылыми көзқарастары енгізілді («Отпан» МКҚК, '''2025 жыл'''). Сабыр Адайдың ғылыми ізденістерінің маңызды бағыттарының бірі – '''«Жасанды сана және Бейтарап жүйе» концепциясы.''' Бұл ғылыми ұсыныс АҚШ пен Еуропа елдеріндегі тіркелімдік орталықтарда тіркеуге енгізіліп, ақпараттық ресурстарда жарияланды. Сонымен бірге, аталған еңбек '''«Qazaqstan dauiri»''' және '''«Qazaq adebieti»''' газеттерінде жарық көрді. Осылайша Сабыр Шеркешбайұлы Адай әдебиет, мәдениет, ғылым, этномәдениет, қоғамдық ой және ұлттық құндылықтарды жаңғырту бағытында ұзақ жылдар бойы нәтижелі еңбек етіп, қазақ руханиятының дамуына елеулі үлес қосқан көрнекті қаламгер әрі қоғам қайраткері ретінде танылды. Сабыр Шеркешбайұлы Адайдың шығармашылық және қоғамдық қызметі қазақ әдебиеті мен мәдениетінің, ұлттық руханияттың, дәстүрлі өнер мен тарихи-мәдени мұраны сақтау және дамыту ісімен тығыз байланысты. Ол ақындық, жазушылық, күйшілік, айтыс өнері, этномәдениет, ғылыми-публицистикалық бағыттарда да өнімді еңбек етіп келеді. 1987 жылы Кеңес Одағы көлемінде өткен '''Бүкілодақтық екінші халық шығармашылығы фестивалінің лауреаты''' атанды. Бұл кезеңде ол жыршы-жыраулардың шығармашылығын, дәстүрлі өнерді және этномәдени қойылымдарды ұйымдастыруға белсене қатысып, ұлттық мәдениеттің насихатталуына елеулі үлес қосты. Сабыр Адайдың өмірбаяны, азаматтық ұстанымы және мәдениет кеңістігіндегі қызметі жөнінде өлкетанушы '''Бектұр Төлеуғали''' «'''Адай тарихы сыр шертеді'''» кітабының екінші бөлімінде кеңінен баяндаған («Өлке» баспасы, 2007 жыл). Ол айтыс өнерінің дамуына да зор еңбек сіңірді. Қазақстан және Орта Азия өңірлерінде өткен көптеген айтыстарға қатысып, жүлделі орындарға ие болды. Оның әдеби шығармашылығы мен азаматтық тұлғасы туралы әдебиеттанушы '''Мырзатай Болаттың''' «'''Оқшау сөз'''» кітабында («Бабамұра» баспасы, 2010 жыл) терең әдеби-сараптамалық мақала жарияланған. Күйшілік өнерінде де өзіндік қолтаңбасы қалыптасқан Сабыр Адай көптеген шәкірт тәрбиеледі. Оның шәкірттерінің қатарында Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкерлері бар. Солардың бірі – күйшілік өнердегі шәкірті '''Тәуірбаев Жеңіс''', ол ұстазының тәлім-тәрбиесін әрдайым құрметпен еске алып келеді. Ақынның шығармашылық және азаматтық болмысы туралы Бекзат Қосайдың деректі қысқа метражды фильмі жарияланды. Сабыр Шеркешбайұлының еңбегі мемлекет тарапынан жоғары бағаланып, көптеген мемлекеттік наградалар мен құрметті атақтарға ие болды. Ақынның қоғамдық-саяси көзқарасы тұрақты, еркін әрі азаматтық ұстанымы айқын болды. Ол ешқандай саяси партияның мүшесі болмағанымен, «Парасат» және «Азат» қозғалыстарының мүшесі ретінде қоғамдық өмірге белсенді араласты == Шығармашылығы == * '''1990 – «Таңғы нөсер»;''' * '''1996 – «Кетемін көкке жұлдыз боп» («Жазушы» баспасы);''' * '''1999 – «Жұмбақ түннің жылуы» («Атамұра» баспасы);''' * '''2003 – «Әр қазақ – менің жалғызым» («Үш қиян» баспасы);''' * '''2010 – «Қазақстан – жалғыз ұлы қазақтың» («Бизнес Спектр» баспасы);''' * '''2011 – «Серттесу» (Таңдамалы) («Бизнес Спектр» баспасы);''' * '''2017 – «Алтынзер» (Ұлт пен Ұл) («Арыс» баспасы);''' * '''2020 – «Нәзира» («Өнер» баспасы);''' * '''2021 – «Уыз ана» («Өнер» баспасы);''' * '''2022 – «Ер Жалау» («Өнер» баспасы);''' * '''2023 – «Мырзалы Хан» («Өнер» баспасы);''' * '''2023 – «Әр қазақ – менің жалғызым» (Таңдамалы) («Абай» баспасы);''' * '''2024 – «Алаштың Әлімханы» («Өнер» баспасы);''' * '''2024 – «ҰЛТНАМА» екі томдық таңдамалы жинағы («Өнер» баспасы).''' == Марапаттары == '''2003 жылдан''' Қазақстан Республикасы '''Жазушылар одағының мүшесі'''. '''2003 жылы''' ЮНЕСКО аясында ұйымдастырылған '''Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойына арналған халықаралық әдеби шығармашылық байқаудың жеңімпазы''' атанып, '''поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты''' болды. Сол '''2003 жылы''' Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен '''«Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері»''' құрметті атағы берілді. '''2003 жылы''' Президент сыйлығының иегері атанды. '''2017 жылы''' Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен '''«Құрмет» орденімен''' марапатталды. '''2021 жылы''' '''Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты''' атанды. Қоғамдық қызметі мен өңірдің әлеуметтік-мәдени дамуына қосқан үлесі үшін: * '''Бейнеу ауданының Құрметті азаматы (2005);''' * '''Маңғыстау ауданының Құрметті азаматы (2007);''' * '''Мұнайлы ауданының Құрметті азаматы (2017);''' * '''Түпқараған ауданының Құрметті азаматы (2017);''' * '''Ақтау қаласының Құрметті азаматы (2020);''' * '''Жаңаөзен қаласының Құрметті азаматы (2021);''' * '''Маңғыстау облысының Құрметті азаматы (2025)''' атақтары берілді. '''2022 жылы''' Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің '''Құрметті профессоры''' атағына ие болды. '''2020 жылы''' Халықаралық '''«Қазақ тілі» қоғамының «Ана тілі» айрықша белгісімен''' мемлекеттік тілді дамыту мен насихаттаудағы еңбегі үшін марапатталды. '''2026 жылы қазақ әдебиетінің дамуына қосқан зор үлесі үшін «Қазақстанның құрметті жазушысы» атағы берілді.''' Ұлттық мәдениет пен руханият саласындағы еңбегі үшін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының, Мәдениет министрлігінің, облыстық әкімдік пен мәслихаттардың Құрмет грамоталарымен және Алғыс хаттарымен марапатталған. === '''САРАПТАМАЛАЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ БАҒА''' === Сабыр Шеркешбайұлы Адай – ұлттық әдебиет, мәдениет, дәстүрлі өнер, этномәдениет, қоғамдық сана және тарихи мұраны жаңғырту жолында ұзақ жылдар бойы үздіксіз еңбек етіп келе жатқан көрнекті қаламгер, мәдениет қайраткері және қоғам қайраткері. Ол поэзия, ғылыми-публицистика, күйшілік,   айтыс өнері, этномәдениет және қоғамдық қызмет салаларында өзіндік қолтаңбасын қалыптастырды. «Адай Ата – Отпан тау» этно-мәдени орталығының тұжырымдамасын жасап, оны жүзеге асыруға тікелей жетекшілік етуі ұлттық мәдени мұраны жаңғыртудағы маңызды тарихи еңбек болып табылады. Сонымен қатар, Амал мерекесі, Көрісу дәстүрі, Ұран от жағу, Қарашаңырақ қағидалары сияқты ұлттық құндылықтарды ғылыми және қоғамдық деңгейде жүйелеп, кеңінен насихаттады. Әдебиет пен мәдениетке, ұлттық руханиятқа, қоғамдық ойдың қалыптасуына және қазақ халқының тарихи-мәдени мұрасын сақтау мен дамытуға сіңірген еңбегі, қызметі молынан. '''(Өмірбаянды дайындаған және жинақтаған әдебиеттанушылар тобы)''' ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР: * '''«Астанаға – 10 жыл» мерекелік медалі;''' * '''2010 – «Қосай атаға – 500 жыл» мерекелік медалі;''' * '''2011 – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдық мерекелік медалі;''' * '''2013 – Маңғыстау облысының дамуына қосқан үлесі үшін марапат;''' * '''2016 – Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 25 жылдық мерекелік медалі;''' * '''«Қашаған ақын» атындағы естелік медалі;''' * '''«Ақтау қаласына – 50 жыл» естелік медалі;''' * '''«Отпан тау» тарихи-этномәдени кешеніне сіңірген авторлық еңбегі үшін «Адай-Ата» төсбелгісі;''' * '''«Төлеген Айбергеновке – 80 жыл» естелік медалі;''' * '''Асау-Барақ батырлардың 250–270 жылдығына арналған мерейтойлық медаль;''' * '''2018 жылы Маңғыстау ауданының әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан үлесі үшін марапат;''' * '''2019 жылы «Қалнияз жырау» атындағы естелік медалі;''' * '''2020 жылы Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының «Ана тілі» айрықша белгісі (қайта көрсетілген марапат)''' == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Айтыс ақындары]] [[Санат:Маңғыстау ауданының құрметті азаматтары]] [[Санат:Республикалық эстрада цирк колледжі түлектері]] pan0gkk1z5otpytbht15jhcwc1mzvxb 3634290 3634287 2026-07-24T15:49:35Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-41125-38|~2026-41125-38]] ([[User talk:~2026-41125-38|т]]) өңдемелерінен [[User:Casserium|Casserium]] соңғы нұсқасына қайтарды 3551663 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Сабыр Шеркешбайұлы Адай |Шынайы есімі = |Суреті = |Ені = |Суреттің аты = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 30.09.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарақалпақстан|Қарақалпақстанда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = Мәдениет қызметкері, ақын |Жұбайы = Нәсіп Адаева |Балалары = Дина Адаева, Жания Адаева, Нұржан Адаев, Шынар Адаева, Баян Адаева, Қасым Адаев, Исматулла Адай |Шығармашылық жылдары = |Бағыты = |Жанры = |Шығармалардың тілі = қазақ тілі |Дебюті = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} |Сыйлықтары = Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығы<br />Президент сыйлығының иегері<br />Халықаралық "Алаш" сыйлығы. |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }} '''Сабыр Шеркешбайұлы Адай''' ([[30 қыркүйек]] [[1960 жыл|1960]], [[Шоманай ауданы]], [[Қарақалпақстан]]) — қазақ [[ақын]]ы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] ([[2003]]). Махамбет атындағы халықаралық сыйлықтың иегері ([[2006]]). Президент сыйлығының иегері (2006). [[Құрмет ордені]]нің иегері (2017). Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021)<ref>http://7292info.kz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171106035222/http://7292info.kz/ |date=2017-11-06 }}</ref>. == Толығырақ == [[Байұлы]] тайпасы [[Адай]] руы Құнанорыс бөлімінен шыққан.<ref>{{кітап|авторы= Көптілеу Ізтұрғанұлы|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Құнанорыс адай шежіресі|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Өнер|жыл= 2014|томы= |беттері= |барлық беті= 728|сериясы= |isbn= 978-601-209-179-3|тиражы= 1500}}</ref> * Сабыр Шеркешбайұлы Адай [[1960 жыл]]ы [[30 қыркүйек]]те [[Қарақалпақстан]] [[Шоманай ауданы]]нда дүниеге келген. * Алматы эстрада, цирк өнер студиясының күй класын бітірген (1981). [[Орал]] педагогикалық институтында оқыған. * 1981 – 1984 жылдары Бейнеу аудандық мәдениет үйінінің көркемдік жетекшісі. * 1984 – 1990 жылдары аудандық мәдениет үйінің директоры. * 1989 – 1993 жылдары аралығында өткен республикалық ақындар айтысының жеңімпазы. Ақтауда Қашаған ақынның, Ақтөбеде Есет батырдың, Әбубәкір Кердерінің, Байғанинде Асау-Барақтың, Оралда Сырым батырдың, Шымкентте Үш би (Ордабасы), Көкшетауда Абылай ханның тойларында және Орта Азия – Қазақстан ақындарының айтысында жүлделі орындарға ие болған. * 1991 – 1996 жылдары аудандық мәдениет бөлімі меңгерушісінің орынбасары. * 1997 – 1999 жылдары Маңғыстау облыстық мәдениет басқармасы жанындағы ғылыми-әдістемелік орталықта шығармашылық бөлімінің бастығы. * 1999 – 2002 жылдары облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары. * 2001 - 2006 аралығында Республикалыық "Үш қиян" газетінде қызмет атқарды. * 2005 - 2011 "Адай" қорының президенті. "Otpan - Отпан" газетінің құрылтайшысы. * 2004 жылы "Адай Ата - Отпан тау" этно-мәдени орталығын салу идеясының авторы және ұйымдастырушысы. == Шығармашылығы == * "Таңғы нөсер" (1990) атты өлеңдер жинағы. * "Кетемін көкке жұлдыз боп" (1996) атты өлеңдер жинағы. * "Жұмбақ түннің жылуы" (1999) атты өлеңдер жинағы. * "Әр қазақ – менің жалғызым" (2002) атты өлеңдер жинағы. * “Адай Ата” кітабы (2005-2007) ж.ж * "Қазақстан - Жалғыз Ұлы Қазақтың" (2010) атты өлеңдер жинағы. * "Серттесу" (Таңдамалы) (2011) атты өлеңдер жинағы. * "Қарапайым қағидалар" (2013) * [http://7292info.kz/sabyr-adaidyn-altyn-zer-shygarmashylyk-keshi-otti-photo/ "Алтынзер"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171224095808/http://7292info.kz/sabyr-adaidyn-altyn-zer-shygarmashylyk-keshi-otti-photo/ |date=2017-12-24 }} (Ұлт пен Ұл) - (2016) атты өлеңдер жинағы. * "Керуен көшеді..."(Адай ата - Отпан тау” этномәдени орталығы және деректер мен қағидалар) (2019) * "Нәзира" (2020) атты өлеңдер жинағы. * "Уыз ана" (2021) атты өлеңдер жинағы және сахналық қойылым. * "Ер Жалау" (2022) атты жыр жинағы. * "Мырзалы Хан" (2023) атты жыр жинағы. Алматы қаласы. * "Әр қазақ – менің жалғызым" (Таңдамалы) (2023) атты өлеңдер жинағы. * "Алаштың Әлімханы" (2024) атты жыр жинағы. Алматы қаласы. == Марапаттары == * [[1987]] — Бүкілодақтық халық шығармалық фестивалінің лауреаты * [[2003 жыл]]дан Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі * Халықаралық ЮНЕСКО-ның аясында өткен Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойы қарсаңындағы әдеби шығармашылық байқауының жүлдегері (2003). Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты * [[2003 жыл]]ы Президент жарлығымен [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] құрметті атағы берілді. * Президент сыйлығының иегері (2006). * Бейнеу (2005), Маңғыстау (2007), Мұнайлы (2017), Түпқараған (2017) аудандарының және Ақтау (2020), Жаңаөзен (2021) қалаларының «Құрметті азаматы» мәртебесімен марапатталған. * [[2017]] — ҚР Президентінің жарлығымен [[Құрмет ордені]]мен марапатталған. * Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021) * Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар жане инжиниринг университетінің Құрметті Профессоры.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref><ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР: * [[2008]] — "Астанаға 10 жыл" медалі * «Қосай» Атаның 500 жылдық медалі (05.05.2010) * ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл мерекелік медалі (10.11.2011) * Маңғыстау облысының дамуына қосқан үлесі үшін (2013 жыл) * ҚР Тәуелсіздігіне 25 жыл мерекелік медалі (29.11.2016) * "Қашаған ақын" атындағы естелік медалімен марапатталады. * «Ақтау қаласына 50 жыл» естелік медалі * «Отпан тау» тарихи этно-мәдени кешеніне сіңірген авторлық еңбегі үшін «Адай-Ата» төс белгісі * «Төлеген Айбергеновке 80 жыл» естелік медалі * Асау-Барақ 250-270 жылдығына медалі * Маңғыстау ауданының әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан үлесі үшін (қазан, 2018 жыл) * "Қалнияз жырау" атаның естелік медалімен марапатталады(2019 жыл). * Халықаралық "Қазақ тілі" қоғамы мемлекеттік тілді насихаттау мен оны өмірге ендірудегі қайраткерлігі үшін "Ана тілі" айрықша белгісімен марапатталды (2020). * Қазақ әдебиетінің дамуына қосқан зор үлесі үшін “Қазақстанның құрметті жазушысы” атағы берілді (2026) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Айтыс ақындары]] [[Санат:Маңғыстау ауданының құрметті азаматтары]] [[Санат:Республикалық эстрада цирк колледжі түлектері]] 9wbf2sis1an495j0wmud0k45g8nddw4 0 103065 3634650 3159883 2026-07-25T09:47:26Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634650 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> (1912 жылы — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Еңбек жолы == * 1931 жылы [[Спасск мыс кендері акционерлік қоғамы|Спасск мыс балқыту зауыты]]нда істейді. * 1932-1933 жылдары ''«Киров көмір»'' тресінің [[шахта]]сында [[көмір]] тасып шығарушы болып еңбек етеді. * 1933-1937 жылдары бу қазандары цехында кочегар, ауа өткізетін насостар бойынша кезекші болады. * 1937-1945 жылдары Кенес Армиясы қатарында болып, [[Ұлы Отан соғысы]]на қатысады. * 1945-1967 жылдары № 1 [[Қарағанды]] жылу-электр орталығында от жағушы, [[бу қазаны]]ның машинисі болады. * 1967 жылдан бастап бу қазандары цехының ауысым бастығы қызметін атқарып, өзіне тапсырылған учаскенің үзіліссіз істеуін қамтамасыз етті. == Марапаттары == * [[Ленин ордені]] * "[[Орақ пен Балға]]" алтын медалі * [[Социалистік Еңбек Ері]] (1966) == Тағы қараңыз == * [[Социалистік еңбек ерлері]] ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] neulssu140v50s55pujr7ckeyfa4oqj 3634652 3634650 2026-07-25T09:51:59Z Орел Карл 81620 /* Марапаттары */ 3634652 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> (1912 жылы — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Еңбек жолы == * 1931 жылы [[Спасск мыс кендері акционерлік қоғамы|Спасск мыс балқыту зауыты]]нда істейді. * 1932-1933 жылдары ''«Киров көмір»'' тресінің [[шахта]]сында [[көмір]] тасып шығарушы болып еңбек етеді. * 1933-1937 жылдары бу қазандары цехында кочегар, ауа өткізетін насостар бойынша кезекші болады. * 1937-1945 жылдары Кенес Армиясы қатарында болып, [[Ұлы Отан соғысы]]на қатысады. * 1945-1967 жылдары № 1 [[Қарағанды]] жылу-электр орталығында от жағушы, [[бу қазаны]]ның машинисі болады. * 1967 жылдан бастап бу қазандары цехының ауысым бастығы қызметін атқарып, өзіне тапсырылған учаскенің үзіліссіз істеуін қамтамасыз етті. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]] — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 4 қазандағы Жарлығымен * [[Ленин ордені]] * [[Отан соғысы ордені|2-дәрежелі Отан соғысы ордені]] (11.03.1985) * медалдары, оның ішінде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]] (1952), [[Нахимов медалі|Нахимов]] (20.09.1945) == Тағы қараңыз == * [[Социалистік еңбек ерлері]] ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] 7e2dzdyupyg1q2hn9jjz6qy6ilwkz8f 3634653 3634652 2026-07-25T09:52:34Z Орел Карл 81620 /* Тағы қараңыз */ 3634653 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> (1912 жылы — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Еңбек жолы == * 1931 жылы [[Спасск мыс кендері акционерлік қоғамы|Спасск мыс балқыту зауыты]]нда істейді. * 1932-1933 жылдары ''«Киров көмір»'' тресінің [[шахта]]сында [[көмір]] тасып шығарушы болып еңбек етеді. * 1933-1937 жылдары бу қазандары цехында кочегар, ауа өткізетін насостар бойынша кезекші болады. * 1937-1945 жылдары Кенес Армиясы қатарында болып, [[Ұлы Отан соғысы]]на қатысады. * 1945-1967 жылдары № 1 [[Қарағанды]] жылу-электр орталығында от жағушы, [[бу қазаны]]ның машинисі болады. * 1967 жылдан бастап бу қазандары цехының ауысым бастығы қызметін атқарып, өзіне тапсырылған учаскенің үзіліссіз істеуін қамтамасыз етті. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]] — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 4 қазандағы Жарлығымен * [[Ленин ордені]] * [[Отан соғысы ордені|2-дәрежелі Отан соғысы ордені]] (11.03.1985) * медалдары, оның ішінде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]] (1952), [[Нахимов медалі|Нахимов]] (20.09.1945) == Әдебиет == * ''Музалевский М. В.'' Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 б. * Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. — Алматы: Атамұра, 2006. ISBN 9965-34-515-5 ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] s6qouklfporyas238hltlhxdra8pqwl 3634654 3634653 2026-07-25T09:55:32Z Орел Карл 81620 /* Әдебиет */ 3634654 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> (1912 жылы — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Еңбек жолы == * 1931 жылы [[Спасск мыс кендері акционерлік қоғамы|Спасск мыс балқыту зауыты]]нда істейді. * 1932-1933 жылдары ''«Киров көмір»'' тресінің [[шахта]]сында [[көмір]] тасып шығарушы болып еңбек етеді. * 1933-1937 жылдары бу қазандары цехында кочегар, ауа өткізетін насостар бойынша кезекші болады. * 1937-1945 жылдары Кенес Армиясы қатарында болып, [[Ұлы Отан соғысы]]на қатысады. * 1945-1967 жылдары № 1 [[Қарағанды]] жылу-электр орталығында от жағушы, [[бу қазаны]]ның машинисі болады. * 1967 жылдан бастап бу қазандары цехының ауысым бастығы қызметін атқарып, өзіне тапсырылған учаскенің үзіліссіз істеуін қамтамасыз етті. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]] — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 4 қазандағы Жарлығымен * [[Ленин ордені]] * [[Отан соғысы ордені|2-дәрежелі Отан соғысы ордені]] (11.03.1985) * медалдары, оның ішінде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]] (1952), [[Нахимов медалі|Нахимов]] (20.09.1945) == Әдебиет == * ''Музалевский М. В.'' Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 б. * Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. — Алматы: Атамұра, 2006. ISBN 9965-34-515-5 == Сілтеме == * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=29365 Байжұманов Әбдіғали] «Герои страны» Халықаралық патриоттық интернет-жобасы ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] crk51tovdpgl923q38uebpkk5zpuvx3 3634656 3634654 2026-07-25T10:02:36Z Орел Карл 81620 /* Еңбек жолы */ 3634656 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> (1912 жылы — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Өмірбаяны == 1912 жылы Ақмола уезінің №3 ауылында (қазіргі Қазақстан Қарағанды ​​облысы [[Жаңаарқа ауданы]]) дүниеге келді. 1931 жылы Спасск мыс қорыту зауытында еңбек жолын бастады. 1932—1933 жылдары Кировуголь тресінің шахтасында тасып шығарушы болып жұмыс істеді. 1933-1937 жылдары от жағушы болды. 1937 жылы Қызыл Әскер қатарындағы мерзімді әскери қызметке шақырылып, Ұлы Отан соғысына қатысты. 1945 жылы әскерден қайтқан соң Қазақстанға оралып, Қарағандыдағы №1 жылу электр станциясында еңбек етті. Ол от жағушы, содан кейін бу қазандығының машинист болып жұмыс істеді. Кейінірек қазандықтың аға машинисті болып тағайындалды. 1966 жылы еңбектегі ерекше жетістіктері үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1967 жылдан бастап 1975 жылға дейін — қазандық цехының ауысым басшысы болып күн көрді. 1975 жылы зейнетке шықты. [[Қарағанды]] қаласында тұрды. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]] — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 4 қазандағы Жарлығымен * [[Ленин ордені]] * [[Отан соғысы ордені|2-дәрежелі Отан соғысы ордені]] (11.03.1985) * медалдары, оның ішінде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]] (1952), [[Нахимов медалі|Нахимов]] (20.09.1945) == Әдебиет == * ''Музалевский М. В.'' Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 б. * Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. — Алматы: Атамұра, 2006. ISBN 9965-34-515-5 == Сілтеме == * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=29365 Байжұманов Әбдіғали] «Герои страны» Халықаралық патриоттық интернет-жобасы ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] t2g8rac2u9yjow62ck4m4aq6monttmp 3634657 3634656 2026-07-25T10:02:50Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3634657 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> (1912 жылы — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Өмірбаяны == 1912 жылы Ақмола уезінің №3 ауылында (қазіргі Қазақстан Қарағанды ​​облысы [[Жаңаарқа ауданы]]) дүниеге келді. 1931 жылы Спасск мыс қорыту зауытында еңбек жолын бастады. 1932—1933 жылдары «Кировуголь» тресінің шахтасында тасып шығарушы болып жұмыс істеді. 1933-1937 жылдары от жағушы болды. 1937 жылы Қызыл Әскер қатарындағы мерзімді әскери қызметке шақырылып, Ұлы Отан соғысына қатысты. 1945 жылы әскерден қайтқан соң Қазақстанға оралып, Қарағандыдағы №1 жылу электр станциясында еңбек етті. Ол от жағушы, содан кейін бу қазандығының машинист болып жұмыс істеді. Кейінірек қазандықтың аға машинисті болып тағайындалды. 1966 жылы еңбектегі ерекше жетістіктері үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1967 жылдан бастап 1975 жылға дейін — қазандық цехының ауысым басшысы болып күн көрді. 1975 жылы зейнетке шықты. [[Қарағанды]] қаласында тұрды. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]] — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 4 қазандағы Жарлығымен * [[Ленин ордені]] * [[Отан соғысы ордені|2-дәрежелі Отан соғысы ордені]] (11.03.1985) * медалдары, оның ішінде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]] (1952), [[Нахимов медалі|Нахимов]] (20.09.1945) == Әдебиет == * ''Музалевский М. В.'' Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 б. * Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. — Алматы: Атамұра, 2006. ISBN 9965-34-515-5 == Сілтеме == * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=29365 Байжұманов Әбдіғали] «Герои страны» Халықаралық патриоттық интернет-жобасы ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] fssv0vuyqp6s4kihvndugtah5g6j3ci 3634658 3634657 2026-07-25T10:03:10Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634658 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> ([[1912 жыл|1912 жылы]] — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Өмірбаяны == 1912 жылы Ақмола уезінің №3 ауылында (қазіргі Қазақстан Қарағанды ​​облысы [[Жаңаарқа ауданы]]) дүниеге келді. 1931 жылы Спасск мыс қорыту зауытында еңбек жолын бастады. 1932—1933 жылдары «Кировуголь» тресінің шахтасында тасып шығарушы болып жұмыс істеді. 1933-1937 жылдары от жағушы болды. 1937 жылы Қызыл Әскер қатарындағы мерзімді әскери қызметке шақырылып, Ұлы Отан соғысына қатысты. 1945 жылы әскерден қайтқан соң Қазақстанға оралып, Қарағандыдағы №1 жылу электр станциясында еңбек етті. Ол от жағушы, содан кейін бу қазандығының машинист болып жұмыс істеді. Кейінірек қазандықтың аға машинисті болып тағайындалды. 1966 жылы еңбектегі ерекше жетістіктері үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1967 жылдан бастап 1975 жылға дейін — қазандық цехының ауысым басшысы болып күн көрді. 1975 жылы зейнетке шықты. [[Қарағанды]] қаласында тұрды. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]] — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 4 қазандағы Жарлығымен * [[Ленин ордені]] * [[Отан соғысы ордені|2-дәрежелі Отан соғысы ордені]] (11.03.1985) * медалдары, оның ішінде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]] (1952), [[Нахимов медалі|Нахимов]] (20.09.1945) == Әдебиет == * ''Музалевский М. В.'' Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 б. * Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. — Алматы: Атамұра, 2006. ISBN 9965-34-515-5 == Сілтеме == * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=29365 Байжұманов Әбдіғали] «Герои страны» Халықаралық патриоттық интернет-жобасы ==Дереккөздер== <references/> [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] oashvlg7thwnkfuiggrpkvc129vpydu 0 103895 3634421 3627579 2026-07-24T23:23:30Z Casserium 68287 3634421 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев | Суреті = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан халық кеңесі]] төрағасының орынбасары — хатшылығының басшысы | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 8 шілде 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = ''хатшылық құрылды'' | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 9 желтоқсан 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 8 шілде 2026 | Президент_2 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_2 = [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі | Ту_3 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_3 = 9 желтоқсан 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 1 қыркүйек 2023 | Президент_3 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_3 = [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің меңгерушісі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 9 сәуір 2021 | Басқаруын аяқтады_4 = 9 желтоқсан 2022 | Президент_4 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_4 = [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] | Ізбасары_4 = Ғабидолла Оспанқұлов | Туған күні = 8.2.1980 | Туған жері = {{туғанжері|Қызылорда|Қызылордада}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Жұбайы = Амантаева И.А. | Балалары = 3 | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясы]]<br />[[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономика университеті]] | Мамандығы = заңгер, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев''' (бұрын — '''Жайсаңбаев''';<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-911133 Қ.Б. Жайсаңбаев туралы]</ref> [[8 ақпан]] [[1980 жыл]], [[Қызылорда]]) — қазақстандық саясаткер, заңгер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан халық кеңесі|Қазақстан Халық Кеңесі]] Төрағасының орынбасары — Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының басшысы. == Өмірбаяны == Қанатбек Жайсанбаев 1980 жылы 8 ақпанда [[Қызылорда]] қаласында туған. 2000 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясын]] заңгер мамандығы бойынша бітірген. Сонымен қатар [[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономика университетін]] 2012 жылы тәмамдап, экономика және бизнес бакалавры дәрежесін алды. Еңбек жолын 2000 жылы Қазақ мемлекеттік заң академиясының Қызылордадағы филиалында оқытушы болып бастады. 2001 жылғы тамыздан бастап [[Қазақстан Республикасының Сот әкімшілігі|Жоғарғы Сот жанындағы Соттық әкімшілендіру комитетінің]] Қызылорда облысы бойынша Сот әкімшілігінің бас маманы болып қызмет атқарды. 2001 жылғы желтоқсан айында Қызылорда облысы әкімі аппаратының Мемлекеттік құқық жұмысы бөлімінің бас маманы, кейін 2003 жылғы қыркүйектен бастап осы бөлімнің меңгерушісі болып тағайындалды. 2005-2007 жылдар аралығында [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрлігінде]] Құқықтық қамтамсыз ету басқармасының бастығы болып қызмет атқарған. 2007—2008 жылдар аралығында «Kazakh Integrated Services» ЖШС және «CNRG Capital» ЖШС-ның Астана қаласындағы өкілдігінде заңгер болып қызмет етті. 2008—2016 жылдар аралығында Қызылорда облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары, аппарат басшысы лауазымдарын атқарған. 2016—2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінде]] мемлекеттік инспектор, Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі болып қызмет етті. 2022 жылғы 9 желтоқсанда Президенттің көмекшісі — Президент Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. 2023 жылғы 1 қыркүйекте ол Президент Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі лауазымына тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/otinishterdi-karaudy-bakylau-bolimi Қанатбек Бақытұлы ЖАЙСАҢБАЕВ]</ref> 2026 жылғы 8 шілдеде [[Қазақстан халық кеңесі|Қазақстан Халық Кеңесі]] Төрағасының орынбасары – Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының басшысы болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-865331 Қ.Б. Жайсанбаев туралы]</ref> == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Амантаева И.А. Үш баласы бар.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/otinishterdi-karaudy-bakylau-bolimi Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі Қанатбек Бақытұлы ЖАЙСАҢБАЕВ]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] p6s7gjrhgamnly02kpp5c2izhenfb33 3634422 3634421 2026-07-24T23:24:04Z Casserium 68287 Casserium [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев]] бетін [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев]] бетіне жылжытты 3634421 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев | Суреті = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан халық кеңесі]] төрағасының орынбасары — хатшылығының басшысы | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 8 шілде 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = ''хатшылық құрылды'' | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі | Ту_2 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 9 желтоқсан 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 8 шілде 2026 | Президент_2 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_2 = [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі | Ту_3 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_3 = 9 желтоқсан 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 1 қыркүйек 2023 | Президент_3 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_3 = [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің меңгерушісі | Ту_4 = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2_4 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Басқара бастады_4 = 9 сәуір 2021 | Басқаруын аяқтады_4 = 9 желтоқсан 2022 | Президент_4 = Қасым-Жомарт Тоқаев | Ізашары_4 = [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] | Ізбасары_4 = Ғабидолла Оспанқұлов | Туған күні = 8.2.1980 | Туған жері = {{туғанжері|Қызылорда|Қызылордада}}, [[Қызылорда облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Жұбайы = Амантаева И.А. | Балалары = 3 | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясы]]<br />[[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономика университеті]] | Мамандығы = заңгер, экономист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев''' (бұрын — '''Жайсаңбаев''';<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-911133 Қ.Б. Жайсаңбаев туралы]</ref> [[8 ақпан]] [[1980 жыл]], [[Қызылорда]]) — қазақстандық саясаткер, заңгер, экономист, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан халық кеңесі|Қазақстан Халық Кеңесі]] Төрағасының орынбасары — Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының басшысы. == Өмірбаяны == Қанатбек Жайсанбаев 1980 жылы 8 ақпанда [[Қызылорда]] қаласында туған. 2000 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясын]] заңгер мамандығы бойынша бітірген. Сонымен қатар [[Нархоз университеті|Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономика университетін]] 2012 жылы тәмамдап, экономика және бизнес бакалавры дәрежесін алды. Еңбек жолын 2000 жылы Қазақ мемлекеттік заң академиясының Қызылордадағы филиалында оқытушы болып бастады. 2001 жылғы тамыздан бастап [[Қазақстан Республикасының Сот әкімшілігі|Жоғарғы Сот жанындағы Соттық әкімшілендіру комитетінің]] Қызылорда облысы бойынша Сот әкімшілігінің бас маманы болып қызмет атқарды. 2001 жылғы желтоқсан айында Қызылорда облысы әкімі аппаратының Мемлекеттік құқық жұмысы бөлімінің бас маманы, кейін 2003 жылғы қыркүйектен бастап осы бөлімнің меңгерушісі болып тағайындалды. 2005-2007 жылдар аралығында [[Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі|Төтенше жағдайлар министрлігінде]] Құқықтық қамтамсыз ету басқармасының бастығы болып қызмет атқарған. 2007—2008 жылдар аралығында «Kazakh Integrated Services» ЖШС және «CNRG Capital» ЖШС-ның Астана қаласындағы өкілдігінде заңгер болып қызмет етті. 2008—2016 жылдар аралығында Қызылорда облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары, аппарат басшысы лауазымдарын атқарған. 2016—2022 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінде]] мемлекеттік инспектор, Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі болып қызмет етті. 2022 жылғы 9 желтоқсанда Президенттің көмекшісі — Президент Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. 2023 жылғы 1 қыркүйекте ол Президент Әкімшілігінің Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі лауазымына тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/otinishterdi-karaudy-bakylau-bolimi Қанатбек Бақытұлы ЖАЙСАҢБАЕВ]</ref> 2026 жылғы 8 шілдеде [[Қазақстан халық кеңесі|Қазақстан Халық Кеңесі]] Төрағасының орынбасары – Қазақстан Халық Кеңесі Хатшылығының басшысы болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-865331 Қ.Б. Жайсанбаев туралы]</ref> == Отбасы == Үйленген. Жұбайы - Амантаева И.А. Үш баласы бар.<ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref><ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/otinishterdi-karaudy-bakylau-bolimi Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі Қанатбек Бақытұлы ЖАЙСАҢБАЕВ]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Жаңа экономикалық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] p6s7gjrhgamnly02kpp5c2izhenfb33 0 117894 3634445 3195937 2026-07-25T02:57:22Z 1nter pares 146705 3634445 wikitext text/x-wiki {{Жеңіл атлетші |есімі = Ольга Сергеевна Рыпакова |шынайы есімі = |суреті = Olga Rypakova Memorial Van Damme 2010.jpg |сурет ені = |сурет тақырыбы = |толық есімі = |туған кездегі есімі = |лақап аты = Ойындар Ханшайымы |азаматтығы = {{KAZ}} |клубы = |туған күні = 30.11.1984 |туған жері = {{туғанжері|Өскемен|Өскеменде}}, [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мансап жылдары = 2001 бастап |бапкерлері = Сергей Дмитриевич Алексеев (әкесі) |бойы = 183 |салмағы = 62 |50м = |60м = |100м = |200м = |300м = |400м = |500м = |600м = |800м = |1000м = |1500м = |1миль = |2000м = |3000м = |5000м = |5км = |10000м = |10км = |6миль = |15км = |20000м = |20км = |жарты марафон = |25000м = |25км = |30000м = |30км = |марафон = |50км = |100км = |100миль = |тәулік = |1сағат = |6сағат = |12сағат = |80мбж = |100мбж = |110мбж = |200мбж = |300мбж = |400мбж = |2000мкж = |3000мкж = |биіктік = |сырық = |ұзындық = 6.85 м |үштік = 15.25 м |ядро = |диск = |найза = |шарбалға = |бессайыс = |жетісайыс = |сегізсайыс = |онсайыс = |50мғ = |60мғ = |100мғ = |200мғ = |300мғ = |400мғ = |500мғ = |600мғ = |800мғ = |1000мғ = |1500мғ = |1мильғ = |2000мғ = |3000мғ = |2мильғ = |5000мғ = |50мбжғ = |55мбжғ = |60мбжғ = |100мбжғ = |110мбжғ = |300мбжғ = |2000мкжғ = |3000мкжғ = |биіктікғ = |ұзындықғ = |үштікғ = |ядроғ = |дискғ = |найзағ = |шарбалғағ = |бессайысғ = |жетісайысғ = |сегізсайысғ = |1мильж = |3000мж = |5000мж = |10000мж = |10кмж = |15кмж = |20000мж = |20кмж = |30000мж = |30кмж = |35кмж = |50000мж = |50кмж = |50мильж = |100кмж = |1000мжғ = |1мильжғ = |3000мжғ = |5000мжғ = |10000мжғ = |медальдары = |марапаттары = |ортаққор = }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{MedalCountry|{{KAZ}}}} {{ОО-спорт | Women’s [[Athletics (sport)|athletics]]}} {{турнир|[[Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2008 Бейжің]]|Үш қарғып секіру}} {{медаль|Алтын|[[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2012 Лондон]]|Үш қарғып секіру}} {{медаль|Қола |[[2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2016 Рио-де-Жанейро]]|Үш қарғып секіру}} {{турнир|[[Жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Күміс|[[2011 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты|2011 Тэгу]]|Үш қарғып секіру}} {{медаль|Қола |[[2015 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты|2015 Бейжің]]|Үш қарғып секіру}} {{медаль|Қола |[[2017 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты|2017 Лондон]] |Үш қарғып секіру}} {{турнир|[[IAAF World Indoor Championships|World Indoor Championships]]}} {{медаль|Қола |2008 Валенсия |Үш қарғып секіру}} {{медаль|Алтын | 2010 Доха |Үш қарғып секіру}} {{медаль|Күміс | 2012 Ыстамбұл |Үш қарғып секіру}} {{турнир|[[IAAF Continental Cup|Continental Cup]]}} {{медаль|Алтын|[[2010 IAAF Continental Cup|2010 Split]]|Triple jump}} {{медаль|Күміс|[[2018 IAAF Continental Cup|2018 Ostrava]]|Triple jump}} {{медаль|Қола|[[2010 IAAF Continental Cup|2010 Split]]|Long jump}} {{турнир|[[Азия ойындары]]}} {{медаль|Алтын | [[Жазғы Азия ойындары 2018|2018 Джакарта]] |Үш қарғып секіру}} {{медаль|Алтын | [[Жазғы Азия ойындары 2014|2014 Инчхон]] |Үш қарғып секіру}} {{медаль|Алтын | [[Жазғы Азия ойындары 2010|2010 Гуанчжоу]] |Үш қарғып секіру}} {{медаль|Күміс | [[Жазғы Азия ойындары 2010|2010 Гуанчжоу]] |Ұзындыққа секіру}} {{медаль|Алтын | [[Жазғы Азия ойындары 2006|2006 Доха]] |Жетісайыс}} {{медаль|Қола | [[Жазғы Азия ойындары 2006|2006 Доха]] |Ұзындыққа секіру}} {{турнир|[[Asian Indoor Games]]}} {{медаль|Алтын | [[Indoor athletics at the 2005 Asian Indoor Games|2005 Pattaya]] |Pentathlon}} {{медаль|Алтын | [[Indoor athletics at the 2009 Asian Indoor Games|2009 Hanoi]] |Long jump}} {{медаль|Алтын | [[Indoor athletics at the 2009 Asian Indoor Games|2009 Hanoi]] |Triple jump}} {{турнир|[[Asian Indoor and Martial Arts Games]]}} {{медаль|Алтын | [[Asian Indoor and Martial Arts Games|2017 Ashgabat]]|Triple jump}} {{медаль|Алтын | [[Asian Indoor and Martial Arts Games|2017 Ashgabat]]|Long jump}} }} '''Ольга Сергеевна Рыпакова''' (қарашаның 30, 1984 жылы<ref>[https://worldathletics.org/athletes/_/14288693 Worldathletics]</ref>, Өскемен) — Қазақстан [[жеңіл атлетика|жеңіл атлеті]], бастапқыда жеті сайыспен айналысса, кейін ұзындыққа секіруге мән беріп жүріп 2007 жылдан бері үш қарғып секірумен айналысады. [[2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының]] чемпионы. [[File:Stamps of Kazakhstan, 2013-03.jpg|left|thumb|250px|Пошта маркасы, 2013 жыл]] == Мансабы == === Жетістіктері === * О. Рыпакова 2008 жылғы Бейжің олимпиадасында үш қарғып секіруден финалдық кезеңде 15 метр 11 сантиметр ұзындықты бағындырып, Азия рекордын жаңартты. Осы көрсеткішімен ол Олимпиадада 4-ші орын алған болатын. * Ольга Рыпакова 2010 жылы мамырда Шанхайда өткен «Гауһар лига» деп аталатын жеңіл атлетика сериясының бірінші кезеңінде алтын медальді 14 метр 89 сантиметрді бағындырып жеңіп алды. * Бұдан бөлек О. Рыпакова 2010 жылы қысқы әлем чемпионатында 15 метр 14 сантиметрге секіріп, әлем чемпионы атанды. * 2011 жылғы жеңіл атлетикадан [[Тэгу]] қаласында өткен әлем чемпионатында Ольга Рыпакова күміс медаль жеңіп алды. * 2012 жылғы жеңіл атлетикадан [[Лондон]] қаласында өткен олимпиадада Ольга Рыпакова алтын медаль жеңіп алды. Оның көрсеткіші 14.98 м болды. {{Толықтыру}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://inbusiness.kz/ru/appointment/dose-rypakova-olga-sergeevna {{Бастама}} {{Олимпиада ойындарында Қазақстан туын ұстаушылар}} [[Санат:1984 жылы туғандар]] [[Санат:Жеті сайсшылар]] [[Санат:Өскеменде туғандар]] [[Санат:Қазақстан әйелдері спортта]] [[Санат:Ұзындыққа секірушілер]] [[Санат:Үш қарғып секірушілер]] [[Санат:Қазақстан жеңіл атлеттері]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер]] [[Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері]] [[Санат:Жеңіл атлетикадан Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] e61v4pswzz65z7e5wd874j0b78klkdx 0 201353 3634391 3634197 2026-07-24T18:09:37Z Kasymov 10777 3634391 wikitext text/x-wiki {{Ислам}} '''Қасас әл-Анбия''' ({{lang-ar|قصص الأنبياء}}) [[Ибн Касир]]дің [[Құран|Құран Кәрім]] негізінде жинақтаған '''Пайғамбарлар қиссалары''' жинағы. Кітапта Жер бетіне алғаш қадам басқан [[Адам ата]] пайғамбардан бастап Жер бетіндегі ең соңғы пайғамбар [[Мұхаммед]] {{Салауат}} ға дейінгі пайғамбарлардың адам балаларын Жер мен Көктің жалғыз жаратушысы [[Аллаһ]] тағалаға құлшылық етуге шақыру оқиғалары айқын сүреттеледі. == Пайғамбарлар қиссалары кітабында есімі аталған пайғамбарлар есімдері == * '''[[Адам ата|Адам]]''' {{ҒС}} * '''[[Шис]]''' {{ҒС}} * '''[[Идрис пайғамбар|Ыдырыс]]''' {{ҒС}} * '''[[Нұх пайғамбар|Нұх]]''' {{ҒС}} * '''[[Һұд пайғамбар|Һұд]]''' {{ҒС}} * '''[[Салих]]''' {{ҒС}} * '''[[Ибраһим]]''' {{ҒС}} * '''[[Лұт]]''' {{ҒС}} * '''[[Шұғайб]]''' {{ҒС}} * '''[[Яғқұб|Жақып]]''' {{ҒС}} * '''[[Юсуф пайғамбар|Жүсіп]]''' {{ҒС}} * '''[[Әйюб]]''' {{ҒС}} * '''[[Зул-Кифл|Зүлкепіл]]''' {{ҒС}} * '''[[Юнус пайғамбар|Жүніс]]''' {{ҒС}} * '''[[Мұса пайғамбар|Мұса]]''' {{ҒС}} * '''[[Юша]]''' {{ҒС}} * '''[[Ілияс пайғамбар|Ілияс]]''' {{ҒС}} * '''[[Әл-Йаса]]''' {{ҒС}} * '''[[Самуил]]''' {{ҒС}} * '''[[Дәуіт Пайғамбар|Дәуіт]]''' {{ҒС}} * '''[[Сүлеймен пайғамбар|Сүлеймен]]''' {{ҒС}} * '''[[Ғұзайыр]]''' {{ҒС}} * '''[[Зәкәрия]]''' {{ҒС}} * '''[[Йахйа|Жақия]]''' {{ҒС}} * '''[[Иса Мәсих|Иса]]''' {{ҒС}} * '''[[Мұхаммед]]''' {{Салауат}} == Таға қара == * [[Ислам пайғамбарлары]] == Сыртқы сілттемелер == * [http://kausar-sayahat.kz/kitaptar/PDF/islamtrihi/26.Paygambarlar.pdf Пайғамбарлар қиссалары]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Пайғамбарлар]] hojmczinjfz18bp44gh8bbvt94lqmxy 0 204357 3634363 3631354 2026-07-24T17:54:57Z Kasymov 10777 3634363 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Криштиану Роналду |сурет = Cristiano Ronaldo Croatia v Portugal 2 July 2026-075 (cropped).jpg |сурет ені = 200px |атауы = [[Португалия Ұлттық футбол құрамасы|Португалия]] үшін ойнаған Роналду, 2026 жыл |толық аты = Криштиану Роналду душ Сантуш Авейру |лақап аты = "CR7", "КриРо" |туған күні = 05.02.1985 |туған жері = [[Фуншал]], [[Мадейра]], [[Португалия]] |азаматтығы = {{байрақ|Португалия}} |бойы = 187 см<ref> https://www.transfermarkt.com/cristiano-ronaldo/leistungsdatenverein/spieler/8198</ref> |салмағы = 85 кг |позиция = [[шабуылшы]] |қазіргі клуб = {{ту|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Наср (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Наср]] |номері = 7 |жастар клубы = {{Футбол карьерасы |1993–1995|{{ту|Португалия}} Андоринья| |1995–1997|{{ту|Португалия}} [[Насьонал Фуншал|Насьонал]]| |1997–2002|{{ту|Португалия}} [[Спортинг Лиссабон]]|}} |клубтары = {{Футбол карьерасы |2002–2003|{{ту|Португалия}} [[Спортинг Лиссабон]]|25 (3) |2003–2009|{{ту|Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]|196 (84) |2009–2018|{{ту|Испания}} [[Реал Мадрид]]|292 (311) |2018–2021|{{ту|Италия}} [[Ювентус]]|98 (81) |2021–2022|{{ту|Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]|40 (19) |2023–|{{ту|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Наср (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Наср]]|75 (72)}} |ұлттық құрамы = {{Футбол карьерасы |2000–2001|{{ту|Португалия}} Португалия U16|7 (6) |2001–2002|{{ту|Португалия}} Португалия U17|9 (6) |2002–2003|{{ту|Португалия}} Португалия U18|10 (3) |2003|{{ту|Португалия}} Португалия U20|5 (1) |2003–|{{футбол|Португалия}}|219 (136) |2004|{{ту|Португалия}} Португалия (олимп.)|3 (2)}} |медальдары = {{турнир|[[Конфедерациялар кубогы|Конфедерациялар кубогы]]}} {{медаль|Қола|[[Конфедерациялар кубогы 2017|Ресей 2017]]}} {{турнир|[[Футболдан Еуропа чемпионаты|Еуропа Чемпионаты]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан 2004 жылғы Еуропа біріншілігі|Португалия 2004]]}} {{медаль|Қола|[[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|Польша/Украина 2012]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|Франция 2016]]}} {{турнир|[[УЕФА Ұлттар Лигасы|Ұлттар Лигасы]]}} {{медаль|Алтын|[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19|Португалия 2019]]}} {{медаль|Алтын|[[УЕФА Ұлттар Лигасы 2024/25|Германия 2025]]}} |Commons = Cristiano Ronaldo }} '''Криштиану Роналду душ Сантуш Авейру''' ({{lang-pt|Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro}}, [[1985 жыл]]ы [[5 ақпан]]да туған, [[Фуншал]], [[Мадейра]], [[Португалия]]) — португалиялық футболшы, Сауд Арабиясының [[Әл-Наср (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл-Наср]] клубы мен [[Португалия Ұлттық футбол құрамасы|Португалия футбол құрамасының]] шабуылшысы әрі капитаны. Футбол тарихындағы ең үздік ойыншылардың бірі. Португалия құрамасы мен "[[Реал Мадрид]]" тарихындағы ең үздік мерген, 2008, 2011, 2014, 2015 жылдары "Алтын бутсы" иегері атанған футболшы, "[[France Football]]" нұсқасы бойынша 2008, 2016, 2017 жылдары және "France Football" мен [[ФИФА]] анықтамасы бойынша 2013, 2016 жылғы "[[ФИФА Алтын добы|Алтын доп]]" иегері. 2008, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 және 2018 жылдары [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар Лигасының]] үздік мергені болды. 2016 жылғы Еуропа, 2018 жылғы Ұлттар Лигасының чемпионы. == Өмірбаяны == Криштиану — отбасындағы төртінші перзент. Есімін [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тың сол кездегі [[АҚШ президенті|президенті]] [[Рональд Рейган|Рональд Рейганның]] құрметіне қойылыпты. Балалық шағындағы сүйікті клубы "[[Бенфика]]" болған екен. Балалық шағында "Андоринья", "[[Насьонал Фуншал]]", "[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]" клубтарының жастар командасында ойнап, футбол ойнауды үйренді. === Балалық шағы === Криштиану Роналду [[Португалия|Португалияның]] [[Мадейра]] аралындағы Санту-Антониу жұмысшы кварталдарында дүниеге келген. Әкесі, Жозе Диниша Авейру, қарапайым бағбан болған. Анасы, Мария Долореш душ Сантуш Авейру, аспаз болып жұмыс істеді. Криштиануның ағасы және 2 әпкесі бар: ағасы Угу (1975 жылғы) және әпкелері Эльма (1974 жылғы) мен Лилия Катиа (1976 жылғы).<ref> "Аңыз адам" №" (181) 1-15 қаңтар 2018 жыл </ref> Ата-анасы оны кішкентайынан еркелетіп Ронни деп атаған. Роннидің отбасы төбесі қаңылтырмен жабылған шағын ғана лашықта тұрды. Үйдің тарлығы соншалықты, олар кір жуанатын машинасын пайдаланбайтын уақытта артық орын алмас үшін шатырға шығарып қоятын. "Балалық шағым күрделі жағдайда өтті. Бірақ мен өзіме бір нәрсенің жетпегенін сезінген емеспін. Менің ата-анам өте көп жұмыс істеді. Бізге ешнәрседен таршылық көрсетпес үшін олар қолдарынан келгеннің барлығын жасады", - деп еске алады Криштиану. === Клубтық мансабы === "Спортингтің" негізгі құрамында не бары 16 жасында, 2001 жылы 15 тамызда "Атлетико Лиссабонға" қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты. 2002 жылы тамыз айында ғұмырындағы тұңғыш жүлдесіне қол жеткізді, "Спортинг" Португалия суперкубогын ұтып алды. Жас талантты футболшыны алғашқылардың бірі боп "Ливерпульдің" бас бапкері Жерар Улье байқады, бірақ оны тым жассынғандықтан, келісім шарт жасасуға асыққан жоқ. 2003 жылы жазда Лиссабондағы "Жозе Алваладе" стадионының ашылу салтанаты болып, "[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]" пен "[[Манчестер Юнайтед]]" кездесті. Осы матчта манкуниандықтардың бапкері [[Алекс Фергюсон]] Роналдудың тегін футболшы еместігін аңғарып, бірден командаға тартады. Роналду осылайша "Манчестер Юнайтедте" ойнаған тұңғыш португалдық футболшы боп тарихта қалады. Роналду өзіне 28-нөмірді сұрайды ("Спортингте" осы нөмірмен ойнаған-ды), бірақ оған сол жазда командадан кеткен [[Дэвид Бекхэм|Дэвид Бекхэмнің]] 7-ші нөмірін береді. "''Мына құрмет маған баға жетпес мотивация берді, мен енді өзіме білдірілген сенімді ақтауға тиісті екенімді ұқтым''" дейді бұл жайлы Роналду. [[Сурет:C ronaldo cropped.png|thumb|left|180px|Криштиану Роналду [[Манчестер Юнайтед]] сапында, 29 сәуір 2006 жыл.]] Тұңғыш ойынын 2003 жылы 26 тамызда "Олд Траффордта" "[[Болтон Уондерерс|Болтон Уондерерске]]" қарсы өткізді. Тұңғыш голын сол жылы 1 қарашада "Портсмуттың" қақпасына енгізді. 2005 жылы 29 қазанда "Манчестердің" [[Футболдан Англия чемпионаты|премьер-лигадағы]] мыңыншы голының авторы атанды. 2007 жылы 5 мамырда "[[Манчестер Сити]]" қақпасына манчестерлік клуб сапындағы 50-ші голын енгізді. Осы маусымда тұңғыш рет Англия чемпионы атанды. 2007/08 жылғы маусым Роналду үшін сәтсіздеу басталды. "Портсмут" футболшысы Ричаррд Хьюзді баспен соққаны үшін алаңнан қуылды да, үш кездесуден шеттетілді. Өзінің айтуынша, осы жәйттен өзі көп сабақ алған, ендігәрі ешқашан футболшылармен олай төбелеспеуге бел байлапты. 2007 жыл қорытындысында "Алтын допты" анықтауда бразилиялық [[Кака|Какадан]] артта қалды. Есесіне 2007/08 жылғы маусым табысты аяқталып, "Манчестер Юнайтед" [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2007/08|УЕФА чемпиондар Лигасын]] ұтып алды, Мәскеуде "[[Челси (футбол клубы)|Челсимен]]" финалдық ойында Роналду бір гол соқты, матчтын соңғы пенальтилер сериясында қателескеніне қарамастан, клуб турнир жеңімпазы атанды. Ал Англия чемпионатында 31 гол соғып, үздік мерген атанды, 2008 жыл қорытындысында "Алтын бутсы" иегері болумен қатар, [[ФИФА Алтын добы|ФИФА Алтын добына]] қол жеткізді. 2009 жылы 11 маусымда 93,4 млн. еуроға "[[Реал Мадрид|Реал Мадридке]]" ауысып, 2001 жылғы [[Зинедин Зидан|Зиданды]] алған кездегі трансферлер рекордын жаңартты (Зиданның құны 76 млн еуро болған-ды). Роналду 9-нөмірлі жейдені киді, 2010 жылы клубтан [[Рауль Гонсалес]] кеткен соң 7-нөмірді иеленді. Алғашқы маусымда-ақ 35 ойында 33 гол соқты. 2011 жылы 6 ақпанда "[[Реал Сосьедад]]" қақпасына гол соғып, [[Футболдан Испания чемпионаты|Испания чемпионатындағы]] голдар санын 50-ге жеткізді. Ал 100-ші голын 2012 жылы 5 мамырда "[[Гранада (футбол клубы)|Гранада]]" қақпасына енгізді. Осы маусымда Испания чемпионатында 46 гол соқты, осынша керемет нәтиженің өзі үздік мерген атануына аздық қылды, бірінші орынға "[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]" футболшысы [[Лионель Месси]] иелік қылды. Ал 2012/13 жылғы маусымда 12 голмен [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2012/13|УЕФА Чемпиондар Лигасының]] үздік мергені атанды. 2015 жылы 30 қыркүйекте Испания чемпионатындағы 324-ші голды соғып, бұған дейінгі Рауль Гонсалестің рекордын жаңартып, клуб тарихындағы мергендер көшінде бірінші орынға шықты. Жалпы алғанда, "Реал" сапында 438 ойын өткізіп, 450 гол соқты. 2018 жылы 10 шілдеде "[[Ювентус|Ювентуспен]]" келісім шарт жасасты. "Реал Мадрид" баспасөз орталығының хабарлауынша, туриндік клубқа ауысуды Роналдудың өзі қалаған. Бұл жолғы трансфер 112 млн еуромен іске асты. Италиялық клуб сапындағы тұңғыш ойынын 18 тамыз күні сырт алаңда "[[Кьево (футбол клубы)|Кьевоға]]" қарсы өткізді. 2018/19 жылғы маусымда Италия чемпионатында 21 голдың авторы атанды. 2021 жылы 28 тамызда "[[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедке]]" қайта оралды<ref>[https://rast.kz/?p=11117&fbclid=IwAR36nVZHLLaXS54t6VlRjsH3yAQ5qbKURhUBcZ5FsVnFlNsW5McSsSH5wB8 Криштиану Роналду «Манчестер Юнайтедке» қайта оралды]</ref>. Трансфер құны 20 миллионды құрады. 2022 жылы 22 қарашада Роналду Сауд Арабия лигасының '"Әл-Наср" клубына көшіп, қазіргі кезге дейін ойнап жатыр. [[Фабрицио Романо]]ның айтуынша ол клубта жылына 200 миллион еуро жалақы алады. === Ұлттық құрамада === 2003 жылы 20 тамызда [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан құрамасына]] қарсы жолдастық кездесуде (1:0) тұңғыш рет Португалия құрамасы сапында алаңға шықты. Криштиану 2004 жылдан бастап көп жылдарға дейінгі Әлем чемпионаттарының бәріне қатысты, және ешқайсысынан голсыз қайтпады. [[Футболдан 2004 жылғы Еуропа біріншілігі|2004 жылғы Еуропа чемпионатында]] екі гол соқты, бірақ құрама өз елінде өткен чемпионатта күміс жүлдені қанағат тұтты. Жалпы, [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016 жылы төртінші Еуропа чемпионатына]] қатысып, төртеуінде де гол соқты, бірақ жалпы голдар саны 9-ға жетіп, турнир тарихындағы үздік мерген атана алмады, бірінші орынды әйгілі [[Мишел Платини|Мишел Платинимен]] бөлісіп тұр. 2016 жылы ғұмырында екінші рет Еуропа чемпионатының финалында ойнады, финалда оларға алаң иелері [[Франция Ұлттық футбол құрамасы|Франция]] қарсылас болды. Ойынның не-бары сегізінші минутында [[Димитри Пайет]] бұған оңай соқтығысты да, ауыр жарақат алды. Дәрігерлердің көмегімен ойынды жалғастырғанымен, 23-минутта біржола алмастырылды. Бірақ бәрібір Португалия құрамасы 1:0 есебімен жеңіске жетіп, Еуропа чемпионы атанды. [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем чемпионатын]] да Роналду керемет бастады. Топтық кезеңнің бірінші турында [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания қақпасына]] үш гол соқты, бірақ мұнысы тең ойынға ғана жеткілікті болды. Бұл турнирде Португалия 1/8 финалда [[Уругвай Ұлттық футбол құрамасы|Уругвайдан]] ұтылды. 2020 жылы 9 қыркүйекте сырт алаңда Швецияның қақпасына құрама сапындағы 100, 101-ші голдарын соқты. Бұл УЕФА Ұлттар лигасының матчы болатын. 2020 жылғы Еуропа чемпионатында 5 гол соғып, Еуропа чемпионаттары тарихында мергендер көшінде топ басына шықты (14 гол). == Жетістіктері == === Командалық жетістіктері === {{ту|Португалия}} '''[[Спортинг Лиссабон|Спортинг (Лиссабон)]]''' * Португалия чемпионатының қола жүлдегері: 2002/03 {{ту|Англия}} '''[[Манчестер Юнайтед]]''' * Ағылшын Премьер-Лигасының чемпионы ('''3'''): 2006/07, 2007/08, 2008/09 * Англия Кубогінің иегері: 2003/04 * Футбол лига кубогінің иегері ('''2'''): 2005/06, 2008/09 * УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы: 2007/08 * Англия Суперкубогінің иегері: 2007 * Клубтық әлем чемпионатының жеңімпазы: 2008 * УЕФА Чемпиондар лигасының финалшысы: 2008/09 * Ағылшын Премьер-Лигасының күміс жүлдегері: 2005/06 * Ағылшын Премьер-Лигасының қола жүлдегері ('''2'''): 2003/04, 2004/05 * Англия Кубогінін финалшысы ('''2'''): 2004/05, 2006/07 {{ту|Испания}} '''[[Реал Мадрид]]''' * Испания чемпионы: 2011/12, 2016/17 * Испании Кубогінің иегері: 2010/11, 2013/14 * Испания Суперкубогінің иегері: 2012, 2017 * Испания Примера Дивизионның күміс жүлдегері ('''2'''): 2009/10, 2010/11, 2014/15, 2015/16, 2017/18 * Испания Суперкубогінің қатысушысы: 2011 * УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * УЕФА Суперкубогы: 2016, 2017 * Клубтар арасындағы әлем біріншілігі: 2014, 2016, 2017 {{ту|Италия}} '''[[Ювентус]]''' * Италия чемпионы: 2018/19, 2019/20 * Италия суперкубогы: 2018, 2020 * Италия кубогы: 2020/21 {{ту|Сауд Арабиясы}} '''[[Әл-Наср (футбол клубы, Эр-Рияд)|Әл Наср]]''' * Араб клубтары арасындағы чемпиондар лигасы кубогы: 2023/24 '''{{футбол|Португалия}}''' * Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 2004 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012 * Еуропа чемпионы: 2016 * Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 2006 * Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері: 2017 * УЕФА Ұлттар Лигасының жеңімпазы: 2019 * УЕФА Ұлттар Лигасының жеңімпазы: 2025 === Жеке жетістіктері === * ФИФА Алтын добы: 2008, 2013, 2014, 2016, 2017 * "[[France Football]]" версиясы бойынша Алтын доп: 2008, 2016, 2017 * Алтын бутсы иегері: 2008, 2011, 2014, 2015 * Еуропаның үздік футболшысы: 2008, 2013, 2014, 2016, 2017 * Англия чемпионатының үздік мергені: 2007 * Испания чемпионатының үздік мергені: 2011, 2014, 2015 * Чемпиондар Лигасының үздік мергені: 2008, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 * Әлемнің үздік клубтық шабуылшысы: 2008, 2017 * Еуропа чемпионатының үздік жас футболшысы: 2004 * Бес бірдей Әлем чемпионатында гол соққан жалғыз футболшы: 2006, 2010, 2014, 2018, 2022 * Бес бірдей Еуропа чемпионатында гол соққан жалғыз футболшы: 2004, 2008, 2012, 2016, 2021 * Клубтар чемпионатының үздік мергені: 2016, 2017 * Еуропа чемпионаттарының үздік мергені: 14 гол * Ғасыр ойыншысы: 2020 * Ұлттық құрамада және төрт түрлі клубта 100+ гол соққан тарихтағы алғашқы ойыншы == Рекордтары == * Ұлттық құрама тарихындағы үздік бомбардир: 143 гол; * Еуропа чемпионаты тарихындағы ең үздік бомбардир: 14 гол; * Ойналған матч саны бойынша Еуропа чемпионатының рекордшысы: 24 матч; * Еуропа чемпионатының іріктеу тарихындағы үздік бомбардир: 31 гол; * Португалия құрамасының тарихындағы ең үздік бомбардир: 143 гол; * Португалия құрамасының өткізген матчтар саны бойынша рекордсмені: 201 матч; * Клубтық деңгейдегі халықаралық матчтар тарихындағы үздік бомбардир: 140 гол; * Еуропалық жарыста өткізілген матчтар саны бойынша рекордшы: 185 матч; * УЕФА Чемпиондар лигасы тарихындағы ең үздік бомбардир: 140 гол; * УЕФА Чемпиондар лигасы тарихындағы ең үздік пас: 42 нәтижелі пас; * Клубтар арасындағы әлем чемпионатының тарихындағы үздік бомбардир: 7 гол; * УЕФА Чемпиондар лигасы мен Еуропа кубогында бір маусымдағы ең көп гол соғу рекорды: 17 гол; 2013-2014 жылғы маусым. * УЕФА Чемпиондар Лигасының мансаптық хет-триктерінің рекордшысы: 8 хет-трик; * Реал Мадрид тарихындағы үздік бомбардир: 450 гол; * Бір маусымдағы гол саны бойынша Реал Мадрид рекордшысы: 61 гол; * «Ювентус» бір маусымдағы гол саны бойынша рекордсмен: 37 гол; * Мадридтік дерби тарихындағы үздік бомбардир: 22 гол; * Барлық үш ФИФА жүлдесін алған жалғыз ойыншы: Қола (2007), Күміс (2009), Алтын (2008); * Испания футбол тарихындағы барлық жарыстарда қатарынан 6 маусымда 50 немесе одан да көп гол соққан жалғыз ойыншы; * УЕФА Чемпиондар лигасының тарихындағы қатарынан 7 маусымда 10 немесе одан да көп гол соққан жалғыз ойыншы; * Бір маусымдағы ең көп хет-трик жасаған Ла Лига рекордшысы: 8 хет-трик; * Италия чемпионатының қатарынан гол соға алған матчтар саны бойынша рекордсмені: 11 матч; * УЕФА Чемпиондар лигасының қатарынан гол соға алған матчтар саны бойынша рекордсмен: 11 матч; * УЕФА Чемпиондар Лигасының бір маусымдағы ең көп хет-трик жасау рекордшысы: 3 хет-трик; * Күнтізбелік жыл ішінде халықаралық матчтардағы голдар саны бойынша рекордшы: 32 гол; * Тарихтағы ең көп хет трик жасаған ойыншы: 65 хет трик; * Әлем бойынша ең көп гол салған ойыншы: 967 гол. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Қолданылған әдебиет == * {{кітап|авторы=[[Лука Кайоли]]|тақырыбы=Криштиану Роналду. Одержимый совершенством|орны=Мәскеу|баспасы=Эксмо|жыл=2016|беттері=288|жауапты=перевод на русский язык Т. Звонарёвой|isbn=978-5-699-74610-1|ref=Кайоли}} == Сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Португалия футболшылары]] [[Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары]] [[Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Әл-Наср Эр-Рияд ФК ойыншылары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] audmppv3k7ib0hfs1mu3ch7rpa7jb05 0 222317 3634591 3438358 2026-07-25T07:58:52Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634591 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Пунта-Умбриа |шынайы атауы = Punta Umbría |сурет = [[Сурет:Punta Umbría, en Huelva (España).jpg|266px]] |жағдайы = |ел = Испания |елтаңба = Escudo de Punta Umbría (Huelva).svg |ту = Flag of Punta Umbría Spain.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=37 |lat_min=10 |lat_sec=0 |lon_dir=W |lon_deg=6 |lon_min=57 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі |аймағы = Андалусия |кестедегі аймақ = Андалусия |аудан түрі = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы |ауданы = Уэльва (провинция){{!}}Уэльва |кестедегі аудан = |қауым түрі = Комарка (Испания){{!}}Ауданы |қауым = Үлкен Уэльва (комарка){{!}}Үлкен Уэльва |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Гонсало Родригес Невадо |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 38 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 7 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 14 714 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = 361,5 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 21100 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Punta Umbría |сайты = http://www.ayto-puntaumbria.es |сайт тілі = es }} '''Пунта-Умбриа''' ({{lang-es|Punta Umbría}}) — [[Испания]]дағы [[қала]]. [[Андалусия]] автономды бірлестігіне қарасты [[Уэльва (провинция)|Уэльва]] провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет [[Үлкен Уэльва (комарка)|Үлкен Уэльва]] ауданында ([[Комарка (Испания)|комарка]]) орналасқан. [[2010 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 25 км. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ayto-puntaumbria.es Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150717122059/http://www2.ayto-puntaumbria.es/ |date=2015-07-17 }} {{Үлкен Уэльва ауданы муниципалитеттері}} {{spain-geo-stub}} [[Санат:Уэльва елді мекендері]] n95or8l2ysg0jbu70t14no79hw42qg6 0 229942 3634635 1833537 2026-07-25T08:26:37Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634635 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Путиньяно |шынайы атауы = Putignano |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=40 |lat_min=50 |lat_sec=57 |lon_dir=E |lon_deg=17 |lon_min=7 |lon_sec=21 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Апулия |кестедегі аймақ = Апулия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Бари (провинция){{!}}Бари |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Gianvincenzo Angelini De Miccolis |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 99 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 375 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 27913 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 279 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 80 |пошта индексі = 70017 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 072036 |ортаққордағы санаты = Putignano |сайты = http://www.comuneputignano.it |сайт тілі = it }} '''Путиньяно''' ({{lang-it|Putignano}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Апулия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Бари (провинция)|Бари]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 27913 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 279 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 99 км² шамасында. Пошта индексі — 70017. Елді мекеннің қамқоршысы — Стефан Первомученик.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 080 4056111 * Электронды поштасы: comuneputignano@comune.putignano.ba.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comuneputignano.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100728075318/http://www.comuneputignano.it/ |date=2010-07-28 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Бари провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Апулия елді мекендері]] 535yqtwh7j3jzs3xbgsiy5wipr42d7q 0 232531 3634435 1836185 2026-07-25T01:43:29Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634435 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Поппи |шынайы атауы = Poppi |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=43 |lat_min=44 |lat_sec=9 |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=45 |lon_sec=42 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Тоскана |кестедегі аймақ = Тоскана |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Ареццо (провинция){{!}}Ареццо |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Graziano Agostini |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 97 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 437 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6077 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 63 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 575 |пошта индексі = 52014 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 51031 |ортаққордағы санаты = Poppi |сайты = http://www.comune.poppi.ar.it |сайт тілі = it }} '''Поппи''' ({{lang-it|Poppi}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Тоскана]] әкімшілік аймағына қарасты [[Ареццо (провинция)|Ареццо]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6077 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 97 км² шамасында. Пошта индексі — 52014. Елді мекеннің қамқоршысы — San Torello.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 57 550 221 * Электронды поштасы: poppi@casentino.toscana.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.poppi.ar.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100421110603/http://www.comune.poppi.ar.it/ |date=2010-04-21 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Ареццо провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Тоскана елді мекендері]] dtx52uoqc8join4droke7wjlnwc5eqe 0 234116 3634545 1837635 2026-07-25T07:51:14Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634545 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Гаспольтсхофен |шынайы атауы = Gaspoltshofen |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Gaspoltshofen.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=8 |lat_sec=40 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=44 |lon_sec=11 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Вольфганг Клингер ([[Аустрия азаттық партиясы|ААП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 40.6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 455 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3597 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7735 |пошта индексі = 4673 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 06 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.gaspoltshofen.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Гаспольтсхофен''' ({{lang-de|Gaspoltshofen}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3597 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 40.6 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 06''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вольфганг Клингер ([[Аустрия азаттық партиясы|ААП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.gaspoltshofen.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 8nokjdrkb7y30orelq2p714i8r80n9n 0 234118 3634546 1837640 2026-07-25T07:51:24Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634546 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Гебольтскирхен |шынайы атауы = Geboltskirchen |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Geboltskirchen.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=9 |lat_sec=14 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=38 |lon_sec=5 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Алойс Кастнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17.3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 555 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1390 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7732 |пошта индексі = 4682 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 07 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.geboltskirchen.at |сайт тілі = de }} '''Гебольтскирхен''' ({{lang-de|Geboltskirchen}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1390 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17.3 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 07''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Алойс Кастнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.geboltskirchen.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] s9nh48nfhvouepxpg4q1k4uifv7i0tl 0 234138 3634547 1837441 2026-07-25T07:51:34Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634547 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Грискирхен |шынайы атауы = Grieskirchen |сурет = [[Сурет:Grieskirchen - Rathaus.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Grieskirchen.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=14 |lat_sec=6 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=49 |lon_sec=55 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Вольфганг Гросрук ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11.7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 335 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 4841 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7248 |пошта индексі = 4710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 08 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.grieskirchen.at |сайт тілі = de }} '''Грискирхен''' ({{lang-de|Grieskirchen}}) — [[Аустрия]]дағы қала. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4841 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11.7 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 08''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вольфганг Гросрук ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.grieskirchen.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] f8e0hw42hs48sltu8khzy97nlt4mnd3 0 234144 3634573 1837578 2026-07-25T07:55:25Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634573 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Грюнбург |шынайы атауы = Grünburg |сурет = [[Сурет:Gruenburg im Steyrtal.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at gruenburg.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=58 |lat_sec=19 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=16 |lon_sec=40 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Геральд Аугустин ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 43.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 365 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3925 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7257 және 07584 |пошта индексі = 4594 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 02 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.gruenburg.at |сайт тілі = de }} '''Грюнбург''' ({{lang-de|Grünburg}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3925 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 43.2 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 02''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Геральд Аугустин ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.gruenburg.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] i7huft2lklyd5mp83ftzlm6o8imfu5e 0 234154 3634548 1837686 2026-07-25T07:51:44Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634548 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Хаг-на-Хаусруке |шынайы атауы = Haag am Hausruck |сурет = [[Сурет:Haaghausruck ortsplatz.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Haag am Hausruck.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=11 |lat_sec=8 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=38 |lon_sec=32 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Антон Граусгрубер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17.01 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 505 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2125 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7732 |пошта индексі = 4680 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 09 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.haag-hausruck.at |сайт тілі = de }} '''Хаг-на-Хаусруке''' ({{lang-de|Haag am Hausruck}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2125 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17.01 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 09''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Антон Граусгрубер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.haag-hausruck.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 7ohhuxg3rc0ltp2tn7db047be035pdm 0 234169 3634614 1837390 2026-07-25T08:16:09Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634614 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Харгельсберг |шынайы атауы = Hargelsberg |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at hargelsberg.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=9 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=25 |lon_sec=32 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Манфред Хубер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 324 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1122 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7255 |пошта индексі = 4483 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 06 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.hargelsberg.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Харгельсберг''' ({{lang-de|Hargelsberg}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1122 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 06''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Манфред Хубер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hargelsberg.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] iuhbtd3ehdsj5pnbtwqnvc7whmogfcg 0 234175 3634550 1837533 2026-07-25T07:51:54Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634550 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Хайлигенберг (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Heiligenberg (Oberösterreich) |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Heiligenberg.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=21 |lat_sec=18 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=49 |lon_sec=23 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Карл Ройтер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 13.9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 398 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 698 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7277 |пошта индексі = 4733 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 10 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.heiligenberg.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Хайлигенберг (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Heiligenberg (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 698 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 13.9 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 10''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Ройтер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.heiligenberg.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] s6i66tmbpg8wl64jjmv0g1yprbocvk7 0 234183 3634576 1837649 2026-07-25T07:55:45Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634576 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Хинтерстодер |шынайы атауы = Hinterstoder |сурет = [[Сурет:Hinterstoder, main road.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Hinterstoder.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=41 |lat_sec=47 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=8 |lon_sec=58 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Хельмут Вальнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 149.5 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 591 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 993 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7564 |пошта индексі = 4573 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 03 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.hinterstoder.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Хинтерстодер''' ({{lang-de|Hinterstoder}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 993 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 149.5 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 03''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хельмут Вальнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hinterstoder.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] rcmxeqfj5893o9u5of4gfz1noejts4c 0 234191 3634551 1972899 2026-07-25T07:52:04Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634551 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Хофкирхен-на-Тратнахе |шынайы атауы = Hofkirchen an der Trattnach |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Hofkirchen an der Trattnach.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=11 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=44 |lon_sec=24 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Алойс Цаунер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 389 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1478 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7734 |пошта индексі = 4716 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 11 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.hofkirchen-trattnach.at |сайт тілі = de }} '''Хофкирхен-на-Тратнахе''' ({{lang-de|Hofkirchen an der Trattnach}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1478 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 11''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Алойс Цаунер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hofkirchen-trattnach.at Ресми сайты] {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] ir4e2jchjvawk27s2aygvuly65zpzqz 0 234195 3634615 1837774 2026-07-25T08:16:19Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634615 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Хофкирхен (Траункрайс) |шынайы атауы = Hofkirchen im Traunkreis |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Hofkirchen im Traunkreis.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=8 |lat_sec=31 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=22 |lon_sec=49 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йохан Лахмайр ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 14 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 342 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1456 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7225 |пошта индексі = 4492 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 08 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.hofkirchen.info |сайт тілі = de }} '''Хофкирхен (Траункрайс)''' ({{lang-de|Hofkirchen im Traunkreis}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1456 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 08''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Лахмайр ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hofkirchen.info Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] io20bpqbik95mtgxdmgqjgmslmppnah 0 234205 3634616 3452945 2026-07-25T08:16:29Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634616 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Хёршинг |шынайы атауы = Hörsching |сурет = Hoersching kirche.jpg |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Hörsching COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=36 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=10 |lon_sec=46 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Антон Кореп ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 294 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 5404 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7221 |пошта индексі = 4063 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 07 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.hoersching.at |сайт тілі = de }} '''Хёршинг''' ({{lang-de|Hörsching}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5404 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 07''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Антон Кореп ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hoersching.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] qnf21l7f34kuubpdiesirxhjvztahsv 0 234210 3634580 1837432 2026-07-25T07:56:05Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634580 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Инцерсдорф (Кремсталь) |шынайы атауы = Inzersdorf im Kremstal |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Inzersdorf im Kremstal - Wappen neu.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=55 |lat_sec=47 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=0 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Франц Гегенлайтнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 22.7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 434 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1823 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7582 |пошта индексі = 4560 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 04 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.inzersdorf.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Инцерсдорф (Кремсталь)''' ({{lang-de|Inzersdorf im Kremstal}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1823 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 22.7 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 04''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Гегенлайтнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.inzersdorf.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] emq8v8ssgv1uuz62mchzhtz8p30swh0 0 234216 3634552 1837426 2026-07-25T07:52:14Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634552 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Кальхам |шынайы атауы = Kallham |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Kallham.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=17 |lat_sec=2 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=42 |lon_sec=53 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Готтфрид Пауценбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 26.7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 397 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2542 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7733 |пошта индексі = 4720 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 12 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kallham.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Кальхам''' ({{lang-de|Kallham}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2542 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 26.7 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 12''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Готтфрид Пауценбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kallham.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 6daze3b1bonioztjgti818aqkutpc8d 0 234223 3634553 1837808 2026-07-25T07:52:24Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634553 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Кематен-на-Инбахе |шынайы атауы = Kematen am Innbach |сурет = [[Сурет:Marktkirche Kematen.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Kematen am Innbach.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=10 |lat_sec=39 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=51 |lon_sec=45 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йозеф Зайфрид ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12.7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 350 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1352 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7247 |пошта индексі = 4633 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 13 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Кематен-на-Инбахе''' ({{lang-de|Kematen am Innbach}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1352 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.7 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 13''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Зайфрид ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] kk6i79oh0flqpzwvt8kql64fcgh1p3m 0 234230 3634617 3451102 2026-07-25T08:16:39Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634617 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Кирхберг-Тенинг |шынайы атауы = Kirchberg-Thening |сурет = Katholische Kirche in Kirchberg.jpg |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Kirchberg-Thening COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=15 |lat_sec=53 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=9 |lon_sec=34 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йозеф Бергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 16 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 322 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2180 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7221 |пошта индексі = 4062 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 10 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kirchberg-thening.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Кирхберг-Тенинг''' ({{lang-de|Kirchberg-Thening}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2180 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 10''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Бергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kirchberg-thening.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] jup7085svuj0kw9wk7ct18yqv54ekwc 0 234233 3634582 1837670 2026-07-25T07:56:25Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634582 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Кирхдорф-на-Кремсе |шынайы атауы = Kirchdorf an der Krems |сурет = [[Сурет:Kirchdorf an der Krems.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=54 |lat_sec=24 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=0 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Фердинанд Кайнедер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 2.8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 450 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 4070 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7582 |пошта индексі = 4560 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 05 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kirchdorf.at |сайт тілі = de }} '''Кирхдорф-на-Кремсе''' ({{lang-de|Kirchdorf an der Krems}}) — [[Аустрия]]дағы қала. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4070 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 05''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Фердинанд Кайнедер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kirchdorf.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 48ic6u66x4t8r3l2ynm5f9ovq15evym 0 234245 3634584 1837605 2026-07-25T07:56:45Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634584 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Клаус-ан-дер-Пихрнбан |шынайы атауы = Klaus an der Pyhrnbahn |сурет = [[Сурет:Klaus an der Pyhrnbahn 1903.png|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat_of_arms_Klaus_an_der_Pyhrnbahn.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=49 |lat_sec=50 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=9 |lon_sec=29 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Рудольф Майр ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 108 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 466 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1165 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7585 |пошта индексі = 4564 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 06 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.gemeinde-klaus.at |сайт тілі = de }} '''Клаус-ан-дер-Пихрнбан''' ({{lang-de|Klaus an der Pyhrnbahn}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1165 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 108 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 06''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Майр ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.gemeinde-klaus.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] h26sym4bkkf09zcdcvnt9tlx88mbz04 0 234253 3634585 1837478 2026-07-25T07:57:05Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634585 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Кремсмюнстер |шынайы атауы = Kremsmünster |сурет = [[Сурет:Kremsmuenster Abbey South.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at kremsmuenster.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=3 |lat_sec=18 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=7 |lon_sec=51 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Франц Феллингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 42.1 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 384 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 6440 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7583 |пошта индексі = 4550 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 07 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kremsmuenster.at |сайт тілі = de }} '''Кремсмюнстер''' ({{lang-de|Kremsmünster}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6440 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 42.1 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 07''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Феллингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kremsmuenster.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] bgsib22hxqrql256enkpitp36w6flfg 0 234257 3634619 1837482 2026-07-25T08:16:49Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634619 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Кронсторф |шынайы атауы = Kronstorf |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = wappen at kronstorf.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=8 |lat_sec=34 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=28 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Вильхельм Цудерсторфер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 21 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 277 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3115 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7225 |пошта индексі = 4484 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 11 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kronstorf.at |сайт тілі = de }} '''Кронсторф''' ({{lang-de|Kronstorf}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3115 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 11''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вильхельм Цудерсторфер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.kronstorf.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 7hpx9rekx73z2024lypdti1094aj6yj 0 234306 3634554 1837693 2026-07-25T07:52:34Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634554 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Меггенхофен |шынайы атауы = Meggenhofen |сурет = [[Сурет:Meggenhofen.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Meggenhofen.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=10 |lat_sec=53 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=47 |lon_sec=47 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Максимилиан Хигельсбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 390 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1296 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7247 |пошта индексі = 4714 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 14 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.meggenhofen.at |сайт тілі = de }} '''Меггенхофен''' ({{lang-de|Meggenhofen}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1296 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18.2 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 14''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Максимилиан Хигельсбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.meggenhofen.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 3h98lasnqr9aelyvfpfrqn9ipona6p3 0 234312 3634555 1837837 2026-07-25T07:52:44Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634555 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Михельнбах |шынайы атауы = Michaelnbach |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at michaelnbach.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=17 |lat_sec=19 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=49 |lon_sec=57 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Мартин Даммайр ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12.16 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 394 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1267 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7277 |пошта индексі = 4712 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 15 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.michaelnbach.at |сайт тілі = de }} '''Михельнбах''' ({{lang-de|Michaelnbach}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1267 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.16 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 15''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Мартин Даммайр ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.michaelnbach.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] pv9qjqq8ucl5ajwn0dkl9vtrrzoz5og 0 234314 3634586 1837843 2026-07-25T07:57:25Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634586 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Михельдорф (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Micheldorf in Oberösterreich |сурет = [[Сурет:Micheldorf in Oberösterreich.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = wappen_at micheldorf.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=52 |lat_sec=41 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=8 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Эвальд Линдингер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 50.3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 465 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 5921 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7582 |пошта индексі = 4563 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 08 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.micheldorf.at |сайт тілі = de }} '''Михельдорф (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Micheldorf in Oberösterreich}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5921 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 50.3 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 08''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эвальд Линдингер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.micheldorf.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 39ujee76ib6lsr57s4m4xay4zilpanv 0 234321 3634587 1928539 2026-07-25T07:57:45Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634587 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Мольн |шынайы атауы = Molln |сурет = [[Сурет:Blick auf Molln.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at molln.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=53 |lat_sec=1 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=15 |lon_sec=32 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Ренате Реттенеггер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 191.4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 442 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3705 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7584 |пошта индексі = 4591 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 09 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.molln.at |сайт тілі = de }} '''Мольн''' ({{lang-de|Molln}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3705 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 191.4 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 09''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Ренате Реттенеггер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.molln.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] gh7ah4gq8dh9477681ptckdelwlg71k 0 234341 3634556 1837462 2026-07-25T07:52:54Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634556 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Наттернбах |шынайы атауы = Natternbach |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Natternbach.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=23 |lat_sec=51 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=45 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йозеф Рушак ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 30.9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 434 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2357 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7278 |пошта индексі = 4723 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 16 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.natternbach.at |сайт тілі = de }} '''Наттернбах''' ({{lang-de|Natternbach}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2357 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 30.9 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 16''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Рушак ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.natternbach.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] mog67wfhzpf8dwszosk0npub3ip102c 0 234347 3634620 1837624 2026-07-25T08:16:59Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634620 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Нойхофен-на-Кремсе |шынайы атауы = Neuhofen an der Krems |сурет = [[Сурет:Dambach Neuhofen Georg Matthaeus Vischer.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at neuhofen an der krems.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=8 |lat_sec=1 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=14 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Гюнтер Энгертсбергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 303 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 5600 |санақ жылы = 2007 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7227 |пошта индексі = 4501 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 14 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.neuhofen-krems.at |сайт тілі = de }} '''Нойхофен-на-Кремсе''' ({{lang-de|Neuhofen an der Krems}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5600 адамды құрайды (31 желтоқсан 2007). Алып жатқан жер аумағы 18.2 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 14''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Гюнтер Энгертсбергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.neuhofen-krems.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] fltihl0anb7r9cm9ph32iqoitpfv3yd 0 234351 3634557 1837793 2026-07-25T07:53:04Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634557 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Нойкирхен-на-Вальде |шынайы атауы = Neukirchen am Walde |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen_at neukirchen am walde.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=24 |lat_sec=21 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=46 |lon_sec=55 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Курт Кайзерзедер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 15.8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 555 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1612 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7278 |пошта индексі = 4724 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 17 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.neukirchen-walde.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Нойкирхен-на-Вальде''' ({{lang-de|Neukirchen am Walde}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1612 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15.8 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 17''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Курт Кайзерзедер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.neukirchen-walde.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] q9hi2j1mi4ce1gywindgg4jc287vrja 0 234359 3634558 1837791 2026-07-25T07:53:14Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634558 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Ноймаркт (Хаусруккрайс) |шынайы атауы = Neumarkt im Hausruckkreis |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Neumarkt im Hausruckkreis.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=16 |lat_sec=27 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=43 |lon_sec=35 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Бернхард Гайер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 2.11 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 388 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1485 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7733 |пошта индексі = 4720 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 18 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Ноймаркт (Хаусруккрайс)''' ({{lang-de|Neumarkt im Hausruckkreis}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1485 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 2.11 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 18''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Бернхард Гайер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] jqw61ykkutfqx32ob0bx3ahdrlfs9wf 0 234367 3634621 1837821 2026-07-25T08:17:09Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634621 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Нидернойкирхен |шынайы атауы = Niederneukirchen |сурет = [[Сурет:Niederneukirchen ortseinfahrt.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at niederneukirchen.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=9 |lat_sec=39 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=20 |lon_sec=27 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Эрнестине Хагингер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 21 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 336 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1888 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7224 |пошта индексі = 4491 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 15 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.niederneukirchen.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Нидернойкирхен''' ({{lang-de|Niederneukirchen}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1888 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 15''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрнестине Хагингер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.niederneukirchen.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] tdnwrmty8p0xedg9rfmt8u0fnkgtb1e 0 234373 3634588 2904051 2026-07-25T07:58:05Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634588 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Нусбах (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Nußbach (Oberösterreich) |сурет = [[Сурет:Kirche nussbach.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at nussbach.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=58 |lat_sec=21 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=9 |lon_sec=53 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Лео Зудаш ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 30.4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 464 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2299 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7587 |пошта индексі = 4542 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 10 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.nussbach.at |сайт тілі = de }} '''Нусбах (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Nußbach (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2299 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 30.4 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 10''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Лео Зудаш ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.nussbach.at Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425013505/http://www.nussbach.at/ |date=2012-04-25 }} {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 4r0wf4fjglz20cs55vip619fvzftpl2 0 234387 3634589 1837815 2026-07-25T07:58:25Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634589 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Обершлирбах |шынайы атауы = Oberschlierbach |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at oberschlierbach.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=55 |lat_sec=31 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=0 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Оскар Грасниг ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18.3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 760 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 469 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7582 |пошта индексі = 4553 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 11 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Обершлирбах''' ({{lang-de|Oberschlierbach}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 469 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18.3 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 11''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Оскар Грасниг ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] igbi0s5tdos5jfjcmph09cv310rb9x8 0 234397 3634622 1837489 2026-07-25T08:17:19Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634622 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Офтеринг |шынайы атауы = Oftering |сурет = [[Сурет:Oftering - Zentrum.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at oftering.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=14 |lat_sec=1 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=8 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Ульрике Таубер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 13.50 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 316 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1847 |санақ жылы = 2006 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7221 |пошта индексі = 4064 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 16 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.oftering.at |сайт тілі = de }} '''Офтеринг''' ({{lang-de|Oftering}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1847 адамды құрайды (1 қаңтар 2006). Алып жатқан жер аумағы 13.50 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 16''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Ульрике Таубер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.oftering.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] dvkikgd5d6sdz75xxqsmn0mesiob91d 0 234415 3634623 3451747 2026-07-25T08:17:29Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634623 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Пашинг |шынайы атауы = Pasching |сурет = Pasching Kirche.jpg |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Pasching COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=15 |lat_sec=32 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=12 |lon_sec=10 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Петер Майр ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12.48 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 295 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 7055 |санақ жылы = 2007 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7221, (+43) 7229 |пошта индексі = 4061 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 17 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.pasching.at |сайт тілі = de }} '''Пашинг''' ({{lang-de|Pasching}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7055 адамды құрайды (1 қараша 2007). Алып жатқан жер аумағы 12.48 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 17''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Петер Майр ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.pasching.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] fe92ktfa730rp1pqw6rc9ebtrx9gdum 0 234429 3634590 1837471 2026-07-25T07:58:45Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634590 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Петтенбах (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Pettenbach (Oberösterreich) |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at pettenbach.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=57 |lat_sec=42 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=1 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Фридрих Шустер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 54.7 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 486 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 4837 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7586 |пошта индексі = 4643 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 12 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.pettenbach.at |сайт тілі = de }} '''Петтенбах (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Pettenbach (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4837 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 54.7 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 12''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Фридрих Шустер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.pettenbach.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] l0kmydn0q890xs64vj8g5yhahlu4zzd 0 234431 3634559 1837797 2026-07-25T07:53:24Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634559 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Пойербах |шынайы атауы = Peuerbach |сурет = [[Сурет:Der Sturm auf Peuerbach.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Peuerbach.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=20 |lat_sec=44 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=46 |lon_sec=27 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Вольфганг Оберленер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 390 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2162 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7276 |пошта индексі = 4722 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 19 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.peuerbach.at |сайт тілі = de }} '''Пойербах''' ({{lang-de|Peuerbach}}) — [[Аустрия]]дағы қала. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2162 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 19''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вольфганг Оберленер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.peuerbach.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 9z3riqjl9t3njp0wv2h0k94wrju94yf 0 234442 3634624 1837660 2026-07-25T08:17:39Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634624 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Пибербах |шынайы атауы = Piberbach |сурет = [[Сурет:Evangelisches Bethaus Neukematen.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at piberbach.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=6 |lat_sec=55 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=13 |lon_sec=36 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Флориан Кранаветтер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 320 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1757 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7228 |пошта индексі = 4533 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 18 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.piberbach.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Пибербах''' ({{lang-de|Piberbach}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1757 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 18''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Флориан Кранаветтер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.piberbach.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] cg4zz5cwib071qqebbttv674qwn0tv2 0 234456 3634561 1837545 2026-07-25T07:53:34Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634561 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Польхам |шынайы атауы = Pollham |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Pollham.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=15 |lat_sec=38 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=51 |lon_sec=6 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йохан Гиглайтнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11.3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 380 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 948 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7248 |пошта индексі = 4710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 21 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.pollham.at |сайт тілі = de }} '''Польхам''' ({{lang-de|Pollham}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 948 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11.3 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 21''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Гиглайтнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.pollham.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] qbxfwmwipew2sygvgp7dcoezbz8f4m7 0 234460 3634562 1837408 2026-07-25T07:53:44Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634562 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Прам |шынайы атауы = Pram |сурет = [[Сурет:Pram Pfarrkirche 2006-05-08 9593.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of Arms Pram.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=14 |lat_sec=6 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=36 |lon_sec=24 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Эрвин Репиц ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20.3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 435 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1840 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7736 |пошта индексі = 4742 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 22 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.pram.at |сайт тілі = de }} '''Прам''' ({{lang-de|Pram}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1840 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 20.3 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 22''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрвин Репиц ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.pram.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] s943fik27c0nb9rmwhtzbzzt7u54eev 0 234470 3634625 1837734 2026-07-25T08:17:49Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634625 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Пуккинг |шынайы атауы = Pucking |сурет = [[Сурет:Pucking Gemeindeamt.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=11 |lat_sec=21 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=11 |lon_sec=1 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Дипль.Инг. Теобальд Луммерсторфер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 286 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3787 |санақ жылы = 2007 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7229 |пошта индексі = 4055 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 19 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.pucking.at |сайт тілі = de }} '''Пуккинг''' ({{lang-de|Pucking}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3787 адамды құрайды (1 желтоқсан 2007). Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 19''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Дипль.Инг. Теобальд Луммерсторфер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.pucking.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 4gnyw4frrtt7frq02osexbpfcs58zun 0 234479 3634563 1837727 2026-07-25T07:53:54Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634563 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Пёттинг |шынайы атауы = Pötting |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Poetting.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=17 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=46 |lon_sec=27 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Петер Оберленер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 7.4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 381 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 536 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7733 |пошта индексі = 4720 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 20 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.poetting.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Пёттинг''' ({{lang-de|Pötting}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 536 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 7.4 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 20''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Петер Оберленер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.poetting.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] bs1109ts5d80woesbm1e231f9z8ia9u 0 234507 3634592 1837888 2026-07-25T07:59:05Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634592 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Рид (Траункрайс) |шынайы атауы = Ried im Traunkreis |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at ried im traunkreis.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=0 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=0 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Хельмут Хехвартер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 31.1 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 469 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2518 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7588 |пошта индексі = 4551 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 13 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.ried-traunkreis.at |сайт тілі = de }} '''Рид (Траункрайс)''' ({{lang-de|Ried im Traunkreis}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2518 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 31.1 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 13''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хельмут Хехвартер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ried-traunkreis.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] oyuwsgqt4w7e0y6s5sov9p0wsfubkf2 0 234519 3634593 1838008 2026-07-25T07:59:25Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634593 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Розенау-ам-Хенгстпас |шынайы атауы = Rosenau am Hengstpaß |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at rosenau am hengstpass.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=42 |lat_sec=49 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=23 |lon_sec=46 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Петер Ауэрбах ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 108.3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 700 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 737 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7566 |пошта индексі = 4581 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 14 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.rosenau.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Розенау-ам-Хенгстпас''' ({{lang-de|Rosenau am Hengstpaß}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 737 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 108.3 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 14''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Петер Ауэрбах ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.rosenau.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 25wxilr672f6lhshcsr9hvvklsz5gmy 0 234521 3634564 1838133 2026-07-25T07:54:04Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634564 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Роттенбах (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Rottenbach (Oberösterreich) |сурет = [[Сурет:Rottenbach ortseinfahrt.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Rottenbach |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=12 |lat_sec=22 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=40 |lon_sec=52 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Роман Анценгрубер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 14.6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 424 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1083 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7732 |пошта индексі = 4681 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 23 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.rottenbach.gv.at |сайт тілі = de }} '''Роттенбах (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Rottenbach (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1083 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 14.6 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 23''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Роман Анценгрубер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.rottenbach.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] mk6i5a1fmbus4ad7145gqspblbtgfpi 0 234526 3634594 1838130 2026-07-25T07:59:45Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634594 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Рослайтен |шынайы атауы = Roßleithen |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at rossleithen.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=43 |lat_sec=29 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=18 |lon_sec=36 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Габриле Диттерсдорфер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 67.5 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 588 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1860 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7562 |пошта индексі = 4580 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 15 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.rossleithen.at |сайт тілі = de }} '''Рослайтен''' ({{lang-de|Roßleithen}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1860 адамды құрайды (14 марта 2008). Алып жатқан жер аумағы 67.5 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 15''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Габриле Диттерсдорфер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.rossleithen.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] ami3g8fo7h9rj6snp97794u1k7jjiwb 0 234536 3634565 1838098 2026-07-25T07:54:14Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634565 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Санкт-Агата |шынайы атауы = Sankt Agatha |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms st agatha.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=23 |lat_sec=10 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=52 |lon_sec=44 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Франц Вайссенбёк ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 31.8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 603 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2148 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7277 |пошта индексі = 4084 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 24 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.st-agatha.at |сайт тілі = de }} '''Санкт-Агата''' ({{lang-de|Sankt Agatha}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2148 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 31.8 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 24''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Вайссенбёк ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.st-agatha.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 93eojh4ldtoeiziz9a7gepklncfi30h 0 234538 3634627 1838273 2026-07-25T08:17:59Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634627 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Санкт-Флориан (Линц) |шынайы атауы = Sankt Florian (Linz-Land) |сурет = [[Сурет:Oesterreich stift stflorian.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms St Florian.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=12 |lat_sec=32 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=22 |lon_sec=46 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Роберт Франц Цайтлингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 44 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 296 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 5652 |санақ жылы = 2007 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7224, (+43) 7223 |пошта индексі = 4490 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 13 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.st-florian.at |сайт тілі = de }} '''Санкт-Флориан (Линц)''' ({{lang-de|Sankt Florian (Linz-Land)}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5652 адамды құрайды (1 қаңтар 2007). Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 13''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Роберт Франц Цайтлингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.st-florian.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 71qfieeego6ce04m2fidbk1lsn9be9q 0 234548 3634566 1838301 2026-07-25T07:54:24Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634566 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Санкт-Георген-Грискирхен |шынайы атауы = Sankt Georgen bei Grieskirchen |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat_of_arms_St_Georgen_bei_Grieskirchen.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=12 |lat_sec=45 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=46 |lon_sec=47 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Карл Фуртмайр ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11.4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 396 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1155 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7248 |пошта индексі = 4710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 25 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.st.georgen.co.at |сайт тілі = de }} '''Санкт-Георген-Грискирхен''' ({{lang-de|Sankt Georgen bei Grieskirchen}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1155 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11.4 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 25''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Фуртмайр ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.st.georgen.co.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 5b0y1xl8jswpcaqnc9jromtccflpao8 0 234567 3634628 3404322 2026-07-25T08:18:09Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634628 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Санкт-Мариен |шынайы атауы = Sankt Marien |сурет = [[Сурет:Sankt Marien Ortseinfahrt.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms St Marien.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=8 |lat_sec=47 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=16 |lon_sec=32 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Хельмут Темпль ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 38 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 338 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 4550 |санақ жылы = 2007 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7227 |пошта индексі = 4502 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 20 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.st-marien.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Санкт-Мариен''' ({{lang-de|Sankt Marien}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4550 адамды құрайды (1 қаңтар 2007). Алып жатқан жер аумағы 38 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 20''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хельмут Темпль ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.st-marien.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929141404/http://www.st-marien.ooe.gv.at/ |date=2007-09-29 }} {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 9sxeh8n1do8qhq98v1h02bxz9dcerzw 0 234582 3634595 1838194 2026-07-25T08:00:05Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634595 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Санкт-Панкрац |шынайы атауы = Sankt Pankraz (Oberösterreich) |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at st pankraz.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=45 |lat_sec=54 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=12 |lon_sec=34 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Манфред Дегельзеггер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 47.1 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 531 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 381 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7565 |пошта индексі = 4572 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 16 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.st-pankraz.at |сайт тілі = de }} '''Санкт-Панкрац''' ({{lang-de|Sankt Pankraz (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 381 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 47.1 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 16''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Манфред Дегельзеггер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.st-pankraz.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] ohfeev0fu5gfhey8xqpli80wtj48bk1 0 234597 3634567 1837871 2026-07-25T07:54:34Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634567 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Санкт-Томас (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Sankt Thomas (Oberösterreich) |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at st thomas.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=17 |lat_sec=9 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=52 |lon_sec=55 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Вальтрауд Англайтнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 6.1 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 393 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 466 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7277 |пошта индексі = 4732 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 26 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.sankt-thomas.at |сайт тілі = de }} '''Санкт-Томас (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Sankt Thomas (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 466 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 6.1 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 26''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вальтрауд Англайтнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.sankt-thomas.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 887v3sk9f5igy1tpbre9svbgizaywdc 0 234637 3634596 1838018 2026-07-25T08:00:15Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634596 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Шлирбах (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Schlierbach (Oberösterreich) |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Schlierbach |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=56 |lat_sec=1 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=7 |lon_sec=39 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Карл Лимбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 18.4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 478 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2743 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7582 |пошта индексі = 4553 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 17 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.schlierbach.at |сайт тілі = de }} '''Шлирбах (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Schlierbach (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2743 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18.4 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 17''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Лимбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.schlierbach.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 57fsficg2jqk3kbu4b5syn0fmkp85wz 0 234641 3634568 1838317 2026-07-25T07:54:44Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634568 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Шлюсльберг |шынайы атауы = Schlüßlberg |сурет = [[Сурет:Schlüßlberg Schloss Aussen.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Schluesslberg.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=10 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=52 |lon_sec=21 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Отто Вайнбергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 19.9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 320 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3011 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7248 |пошта индексі = 4707 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 27 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.schluesslberg.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Шлюсльберг''' ({{lang-de|Schlüßlberg}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3011 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 19.9 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 27''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Отто Вайнбергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.schluesslberg.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] sph51d1m0khknptsfj4kh6kx2okp4uj 0 234670 3634597 1837958 2026-07-25T08:00:25Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634597 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Шпиталь-ам-Пихрн |шынайы атауы = Spital am Pyhrn |сурет = [[Сурет:Spital am Pyhrn.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at spital am pyhrn.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=39 |lat_sec=55 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=20 |lon_sec=27 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Эгидиус Эксенбергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 108.9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 640 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2222 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7563 |пошта индексі = 4582 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 18 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.spital-pyhrn.at |сайт тілі = de }} '''Шпиталь-ам-Пихрн''' ({{lang-de|Spital am Pyhrn}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2222 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 108.9 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 18''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эгидиус Эксенбергер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.spital-pyhrn.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] mfsn7644k2ylzb5awql124sf3qvm8s0 0 234678 3634598 1837965 2026-07-25T08:00:35Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634598 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Штайнбах-ам-Циберг |шынайы атауы = Steinbach am Ziehberg |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at steinbach am ziehberg.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=53 |lat_sec=32 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=2 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Франц Реш ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 34.8 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 547 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 856 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7582 |пошта индексі = 4562 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 19 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.steinbach-ziehberg.at |сайт тілі = de }} '''Штайнбах-ам-Циберг''' ({{lang-de|Steinbach am Ziehberg}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 856 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 34.8 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 19''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Реш ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.steinbach-ziehberg.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] lpiqx4c2zk0y4hx4or4nr8na286brnk 0 234681 3634599 2764751 2026-07-25T08:00:45Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634599 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Штайнбах-на-Штайре |шынайы атауы = Steinbach an der Steyr |сурет = [[Сурет:Steinbach an der Steyr - Ortsansicht (2).JPG|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at steinbach an der steyr.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=58 |lat_sec=16 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=16 |lon_sec=1 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Христиан Дёрфель ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 28.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 381 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1994 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7257 |пошта индексі = 4594 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 20 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.steinbachsteyr.at |сайт тілі = de }} '''Штайнбах-на-Штайре''' ({{lang-de|Steinbach an der Steyr}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1994 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 28.2 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 20''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Христиан Дёрфель ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.steinbachsteyr.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] gri07ljvyryz9nzcvidmx8rb8hifilt 0 234999 3634496 1838390 2026-07-25T05:26:36Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634496 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Приньяно-Чиленто |шынайы атауы = Prignano Cilento |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=40 |lat_min=20 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=15 |lon_min=4 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Кампания (Италия){{!}}Кампания |кестедегі аймақ = Кампания (Италия){{!}}Кампания |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Салерно (провинция){{!}}Салерно |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Sabato Vecchio |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 415 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 870 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 79 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 974 |пошта индексі = 84060 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 65103 |ортаққордағы санаты = Prignano Cilento |сайты = http://www.comune.prignanocilento.sa.it |сайт тілі = it }} '''Приньяно-Чиленто''' ({{lang-it|Prignano Cilento}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Кампания (Италия){{!}}Кампания]] әкімшілік аймағына қарасты [[Салерно (провинция)|Салерно]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 870 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 79 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 84060. Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Nicola di Bari.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 974 831 039 * Электронды поштасы: info@comune.prignanocilento.sa.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.prignanocilento.sa.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612224619/http://www.comune.prignanocilento.sa.it/ |date=2009-06-12 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Салерно провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Кампания (Италия){{!}}Кампания елді мекендері]] 4oirwatdz3qh5pko84e5p3s4sya0zv3 0 235071 3634569 1838456 2026-07-25T07:54:54Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634569 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Тауфкирхен-на-Тратнахе |шынайы атауы = Taufkirchen an der Trattnach |сурет = [[Сурет:Taufkirchen an der Trattnach.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Taufkirchen an der Trattnach.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=14 |lat_sec=51 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=45 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Герхард Шаур ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 24.6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 377 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2054 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7734 |пошта индексі = 4715 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 29 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.taufkirchen.at |сайт тілі = de }} '''Тауфкирхен-на-Тратнахе''' ({{lang-de|Taufkirchen an der Trattnach}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2054 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 24.6 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 29''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Шаур ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.taufkirchen.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] jj7dmd650bn3pj050ruebsuftm6b2ag 0 235081 3634570 1838421 2026-07-25T07:55:04Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634570 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Толлет |шынайы атауы = Tollet |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen_at_tollet.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=14 |lat_sec=44 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=48 |lon_sec=2 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Дагмар Хольтер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 9.6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 381 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 857 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7248 |пошта индексі = 4710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 30 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.tollet.at |сайт тілі = de }} '''Толлет''' ({{lang-de|Tollet}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 857 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 9.6 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 30''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Дагмар Хольтер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.tollet.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] dymva6fs1g6550aatpvv5msgpbu73ns 0 235108 3634600 3305696 2026-07-25T08:00:55Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634600 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Фордерстодер |шынайы атауы = Vorderstoder |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen_at_vorderstoder.jpg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=42 |lat_sec=45 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=13 |lon_sec=31 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Альфред Речитцеггер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 37.1 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 810 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 768 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7564 |пошта индексі = 4574 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 21 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.vorderstoder.at |сайт тілі = de }} '''Фордерстодер''' ({{lang-de|Vorderstoder}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 768 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 37.1 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 21''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альфред Речитцеггер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.vorderstoder.at Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110227204009/http://www.vorderstoder.at/ |date=2011-02-27 }} {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 3scngqzpxa75h4fisnjjl1qrujr8rgl 0 235116 3634571 1838727 2026-07-25T07:55:14Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634571 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Вайценкирхен |шынайы атауы = Waizenkirchen |сурет = [[Сурет:Waizenkirchen - Ortsansicht.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen_at_waizenkirchen.jpg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=19 |lat_sec=49 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=51 |lon_sec=30 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йозеф Доплер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 34.2 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 367 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3653 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7277 |пошта индексі = 4730 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 31 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.waizenkirchen.at |сайт тілі = de }} '''Вайценкирхен''' ({{lang-de|Waizenkirchen}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3653 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 34.2 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 31''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Доплер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.waizenkirchen.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 0micwg4v77b6fef97qnwy8yv7dn0s6j 0 235128 3634572 2448857 2026-07-25T07:55:24Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634572 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Валлерн-на-Тратнахе |шынайы атауы = Wallern an der Trattnach |сурет = [[Сурет:Wallern2 Lindhof, Wallern, Upper Austria, facade facing park. Built after 2000.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Wallern an der Trattnach COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=54 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=56 |lon_sec=55 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Франц Кислингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 14.6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 298 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2905 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7249 |пошта индексі = 4702 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 32 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.wallern.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Валлерн-на-Тратнахе''' ({{lang-de|Wallern an der Trattnach}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2905 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 14.6 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 32''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Кислингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.wallern.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 1gcc9r5fc8ljbcw1q1lfskjhxcs0gs6 0 235130 3634601 1838523 2026-07-25T08:01:05Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634601 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Вартберг-на-Кремсе |шынайы атауы = Wartberg an der Krems |сурет = [[Сурет:Wartberg an der Krems 2002-04-28.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=59 |lat_sec=24 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=7 |lon_sec=1 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Франц Допф ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 31.6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 385 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2934 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7587 |пошта индексі = 4552 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 22 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.wartberg.at |сайт тілі = de }} '''Вартберг-на-Кремсе''' ({{lang-de|Wartberg an der Krems}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2934 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 31.6 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 22''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Допф ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.wartberg.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 87gorv6fdkgkbdhaom6ef6dlsjcsvv6 0 235136 3634574 1838521 2026-07-25T07:55:34Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634574 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Вайберн (Жоғарғы Аустрия) |шынайы атауы = Weibern (Oberösterreich) |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat_of_arms_Weibern.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=11 |lat_sec=8 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=42 |lon_sec=13 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Герхард Брукмюллер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17.4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 441 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1611 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7732 |пошта индексі = 4675 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 33 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.weibern.at |сайт тілі = de }} '''Вайберн (Жоғарғы Аустрия)''' ({{lang-de|Weibern (Oberösterreich)}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1611 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17.4 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 33''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Брукмюллер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.weibern.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] mjo1sietlhb1d4lcdj4r40vhr8rpeb3 0 235144 3634575 2998443 2026-07-25T07:55:44Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634575 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Вендлинг |шынайы атауы = Wendling |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Wendling.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=51 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=40 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Ульрих Баумгартнер-Флотцингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12.9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 400 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 803 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7736 |пошта индексі = 4741 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 34 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.tiscover.at/wendling |сайт тілі = de }} '''Вендлинг''' ({{lang-de|Wendling}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 803 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.9 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 34''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Ульрих Баумгартнер-Флотцингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.tiscover.at/wendling Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930160532/http://www.tiscover.at/wendling/ |date=2007-09-30 }} {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] paosq66jn7ijdykh0apj09dvaw9tci9 0 235152 3634629 1838695 2026-07-25T08:18:19Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634629 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Вильхеринг |шынайы атауы = Wilhering |сурет = [[Сурет:Stiftskirche Wilhering Fassade.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at wilhering.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=19 |lat_sec=26 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=11 |lon_sec=26 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = ЛАбг. Марио Вольфганг Мюльбёк ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 30 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 270 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 5467 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 72 26 |пошта индексі = 4073 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 22 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.wilhering.at |сайт тілі = de }} '''Вильхеринг''' ({{lang-de|Wilhering}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5467 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 22''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып ЛАбг. Марио Вольфганг Мюльбёк ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.wilhering.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] t0y03szs78zhwylbf36ru0lz87xugca 0 235157 3634602 1949230 2026-07-25T08:01:15Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634602 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Виндишгарстен |шынайы атауы = Windischgarsten |сурет = [[Сурет:WindischGa.Juli2013.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=43 |lat_sec=16 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=19 |lon_sec=51 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Норберт Фёгерль ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 4.9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 602 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2452 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7562 |пошта индексі = 4580 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 23 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.windischgarsten.at |сайт тілі = de }} '''Виндишгарстен''' ({{lang-de|Windischgarsten}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2452 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 4.9 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 23''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Норберт Фёгерль ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.windischgarsten.at Ресми сайты] {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] jigdlg73nwpj8j3xsce7q1nm6c1xvwk 0 235902 3634577 1839106 2026-07-25T07:55:54Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634577 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Айстерсхайм |шынайы атауы = Aistersheim |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat_of_arms_Aistersheim.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=10 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=45 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Дир. Херберт Зиммер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 11.12 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 437 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 798 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7734 |пошта индексі = 4676 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 01 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.aistersheim.at |сайт тілі = de }} '''Айстерсхайм''' ({{lang-de|Aistersheim}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 798 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11.12 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 01''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Дир. Херберт Зиммер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.aistersheim.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 4wi3c5jde5yq6jecypc10iizpe9t9o7 0 235909 3634630 2790382 2026-07-25T08:18:29Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634630 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Альхаминг |шынайы атауы = Allhaming |сурет = [[Сурет:Allhaming 20200904.jpg|330px]] |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=9 |lat_sec=1 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=10 |lon_sec=2 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йоахим Кройцингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 14 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 341 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1018 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7227 |пошта индексі = 4511 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 01 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.allhaming.at |сайт тілі = de }} '''Альхаминг''' ({{lang-de|Allhaming}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1018 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 01''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йоахим Кройцингер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.allhaming.at Ресми сайты] {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] az6inj7ovawprlg9n24r4dvyi6h6b6e 0 235928 3634631 3364484 2026-07-25T08:18:39Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634631 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Ансфельден |шынайы атауы = Ansfelden |сурет = Ansfelden einbruchdernacht.jpg |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Ansfelden COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=12 |lat_sec=30 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=17 |lon_sec=20 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Вальтер Эрнхард ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 31.33 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 289 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 16 107 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7229, (+43) 7227 және 0732 |пошта индексі = 4052 және 4053 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 02 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.ansfelden.at |сайт тілі = de }} '''Ансфельден''' ({{lang-de|Ansfelden}}) — [[Аустрия]]дағы қала. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16 107 адамды құрайды (1 қаңтар 2008). Алып жатқан жер аумағы 31.33 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 02''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вальтер Эрнхард ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ansfelden.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 1vu2zptzzwa97pcowwrph2p5xii18cz 0 235942 3634632 1839048 2026-07-25T08:18:49Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634632 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Астен |шынайы атауы = Asten |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=25 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Райнхольд Шрайер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8.5 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 255 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 6219 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7224 |пошта индексі = 4481 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 03 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.asten.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Астен''' ({{lang-de|Asten}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6219 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 8.5 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 03''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Райнхольд Шрайер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.asten.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] hinhnahhorrfvk00owt102p2n30k0op 0 235970 3634579 3299465 2026-07-25T07:56:04Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634579 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = жәрмеңкелік коммуна |қазақша атауы = Бад-Шаллербах |шынайы атауы = Bad Schallerbach |сурет = Bad Schallerbach - Eurotherme.JPG |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = AUT Bad Schallerbach COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=13 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=55 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Герхард Баумгартнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8.5 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 308 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 3311 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7249 |пошта индексі = 4701 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 02 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.bad-schallerbach.at |сайт тілі = de }} '''Бад-Шаллербах''' ({{lang-de|Bad Schallerbach}}) — [[Аустрия]]дағы жәрмеңкелік коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3311 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 8.5 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 02''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Баумгартнер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bad-schallerbach.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] f6s8knq0gce3p47n9yjuw6ezb9osk5k 0 235984 3634581 1839660 2026-07-25T07:56:24Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634581 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Брук-Вазен |шынайы атауы = Bruck-Waasen |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Bruck-Waasen.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=17 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=46 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Петер Заттльбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 28.4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 377 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 2315 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7276 |пошта индексі = 4722 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 03 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.bruck-waasen.ooe.gv.at |сайт тілі = de }} '''Брук-Вазен''' ({{lang-de|Bruck-Waasen}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2315 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 28.4 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 03''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Петер Заттльбергер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.bruck-waasen.ooe.gv.at Ресми сайты] {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] e2ogy2554i5agyot4ra2f0opqtircjn 0 236008 3634603 1839644 2026-07-25T08:01:25Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634603 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Эдльбах |шынайы атауы = Edlbach |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen at edlbach.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=42 |lat_sec=45 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=22 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Кирхдорф-на-Кремсе (округ){{!}}Кирхдорф-на-Кремсе |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йохан Фесль ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8.3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 770 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 670 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7562 |пошта индексі = 4580 |пошта индекстері = |автомобиль коды = KI |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 09 01 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Эдльбах''' ({{lang-de|Edlbach}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Кирхдорф-на-Кремсе (округ)|Кирхдорф-на-Кремсе]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 670 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 8.3 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — KI, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 09 01''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Фесль ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * {{Аустрия:Кирхдорф-на-Кремсе округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Кирхдорф ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 74t2pzga66n8b4kw1jlasru7ffhtw7r 0 236016 3634633 2799651 2026-07-25T08:18:59Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634633 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Эггендорф (Траункрайс) |шынайы атауы = Eggendorf im Traunkreis |сурет = Eggendorf_im_Traunkreis_20200915.jpg |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Wappen_at_eggendorf im traunkreis.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=7 |lat_sec=54 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=8 |lon_sec=46 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Линц (округ){{!}}Линц |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йохан Штайнкоглер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 364 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 731 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7228 |пошта индексі = 4622 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LL |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 10 04 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Эггендорф (Траункрайс)''' ({{lang-de|Eggendorf im Traunkreis}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Линц (округ)|Линц]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 731 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — LL, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 10 04''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Штайнкоглер ([[Аустрия социал-демократиялық партиясы|АСДП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * {{Аустрия:Линц округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Линц ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] rtxzksmtzr2wbcq0hfhrf1lhr9jksy8 0 236031 3634583 1839350 2026-07-25T07:56:44Z JigildikBot 169690 Бот: Санат қосылды 3634583 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Эшенау (Хаусруккрайс) |шынайы атауы = Eschenau im Hausruckkreis |сурет = |жағдайы = |ел = Аустрия |елтаңба = Coat of arms Eschenau im Hausruckkreis.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=22 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=49 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Аустрия әкімшілік бөлінісі{{!}}Федералды жері |аймағы = Жоғарғы Аустрия |кестедегі аймақ = Жоғарғы Аустрия |аудан түрі = Аустрия округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Грискирхен (округ){{!}}Грискирхен |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = Йозеф Анценгрубер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 16.61 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 380 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі{{!}}немісше |тұрғыны = 1137 |санақ жылы = 2005 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+43) 7278 |пошта индексі = 4724 |пошта индекстері = |автомобиль коды = GR |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 4 08 04 |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = de }} '''Эшенау (Хаусруккрайс)''' ({{lang-de|Eschenau im Hausruckkreis}}) — [[Аустрия]]дағы коммуна. [[Жоғарғы Аустрия]] [[Аустрия әкімшілік бөлінісі|федералды жеріне]] қарасты [[Грискирхен (округ)|Грискирхен]] округінің құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1137 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 16.61 км² шамасында. Елді мекеннің [[Автомобиль нөмірлері|автомобиль коды]] — GR, [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми идентификациялық коды]] — ''4 08 04''. [[2003]] жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Анценгрубер ([[Аустрия ұлттық партиясы|АҰП]]) саналады. == Сыртқы сілтемелер == * {{Аустрия:Грискирхен округі:Қалалар}} {{austria-geo-stub}} [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] [[Санат:Грискирхен ауданындағы қалалар мен елді мекендер]] 2i6d0bjc54kpz1l9bv06n6m0mrbxw2n 0 236733 3634469 1839922 2026-07-25T03:43:08Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634469 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Прато-Сезия |шынайы атауы = Prato Sesia |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=39 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=23 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Новара (провинция){{!}}Новара |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Simonetta Rossi |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 275 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1999 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 161 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 163 |пошта индексі = 28077 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 3122 |ортаққордағы санаты = Prato Sesia |сайты = http://www.comune.prato-sesia.no.it |сайт тілі = it }} '''Прато-Сезия''' ({{lang-it|Prato Sesia}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Новара (провинция)|Новара]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1999 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 161 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 28077. Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Bernardo.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 163 852 117 == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.prato-sesia.no.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100712020759/http://www.comune.prato-sesia.no.it/ |date=2010-07-12 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Новара провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] 72i5cx9t85aprz1z1bdm0rv9e79yg1c 0 239566 3634434 1842812 2026-07-25T00:49:49Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634434 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Понна |шынайы атауы = Ponna |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=59 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=06 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Комо (провинция){{!}}Комо |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Gian Antonio Sala |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 5 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 262 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 52 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 31 |пошта индексі = 22020 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 13187 |ортаққордағы санаты = Ponna |сайты = http://www.comune.ponna.co.it |сайт тілі = it }} '''Понна''' ({{lang-it|Ponna}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Комо (провинция)|Комо]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 262 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 52 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 22020. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 031 844937 * Электронды поштасы: info@comune.ponna.co.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.ponna.co.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120181311/http://www.comune.ponna.co.it/ |date=2008-11-20 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Комо провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] k2wt08fgh45qyspjsqdnmm1iaqacegw 0 240226 3634264 1842958 2026-07-24T12:47:43Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634264 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Петрелла-Тифернина |шынайы атауы = Petrella Tifernina |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=41 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=42 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Молизе |кестедегі аймақ = Молизе |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Кампобассо (провинция){{!}}Кампобассо |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Avv. Domenico Marinelli |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 26 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1306 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 50 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 875 |пошта индексі = 86024 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 070052 |ортаққордағы санаты = Petrella Tifernina |сайты = http://www.comune.petrellatifernina.cb.it |сайт тілі = it }} '''Петрелла-Тифернина''' ({{lang-it|Petrella Tifernina}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Молизе]] әкімшілік аймағына қарасты [[Кампобассо (провинция)|Кампобассо]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1306 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 50 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 86024. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0874 745144 == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.petrellatifernina.cb.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090523085031/http://www.comune.petrellatifernina.cb.it/ |date=2009-05-23 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Кампобассо провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Молизе елді мекендері]] 8wcggl170yqf1buxkcvrc966et5xqtq 0 279633 3634649 1848387 2026-07-25T09:44:57Z -wuppertaler 152929 Photo + Commons added 3634649 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = елді мекен және аудан |қазақша атауы = Левер |шынайы атауы = Lever |сурет = POR Porto Aerial 03.jpg |жағдайы = |ел = Португалия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=4 |lat_sec= |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=29 |lon_sec= |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Солтүстік аймақ (аймақ){{!}}Солтүстік аймақ |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі |ауданы = Порту (округ){{!}}Порту |кестедегі аудан = |қауым түрі = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті |қауым = Вила-Нова-де-Гайа |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 6,88 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3 033 |санақ жылы = 2001 |тығыздығы = 440,8 |шоғырлануы = Үлкен Порту |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +0 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 4415 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.lever.ciberjunta.com |сайт тілі = }} '''Левер''' ({{lang-pt|Lever}}) — [[Португалия]]дағы елді мекен және аудан (фрегезия), [[Порту (округ)|Порту]] округінің құрамына кіреді. [[Вила-Нова-де-Гайа]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. [[Үлкен Порту]] [[Португалия ірі қалалық агломерациялары|ірі қалалық агломерациясында]] орналасқан. Португалияның [[Солтүстік аймақ (аймақ)|Солтүстік аймақ]] регионына қарасты [[Үлкен Порту (субаймақ)|Үлкен Порту]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 033 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 440,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Андрей Первозванный. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Дору-Литорал]] провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.lever.ciberjunta.com Ресми сайты] {{Commonscat|Lever (Vila Nova de Gaia)}} {{Вила-Нова-де-Гайа муниципалитетінің аудандары}} {{portugal-geo-stub}} [[Санат:Порту округінің елді мекендері]] nhv1v41w54y23oqm70tuwoqtw5d8n3d 0 279664 3634648 1848325 2026-07-25T09:36:15Z -wuppertaler 152929 photo added 3634648 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = аудан |қазақша атауы = Медаш |шынайы атауы = Medas |сурет = POR Porto Aerial 03.jpg |жағдайы = |ел = Португалия |елтаңба = GDM-medas.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=3 |lat_sec=35 |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=25 |lon_sec=55 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Солтүстік аймақ (аймақ){{!}}Солтүстік аймақ |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі |ауданы = Порту (округ){{!}}Порту |кестедегі аудан = |қауым түрі = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті |қауым = Гондомар (Португалия) |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12,74 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2 353 |санақ жылы = 2001 |тығыздығы = 184,7 |шоғырлануы = Үлкен Порту |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +0 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Медаш''' ({{lang-pt|Medas}}) — [[Португалия]]дағы аудан (фрегезия), [[Порту (округ)|Порту]] округінің құрамына кіреді. [[Гондомар (Португалия)]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. [[Үлкен Порту]] [[Португалия ірі қалалық агломерациялары|ірі қалалық агломерациясында]] орналасқан. Португалияның [[Солтүстік аймақ (аймақ)|Солтүстік аймақ]] регионына қарасты [[Үлкен Порту (субаймақ)|Үлкен Порту]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,74 км² шамасында. Халық тығыздығы — 184,7 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Дору-Литорал]] провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == * {{Гондомар (Португалия) муниципалитетінің аудандары}} {{portugal-geo-stub}} [[Санат:Порту округінің елді мекендері]] hye91btk74reno39yyp3666y4ozeoq5 3 326445 3634471 2242205 2026-07-25T04:17:20Z SHB2000 110742 SHB2000 [[Қатысушы талқылауы:Taiwania Justo]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Sekidoki]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Taiwania Justo|Taiwania Justo]]" to "[[Special:CentralAuth/Sekidoki|Sekidoki]]" 2242205 wikitext text/x-wiki {{Welcome|--[[Қатысушы:BolatbekBot|BBot]] ([[Қатысушы талқылауы:BolatbekBot|talk]]) 20:15, 2012 ж. қарашаның 8 (ALMT)}} 9kxyexopvamnvjsr6jenqig4y63vogx 0 338758 3634271 3578910 2026-07-24T12:51:43Z 1nter pares 146705 3634271 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Роналдиньо |толық аты = Роналдо де Ассис Морейра |лақап аты = ''Ронни'' (Ronni) |сурет = Ronaldinho061115.jpg |сурет ені = |атауы = |туған күні = 21.3.1980 |туған жері = [[Порту-Алегри]], [[Бразилия]] |азаматтығы = {{BRA}} |бойы = 182 [[см]] |салмағы = 80 |позиция = Шабылдаушы [[жартылай қорғаушы]]<br /> [[шабуылшы]] |қазіргі клуб = клубсыз |номері = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1987—1991| {{flagicon|Brazil}} Ланжендонк| |1991—1995| {{flagicon|Brazil}} Белу-Оризонти| |1995—1998| {{flagicon|Brazil}} [[Гремио]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1998—2001| {{flagicon|Brazil}} [[Гремио]] |52 (21) |2001—2003| {{flagicon|France}} [[Пари Сен-Жермен]]|55 (17) |2003—2008|{{flagicon|Spain}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|145 (70) |2008—2011|{{flagicon|Italy}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|76 (20) |2011—2012|{{flagicon|Brazil}} [[Фламенго]]|33 (15) |2012—2014|{{flagicon|Brazil}} [[Атлетико Минейро]]| 32 (9) |2014—2015|{{flagicon|Mexico}} [[Керетаро]]|25 (8) |2015|{{flagicon|Brazil}} [[Флуминенсе]]|7 (0) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1999—2013|{{flagicon|Brazil}} [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилия]]|97 (33) }} |ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту = 2012 ж. қарашаның 13 |ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту = 2012 ж. қарашаның 13 }} '''Роналдо де Ассис Морейра''' ({{lang-pt|Ronaldo de Assis Moreira}}; [[21 наурыз]] [[1980 жыл|1980]], [[Порту-Алегри]], [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штаты) — бразилиялық футболшы, «[[Атлетико Минейро]]» және Бразилия ұлттық құрамасының шабуылдаушы, [[жартылай қорғаушы]] және шабуылшы ойнады. 1 дүркін «Алтын доп» иегері, [[ФИФА 100]] тізіміне іліккен. == Мансабы == === Клубтық === Роналдиньо [[1980 жыл|1980]] жылы [[21 наурыз]]да Сан-Лукас перзентханасында, [[Порту-Алегри]] қаласында, [[Риу-Гранди-ду-Сул]] штатында, отбасындағы үшінші бала болып дүние есігін ашады<ref name="fc-barcelone.com">[http://www.fc-barcelone.com/ronaldinhobio1.htm Ronaldinho > Biographie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123020034/http://fc-barcelone.com/ronaldinhobio1.htm |date=2010-11-23 }}</ref>. Анасы Дон Мигуэлина саудагер және де медбикелікке де қабілеті болған<ref name="ronaldinhogaucho-video">[http://www.ronaldinhogaucho-videos.com/FR/pages/carriere-ronaldinho-gaucho.php Ronaldinhogaucho videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150509232204/http://www.ronaldinhogaucho-videos.com/FR/pages/carriere-ronaldinho-gaucho.php |date=2015-05-09 }}</ref>. Әкесі Жуан да Силва Морейра «[[Гремио]]» футбол клубының тұрағында қарауыл болып қызмет атқарған. Әкесі жергілікті жанкүйерлерден құрылған «[[Крузейро (футбол клубы)|Крузейро]]<nowiki/>» командасының сапында ойнады<ref>[http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/luglio/18/Dieci_cose_Ronnie_Little_Italy_ga_10_080718017.shtml Dieci cose su Ronnie Da Little Italy in poi]</ref>. Яғни Роналдиньоның футболға деген қызығушылығын оятқан және де алғашқы ұстазы есебінде көше футболына апарып, бағыт-бағдар беріп жүрген әкесі болған. Қара бала, футболдың айналасындағылардың бәрін таңқалдырады. Үлкен футболға аяқ баспас бұрын, шағын футболдың добын теуіп жүрген Роналдиньо, 13 жасында «[[Белу-Оризонти]]» клубының сапында жергілікті командаға қарсы болған ойында 23 гол соғады. Көргендер осынау талантты баланың шеберлігіне таңданыстарын жасырып қалмайды<ref>[http://www.fourfourtwo.premiumtv.co.uk/page/Interviews/0,,11442~758106,00.html The Master] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701185807/http://www.fourfourtwo.premiumtv.co.uk/page/Interviews/0%2C%2C11442~758106%2C00.html |date=2007-07-01 }}</ref>. [[1995 жыл|1995]] жылы «Гремионың» жасөспірімдер клубына қабылданып, [[1997 жыл|1997]] жылы клубпен алғашқы келісімшартқа отырады. [[2001 жыл|2001]] жылдың [[15 ақпан]]ында Францияның, «[[Пари Сен-Жермен]]» клубымен қол алысып, бас изесіп келісімге келеді<ref name="ronaldinhogaucho-video"/>. [[Франция]]лық клубтың сапында өзінің өзге қырларын көрсеткен ойыншы, [[2003 жыл|2003]] жылдың [[19 шілде]]сінде әйгілі «[[Барселона (футбол клубы)|Барселона»]] футбол клубының құрамына қабылданады. «Барселона» сапында жұлдызды ойыншы болады. Маңызды голдар соғады, ұтымды ұтқыр пастар шығарады, ешкімнің ойына кіріп шықпайтын алаңдағы әрекеттерімен ерекше есте қалады. Ронна 2008 жылдың 15 шілдесінде «Барселона» мен қоштасып, [[Италия]]ндық «[[Милан]]ның» жаңа ойыншысы болады. «Милан» сапында жарқыраған жұлдызды сәттері сөне бастайды. Көбінде қосалқы құрамнан шығып жүрді. 2011 жылдың 10 қаңтарында өз Отаны Бразилияға оралып, сол елдегі «Фламенго» клубымен келесім жасасып, қол қояды. Алайда, көп уақыт өтпей Ронни клубтан кетеді. [[2012 жыл|2012]] жылдың [[4 маусым]]ында «[[Атлетико Минейро]]мен» жарты жылдық келісімшартқа отырады<ref>{{cite web|url=http://www.atletico.com.br/noticias/?p=11677|title=Ronaldinho é Galo|publisher=Site oficial do Clube Atlético Mineiro|lang=pt|date=4.06.2012|accessdate=5 Juny 2012|archiveurl=http://www.webcitation.org/68gMGUC6Z|archivedate=2012-06-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.atletico.com.br/noticias/?p=11682|title=Presidente Alexandre Kalil comenta contratação de Ronaldinho Gaúcho|publisher=Site oficial do Clube Atlético Mineiro|lang=pt|date=4.06.2012|accessdate=5 Juny 2012|archiveurl=http://www.webcitation.org/68gMGxO8X|archivedate=2012-06-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.de/de/schneller-wechsel-ronaldinho-heuert-bei-atletico-mineiro-an-/news/anzeigen_92520.html|title=Schneller Wechsel: Ronaldinho heuert bei Atlético Mineiro an|publisher=transfermarkt.de|lang=de|date=5.05.2012|accessdate=5 Juny 2012|archiveurl=http://www.webcitation.org/68gMHOkon|archivedate=2012-06-25}}</ref>. 2015 жылы карьерасын аяқтады. === Ұлттық құрама === [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002 жылы әлем чемпионатына]] қатысып, бес кездесуде екі гол соқты. Тұңғыш голын топтық кезеңнің екінші турында [[Қытай Ұлттық футбол құрамасы|Қытай]] қақпасына енгізді, ал ширек финалда [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англияның]] қақпасына керемет гол соқты, қапталдан айып добын орындап, допты қақпаға тікелей бағыттады, доғаша иіліп ұшқан доп алыс бұрышқа күмп берді. Бұл турнирде Бразилия құрамасы әлем чемпионы атанды. [[Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі|2006 жылғы әлем чемпионатында]] Роналдиньо онша жарқырай алмады, құрама ширек финалда [[Франция Ұлттық футбол құрамасы|Франциядан]] ұтылып қалды. Роналдиньо бұдан кейін әлем чемпионатына қатысқан жоқ. == Жетiстектерi == === Клубтық === {{flagicon|Brazil}} '''«[[Гремио]]<nowiki/>».''' * Риу-Гранди-ду-Сул штатының Чемпионы: 1999. * Сул-Минас Кубогының иегері: 1999. {{flagicon|France}} '''«Пари Сен-Жермен»''' * Интертото кубогының иегері: 2001. {{flagicon|Spain}} '''«[[Барселона (футбол клубы)|Барселона»]]'''. * Испанияның Чемпионы (2): 2005, 2006. * Испания Суперкубогының иегері: (2): 2005, 2006. * Чемпиондар Лигасының жеңімпаздары: 2006. {{flagicon|Italy}} '''«[[Милан (футбол клубы)|Милан]]<nowiki/>»'''. * Италия Чемпионы: 2010/11 * Италия чемпионатының қола жүлдегері (2) : 2008/09, 2009/10 {{flagicon|Brazil}} '''«[[Фламенго]]<nowiki/>»'''. * Гуанабара Кубогының иегері: 2011. * Рио Кубогының иегері: 2011. * Рио-де-Жанейро штатының чемпионы: 2011. {{flagicon|Brazil}} '''Бразилия құрамасы'''. * Әлем чемпионы (17 жасқа дейінгілер арасында): 1997. * Америка Кубогының иегері: 1999. * Әлем Чемпионы: 2002. * Конфедерация Кубогының иегері: 2005. * Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 2008. * Роки Кубогының иегері: 2011. === Жеке === * Риу-Гранди-ду-Сул штатының чемпионатында ең үздік сұрмерген: 1999 (15 гол). * Конфедерация Кубогында ең үздік сұрмерген: 1999 (6 гол). * Конфедерация Кубогының үздік ойыншысы: 1999. * Бразилиядағы «күміс доптың» иегері: 2000. * Әлем чемпионатының символикалық құрамасына кіреді: 2002. * Испания чемпионатының үздік ойыншысы: 2004. * Трофей ЕФЕ иегері (Үздік оңтүстікамерикалық Испания чемпионатындағы): 2004. * ФИФАның жыл ойыншысы: 2004, 2005 * World Soccer версиясы бойынша жыл ойыншысы: 2004, 2005. * France Football анықтағыны бойынша үздік ойыншы. «Алтын дотың» иегері.2005. * УЕФАның үздік шабуылшысы: 2005. * Onze версиясы бойынша Әлемнің үздік ойыншысы: 2005. * УЕФАның клубтық ойыншы дәрежесі: 2006. * ФИФПРО версиясы бойынша үздік футболшы: 2005, 2006. * ФИФПРОның символикалық құрамасына енді: 2005, 2006, 2007. * Италия чемпионатында үздік пас беруші: 2009/10 (15 пас) * Рио-де-Жанейро штатының символикалық құрамына енді: 2011. * Бразилия чемпионатының символикалық құрамына енді: 2011. ==Дереккөздер== <references/> == Сiлтемелер == {{commonscat|Ronaldinho}} * [http://www.sports.ru/tags/1363902.html Роналдиньо Sports.ru сайтада] {{ref-ru}} * [http://www.sports.ru/tags/1363902.html?type=photo Фотохроника Sports.ru сайтада] {{ref-ru}} * [http://www.sports.ru/tags/1363902.html?type=stat Статистика Sports.ru сайтада] {{ref-ru}} * [http://atletico.com.br/site/time/profissional_detalhe_foto/218 Профиль «Атлетико Минейро» ресми сайтада] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014230936/http://www.atletico.com.br/site/time/profissional_detalhe_foto/218 |date=2013-10-14 }} {{ref-pt}} * [http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_06-07/plantilla/jugadors/ronaldinho.html Профиль «Барселона» ресми сайтада] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100603064634/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_06-07/plantilla/jugadors/ronaldinho.html |date=2010-06-03 }} {{ref-en}} * [http://futpedia.globo.com/jogadores/ronaldinho-gaucho Футпедии сайтада] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100328214402/http://futpedia.globo.com/jogadores/ronaldinho-gaucho |date=2010-03-28 }} [[Санат:Бразилия футболшылары]] [[Санат:Гремио ФК ойыншылары]] [[Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары]] [[Санат:Барселона ФК ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] fhkgsme4em57jsfpm148874f4zey7ju 0 419615 3634265 3451930 2026-07-24T12:50:48Z 1nter pares 146705 3634265 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Робин ван Перси |толық аты = |лақап аты = ''РВП'' |сурет = Robin Van Persie vs Swansea 2011.jpg |сурет ені = 250px |атауы = |туған күні = 6.8.1983 |туған жері = {{туғанжері|Роттердам|Роттердамда}}, [[Нидерланд]] |азаматтығы = {{NED}} |бойы = 186 [[см]]<ref>[http://robinvanpersie.com/facts/ Facts | Official Robin van Persie website<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510113341/http://robinvanpersie.com/facts/ |date=2012-05-10 }}</ref> |салмағы = 78 [[кг]] |позиция = [[шабуылшы]] |қазіргі клуб = клубсыз |номері = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1987—1991| {{flagicon|Netherlands}} Эксельсиор| |1995—1998| {{flagicon|Netherlands}} [[Фейеноорд]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |2001—2004| {{flagicon|Netherlands}} [[Фейеноорд]] |61 (14) |2004—2012|{{flagicon|England}} [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]|194 (96) |2012—2015|{{flagicon|England}} [[Манчестер Юнайтед]]| 86 (48) |2015—2018|{{flagicon|Netherlands}} [[Фенербахче (футбол клубы)|Фенербахче]]|57 (25) |2018—2019|{{flagicon|Netherlands}} [[Фейеноорд]]|37 (21)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2005—2017|{{flagicon|Netherlands}} [[Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы|Нидерланд]]|102 (50) }} }} '''Робин ван Перси''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Robin van Persie.ogg|Robin van Persie}}}}, <small>МФА</small> {{IPA|[ˈrɔbɪn vɐmˈpɛrsi]}}; [[6 тамыз]] 1983 жыл, [[Роттердам]]) — голландиялық [[футбол]]шы, [[Нидерланд]] ұлттық құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. == Мансабы == === Фейеноорд === Робин ван Перси 1983 жылы тамылжыған тамыздың 6-шы жұлдызында [[Нидерланд]]ының [[Роттердам]] қаласында дүниеге келген. Кішкентайынан теңбіл допқа деген құмарлығы алабөтен болған ол, 14 жасында өзі туған Роттердам қаласының «[[Эксельсиор]]» командасының сапына қабылданады. Кейінгі жылдары «[[Фейеноорд|Фейоноордқа»]] жас футболшыларды өндіріп беруші ұжымға айналған бұл командадан ван Персиден бөлек [[Саломон Калу]], [[Мунир Эль Хамдауи]], [[Ройстон Дренте]] сынды майталмандар әлем жанкүйерлеріне таныс ойыншылар шықты. Көп ұзамай білікті бапкерлердің көзіне шалынған Робин «Фейеноордқа» ауысады. «Фейеноорд» сапында ең алғаш негізгі құрамға шыққанда ол 17 жаста болатын. [[2001 жыл|2001]]-[[2002 жыл|2002]] жылдары Голландия біріншілігінің «ең үздік» жас ойыншысы» деген ең алғашқы атағына қол жеткізді. Келесі маусым басында ван Перси өзінің ең бірінші 3,5 жылға арналған кәсіби келісіміне қол жеткізді<ref name="amstel">[http://www.feyenoord.com/pages/newsdetail/S1/10010000011078-999-10010000000003.aspx FEYENOORD DRINK FROM CUP OF CHEER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224150151/http://www.feyenoord.com/pages/newsdetail/S1/10010000011078-999-10010000000003.aspx |date=2008-12-24 }} — feyenoord.com, 2 маусым 2003. Тексерілген 11 September 2008.</ref>. Сол кездегі «Фейоноордтың» бас бапкері Берт ван Марвейкпен арадағы кикілжіңнің кесірінен Робин қосалқы құрамға ауыстырылған болатын<ref name="sun">[http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/football/article206419.ece Take care with Persie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202180639/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/football/article206419.ece |date=2009-02-02 }} — The Sun Sport, 29 сәуір 2004. Тексерілген 9 September 2008.</ref>. [[2003 жыл|2003]]-[[2004 жыл|2004]] жылдағы маусымда «Фейоноорд» пен «[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс»]] командаларының қосалқы құрамдары арасындағы кездесуде алаңға атып шыққан бұзақылардың басбұзарлығына тап болады. Дәл осы матчта «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]дың» скауттарының бірі Роул Робиннің салқынқандылығын, келешегі мықты ойыншы екенін бірден бажайлап, оған қызығушылық таныта бастадйы. Содан кейін «канонирлер» Робиннің әрбір қадамын бақылап, оның бапкерлік құраммен салқын арақатынасына алаңдай бастайды. Дәл сол кеште Робин мен [[ПСВ Эйндховен|ПСВ]] өкілдерімен кездесу тағайындалып қойған-ды… Сондықтан «Арсенал» тез шешім қабылдау керек болып, Ван Перси бірден «канонирлер» сапына қосылды. Голландиялықтар Робинді небәрі 2,75 фунт стерлингке сатып жіберуінің басты себебі – Персидің мінезі болатын. Олар Робиннің мінезімен жарыққа шығуына еш мүмкіндігі жоқ деп санады. «Фейоноорд» қатарында 3 жылдан әрі тер төккен Робин ван Песри 78 кездесуге қатысып, 21 гол соғады. === Арсенал === [[Сурет:Robin Van Persie August 2007.jpg|thumb|left|Робин ван Перси [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]] сапында, 2007 жыл]] Робин алғашқы матчын Англияның Суперкубогы аясында «[[Манчестер Юнайтед]]ке» қарсы өткізді<ref name="arsenaldebut">[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3532952.stm BBC Sport], Arsenal 3-1 Man Utd, 8 тамыз 2004. Тексерілген 30 қараша 2007.</ref>.. [[2005 жыл|2005]]-[[2006 жыл|2006]] жылғы маусымда 8 кездесуге қатысып, 8 гол салған ол [[2006 жыл|2006]] жылдың 4-[[қаңтар]]ында «Арсеналмен» тағы да 5 жылдық келісім жасасты<ref name="goaldebut">[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/league_cup/3947065.stm Man City 1-2 Arsenal], BBC Sport, 27 қазан 2004. Тексерілген 30 қараша 2007.</ref>. «Канонирлердің» жарық жұлдызы [[Тьерри Анри]]дің «[[Барселона (футбол клубы)|Барселонаға»]] ауысуына орай жанкүйерлер ван Персиді [[2007 жыл|2007]]-[[2008 жыл|2008]] маусымда «Арсеналдың» №1 сұрмергені болады деп үміттенген. Алайда, ол бұл маусымды түгелімен жарақатпен өткізді<ref name="kneeinjury2">[http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=News&article=483064&lid=NewsHeadline Van Persie could be sidelined for a month] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071218200809/http://www.arsenal.com/article.asp?thisNav=News&article=483064&lid=NewsHeadline |date=2007-12-18 }}, Arsenal.com, 20 қазан 2007. Тексерілген 30 қараша 2007</ref>. Есесіне келесі [[2008 жыл|2008]]-[[2009 жыл|2009]] жылдағы маусымда Робин 20 гол соғып және 13 нәтижелі пас шығарып беріп «канонирлердің» үздігі атанды. [[2009 жыл|2009]] жылдың шілде айында ван Перси «Арсеналмен» жаңа келісімге келді де, канонирлердің «[[Манчестер Сити]]ге» ауысқан [[Эммануэль Адебайор]]дың орынын басатын шабуыл өтіндегі басты үміті болып қалды<ref>{{cite web|url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/van-persie|title=Van Persie signs new long-term contract|publisher=Arsenal.com|date=2009-07-08|accessdate=2010-04-19|archiveurl=http://www.webcitation.org/68A5KtdP5|archivedate=2012-06-04}}</ref>. Жанкүйерлер сенімінен шығып жиі гол соға бастады және әріптестеріне ұтымды да нәтижелі пас шығарып берумен де айналысты. Бірақ, қырсық шалғыр жарақат Робинді жиі айналсоқтай берді. Әйтсе де, АПЛ-де 16 ойында 10 доп соққан ол әріптестеріне 8 нәтижелі пас шығарып берген. [[2010 жыл|2010]]-11 жылғы маусым басында жарақатынан толық айыққанмен, бабына жөнді келе алмай жүрді. Бұл маусымдағы алғашқы голын 2010 жылы 8-желтоқсанда «[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан»]] қақпасында тулатты. [[2011 жыл|2011]] жылдың қаңтар айында «[[Уиган Атлетик|Уиганға»]] хет-трик, «[[Вест Хэм Юнайтед|Вест Хэмге»]] дубль жасады. Осы жылы ЧЛ ойындарының бірінде [[Гаэль Клиши]]дің тамаша пасымен «Барселона» қақпасына соққан керемет голы тарихта айрықша әріптермен жазылып қалды. Бірақ бірнеше күннен кейінгі (8-наурызда) «атолондықтармен» болған қарымта кездесудің 56 минутында ол алаңнан қуылды. Қапталдағы төреші оның ойыннан тыс қалғанын ескертіп ысқырық шалған. Алайда Робин реферидің берген белгісіне қарамай допты Вальдес қақпасына шірене тартқан еді. Алаңдағы бас қазы оған алаңның сыртын нұсқады. Ван Перси жанкүйерлердің айғай-шуынан ысқырықты естімей қалғанын желеу етіп жатты, алайда қазының шешімі өзгеріп көрген емес. [[Сурет:Robin Van Persie captain cropped.jpg|thumb|upright|Робин ван Перси 2011–12 маусымында Арсенал капитаны болды.]] 2011 жылдың 16-тамызына «Арсенал» капитаны «Барселонаға» ауысқан соң Робин «канонирлердің» капитандық белгісін білегіне қыстырды<ref>{{cite web|url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/van-persie-appointed-as-arsenal-captain|title=Van Persie appointed as Arsenal captain|publisher=Official Website of Arsenal FC|lang=en|date=16.08.2011|accessdate=16 тамыз 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/68A5S8CXH|archivedate=2012-06-04}}</ref>. Капитандық белгі оған оң нәтиже беріп, командасының нағыз көшбасшы ойыншысына айналды. Осы жылы 24-қыркүйекте «[[Болтон Уондерерс|Болтонмен»]] болған кездесуде Робин ван Перси дубль орындап, «Арсенал» сапындағы 99-шы және 100-ші голына көрімдік сұрады. 29-қазанда «[[Стэмфорд Бридж]]де» өткен матчта «Арсенал» «ақсүйектерді» 5:3 есебімен жеңген еді, осы матчта ван Перси хет-трик авторы атанды. 16-қазанда «[[Сандерленд (футбол клубы)|Сандерлендпен»]] болған кездесуде ойынның 29-секундында Робин гол соғып, «Арсеналдың» Премьер Лигадағы ең жылдам голының авторы атанды. 5-қарашада «[[Вест Бромвич]]» қапасына слққан голымен робин соңғы 12 жылдың ішінде 11 матчта 11 гол соққан ойыншы болып танылды АПЛ-де. 10-шы желтоқсанда клубтың 125 жылдық мерейтойына орай «Эвертонға» қарсы матчта 15 кездесудегі 15-голынсоқты. 2012 жылдың 12-ақпанында «[[Блэкберн Роверс]]ке» хет-трик жасады. Осы голдардың бірі «қаңғыбастар» қақпашысы [[Пол Робинсон]]ның «Арсеналдан» жіберіп алған 60-шы добы болды. «Қызғалдақты елдің» аяқдопшылары арасында Премьер Лигада бір маусымда ең көп гол соққан ойыншы ретінде де рекорд жасады (30 гол). Бұған дейін бұл көрсеткіште 25 голмен [[Руд ван Нистелрой|Рудд ван Нистелрой]] тұрған болатын. Англяның кәсіби футбол ассосациясы (PFA) ұйғарымы бойынша 2011-12 маусымда АПЛ-де ең үздік ойыншы болып танылды ван Перси. 1973 жылдан бастап беріліп келе жатқан бұл марапатты алған соң, «Арсенал» капитаны бұл жетістігіне масаттанбай: «Бұл жетістікке командадағы әріптестерімнің арқасында қол жеткіздім. Солардың ішінде 12 голды соғуыма тікелей жәрдемші болған жартылай қорғаушы Тьео Уолкоттың ойын өрнегін ерекше атап өткім келеді» – деп ағынан жарылды. === Манчестер Юнайтед === [[Сурет:Robin Van Persie MUFC 2013.jpg|thumb|Робин ван Перси [[Манчестер Юнайтед]] сапында Арсенал қақпасына пенальти ұруда, 2013 жыл.]] [[2012 жыл|2012]] жылдың 15-тамызнда Робин ван Перси сэр [[Алекс Фергюсон]]ның қоластына – «Манчестер Юнайтед» сапына қабылданды. Трансфер сомасы 22,5 млн.фунт стерлингті құрады. 17-тамызда «қызыл сойқандардың» заңды түрде ойыншысы аталды. 20-тамызда МЮ сапында алғаш рет «[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертонға»]] қарсы матчта ойынның 68-минутында [[Дэнни Уэлбек|Лэнни Уэльбекті]] алмастырып шықты. Бірақ бұл ойында манчестерліктер «Эвертонға» есе жіберді. (1:0). 25-тамызда, 2-турда-ақ «қызыл сойқандар» сапында алғашқы голын «[[Фулхэм (футбол клубы)|Фулхэм»]] қақпасында тулатты. 3-турда «[[Саутгемптон]]мен» болған ойында (2:3) «қызылдардың» жаңа оыншысы ван Перси хет-трик жасады! 5-турда «[[Ливерпуль]]» қақпасына пенальтиді дәл орындаған ол, 8-турда «[[Сток Сити]]дің» де қақпасынан саңылау тапты. 9-турда «ақсүйектермен» болған маңызды матчта да Чехтың осал тұсын таба біліп, командасына жеңіс сыйлауға сүбелі үлес қосты. (Есеп 2:3). === Фенербахче === [[Сурет:Robin van Persie (August 2015).jpg|thumb|upright|Робин ван Перси [[Фенербахче (футбол клубы)|Фенербахче]] сапында [[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер Донецк]] клубына қарсы ойынға дайындалуда, 2015 жыл]] 2015 жылдың 14 шілдесінде Ван Перси Түркияның [[Фенербахче (футбол клубы)|Фенербахче]] клубымен үш жылдық келісімшартқа қол қойды, ал клуб оның трансферлік құнын £3,84 миллион деп мәлімдеді<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33528451|title=Robin van Persie: Fenerbahce striker not bitter at Man Utd exit|work=BBC Sport|date=14 July 2015|access-date=2 April 2025|lang=en}}</ref>. Оған 10-нөмірлі жейде берілді. Ол және оның бұрынғы [[Манчестер Юнайтед]] командаласы [[Нани]] алғаш рет екі аптадан кейін, маусымның [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар Лигасының]] үшінші іріктеу кезеңінде [[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер Донецк]] клубына қарсы өткен 0:0 есебімен аяқталған үй матчында дебют жасады, онда Ван Перси 68-минутта [[Мусса Соу]]дың орнына шықты<ref>{{cite news|title=Champions League roundup: Van Persie and Nani draw blank for Fenerbahce|url=https://www.theguardian.com/football/2015/jul/29/champions-league-third-qualifying-round-first-leg-fenerbahce-shakhtar-donetsk-robin-van-persie|access-date=2 April 2025|lang=en|work=The Guardian|date=28 July 2015}}</ref>. Оның Суперлигадағы дебюті 14 тамызда [[Эскишехирспор]]ға қарсы 2:0 есебімен жеңіске жеткен матчта 60-минутта Фернандаоның орнына шыққан кезде болды. Алты күннен кейін, ол жаңа клубындағы алғашқы голын соқты: Еуропа Лигасының плей-офф кезеңінің алғашқы матчында [[Атромитос (футбол клубы, Афина)|Атромитос]]қа қарсы ойында соңғы минуттарда алаңға шыққаннан кейін, матчтағы бар болғаны екі жанасуының бірімен баспен жалғыз голды енгізді<ref>{{cite news|title=Atromitos Athens 0–1 Fenerbahçe|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34013155|access-date=2 April 2025|lang=en|work=BBC Sport|date=20 August 2015}}</ref>. 23 тамызда, өзінің жаңа клубындағы алғашқы негізгі құрамдағы ойынында, Ван Перси Нанидің пасын пайдаланып, [[Ризеспор]]ға қарсы 1:1 есебімен тең аяқталған матчтың алғашқы голын соқты<ref>{{cite news|title=Fenerbahçe falters away, shares spoils with Rizespor|url=http://www.todayszaman.com/sports_fenerbahce-falters-away-shares-spoils-with-rizespor_397337.html|access-date=2 April 2025|lang=en|work=Today's Zaman|date=24 August 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150826033851/http://www.todayszaman.com/sports_fenerbahce-falters-away-shares-spoils-with-rizespor_397337.html|archive-date=26 August 2015}}</ref>. ===Фейеноордқа оралу=== 2018 жылдың 19 қаңтарында Ван Перси Фенербахче клубымен келісімшартын бұзып, [[Фейеноорд]]қа оралуға келісті<ref>{{cite news |first=Danny |last=Gallagher |title=Robin van Persie returns to boyhood club Feyenoord |url=http://www.skysports.com/football/news/11916/11213995/robin-van-persie-returns-to-boyhood-club-feyenoord |publisher=Sky Sports |date=19 January 2018 |access-date=3 April 2025|lang=en }}</ref>. Ол 2018 жылдың 24 қаңтарында [[Утрехт (футбол клубы)|Утрехтке]] қарсы [[Футболдан Нидерланд чемпионаты|Нидерланд чемпионатындағы]] 1:1 есебімен тең аяқталған матчта Дилан Вентенің орнына шығып, клуб сапында алғашқы минуттарын өткізді. Оралғаннан кейінгі алғашқы голын 2018 жылдың 8 ақпанында [[Гронинген (футбол клубы)|Гронингенге]] қарсы өткен ойында соғып, командасының 3:0 есебімен жеңіске жетуіне үлес қосты. 28 ақпанда Ван Перси өзінің кәсіби мансабындағы 300-ші голын [[Виллем II (футбол клубы)|Виллем II]] командасына қарсы 3:0 есебімен аяқталған ойында соғып, Фейеноордты 2017–18 KNVB Кубогының финалына шығарды<ref>{{cite news|title=Robin van Persie hits 300 career goals; four of his best strikes|date=1 March 2018|access-date=3 April 2025|lang=en|work=ESPN|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37492204}}</ref>. Кейінірек, 22 сәуірде финалда да гол соғып, Фейеноорд [[АЗ Алкмаар]] клубын 3:0 есебімен жеңіп, өз тарихындағы 13-ші кубокты иеленді<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/43856658|title=Robin van Persie scores in Dutch Cup final interrupted by flares and fireworks|work=BBC Sport|date=22 April 2018|access-date=3 April 2025|lang=en}}</ref>. [[Карим Әл Ахмади]] клубтан кеткеннен кейін, бас бапкер [[Джованни ван Бронкхорст]] Ван Персиді 2018–19 маусымы алдында Фейеноордтың капитаны етіп тағайындады<ref>{{cite news|url=https://nos.nl/artikel/2244156-van-persie-krijgt-aanvoerdersband-bij-feyenoord |title=Van Persie krijgt aanvoerdersband bij Feyenoord |trans-title=Van Persie gets captaincy at Feyenoord |date=1 August 2018 |language=nl |access-date=3 April 2025}}</ref>. 2018 жылдың қазанында ол 2018–19 маусымының соңында кәсіби футболдан кететінін мәлімдеді<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45975165|title=Robin van Persie: Ex-Arsenal and Manchester United forward to retire at end of season|date=25 October 2018|work=BBC Sport|access-date=3 April 2025|lang=en}}</ref>. 2019 жылдың 27 қаңтарында, [[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аяксқа]] қарсы 6:2 есебімен жеңіске жеткен матчта дубль жасап, «Де Классикер» тарихындағы екі гол соққан ең егде жастағы ойыншы атанды<ref>{{cite news|url=https://www.vi.nl/nieuws/van-bronckhorst-eindelijk-succesvol-tegen-ajax-van-persie-breekt-record |title=Van Bronckhorst eindelijk succesvol tegen Ajax, Van Persie breekt record |trans-title=Van Bronckhorst finally successful against Ajax, Van Persie breaks record |date=28 January 2019 |language=nl |access-date=3 April 2025}}</ref>. 2019 жылдың 12 мамырында Ван Перси кәсіби мансабындағы соңғы матчын өткізіп, [[АДО Ден Хааг]]қа қарсы 2:0 есебімен өткен ойында 93-минутта Вентенің орнына ауыстырылды<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48245983|title=Feyenoord 0 - 2 ADO Den Haag|publisher=BBC|access-date=3 April 2025|lang=en}}</ref>. === Құрамадағы карьерасы === 2008 жылы өткен Еуропа чемпионатында Нидерланд құрамасы «өлім тобындағы» қарсыластарының бәрін қоғадай жапырғаны жанкүйерлердің есінде болар. [[Марко ван Бастен]]нің сарбаздары сапында Робин де жасындай жарқылдап, 4 матчта 2 голды атына жаздырып қайтты. 2010 жылы [[Оңтүстік Африка Республикасы|ОАР]]-да өткен Әлем чемпионатында «қызғалдақты елдің» өкілдері финалға дейін жетті. Робин ұлттық құрама сапында бұл мундиалда 7 рет алаңға шығып 1 голдың авторы атанды да, әлем чемпионатының күмісін олжалап қайтқандардың қатарында болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сiлтемелер == {{commonscat|Robin van Persie|Робин ван Перси}} * [http://robinvanpersie.com/ Ван Перси ресми сайты] {{ref-en}} * [http://www.arsenal.com/first-team/players/robin-van-persie Профиль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120212194143/http://www.arsenal.com/first-team/players/robin-van-persie |date=2012-02-12 }} Arsenal.com сайтада {{ref-en}} * [http://www.voetbalstats.nl/spelernedxi.php?persid=1547 Статистика voetbalstats.nl сайтада] {{ref-en}} [[Санат:Нидерланд футболшылары]] [[Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары]] [[Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары]] [[Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары]] [[Санат:Фенербахче ФК ойыншылары]] dlc8q3te2vmpwy9mf9s6p5n91ys0qxw 0 485535 3634276 3543188 2026-07-24T12:54:22Z 1nter pares 146705 3634276 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Рафаэль Варан |толық аты = |лақап аты = |сурет = Raphaël_Varane_2018_vs_Argentina.jpg |сурет ені =230px |атауы = |туған күні = 25.04.1993 |туған жері = |азаматтығы = {{ту|Франция}} [[Франция]] |бойы = 1,91 м |салмағы = 81 кг |позиция = орталық қорғаушы |қазіргі клуб = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |2000—2002|{{ту|Франция}} Хеллемьес| |2002—2010|{{ту|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]]| }} |клубтары = {{футбол карьерасы |2010—2011|{{ту|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]]|23 (2) |2011—2021|{{ту|Испания}} [[Реал Мадрид]]|236 (8) |2021—2024|{{ту|Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]|68 (2) |2024|{{ ту|Италия}} [[Комо (футбол клубы)|Комо]]|0 (0) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2010|{{ту|Франция}} Франция-18|2 (1) |2012|{{ту|Франция}} Франция-20|1 (0) |2011—2012|{{ту|Франция}} Франция-21|15 (3) |2013—2023|{{Футбол|Франция}} |93 (5)}} |медальдары ={{турнир|[[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]]}} |ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту = 22 мамыр 2021 жылы |ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту = 29 маусым 2021 жылы }} '''Рафаэль Варан''' ([[француз тілі|фр.]] ''Raphaël Varane''; [[25 сәуір]], [[1993 жыл]]<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/164770 Тransfermarkt.com]—2000</ref>, [[Лилль]], [[Франция]]) — франциялық футболшы, қорғаушы. Орталық қорғаушының позициясында өнер көрсеткен. [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем чемпионы]]. == Мансабы == === Клубтық === "[[Ланс (футбол клубы)|Ланс]]" клубының түлегі. 2010/11 жылғы маусымда Франция чемпионатында 23 рет алаңға шықты. 2011 жылы жазда "[[Реал Мадрид]]" клубына ауысты, трансфері 10 млн долларды құрады. Келісім шарт мерзімі 6 жылға бір-ақ созылды. Маусым соңында [[Футболдан Испания Кубогы|Испания кубогын]] иеленді. 2011/12 жылғы маусымда Испания чемпионы атанды. 2011-21 жылдары испандық клуб сапында 236 кездесуде алаңға шықты. Төрт рет Чемпиондар лигасын ұтып алды. 2021 жылы 27 шілдеде "[[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедке]]" ауысқаны жайлы ақпараттар тарады<ref>[https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-reaches-agreement-for-raphael-varane-transfer-from-real-madrid https://www.manutd.com]</ref>. Англиялық клуб 34 млн. фунтқа сатып алды. === Халықаралық === Францияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған. 2013 жылы 22 наурызда [[Грузия Ұлттық футбол құрамасы|Грузияға]] қарсы [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)|ӘЧ-2014 іріктеуінде]] ұлттық құрама сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысып, төрт кездесуде алаңға шықты. [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016 жылғы Еуропа чемпионатына]] жарақатының кесірінен бара алмады<ref>https://www.bbc.com/sport/football/36375392</ref>. [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем чемпионатында]] жеті кездесудің бәрінде алаңға шығып, әлем чемпионы атанды. Ширек финалда [[Уругвай Ұлттық футбол құрамасы|Уругвай]] қақпасына бір гол соқты. == Жетістіктері == === Командалық === {{ту|Испания}} '''[[Реал Мадрид]]''' * Испания чемпионы '''(3)''': 2011/12, 2016/17, 2019/20 * Испания кубогы: 2013/14 * Испания суперкубогы '''(3)''': 2012, 2017, 2019/20 * Чемпиондар лигасы '''(4)''': 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * УЕФА Суперкубогы '''(3)''': 2014, 2016, 2017 * Клубтар әлем чемпионаты '''(4)''': 2014, 2016, 2017, 2018 {{Ту|Англия}} '''[[Манчестер Юнайтед]]''' * Англия кубогы: 2023/24 * Лига кубогы: 2022/23 {{ту|Франция}} '''[[Франция Ұлттық футбол құрамасы|Франция]]''' * Әлем чемпионы: 2018 * УЕФА Ұлттары кубогы: 2020/21 * Әлем чемпионатының Вице-чемпионы: 2022 === Жеке === * Әлем чемпионатының символикалық құрамы: 2018 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://www.thefinalball.com/player.php?id=163525{{Deadlink|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары]] [[Санат:Ланс ФК ойыншылары]] [[Санат:Комо ФК ойыншылары]] krg1nctkme0mvnngih4lcjuppp9m9ui 4 491233 3634639 3634122 2026-07-25T09:00:22Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634639 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35510]||623||26||18||263||28||3||34365||8||0||176||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28572]||275||6||9||1309||42||7||26222||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2883]||273||7||6||377||8||15||2183||0||4||10||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1180]||37||0||0||11||17||0||1104||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 471]||15||0||7||36||6||1||389||0||0||17||0||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] kq7jy51z0tzzzoqjk30li1z8roqq1gs 4 492279 3634225 3633651 2026-07-24T12:01:48Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3634225 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2862}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:1753}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1282}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:364}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 5 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:276}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 7 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 8 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:183}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 9 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:151}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 10 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:144}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 11 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:138}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 12 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:122}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 13 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:108}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 14 || [[User:Зилола Садирханова|Зилола Садирханова]] || [[Special:Contributions/Зилола Садирханова|{{formatnum:108}}]] || {{Permissions|Зилола Садирханова}} |- | 15 || [[User:Жайсанкүл|Жайсанкүл]] || [[Special:Contributions/Жайсанкүл|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Жайсанкүл}} |- | 16 || [[User:Акмарал Абдрашидовна|Акмарал Абдрашидовна]] || [[Special:Contributions/Акмарал Абдрашидовна|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Акмарал Абдрашидовна}} |- | 17 || [[User:Тілдер бөлімі|Тілдер бөлімі]] || [[Special:Contributions/Тілдер бөлімі|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Тілдер бөлімі}} |- | 18 || [[User:Туғанай Сламгазина|Туғанай Сламгазина]] || [[Special:Contributions/Туғанай Сламгазина|{{formatnum:97}}]] || {{Permissions|Туғанай Сламгазина}} |- | 19 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:95}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 20 || [[User:KoishibaevaA|KoishibaevaA]] || [[Special:Contributions/KoishibaevaA|{{formatnum:92}}]] || {{Permissions|KoishibaevaA}} |- | 21 || [[User:Омарбек Мөлдір|Омарбек Мөлдір]] || [[Special:Contributions/Омарбек Мөлдір|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Омарбек Мөлдір}} |- | 22 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:63}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 23 || [[User:Uzsport|Uzsport]] || [[Special:Contributions/Uzsport|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Uzsport}} |- | 24 || [[User:Aigerim Tlepova|Aigerim Tlepova]] || [[Special:Contributions/Aigerim Tlepova|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Aigerim Tlepova}} |- | 25 || [[User:Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] || [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Айжан Утепбаева}} |- | 26 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 27 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Coffee86}} |- | 28 || [[User:Алмас Нурмаш|Алмас Нурмаш]] || [[Special:Contributions/Алмас Нурмаш|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Алмас Нурмаш}} |- | 29 || [[User:Lucky2704|Lucky2704]] || [[Special:Contributions/Lucky2704|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Lucky2704}} |- | 30 || [[User:Dostoevskykz|Dostoevskykz]] || [[Special:Contributions/Dostoevskykz|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Dostoevskykz}} |- | 31 || [[User:Мейрамггүл Жүманбетова|Мейрамггүл Жүманбетова]] || [[Special:Contributions/Мейрамггүл Жүманбетова|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Мейрамггүл Жүманбетова}} |- | 32 || [[User:Нұржанар Хатимуллақызы|Нұржанар Хатимуллақызы]] || [[Special:Contributions/Нұржанар Хатимуллақызы|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Нұржанар Хатимуллақызы}} |- | 33 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 34 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Wikuiser}} |- | 35 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 36 || [[User:Орын Толғанай|Орын Толғанай]] || [[Special:Contributions/Орын Толғанай|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Орын Толғанай}} |- | 37 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 38 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 39 || [[User:Qanattan|Qanattan]] || [[Special:Contributions/Qanattan|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Qanattan}} |- | 40 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 41 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 42 || [[User:Kazman322|Kazman322]] || [[Special:Contributions/Kazman322|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Kazman322}} |- | 43 || [[User:Еркежан Сейтқазы|Еркежан Сейтқазы]] || [[Special:Contributions/Еркежан Сейтқазы|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Еркежан Сейтқазы}} |- | 44 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 45 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 46 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 47 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 48 || [[User:Nos9877|Nos9877]] || [[Special:Contributions/Nos9877|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Nos9877}} |- | 49 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 50 || [[User:Малика Назарова|Малика Назарова]] || [[Special:Contributions/Малика Назарова|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Малика Назарова}} |- | 51 || [[User:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] || [[Special:Contributions/Yessentaikyzy|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Yessentaikyzy}} |- | 52 || [[User:~2026-33897-00|~2026-33897-00]] || [[Special:Contributions/~2026-33897-00|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|~2026-33897-00}} |- | 53 || [[User:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] || [[Special:Contributions/Қатысушы Апельсин|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Қатысушы Апельсин}} {{/end}} f1svb81gal8icbhba33qbk71ugi5hyj 5 493559 3634698 3634138 2026-07-25T11:54:13Z Arystanbek 14348 /* Рұқсат сұрау 2 */ Жауап беру 3634698 wikitext text/x-wiki == Рұқсат сұрау == Сәлем! AWB құралын қолдануға рұқсат сұраймын. Онымен, мысалы: [[Үлгі:футбол AUS]], сияқты үлгілер жасап, футбол туралы мақалаларды жазу оңайрақ болады. Алдын-ала рахмет! --[[Қатысушы:Әлинұр|Сәбиттің Әлинұры]] ([[Қатысушы талқылауы:Әлинұр|талқ]]) 02:13, 2013 ж. тамыздың 2 (ALMT) ==Бізге де рұқсат берсеңіз== Сәлем! Уикипедиядағы жұмыстарымды шыңдау үшін, атқарып отырған әрекеттер сапасын арттыру мақсатында AWB құралын қолдануға рұқсат сұраймын. --[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 00:51, 2013 ж. желтоқсанның 1 (ALMT)]] == Рұқсат == Ассалаумағалейкүм!!! AutoWikiBrowser құралын қолдануға рұқсат сұраймын. . --[[Қатысушы:Amankel&#39;dy|Amankel&#39;dy]] ([[Қатысушы талқылауы:Amankel&#39;dy|талқ]]) 20:48, 2014 ж. қаңтардың 8 (ALMT) : Рұқсат берілді. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>]][[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|Tan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' 16:53, 2014 ж. қаңтардың 11 (ALMT) == AWB == Ассалаумағалейкүм! AutoWikiBrowser құралын қолдануға рұқсат сұраймын.--[[Қатысушы:Zhaksilik|Zhaksilik]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhaksilik|талқылауы]]) 14:36, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) :{{@|Zhaksilik}} [[Арнайы:Diff/2254144|рұқсат берілді!]]. Енді бақылауда боласыз. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 14:40, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) == Ботыма рұқсат == [[Қатысушы:Batyrbekbot]] ботыма рұқсат берсеңіздер деген тілек. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:07, 2016 ж. қаңтардың 24 (ALMT) :{{@|Batyrbek.kz}} [[Арнайы:Diff/2397175|рұқсат берілді!]]. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2016 ж. қаңтардың 26 (ALMT) == AmanBot == {{u|AmanBot}} ботыма рұқсат сұраймын --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 22:31, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) :{{@|Мұхамеджан Амангелді}} сенде админсің біреудің рұқсатынсыз, ол бетті сенде өңдей аласың. Бірақ өте абай бол ботпен AWB қолдану көп беттерді әп сәтте бұзып шығады. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 23:49, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) ::Ботқа рұқсат қажет деп тұр ғой--<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 23:51, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) :::{{Дәйексөз|Мұндағы қатысушылар жартылай-автоматты түрде, ал боттар автоматты түрде өңдеу жасай алады. Сондықтан бот иелеріне мұқият болған абзал.}} деп тұр. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 00:01, 2016 ж. тамыздың 27 (+06) == AutoWikiBrowser пайдалану құқығы == Қайырлы күн! Қазақша Уикипедиядағы жасап жатқан жұмыстарымды жеңілдету мақсатында маған AutoWikiBrowser пайдалану құқығын берулеріңізді сұраймын. Рақмет -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:50, 2024 ж. маусымның 15 (+05) :Бот бар ма? Болса соған рұқсат берейін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:56, 2024 ж. маусымның 15 (+05) ::[[Қатысушы:Chandlerriggs5]] деген бот құқығы жоқ болып табылатын екінші аккаунтым бар, соған бот құқығын беріп, сосын AutoWikiBrowser пайдалану құқығын да берсеңіз -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:37, 2024 ж. маусымның 17 (+05) :::{{@|Kasymov}} жауабыңызды күтемін. [[Уикипедия:Бот дәрежесіне сұраныс#Chandlerriggs5|Осы жерде]] бот дәрежесіне сұраныс жасадым -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:44, 2024 ж. маусымның 22 (+05) :{{@|Nurtenge}} Ботты Нұрлан мен Батырбек мырзалар береді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:12, 2024 ж. маусымның 23 (+05) ::{{@|Kasymov}} дайын, [[Қатысушы:Chandlerriggs5]] боттар қатарында -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:31, 2024 ж. маусымның 24 (+05) :::Дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:06, 2024 ж. маусымның 25 (+05) == AutoWikiBrowser пайдалануға рұқсат сұрау == Бот жүргізбеймін [[Қатысушы:Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат сұраймын [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 21:28, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :@[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] қостым, бірақ абайлап қолданыңыз, бүлдіріп бастасаңыз қайтадан алып тасаймын. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 14:51, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]] мені CheckPage ке қостыңыз, бірақ CheckPageJSON-де атым жоқ. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:58, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) <s>:::@[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] қостым <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:44, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)</s> == Рұқсат сұрау == [[User:Kvazimodo|Маған]] және менің [[User:JigildikBot|ботыма]] рұқсат беруіңізді сұраймын. Сенімді қатысушымын. Көп болған жағдайда бот арқылы жасаймын. Қазірге санаттарға мақалаларды біріктіріп шығайын деп отырмын. Рақмет! --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 19:39, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]], @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]. --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 19:40, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) ::Кеш жарық! Ботпен тіркеліңіз, сосын Батырбек мырзаға шықсаңыз болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:30, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]], [[User:JigildikBot|JigildikBot]]-қа ([[Арнайы:Үлесі/JigildikBot|үлесі]]) AWB қолдануға рұқсат беріп қоймайсыз ба, мақалаларға категорияларға жинап жатырмын. Қазір Toolforge арқылы жасап жатырмын, бірақ ол AWB-ға қарағанда көбірек уақыт алып тұр. Алдағы уақытта бот туы үшін де сұраныс берем. --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 14:12, 2026 ж. шілденің 24 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]. --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 14:15, 2026 ж. шілденің 24 (+05) :::@[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] қостым <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 16:54, 2026 ж. шілденің 25 (+05) ly7xzplweulz5ga6jirb414hs7ezzon 0 497000 3634298 2736717 2026-07-24T15:55:53Z 1nter pares 146705 3634298 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Марко Ройс |толық аты = |лақап аты = |сурет =20180602 FIFA Friendly Match Austria vs. Germany Marco Reus 850 0626.jpg |сурет ені = 200px |атауы = |туған күні = 31.05.1989 |туған жері = Мемминген, [[Германия]] |азаматтығы = {{GER}} |бойы = 180 см |салмағы = 70 кг |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб ={{flagicon|GER}} [[Боруссия Дортмунд]] |номері = 11 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |2006-2008|{{flagicon|GER}} Рот-Вайсс (Ален) | }} |клубтары = {{футбол карьерасы |2009—2012|{{flagicon|GER}} [[Боруссия (футбол клубы, Менхенгладбах)|Боруссия (Менхенгладбах)]] | 99 (37) |2012—|{{flagicon|GER}} [[Боруссия Дортмунд|Боруссия (Дортмунд)]] | 164 (81) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2011—|{{flagicon|GER}} [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|Германия]] |41 (14) }} |ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту = |ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту = }} '''Марко Ройс''' ([[Неміс тілі|нем]]. ''Marco Reus''; 31 мамыр 1989<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/35207</ref>, [[Дортмунд]], [[Германия|ГФР]]) — германиялық қорғаушы, [[Германия Ұлттық футбол құрамасы]] мен "[[Боруссия Дортмунд]]" клубының жартылай қорғаушысы. == Мансабы == Марко Дортмундта өсті. Болашақ футболшыны және екі оның үлкен апаларын қарапайымдылыққа тәрбиеледі. Марко футболды 4 жасында ойнауды бастады. Басында ол ұшқыш немесе сатушы болуды ойлаған, бірақ біраз уақыт өткен соң ол кәсіпқой футболды таңдады. Балалық шақтан Марконың кумиры жартылай қорғаушы [[Томаш Росицкий|Томаш Росицки]] болған. [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012 жылы Еуропа чемпионатына]], [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылы әлем чемпионатына]] қатысты. 2014 жылғы әлем чемпионатына баратын футболшылардың тізіміне ілінгенімен, дәл чемпионат басталарда жарақат алды да, турнирге қатыса алмады. "Рот-Вайсс" (Ален) клубының түлегі. 2009 жылы Менхенгладбахтың "[[Боруссия (футбол клубы, Менхенгладбах)|Боруссиясына]]" ауысты да, кәсіпқой карьерасын бастады. 2012 жылы "[[Боруссия Дортмунд|Боруссия Дортмундқа]]" ауысты. 2018 жылы тамызда "Боруссия Дортмундтың" капитаны боп тағайындалды. == Жетістіктері == === Командалық === '''«Боруссия» Дортмунд''' * Германия кубогы: 2016/17 * Германия суперкубогы ('''3'''): 2013, 2014, 2019 '''Германия құрамасы''' * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012 ===Жеке=== * Германиядағы жыл футболшысы ('''2'''): 2012, 2019 * Бундеслига символикалық құрамы: 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16 * УЕФА Чемпиондар Лигасының символикалық құрамы: 2013/14 * Бундеслиганың үздік пас беруші : 2013/14 * == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/78724 Футболшының профилі] [[Санат:Германия футболшылары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары]] [[Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары]] acim5a1h9d26llbn60pfj5ihl196mo5 0 505537 3634497 3156033 2026-07-25T06:09:40Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634497 wikitext text/x-wiki {{Химиялық элемент |атауы=Протактиний / Protactinium (Pa) |нөмірі= 91 |символ=Pa |үсті=[[Празеодим|Pr]] |асты= |тип=[[Актиноидтар]] |топ=ІІІ |период=7 |блок=f |атомдық масса=231,03588 |конфигурация=[Rn] 5f² 6d¹ 7s² |электрондық қабықшасы=2, 8, 18, 32, 20, 9, 2 |фаза=Қатты дене |тығыздық=15,37 |балқу температурасы= 2113 |қайнау температурасы=4300 |К сыни межелі= |кристаллдық құрылым=тетрагоналды |электртерістілігі= 1,5 |иондалу энергиясы 1=568 |атом радиусы=163 |ковалентті радиус=200 |жылуөткізгіштік= |дыбыс жылдамдығы= |CAS тіркелу нөмірі=7440-13-3 }} [[Сурет:Protactinium.svg|thumb|left|160x160px| Протактиний ''Pa'']] [[Сурет:Radiation_warning_symbol.svg|thumb|72x72px]] '''Протактиний''' ([[Латын тілі|лат]]. ''Protactinium''; '''Pa''') — Менделеевтің Периодтық кестесінің ІІІ тобының 7 периодына жататын [[химиялық элементтер|химиялық элемент]]; актиноидтарға жататын қатты радиоактивті металл. Рет нөмірі – 91, атомдық массасы - 231,03588. Өте аз таралған элементтердің бірі. Жер қыртысында салмақ мөлшері 1*10⁻¹⁰% шамасында. АҚШ, Швеция, Конго, Испаниия, Чехия, ЮАР, Ресей, Канада,Мароккодағы уран кен орындарында табылады. 1917 ж. бір-біріне байланыссыз Ган мен Мейтнер және Содде мен Кренстон ашты. Актинийдің алдында тұрғаннан кейін оны Протактиний деп атады == Физикалық қасиеттері == Протактиний — жылтыр ашық сұр түсті металл, ауада тотығып күнгірттенеді. Тығыздығы – 15,37 г/см³, балқу температурасы 2113 К, қайнау температурасы 4300 К. == Химикалық қасиеттері == Протактиний химиялық қасиеттері аз зерттелген элемент Қосылыстарында айнымалы +2, +4, +5 валентті. Қыздырғанда жәй жйне күрделі заттармен әрекеттеседі. Оның сітекті РаН₃, оттекті Ра₂О₅, фторлы РаҒ₄, РаҒ₅, хлорлы РаСІ₄, РаСІ₅ бірнеше тұздары және гидрототықтары алынған. == Алынуы == Протактиний уран кендері қалдықтарынан алынады, оны жасанды жолмен де синтездейді. Протактинийді радиометрлік әдіспен анықтайды. == Изотоптары == {| class="standard" !Массалық саны !Жартылай ыдырау мерзімі !Ыдырау түрі |- |224 |0,6 с |α |- |225 |2,0 с |α |- |226 |1,8 с |α |- |227 |38,3 мин. |α (15%), электронды қармау (85%) |- |228 |22 сағ. |α (2%), электронды қармау (98%) |- |229 |1,4 күн |α (0,25%), электронды қармау (99%) |- |230 |17 күн |β⁻ (10%), электронды қармау (90%), α (0,003%), β⁺ (0,03%) |- |231 |32480±260 жыл |α |- |232 |1,31 күн |β⁻ |- |233 |27,4 күн |β⁻ |- |234^М (UX₂) |1,18 мин. |β⁻ |- |234 (UZ) |6,7 сағ. |β⁻ |- |235 |23,7 мин. |β⁻ |- |236 |12,5 мин. |β⁻ |- |237 |10,5 мин (?)/39 мин. |β⁻ |- |} == Тағы қараңыз == * [[Химиялық элементтер тізімі]] * [[Химиялық элементтер]] * [[Қоспалар]] * [[Шикізат]] == Сыртқы сілтемелер == {{commons|Protactinium}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Pa/key.html Протактиний на Webelements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516062852/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Pa/key.html |date=2008-05-16 }} * [http://n-t.ru/ri/ps/pb091.htm Протактиний в Популярной библиотеке химических элементов] == Дереккөздер == * “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 {{Менделеевтің периодтық кестесі}} [[Санат:Химиялық элементтер]] moiqqyax9kt9nonihvky8tvqpkccxxp 0 506444 3634420 3335603 2026-07-24T23:06:24Z IvanScrooge98 56144 /* */ free 3634420 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Cesare Pavese cropped.jpg|600 × 936px|нобай|оңға|Павезе Чезаре]] ==Өмірі мен шығармашылығы== '''Чезаре Павезе''' - (итал. Cesare Pavese, 9 қыркүйек 1908, Санто-Стефано-Бельбо, Пьемонт — 26 тамыз 1950, Турин) — әлемге әйгілі итальяндық жазушы және аудармашы. Турин университетінде ағылшын әдебиетін оқыған, Уитмен шығармашылығы бойынша диплом қорғаған. Америкалық әдебиеті туралы мақала жазған, Дефо, Диккенса, Мелвилла, Джойса, Ш. Андерсона, Г. Стайн, Фолкнера, Дос Пассосаны аударған. 1932-1935 жылдары отбасының айтуымен фашисттік партияға кірген, дегенмен антифашисттік жұмыстар жүргізген. 1935 жылы тұтқындалған, партиядан шығарылған, сегіз айға Калибрияға айдалған. Соғыс кезінде әскерге шақырылған, ауыр демікпесі үшін ауруханада жарты жылдай өткізген, ол жарамсыз деп танылған. Соғыстан кейін Итальяндық коммунист партиясына кірген, «Унита» газетінде қызмет істеген. Римде, Миланда, Туринде тұрған, «Эйнауди» баспасында жұмыс істеген. Американдық киноактрисасы Констанс Доулингті сүйіп, махаббат азабынан ажырасқан(ол соғыстан кейін Италияда бірнеше жыл өмір сүрген және итальяндық кинога түскен). 1950 жылдың 26 тамызында туриндық «Рома» атты қонақ үйінде шамадан тыс ұйықтататын дәрі ішіп, өзіне қол жұмсаған. ==Дереккөздер== http://adebiportal.kz/authors/paveze-chezare/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702131116/http://adebiportal.kz/authors/paveze-chezare/ |date=2014-07-02 }} == Сыртқы сілтемелер == *http://adebiportal.kz/reader/?lang=kz&bid=pdf700&name=38fc40600c2bf8f09a616aca31a147e0.pdf&kz=pdf700 *http://adebiportal.kz/reader/?lang=kz&bid=pdf1954&name=cbfbdb45693de232bbf658d734c9d18e.pdf&kz=pdf1954 [[Санат:1908 жылы туғандар]] [[Санат:1950 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Жазушылар]] gbtodtvs316sbsjnh2u9scy787duib2 3 508696 3634655 3628996 2026-07-25T09:59:48Z Мадикино 160593 /* Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы деген мақаланы неге өшірдіңіз */ жаңа бөлім 3634655 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2018-2025 жылғы талқылаулар|2016-2018 жылғы талқылаулар|2014-2015 жылғы талқылаулар}} == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE MEETING == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:06, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Бет алды өңдеу == AWB арқылы бет алды өңдеп жатыр екенсің. Бірден тоқтат! Әйтпесе қарсы шара қолдануға тура келеді <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:00, 2026 ж. маусымның 16 (+05) :Бірден қоқан-лоқы жасау керек пе? Көмектесіп, немесе ақыл-кеңес берудің орнына? [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 07:56, 2026 ж. маусымның 17 (+05) == Кердері ақсақалы == Қайырлы күн! Кердері руының ақсақалын Алау батыр деу қаншалықты дұрыс? Ол жерге сол рудың беделді би не батырын қоймайтын ба еді? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. шілденің 1 (+05) :Қайырлы күн, Кердері руы Кіші Жүздің руы болғандықтан, жалпы Кіші Жүздің өзі Алау батырдан тарағандығынан солай жазғанмын. Бірақ та, Жетірудың Алшындардан бөлек ру екендігін ұмытып кетіппін. Иә сол себепті, бұрыңғы мифтік тұрғыдан Алау батырдың Алшыннан өзге Кіші Жүз руларына қатысы болғанда шығар, бірақ жаңа генетикалық зерттеулер олардың бөлек ру екенін көрсеткен. Сондықтан Алау батырдың расымен оларға қатысы аз. [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 11:34, 2026 ж. шілденің 1 (+05) ::Жақсы. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:41, 2026 ж. шілденің 1 (+05) == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау|мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:17, 2026 ж. шілденің 3 (+05) == Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы деген мақаланы неге өшірдіңіз == Қайырлы күн,Сағжан мырза. Менде бір сұрақ бар. "Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы" деген мақаланы неге жоққа шығардыңыз? Себебін айтыңызшы? Егер мақалада кемшіліктер болса, сол жерлерді өңдейін. [[Қатысушы:Мадикино|Мадикино]] ([[Қатысушы талқылауы:Мадикино|талқылау]]) 14:59, 2026 ж. шілденің 25 (+05) 21ip9kzjw3e9pnuexgo94c2wznho8s6 3634675 3634655 2026-07-25T11:03:39Z Мадикино 160593 /* Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы деген мақаланы неге өшірдіңіз */ Жауап беру 3634675 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2018-2025 жылғы талқылаулар|2016-2018 жылғы талқылаулар|2014-2015 жылғы талқылаулар}} == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE MEETING == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:06, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Бет алды өңдеу == AWB арқылы бет алды өңдеп жатыр екенсің. Бірден тоқтат! Әйтпесе қарсы шара қолдануға тура келеді <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:00, 2026 ж. маусымның 16 (+05) :Бірден қоқан-лоқы жасау керек пе? Көмектесіп, немесе ақыл-кеңес берудің орнына? [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 07:56, 2026 ж. маусымның 17 (+05) == Кердері ақсақалы == Қайырлы күн! Кердері руының ақсақалын Алау батыр деу қаншалықты дұрыс? Ол жерге сол рудың беделді би не батырын қоймайтын ба еді? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. шілденің 1 (+05) :Қайырлы күн, Кердері руы Кіші Жүздің руы болғандықтан, жалпы Кіші Жүздің өзі Алау батырдан тарағандығынан солай жазғанмын. Бірақ та, Жетірудың Алшындардан бөлек ру екендігін ұмытып кетіппін. Иә сол себепті, бұрыңғы мифтік тұрғыдан Алау батырдың Алшыннан өзге Кіші Жүз руларына қатысы болғанда шығар, бірақ жаңа генетикалық зерттеулер олардың бөлек ру екенін көрсеткен. Сондықтан Алау батырдың расымен оларға қатысы аз. [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 11:34, 2026 ж. шілденің 1 (+05) ::Жақсы. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:41, 2026 ж. шілденің 1 (+05) == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау|мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:17, 2026 ж. шілденің 3 (+05) == Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы деген мақаланы неге өшірдіңіз == Қайырлы күн,Сағжан мырза. Менде бір сұрақ бар. "Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы" деген мақаланы неге жоққа шығардыңыз? Себебін айтыңызшы? Егер мақалада кемшіліктер болса, сол жерлерді өңдейін. [[Қатысушы:Мадикино|Мадикино]] ([[Қатысушы талқылауы:Мадикино|талқылау]]) 14:59, 2026 ж. шілденің 25 (+05) :Кешіріңіз, мен қателесіп кетіппін [[Қатысушы:Мадикино|Мадикино]] ([[Қатысушы талқылауы:Мадикино|талқылау]]) 16:03, 2026 ж. шілденің 25 (+05) 0h6komycxhhidl0y07jggls2izydzf5 3634676 3634675 2026-07-25T11:05:26Z Мадикино 160593 Қателестім 3634676 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2018-2025 жылғы талқылаулар|2016-2018 жылғы талқылаулар|2014-2015 жылғы талқылаулар}} == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:02, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE MEETING == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:06, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Бет алды өңдеу == AWB арқылы бет алды өңдеп жатыр екенсің. Бірден тоқтат! Әйтпесе қарсы шара қолдануға тура келеді <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:00, 2026 ж. маусымның 16 (+05) :Бірден қоқан-лоқы жасау керек пе? Көмектесіп, немесе ақыл-кеңес берудің орнына? [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 07:56, 2026 ж. маусымның 17 (+05) == Кердері ақсақалы == Қайырлы күн! Кердері руының ақсақалын Алау батыр деу қаншалықты дұрыс? Ол жерге сол рудың беделді би не батырын қоймайтын ба еді? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:22, 2026 ж. шілденің 1 (+05) :Қайырлы күн, Кердері руы Кіші Жүздің руы болғандықтан, жалпы Кіші Жүздің өзі Алау батырдан тарағандығынан солай жазғанмын. Бірақ та, Жетірудың Алшындардан бөлек ру екендігін ұмытып кетіппін. Иә сол себепті, бұрыңғы мифтік тұрғыдан Алау батырдың Алшыннан өзге Кіші Жүз руларына қатысы болғанда шығар, бірақ жаңа генетикалық зерттеулер олардың бөлек ру екенін көрсеткен. Сондықтан Алау батырдың расымен оларға қатысы аз. [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 11:34, 2026 ж. шілденің 1 (+05) ::Жақсы. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:41, 2026 ж. шілденің 1 (+05) == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау|мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:17, 2026 ж. шілденің 3 (+05) p5f3vxk2pmccde8mltn7tfwpz9irpu3 0 521866 3634444 2914521 2026-07-25T02:57:08Z 1nter pares 146705 3634444 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Давид Вилья |толық аты = Давид Вилья Санчес<ref>{{cite web|url=http://int.soccerway.com/players/david-villa-sanchez/338/|title=Spain — David Villa|lang=eng|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Gs5MOKOy|archivedate=2013-05-25}}</ref> |лақап аты = ''El Guaje (Балақай)'' |сурет =David_Villa2_(cropped).jpg |сурет ені = 300px |атауы = |туған күні = 3.12.1981 |туған жері = [[Лангрео]], [[Астурия]], [[Испания]] |азаматтығы = {{ESP}} |бойы = 175 |салмағы = 69 |позиция = [[Шабуылдаушы]] |қазіргі клуб = карьерасын аяқтады |номері = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1991—1999|{{Flagicon|Испания}} [[Лангрео (футбол клубы)|Лангрео]]| |1999—2000|{{Flagicon|Испания}} [[Спортинг (футбол клубы, Хихон)|Спортинг (Хихон)]]| }} |клубтары = {{футбол карьерасы |2000—2003|{{Flagicon|Испания}} [[Спортинг (футбол клубы, Хихон)|Спортинг (Хихон)]]|80 (39) |2000—2001|{{Flagicon|Испания}} [[Спортинг (футбол клубы, Хихон)|Спортинг (Хихон)]]|36 (14) |2003—2005|{{Flagicon|Испания}} [[Реал Сарагоса]]|73 (32) |2005—2010|{{Flagicon|Испания}} [[Валенсия (футбол клубы)|Валенсия]]|166 (107) |2010—2013|{{Flagicon|Испания}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|77 (33) |2013—2014|{{Flagicon|Испания}} [[Атлетико Мадрид]]|36 (13) |2014—2018|{{Flagicon|АҚШ}} [[Нью-Йорк Сити (футбол клубы)|Нью-Йорк Сити]]|130 (82) |2014|{{аренда}}{{Flagicon|Аустралия}} [[Мельбурн Сити]]|4 (2) |2019—2020|{{ту|Жапония}} [[Виссель Кобе]]|28 (13)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2000—2003|{{Flagicon|Испания}} [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания (21 дейін)]]|7 (0) |2005—2014|{{Flagicon|Испания}} [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]|98 (59) }} |медальдары = {{турнир|[[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|ОАР 2010]]}} {{турнир|[[Конфедерациялар кубогы]]}} {{медаль|Қола|[[Конфедерациялар кубогы 2009|ОАР 2009]]}} {{медаль|Күміс|[[Конфедерациялар кубогы 2013|Бразилия 2013]]}} {{турнир|[[Футболдан Еуропа чемпионаты|Еуропа чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан 2008 жылғы Еуропа чбіріншілігі|Аустрия/Швейцария 2008]]}} |ағымдағы клуб туралы мағлұматтарын жаңарту = 11 қазан 2014 |ағымдағы құрама туралы мағлұматтарын жаңарту = }} '''Давид Вилья Санчес''' ({{lang-es|David Villa Sánchez}}; 3 желтоқсан 1981, Лангрео, [[Аустрия]], [[Испания мемлекеті|Испания]]) — испан футболшысы, шабуылшы. Клубтық ойындар бойынша Испанияның үш дүркін чемпионы (2010/11, 2012/13, 2013/14). Үшдүркін Испания суперкубогының иемденушісі (2004, 2010, 2011). "[[УЕФА]]" лига чемпионының және клубтық әлем чемпионатының жеңімпазы (2011). Испания құрама командасының құрамында Вилья [[Еуропа]] чемпионы атанған (2008). Және Вилья ұлттық құрамада гол соғу саны бойынша рекорд орнатты. ==Балалық шағы және бұрынғы мансабы== Вилья Туилье қаласында Лангрео ауылында Испания мемлекетінің солтүстігінде дүниеге келген. Ол қарапайым отбасыдан шыққан. Әкесі Хосе Мануэля Вильи шахтер болған. Ол төрт жасында оң жақ ортан жілігін сындырып алды. Осы жарақаттан кейін Давид және әкесі сол жақ аяғымен футбол ойнаумен айналысты және Вилья ақырындап екі аяғымен де, допты шебер тебуді үйренді. Ол әкесінің қолдауын былай есіне түсіреді: "Менің аяғым гипстеліп тұрған кезде ол допты қайта-қайта лақтырып, мені сол аяғыммен тебуге үйретті." Вилья әке-шешесінің қолдауымен, талантты футболист болам деген мақсатына жетті. Вилья бала кезін былай еске түсіреді:" Мен бала кезімде ешкім болмадым және мен түкте істеу білмедім, сол кездері мен жыл бойы тек қана орындықта отырдым да, бәрін тастап, тек достарыммен футбол ойнауды көз алдыма елестеттім, содан кейін менің әкем маған достарыммен футбол ойнатып, әрқашанда қолдап-қоштап өз карьерамды бастауға көмектесті." деді. Ол өз карьерасын бастау үшін, 17 жасында "Марео" футбол мектебіне түсті. == Клубтық мансабы == === Валенсия === Вилья 2005 жылы "[[Валенсия]]" құрама командасында ойнады. Ол бірінші жылдан бастап-ақ өз командасына 25 голды сыйлады(37 ойын өткізіп). Ол сол жылы екінші ең үздік шабылудаушы болды. Ол алғашында өз командасында үшінші үздік шабуылшы болып есептелінді. Соңғы жылдары "Валенсия" командасында ең үздік шабылудаушы болды. Ол "Валенсиядан" ауысар кезінде: ''"Мен дәл осы командада ең эмоциональді кезеңдерді өткіздім. Мені әртүрлі сезімдер баулады, себебі- бұл командада маған жақын адамдар өте көп. Менің кеткенім оларға жақсылық әкеледі. Мен "Валенсия" клубында жақсы ойнадым және осы командадан көп тәжірибие жинадым. Мен осы командамда өзімді үйдегідей сезінемін."деді.'' === Барселона === 19 мамыр 2010 жылы Вилья [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]] құрама командасына ауысты. Оны 55.48 млн. долларға сатып алды (42 млн еуро). "Барселона" құрама-командасында жақсы ойыншылардың бірі болды. Ол "Валенсияда" алған нөмірін "Барселонадада" алды. Оның нөмірі 7 болды. Вилья "Барселонадан" кетер кезінде: ''"Маған осы команданың футболкасын кигенімді мақтанышпен айтамын мен осы команданы мәңгі ұмытпаймын" деді.'' ===Атлетико Мадрид=== 2013 жылы 8 шілдеде Вилья Атлетико Мадрид командасына ауысты. Осы испаниялық ойыншыны 5,1 милион уироға сатып алды. Жаңа клубында Вилья 9 нөмірді таңдады. Вилья Барселонадан Мадрид клубына көшкенде: ''"Мен осы клубқа көшкеніме қуаныштымын, мен Мадрид клубында жаңа карьерамды бастаймын" деді.'' ===Нью-Йорк Сити=== 2014 жылы мамыр айының соңына қарай Вильяның Нью Йорк Сити құрама командасына ауысқаны белгілі болды. Содан кейін оған 3 жыл осы командада ойнайтынына қол хат жазды. ==Вильяның Испаниядағы өткізген ойындары== Барлығы: 97 ойын, 59 гол, 79 жеңіс, 7 тең ойын, 11 ұтылыс. ==Жеке өмірі== 2003 жылы Патрисии Гонсалеске үйленді. 2005 жылы 17 желтоқсанда Саида атты қызы өмірге келді. 2009 жылы 18 тамызда екінші қызы Олалья дүниеге келді. 2013 жылы 28 қаңтарда өмірге Лука атты ұлы келді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Испания футболшылары]] [[Санат:Валенсия ФК ойыншылары]] [[Санат:Барселона ФК ойыншылары]] [[Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Спортинг Хихон ФК ойыншылары]][[Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] i52b1lweoolzu9prurcuyb17m9kk1gb 0 522374 3634292 3466822 2026-07-24T15:53:44Z 1nter pares 146705 3634292 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Тибо Куртуа |толық аты = Тибо Николя Марк Куртуа |лақап аты = |сурет = FC_RB_Salzburg_versus_Real_Madrid_(Testspiel,_7._August_2019)_03.jpg |туған күні = 11.05.1992 |туған жері = Бре, [[Бельгия]] |азаматтығы = {{flagicon|Belgium}} [[Бельгия]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |бойы = 200<ref>{{cite news|title=Profile: Thibaut Courtois|url=http://www.walfoot.be/fra/joueurs/courtois-thibaut|publisher=Walfoot.be|accessdate=2011-09-16|date=2011-09-16|lang=fr}}</ref> |салмағы = 88 |позиция = Қақпашы |қазіргі клуб = {{flagicon|England}} [[Реал Мадрид]] |номерi = 1 |клубтары = {{футбол карьерасы |2009—2011|{{flagicon|Belgium}} [[Генк (футбол клубы)|Генк]]|41 (-44) |2013—2018|{{flagicon|England}} [[Челси (футбол клубы) ]]|30 (4) |2011—2014|{{аренда}}{{flagicon|Spain}} [[Атлетико Мадрид]]|111 (-94 |2018—|{{flagicon|Spain}} [[Реал Мадрид]]|197 (-164)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2009—2012|{{flagicon|Belgium}} Бельгия-21|4 (-?) |2013—|{{футбол|Бельгия}} |103 (-82)}} }} '''Тибо Николя Марк Куртуа''' ([[Француз тілі|фр.]] ''Thibaut Nicolas Marc Courtois''; [[1992 жыл]] [[11 мамыр|11 мамыр,]] [[Бре]], [[Бельгия]]) — бельгиялық футболшы, [[Реал Мадрид]] футбол клубының және [[Бельгия Ұлттық футбол құрамасы|Бельгия ұлттық футбол құрамасының]] қақпашысы. == Мансабы == === Клубтық === 1997 жылы бес жасында туған қаласындағы "Билзен" клубының академиясына қабылданды. 1999 жылы "[[Генк (футбол клубы)|Генк]]" академиясына ауысты. 2009 жылы карьерасын осы клубта бастады. 17 сәуірде "[[Гент (футбол клубы)|Гент]]" клубына қарсы матчта тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шықты. Бұл кезде оның жасы 17-ге де толмаған-ды. 2010-11 жылғы маусымда "Генктің" негізгі қақпашылары бірінен соң бірі жарақат алып, Куртуаға мүмкіндік ашылды. Куртуа мүмкіндікті құр жіберген жоқ, маусым соңына дейін негізгі құрамға орнығып үлгерді. 2011 жылы шілдеде "[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]" ауысты. Екі аптадан соң "Челси" сапында ьір ойында өткізбестен, "[[Атлетико Мадрид|Атлеико Мадридке]]" жалға берілді. Мадридтік клуб оны "[[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедке]]" ауысқан [[Давид Де Хеа|Давид Де Хеаның]] орнына шақырды. 2011 жылы 25 тамызда УЕФА Еуропа Лигасында "[[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайншқа]]" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Арендаға сол кеткеннен "Челсиге" 2014 жылы ғана оралды. Осы аралықта бір рет Еуропа Лигасында, бір рет Испания чемпионатында топ жарды. 2018 жылы 8 тамызда "[[Реал Мадрид|Реал Мадридке]]" ауысты. Жаңа клубта негізгі құрамға тез орнықты, [[Кейлор Навас]] бұл келген соң алаңға сирек шығатын болды да, 2019 жылы жазда "[[Пари Сен-Жермен|Пари Сен-Жерменге]]" ауысып кетті. Тибо 2018/19 жылғы маусымда 27 рет алаңға шығып, 36 гол жіберді. Статистиканың төмендігіне қарамастан, бәрібір 2019/20 жылғы маусымда да негізгі құрамда қалды. === Ұлттық құрама === 2011 ылы 3 маусымда [[Түркия Ұлттық футбол құрамасы|Түркияға]] қарсы [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|ЕУРО-2012 іріктеуінде]] тұңғыш рет ұлттық құрамаға шақырту алды. Тұңғыш ойынын сол жылы 15 қарашада Францияға қарсы өткізді. 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. == Жетістіктері == === Командалық === «Генк» * Бельгия чемпионы: 2010/11 * Бельгия кубогы: 2009 «Атлетико» Мадрид * Испания чемпионы: 2013/14 * УЕФА Еуропа лигасы: 2012 * УЕФА суперкубогы: 2012 * Испания кубогы: 2013 «Челси» * Англия чемпионы (2): 2014/15, 2016/17 * Англия кубогы: 2017/18 * Лига кубогы: 2015 Реал Мадрид * Клубтар әлем чемпионаты (1): 2018 *Испания чемпионы: 2019/20 *Испания суперкубогы: 2019 === <big>Жеке</big> === * Бельгия чемпионатының үздік қақпашысы: 2011 * «Генк» жыл ойыншысы: 2011 * Самора жүлдесі (2): 2013, 2014 * Испания чемпионатының үздік қақпашысы: 2013 * Бельгия жыл спортшысы: 2014 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Cілтемелер == * [http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=358106/index.html ФИФА сайтында профилі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140926045738/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=358106/index.html |date=2014-09-26 }} * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=60467 soccerbase.com сайтында профтилі] {{Сыртқы сілтемелер}} {{Реал Мадрид ФК құрамы}} [[Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Челси ФК ойыншылары]] [[Санат:Бельгия футболшылары]] [[Санат:Генк ФК ойыншылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] azguwve938nakh36xduuhf2j7ynyiu0 0 523620 3634278 3473998 2026-07-24T12:55:03Z 1nter pares 146705 3634278 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Тиаго Силва |толық аты = Тиаго Эмилиано да Силва |лақап аты = |сурет = Brazil vs. Chile in Mineirão 05.jpg |сурет ені = |атауы = Тиаго Силва |туған күні = 22.09.1984 |туған жері = {{туғанжері|Рио-де-Жанейро|Рио-де-Жанейрода}}, Бразилия |азаматтығы ={{ту|Бразилия}} |бойы =183 см |салмағы =79 кг |позиция = Орталық қорғаушы |қазіргі клуб = |номері = | клубтары = {{футбол карьерасы |2003|{{flagicon|Бразилия|20px}} РГ Футбол|25 (2) |2004|{{flagicon|Бразилия|20px}} [[Жувентуде]]|28 (3) |2004—2005|{{flagicon|Португалия|20px}} [[Порту (футбол клубы)|Порту]]|0 (0) |2004—2005|{{flagicon|Португалия|20px}} [[Порту (футбол клубы)|Порту В]]|14 (0) |2005|{{flagicon|Ресей|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Мәскеу)|Динамо]]|0 (0) |2006—2008|{{flagicon|Бразилия|20px}} [[Флуминенсе]]|81 (6) |2009—2012|{{flagicon|Италия|20px}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|93 (5) |2012—2020|{{flagicon|Франция|20px}} [[Пари Сен-Жермен]]|204 (9) |2020—2024|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]]|113 (8)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2008—2022|{{Футбол|Бразилия}} |113 (7)}}}} '''Тиаго Эмилиано да Силва''' ([[Португал тілі|порт.]] ''Thiago Emiliano da Silva''; 22 қыркүйек 1984, [[Рио-де-Жанейро]], [[Бразилия]]) — Бразилия футболшысы, орталық қорғаушы қызметін атқарады. ==Өмірбаяны== === Мансабы === ==== «Динамо» ==== Ең алдымен Силва «Жувентуде» командасында ойнады, көп кешікпей Силва Еуропалық клубтарға қызығып, ең алдымен «Порту» клубында ойнап, содан кейін 2005 жылы Мәскеулік «Динамо» клубында өнер көрсетті. Силва сол кезде жалға алынған болатын. Ол сол жылы ауырып қалып, 2007 жылға дейін жалға алу мерзімі бітпей тұрып кетуге мәжбүр болды. Тиаго Мәскеу клубынан кетуге арызданды. Бірақ Мәскеу клубы Силвадан 15 млн еуро талап етті. Тиаго 2005 жылы Ресейде қатты ауырып, ол Мәскеу клубында бірде-бір ойын өткізбеді. Сол кезде Силва: "''2005 жылы мені Мәскеулік «Динамо» клубы жалға алған болатын. Бірақ Мәскеде өте қатты суық болды, сол себепті мен ауырып қалдым. Мен ауруханада сол кезде 6 айдай жаттым. Мен өзімді күнде аш сияқты сезіндім. Менің анам мені ауырмаған сияқты көрді, бірақ мен ол кезде қозғала алмадым. Дәрігерлер маған серуендеуге кеңес берді, бірақ мен ол кезде төсек тартып жатып қалып, тұруға да шамам жетпеді. Менің денеме ине салып, күніне 10-15 таблеткадан берді. 6 айдай мен туберкулезбен ауырдым. Егер мен тағы да 2 апта тұратын болсам-мен өлген едім. Мен сол кездерді әрдайым есіме аламын. Мен сол кезде футболдан кетуді ойладым''" -деді. [[Сурет:Dilma Rousseff Confederations Cup 2013 (2).jpg|нобай|Тиаго Силва "Алтын Самба" жүлдесін жеңіп алғандағы марапатталуы|left]] ====«Флуминенсе»==== 2006 жылы Силва өз туан жеріне қайтты. Сол жерде Силва «Флуминенсе» командасында өнерін көрсетті. Ол команданың көшбасшысының бірі атанды. Силваның арқасында «Флуминенсе» командасы 2008 жылы Либертадорес кубогына болған чемпионатта осы клуб финалға дейін жетті. Өзінің ойынының арқасында Силва Бразилия құрама-командасына қабылданып, сол командада қола медальға ие болды ( ОИ-2008). ====«Милан»==== 2011 жылы 18 мамырда «Миланмен» келісім-шартқа отырып, 2016 жылдың 30 маусымға дейін жалданды. 27 қарашада өз елдің ішінде «Кьево» клубымен болған кездесуде, Силва капитандық байлауышпен ең алғаш рет алаңға шығып, ең алғашқы голын соқты. Бұл кездесу 4:0 мен "Милан" командасының пайдасына шешілді. Сол жылы Силва "Алтын Самба" жүлдесін ұтып алды. Бұл Бразилияның жақсы футболшыларына берілетін сыйлық болды. ====«Пари Сен-Жермен»==== 2012 жылы 14 шілдеде «Пари Сен-Жермен» атты француз клубымен келісім-шартқа отырды. Ол 5 жыл осы командада өнерін көрсететін болды. ==Жетістіктері== ===Командадағы жетістіктері=== * Бразилия кубогын иемденуші: 2007 * Либертадорес кубогының финалына жетушісі: 2008 * Италия Чемпионы: 2010/11 * Италия Суперкубогының емденушісі: 2011 * Франция Чемпионы: 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020 * Франция Суперкубогының жеңімпазы: 2013, 2015, 2017, 2018, 2019 * Франция лигасында Кубок иегері: 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20 * Франция кубогы: 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20 * Олимпиядалық ойындарында қола жүлдегер: 2008 *Америка кубогы: 2019 *Чемпиондар лигасы: 2020/20 ===Жеке жетістіктері=== * Италия Чемпионатының үздік қорғаушысы: 2010/11 * "Алтын самба" жүлдесінің иегері: 2011, 2012, 2013 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Бразилия футболшылары]] [[Санат:22 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] [[Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары]] [[Санат:Порту ФК ойыншылары]] [[Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары]] [[Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:Челси ФК ойыншылары]] 84p7gv1sbj8p4ldqvpdmvw3jtqfaitu 0 524302 3634442 3474749 2026-07-25T02:56:39Z 1nter pares 146705 3634442 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Кристиан Эриксен |толық аты = Кристиан Даннеманн Эриксен |сурет = EriksenTottenham2016(cropped) 2.jpg |сурет ені = 220px |туған күні = 14.02.1992 |туған жері = Миддельфарт, [[Дания]] |азаматтығы = {{байрақ|Дания}} |бойы = 182 [[сантиметр|см]] |салмағы = |позиция = [[жартылай қорғаушы]] |қазіргі клуб = {{ту|Англия}} [[Манчестер Юнайтед]] |номері = |клубтары = {{футбол карьерасы |2010—2013|{{ту|Нидерланд}} [[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс]]|113 (25) |2013—2020|{{ту|Англия}} [[Тоттенхэм Хотспур]]|226 (51) |2020—2022|{{ту|Италия}} [[Интернационале]]|43 (4) |2022|{{ту|Англия}} [[Брентфорд (футбол клубы)|Брентфорд]]|11 (1) |2022—|{{ту|Англия}} [[Манчестер Юнайтед]]|73 (3) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2010—|{{футбол|Дания}}|142 (44)}} }} '''Кристиан Эриксен''' ([[Дат тілі|дат]]. ''Cristian Eriksen''; [[14 ақпан]] [[1992 жыл|1992]]<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/69633 Christian Eriksen] — Transfermarkt.com</ref>, Миддельфарт, Дания) — даниялық футболшы, "[[Манчестер Юнайтед]]" клубы мен [[Дания Ұлттық футбол құрамасы|Дания құрамасының]] жартылай қорғаушысы. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]], [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]] жылдары әлем чемпионатына, 2012 және 2021 жылы Еуропа чемпионатына қатысқан. == Мансабы == {{толықтыру}} Карьерасын туған қаласындағы "Миддельфарт" клубында бастады. Кейін "Оденсе" клубының жастар командасына қабылданды. Кейін "[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]", "[[Челси (футбол клубы)|Челси]]", "[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякс]]" секілді клубтар қызығушылық танытып, бұл таласта "Аякс" жеңіп шықты. 2010 жылы қаңтар айынан негізгі құрамға іліге бастады да, кейін келісім шартты 2014 жылға дейін созды. Бұл аралықта футболшы үш рет Нидерланд чемпионы атанып үлгерді. == Жетістіктері == === Командалық === '''«Аякс»''' * Нидерланд чемпионы (3): 2010/11, 2011/12, 2012/13 * Нидерланд кубогы: 2009/10 * Нидерланд суперкубогы: 2013 '''«Тоттенхэм»''' * Чемпиондар лигасының финалисі: 2018/19 * Лига кубогының финалисі: 2014/15 '''Интер''' * Италия чемпионы: 2020/21 * Еуропа лигасының финалисі: 2019/20 '''Манчестер Юнайтед''' * Англия кубогының иегері: 2023/24 * Англия футбол лигасының кубогының иегері: 2022/23 * Еуропа лигасының финалисі: 2024/25 === Жеке === * Данияның дарынды спортшысы (U-17): 2008 * "Аякстың" дарынды спортшысы: 2010/11 * Голландия футбол таланты: 2011/11 * Данияның ең үздік футболшысы: 2011 * Даниядағы жыл футболшысы (4): 2013, 2014, 2015, 2018 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Дания футболшылары]] [[Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары]] [[Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары]] [[Санат:Интернационале ФК ойыншылары]] [[Санат:Брентфорд ФК ойыншылары]] [[Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары]] smpci4snouplegs57tqqiqinuoa1h97 4 537752 3634489 3633934 2026-07-25T05:00:45Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634489 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="96471" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 471] | data-sort-value="1101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1101] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86567" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 567] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="85602" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 85 602] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84039" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 039] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55562" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 562] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48892" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 892] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="31876" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 31 876] | data-sort-value="52" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 52] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="22681" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 681] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="21723" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 21 723] | data-sort-value="190" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 190] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19627" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 627] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17236" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 236] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16072" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13765" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11325" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 325] | data-sort-value="59" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 59] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10144" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 144] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8251" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8251] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8185" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8185] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7952" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7952] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7488" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7488] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4515" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4515] | data-sort-value="24" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4429" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4429] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3746" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3746] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3398" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3398] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3285" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3285] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3136" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3136] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2912" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2912] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2470" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2470] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2414" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2414] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="2106" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2106] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1609" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1609] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1540" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1540] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1533" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1533] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1173" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1173] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1079" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1079] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="890" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 890] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="727" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 727] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="619" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 619] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="592" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 592] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="516" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 516] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] d6mtqszy0qpswhfn40lismmvp1nlghw 0 546093 3634432 2797111 2026-07-25T00:40:41Z Xqbot 3358 Бот: Шынжырлы айдатуды түзетті → [[Орта ғасырлар]] 3634432 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Орта ғасырлар]] 1ycyj80l1afldoyzzv9bgup9is5uben 0 558628 3634272 3190061 2026-07-24T12:51:58Z 1nter pares 146705 3634272 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Юрий Логвиненко |толық аты = Юрий Анатольевич Логвиненко |лақап аты = |сурет = |сурет ені = |атауы = |туған күні = 22.07.1988 |туған жері = [[Ақтөбе]] |азаматтығы = {{KAZ}} |бойы = 187 см |салмағы = 77 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб =карьерасын аяқтады |номері = |клубтары = {{футбол карьерасы |2006—2015|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]|228(14) |2015—2020|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|98 (11) |2021|{{Ту|Ресей}} [[Ротор (футбол клубы)|Ротор]]|0 (0) |2021—2022|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]|28 (3)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2004|{{ту|Қазақстан}} Қазақстан-17|2 (0) |2006|{{ту|Қазақстан}} Қазақстан-19|3 (0) |2008|{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан жастар футбол құрамасы (21)|Қазақстан-21]]|7 (0) |2008—2022|{{футбол|Қазақстан}} |58 (5)}} }} '''Юрий Анатольевич Логвиненко''' (22 шілде 1988<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/84494</ref>, [[Ақтөбе]], Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Қазақстандағы ең табысты футболшылардың бірі, сегіз рет Қазақстан чемпионы атанған. == Мансабы == === Клубтық === Ақтөбе футболының түлегі. 2005 жылы "[[Ақтөбе-Жас]]" клубынан облыстың бас клубы "[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбеге]]" ауысты. 2006 жылы 8 сәуірде "Таразға" қарсы ойында тұңғыш рет Қазақстан чемпионатында алаңға шықты. Бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. 28 мамырда "[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]" қақпасына тұңғыш голын соқты, бұл кездесу 5:0 есебімен ақтөбеліктердің жеңісімен аяқталды. Ақтөбелік клуб сапында тоғыз маусымдай ойнады. Осы аралықта төрт рет Қазақстан чемпионы атанды. "Ақтөбе" сапындағы ең соңғы ойынын 2015 жылы 31 қазанда "[[Қайрат (футбол клубы)|Қайратқа]]" қарсы өткізді. 2016 жылы ақпанда клуб сапында алаңға жиі шыға алмағанына разы болмай, "[[Астана (футбол клубы)|Астанаға]]" ауысты. Астаналық клуб сапындағы бірінші ойынын сол жылы 14 наурызда "[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтерге]]" қарсы өткізді. 13 сәуірде "[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]" қақпасына тұңғыш голын соқты. "Астана" сапында қатарынан төрт маусым Қазақстан чемпионы атанды. 2018 жылы клуб бапкерлігінен [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] кетккен соң елордалық клуб сапында алаңға сирек шығатын болды. === Ұлттық құрама === Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 2008 жылы 23 мамырда Ресейге қарсы жолдастық кездесуде өткізді. [[Арно Пайперс|Пайперстің]] кезінде құрама сапында тіпті жартылай қорғаныста да ойнады. 2012 жылы 1 маусымда Қырғызстанмен жолдастық кездесуде құрама сапындағы тұңғыш голын соқты. [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі (іріктеу турнирі)|2016 жылғы Еуропа Чемпионатының іріктеуінде]] [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]] құрамасының қақпасына екі гол соқты. 2015 жылы 3 қыркүйекте сырт алаңда тағы да Чехия қақпасына бір гол соқты, бірақ Чехиямен екі ойында да Қазақстан ұтылып қалды. 2018 жылы [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19|УЕФА Ұлттар лигасында]] сырт алаңда Андорра қақпасына бір гол соқты, бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. == Жетістіктері == === Командалық === ; «Ақтөбе» * Қазақстан чемпионы (4): 2007, 2008, 2009, 2013 * Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (3): 2006, 2010, 2014 * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері (3): 2011, 2012, 2015 * Қазақстан кубогы (1): 2008 * Қазақстан суперкубогы (3): 2008, 2010, 2014 ; «Астана» * Қазақстан чемпионы (4): 2016, 2017, 2018, 2019 * Қазақстан кубогы (1): 2016 * Қазақстан суперкубогы (3): 2018, 2019, 2020 === Жеке === * 2008 жылғы Қазақстанның үздік он ойыншысының бірі * Қазақстанның үздік сол қанат қорғаушысы - 2016, 2017. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://www.worldfootball.net/player_summary/yuriy-logvinenko/ Профилі] {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Қазақстан футболшылары]] [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Астана ФК ойыншылары]] [[Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары]] [[Санат:Ротор ФК ойыншылары]] pznktd9565yxok4150o3rnyy8qmr0bq 0 568292 3634350 3633178 2026-07-24T17:52:44Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3594448 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Бірінші бүйрек трансплантациясын 1960 жылы Ұлыбританияда жасаған болатын. Қазір бұл ең кең таралған және қауіпсіз операцияның типі, мүшелердің трансплантациясы бойынша жыл сайын Ұлыбританияда 1800 дейін операция жасалады және бұл көрсеткіш донорлар саны көп болған жағдайда өсер еді. Операцияның жақсы өтуінің мүмкіндігі өте жоғары болады және ағзаның қабылдамауы (отторжение) циклоспорин А препараты арқылы жеңеді. 1996 жылы жаңа препарат пайда болды. Алғашқы 3 айда қатты қабылдамауды 50% төмендетеді. Донорлы бүйректі ауыстырып орналастыру диализбен салыстырғанда: арзан және операция жақсы өткенннен кейін науқас қалыпты өмір сүре алады. Бір жылдық диализдің ақысы: 1990 жылдары 20000 фунт стерилинг тұратын, ал ауыстырып орналастырудан кейінгі медикаменттердің жылдық ақысы: 300 фунт. 1989 жылы Ұлыбританияда 3700 адам күткен болатын. Кейбір кездері донор ретінде жақын туыстар шығуы мүмкін – бұл қабылдамаудың қаупін, төмендетеді, қалыпты өмір сүру үшін бір бүйрек жеткілікті болады. Ұлттық және халықаралық донорларды іздеу жүйесі жұмыс жасайды. Науқас ұлпалары антигендерге «типпируются» және осының негізінде мүшені іздестіреді. Егер мүшені өлген адамнан алатын болса, потенциальды донордың біріншіден мидың өлімін констациялау қажет, содан кейін бүйректі жылдам алып мұзға салады, осы уақытта гепатит пен АИТВ ұлпаларды типируют». Мүшені жылдам қолдану қажет, бірінші екі тәулік ішінде. Көбінесе тізімде тұрған пациент операция алдында бірнеше сағат алдында хабардар болады. == Тарихы == 1902 жылы венгр хирургі Эммерих Ульман жануарға бүйрек трансплантациясын алғаш рет жүзеге асырды. Одан тәуелсіз түрде 1902-1914 жылдары [[Алексис Каррель]] бүйрек трансплантациясы, оны сақтау және қан тамырлық анастомоздарды тігу техникасы бойынша тәжірибелер жүргізді. Ол донорлық ағзаны сақтау мен перфузиялаудың негізгі принциптерін әзірледі. Ағзаларды трансплантациялау саласындағы еңбегі үшін Алексис Каррель 1912 жылы [[Нобель сыйлығы]]мен марапатталды. == Сілтемелер == * https://api.edmodo.com/files/674854835/download?f=132dcyvkijvibj8nx267wlq1k{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 8ptsbz2l2bigrsu72so3v5t9vcn3s95 0 572803 3634300 3418249 2026-07-24T15:56:48Z 1nter pares 146705 3634300 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Луис Энрике Мартинес Гарсия |толық аты = Луис Энрике Мартинес Гарсия |лақап аты= Лучо |сурет =2015 UEFA Super Cup 66.jpg |сурет ені = 300px |атауы = Луис Энрике |туған күні = 8.05.1970 |туған жері =Хихон, [[Испания]] |азаматтығы = {{flagicon|Spain}} [[Испания]] |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = Барселона, бас бапкер |клубтары = {{футбол карьерасы |1989-1991|{{flagicon|Spain}} [[Спортинг (футбол клубы, Хихон)|Спортинг (Хихон)]]|36 (14) |1988—1990|{{flagicon|Spain}} Спортингтен → (Хихон]|? (?) |1991-1996|{{flagicon|Spain}} [[Реал Мадрид]]|157 (15) |1996-2004|{{flagicon|Spain}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|207 (73) }} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2008-2011|{{flagicon|Spain}} [[Барселона Б]]| |2011—2012|{{flagicon|Italy}} [[Рома (футбол клубы)|Рома]]| |2011—2014|{{flagicon|Spain}} [[Сельта]]| |2014—2017|{{flagicon|Spain}} [[Барселона]]| |2018—2019|{{футбол|Испания}}| |2019—2022|{{футбол|Испания}}| |2023-|{{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]]| }} }} '''Луис Энрике Мартинес Гарсия''' ([[Испан тілі|исп]]. ''Luis Enrique Martínez García''; 8 мамыр 1970, Хихон, Астурия, Испания)— испаниялық футболшы және [[Пари Сен-Жермен]] футбол клубының бапкері. [[Испания Ұлттық футбол құрамасы]] мен "[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]", "[[Рома (футбол клубы)|Рома]]", "[[Сельта]]" клубтарынның экс-бапкері. 1994, 1998, 2002 жылдары әлем чемпионатына қатысты. == Мансабы == [[Реал Мадрид|"Реалда]]" да, "[[Барселона (футбол клубы)|Барселонада]]" да ойнаған санаулы футболшылардың бірі. 2004 жылы "Барселона" сапында ойнап жүріп карьерасын аяқтады. Бапкерлік карьерасын 2008 жылы "Барселона Б" клубын жаттықтырудан бастады. Кейін "Рома" мен "Сельтаны" жаттықтырды да, 2014 жылы мамыр айында "[[Барселона (футбол клубы)|Барселонаның]]" тізгінін ұстады. Каталондық клубты жаттықтырған төрт маусымда мүмкін болған жүлденің бәріне қол жеткізді ([[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2014/15|Чемпиондар Лигасы-2015]], [[УЕФА Суперкубогы 2015|УЕФА Суперкубогы-2015]], [[Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2015|Клубтар әлем чемпионаты-2015]], Испания чемпиондығы, Испания кубогы, Испания суперкубогы) [[Сурет:2015 UEFA Super Cup 109.jpg|thumb|left|250px|Луис Энрике [[УЕФА Суперкубогы 2015|УЕФА Суперкубогын]] көтерген сәт, 2015 жыл]] 2017 жылы мамыр айында [[Барселона (футбол клубы)|каталондық клубтың]] бапкерлігінен босады. 2018 жылы шілдеде [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|Әлем чемпионатынан]] кейін Ұлттық құраманың тізгінін ұстады. 2019 жылдың қараша айында Луис Энрике төрт ай бұрын жеке себептермен қызметінен кеткеннен кейін ұлттық құрамаға қайта оралды<ref>{{cite web|url=https://football-news24.com/news/official-luis-enrique-is-the-new-coach-of-the-spanish-national-team/|title=Official: Luis Enrique is the new coach of the Spanish national team|publisher=Football News 24|last=Yannick|first=Nkouaga|date=19 November 2019|access-date=6 January 2025|archive-date=5 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210905020808/https://football-news24.com/the-spanish-press-shocked-by-the-announcement-of-the-absence-of-sergio-ramos-cr7s-big-pressure-on-juve/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/spain/story/3879526/luis-enrique-quits-spain-for-personal-reasons|title=Luis Enrique quits Spain for personal reasons|publisher=ESPN|last=Garcia|first=Adriana|date=19 June 2019|access-date=6 January 2025|archive-date=19 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190619162252/https://www.espn.com/soccer/spain/story/3879526/luis-enrique-quits-spain-for-personal-reasons|url-status=live|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/comunicado-oficial-luis-enrique-martinez|title=Comunicado oficial de Luis Enrique Martínez|trans-title=Official statement from Luis Enrique Martínez|publisher=Royal Spanish Football Federation|language=es|date=19 June 2019|access-date=6 January 2025|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620121049/https://www.sefutbol.com/comunicado-oficial-luis-enrique-martinez|archive-date=20 June 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/48695143|title=Luis Enrique: Spain manager quits after 11 months|publisher=BBC Sport|date=19 June 2019|access-date=6 January 2025|archive-date=19 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190619145411/https://www.bbc.com/sport/football/48695143|url-status=live|lang=en}}</ref>. Қайта оралғаннан кейін баспасөзге сұхбат берген Луис Энрике алты жыл бойы бірге жұмыс істеген досы және әріптесі Роберт Мореноны — оның қызметінен кеткеннен кейін ұлттық құраманы басқарған — «адалдық танытпады» және уақытша бас бапкер лауазымында қалғысы келді деп ашулы түрде айыптады<ref>{{cite web|url=https://theathletic.com/2626241/2021/06/08/luis-enrique-spain-euros/|title=Luis Enrique: Spain's 'old-school English manager'|publisher=The Athletic|last=Corrigan|first=Dermot|date=8 June 2021|access-date=6 January 2025|archive-url=https://archive.today/20210619180221/https://theathletic.com/2626241/2021/06/08/luis-enrique-spain-euros/|archive-date=19 June 2021|lang=en}}</ref>. Луис Энрике [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|Еуро-2020]] турниріне 26 ойыншыға рұқсат етілгеніне қарамастан, 24 ойыншыдан тұратын құрама таңдаған кезде және оның құрамына [[Реал Мадрид]] командасының бірде-бір ойыншысы кірмегенде, оған «Мадридке қарсы көзқарасы бар» деп айып тағылды. Дегенмен, ол Испанияны турнирдің жартылай финалына дейін алып барды. Онда олар 1:1 есебімен тең ойнап, Италияға пенальти сериясында жеңілді<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/51198738 |title=Italy 1–1 Spain |publisher=BBC Sport|last=Begley|first=Emlyn |date=6 July 2021|access-date=6 January 2025|archive-date=8 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210708081501/https://www.bbc.com/sport/football/51198738|url-status=live|lang=en}}</ref>. 2022 жылғы әлем чемпионатында Луис Энрике басқарған команда 1/8 финалда Мароккоға қарсы пенальти сериясында (3:0) жеңіліп, жарыстан шығып қалды<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/63789751|title=Morocco 0–0 Spain (Morocco win 3–0 on penalties)|publisher=BBC Sport|last=Hafez|first=Shamoon|date=6 December 2022|access-date=6 January 2025|archive-date=15 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215200647/https://www.bbc.com/sport/football/63789751|url-status=live|lang=en}}</ref>. Осы нәтиженің салдарынан ол қызметінен кетті<ref>{{cite web|url=https://rfef.es/es/noticias/rfef-agradece-luis-enrique-su-trabajo|title=La RFEF agradece a Luis Enrique su trabajo al frente de la selección nacional|trans-title=The RFEF thanks Luis Enrique for his work in charge of the national team|publisher=Royal Spanish Football Federation|language=es|date=8 December 2022|access-date=6 January 2025|archive-date=18 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918190509/https://rfef.es/es/noticias/rfef-agradece-luis-enrique-su-trabajo|url-status=live}}</ref>. 2023 жылдың 5 шілдесінде Луис Энрике ресми түрде Лига 1 клубы [[Пари Сен-Жермен]]нің бас бапкері болып тағайындалды. Луис Энрике екі жылдық келісімшартқа қол қойды<ref>{{cite web|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/luis-enrique-travailler-tous-ensemble-pour-faire-une-grande-equipe-conference-de-presse-paris-saint-germain-2023-2024|title=Luis Enrique: "Travailler tous ensemble pour faire une grande équipe"|trans-title=Luis Enrique: "Everybody working together to make a great team"|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|language=fr|date=5 July 2023|access-date=6 January 2025|archive-date=8 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708064311/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/luis-enrique-travailler-tous-ensemble-pour-faire-une-grande-equipe-conference-de-presse-paris-saint-germain-2023-2024|url-status=live}}</ref>. Ол өзінің алғашқы маусымында ішкі турнирлердің барлығын жеңіп<ref>{{cite news|url=https://www.lefigaro.fr/sports/football/coupe-de-france/psg-enrique-a-la-recherche-de-joueurs-qui-veulent-venir-marquer-l-histoire-du-club-20240526|title=«La Ligue des champions, on la gagnera»: Luis Enrique confiant et (très) ambitieux pour l'après-Mbappé au PSG|trans-title="The Champions League, we will win it": Luis Enrique confident and (very) ambitious for PSG's post-Mbappé|newspaper=[[Le Figaro]]|last=Remise|first=Christophe|language=fr|date=25 May 2024|access-date=6 January 2025|archive-date=25 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240525225608/https://www.lefigaro.fr/sports/football/coupe-de-france/psg-enrique-a-la-recherche-de-joueurs-qui-veulent-venir-marquer-l-histoire-du-club-20240526|url-status=live}}</ref>, Чемпиондар лигасының жартылай финалына да шықты<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/68965987|title=Paris St-Germain 0–1 Borussia Dortmund (0–2 agg): Germans move into Champions League final at Wembley|publisher=BBC Sport|last=Emons|first=Michael|date=7 May 2024|access-date=6 January 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526022350/https://www.bbc.com/sport/football/68965987|url-status=live|lang=en}}</ref>. == Бапкерлік статистика == ''2018 ЖЫЛҒА ДЕЙІНГІ'' {| class="wikitable" style="text-align: center" |- ! rowspan="2" |Команда ! rowspan="2" |Ел ! rowspan="2" |Жұмыс басы ! rowspan="2" |Жұмыс аяғы ! colspan="5" |Нәтижелері |- !Ойын!!Ұтты!!Тең!!Ұтылды!!Пайыз % |- | align="center" |[[Рома (футбол клубы)|Рома]] |{{flagicon|Italy}} | align="left" |8 мамыр 2011 | align="left" |10 маусым 2012 |40||17||8||15||42.50 |- | align="center" |[[Сельта]] |{{flagicon|Spain}} | align="left" |8 маусым 2013 | align="left" |16 Мамыр 2014 |40||15||7||18||37.50 |- | align="center" |[[Барселона]] |{{flagicon|Spain}} | align="left" |19 мамыр 2014 | align="left" |мамыр 2018 |180||137||22||21||76.11 |- ! colspan="4" align="center" valign="middle" |Барлығы !226!!144!!33!!49!!63.71 |} == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === {{flagicon|Spain}} Реал Мадрид * • Испания чемпионы: 1994/95 * • Испания Кубогының иегері: 1992/93 * • Испания Суперкубогының иегері: 1993 * • Жалпы: 3 трофей {{flagicon|Spain}} Барселона * • Испания чемпионы (2): 1997/98, 1998/99 * • Испания Кубогының иегері (2): 1996/97, 1997/98 * • Испания Суперкубогының иегері: 1996 * • УЕФА кубок кубок иегері: 1996/97 * • УЕФА Суперкубок иегері: 1997 * • Жалпы: 7 трофей '''Испания ұлттық құрамасы''' * • Олимпиада чемпионы: 1992 • Жалпы: 1 трофей ==== Жеке ==== * Испания Үздік жас жыл футболисті «Don Balon» версиясы бойынша: 1990/91 * Испания Үздік жас жыл футболисті «El Pais» версиясы бойынша: 1990/91 * Испания Үздік жас жыл футболисті «El Pais» газетінің версиясы бойынша: 1997/98 * ФИФА 100 мүшесі === Бапкер ретінде === <blockquote> ==={{flagicon|Spain}} Барселона === </blockquote> * Испания Чемпионы (2): 2014/15, 2015/16 * Испания кубогының иегері (2): 2014/15, 2015/16 * Испания Суперкубок иегері: 2016 * УЕФА чемриондар Лигасының жеңімпазы: 2014/15 * Уефа Суперкубогының иегері: 2015 * Әлемдік клубтық чемпионаты жеңімпазы: 2015 * Жалпы : 8 трофей ==== Жеке ==== * Жыл бапкері ФИФА: 2015 {{Сыртқы сілтемелер}} {{Пари Сен-Жермен ФК құрамы}} [[Санат:Барселона ФК ойыншылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Испания футболшылары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Испания футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Рома ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Сельта ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Барселона ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Испания Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] fhnkfm8vy4n5twe1cnw42aeevkeko9i 0 576591 3634413 3244044 2026-07-24T18:36:54Z ~2026-41357-31 183801 3634413 wikitext text/x-wiki [[File:1997 Central Asian Games Logo.png|thumb]] '''Орталық Азия ойындары 1997''', сондай-ақ '''2-ші Орталық-Азия ойындары''' ретінде белгілі, [[Алматы|Алматыда]], [[Қазақстан|Қазақстанда]] 1997 жылы өтті.<ref>[http://www.ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=98 OCA Regional Games] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613093053/http://ocasia.org/Game/GameParticular.aspx?GPCode=98 |date=2010-06-13 }}</ref> == Қатысушы елдер == * {{flagicon|KAZ}} [[Қазақстан]] * {{flagicon|KGZ}} [[Қырғызстан]] * {{flagicon|TJK}} [[Тәжікстан]] * {{flagicon|TKM}} [[Түрікменстан|Түркменстан]] * {{flagicon|UZB}} [[Өзбекстан]] == Спорт == * баскетбол (ерлер, әйелдер) * бокс * волейбол (ерлер, әйелдер) * күрес (еркін, грек-рим күресі) * дзюдо * жеңіл атлетика * спорттық ату * семсерлесу * жарысқа арналған цикл * жүзу * теннис * ауыр атлетика == Медаль кестесі == {| {{RankedMedalTable}} |- style="background:#ccccff" |1||align=left|{{байрақ|Қазақстан}}||125||70||34||229 |- |2||align=left|{{байрақ|Өзбекстан}}||35||63||59||157 |- |3||align=left|{{байрақ|Қырғызстан}}||13||36||57||106 |- |4||align=left|{{байрақ|Түрікменстан}}||0||2||21||23 |- |5||align=left|{{байрақ|Тәжікстан}}||0||2||12||14 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Орталық Азия ойындары]] qfvhyppfwh2r013yg8ty9gkmx7vl1lj 0 577472 3634354 3633208 2026-07-24T17:52:48Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3585736 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Азия тарихы''' — бірнеше тарихи және географиялық өңірлердің, Шығыс Азия, Оңтүстік Азия, Таяу Шығыс пен Еуразия далалары тарихын сипаттауға арналған ұғым. Генетикалық өзгерістерге сүйене отырып, ғалымдар бұл аймаққа адамдардың шамамен 40 000 жыл немесе 50 000 жыл бұрын келгенін анықтаған. Демек бұл жерді адам баласы ерте замандардан бері мекен етіп келеді. Еуразия жазығында Шығыс Азия, Оңтүстік Азия және Таяу Шығыс өзара бір-бірімен тығыз байланысады. Мысырды қоспағанда, Азия құрлығы көптеген ежелгі өркениеттердің бастау алған жері. Мысырдың және Солтүстік Африка жағалауларының ежелгі тұрғындары азиялықтар болуы мүмкін. Олар Америка үндістері мен эскимостарының ата-бабалары болған. Еуропалық ұлттар, ғұндар, түріктер, моңғолдар сияқты азиялық айбатты жауынгерлердің және бұлғарлар, мадиярлар, финдер іспетті азиялық отырықшы халықтардың Батысқа ығысқан басым бөлігінен қалыптасты. Б.з.д. 3500 жыл бұрын Месопотамияның Тигр-Ефрат жазығында ең ежелгі өркениет дамыды. Ол Жерорта теңізінің шығыс жағалауынан Солтүстікке қарай созылған “Құнарлы жарты ай” деген атаумен белгілі. Б.з.д. шамамен 2500 жыл бұрын Үнді жазығында, қазіргі Пәкістан жерінде және Солтүстік-Батыс Үндістанда тағы бір өркениет дами бастады, Солтүстік және Орталық Қытайда б.з.д. 1700 жыл бұрын, Хуан Хэ және Янцзы жазықтарында басқа да ежелгі өркениеттер қанат жайды. ==Дереккөздер== "Континенттер" энциклопедиясы [[Санат:Азия тарихы]] pxw43jxh3r76abe6xwtiqdsiiss3qgk 0 587823 3634353 3633206 2026-07-24T17:52:47Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3573941 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Жұмағали ахун |Шынайы есімі = Жұмағали Оразалыұлы |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 1860 |Туған жері = [[Доңызтау |Доңызтау]] өңірі, [[Байғанин ауданы]], [[Ақтөбе облысы]] |Қайтыс болған күні = 1910 |Қайтыс болған жері = Тасқабақ ауылы, [[Байғанин ауданы]], [[Ақтөбе облысы]] |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = Ислам |Жұмыс орны = Жұмағали ишан мешіті |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Әл-Азһар университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = Жиенғали ахун |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Жұмағали Оразалыұлы''' (1860-сыншы жылдары дүниеге келген, [[Доңызтау|Доңызтау]] өңірі, [[Байғанин ауданы]], [[Ақтөбе облысы]] – 1910 жылы, Тасқабақ ауылы, [[Байғанин ауданы]], [[Ақтөбе облысы]]) — діни қайраткер, [[ахун]], ағартушы. == Өмірбаяны == Жұмағали Оразалыұлы 1860-сыншы жылдары Ақтөбе облысынының бұрынғы Табын ауданында атақты Оразалы ишанның отбасында дүниеге келген. Жұмағали ахуннің арғы атасы Ербатыр ишан да белгілі ғұлама, би болған кісі. Жұмағали ахун Мысырдың әйгілі оқу орны [[Әл-Азһар университеті|әл-Азһар университетінде]] білім алған.<ref>[https://egemen.kz/article/doszhan-khaziret Досжан хазірет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018192102/https://egemen.kz/article/doszhan-khaziret |date=2017-10-18 }}</ref> Жұмағали ахун Әл-Азһар университетінде оқып жүрген кезде әкесі Оразалы ишан қайтыс болады. Оқуын жалғастыруға қаржысы болмаған Жұмағали жергілікті араб азаматымен келісімшарт жасасады. Келісімшартқа сәйкес, Жұмағали оқуын бітіргеннен кейін араб азаматының медресесінде сабақ беруі керек болады. [[1874]] жылдардың орта шенінде Меккеге қажылық сапармен [[Досжан Қашақұлы]] барады және медресені енді бітіргелі жатқан Жұмағалидің жағдайын естіп, онымен кездеседі. Келісімшарт жасасқан араб азаматымен де сөйлесіп, Жұмағалидің оқуына кеткен қаражатын өтеп береді. Осылайша Досжан хазірет жас ғұлама жігітті елге алып қайтады. Досжан хазірет Шұбарқұдықта өзі салдырған [[Досжан хазірет мешіті|мешітке]] Жұмағалиді имам етіп тағайындайды. Жұмағали ахун араб, парсы, түрік, орыс, француз тілдерін білген. == Петербургқа хат жазу == 1905 жылы Орал және Торғай облысынан Петербургқа депутат болып сайланған дін қайраткерлері мен билері түрлі министрлерге хат жазған. Олар хатта қазақ даласындағы дін мен жер жағдайын айтып, бірнеше ұсыныс айтқан. Хатқа қол қойғандардың ішінде Жұмағали ахун да бар.<ref>[http://zhaikpress.kz/kk/din-ushin-zher-ushin-tarixi-kuzhat ДІН ҮШІН. ЖЕР ҮШІН (тарихи құжат)]</ref> == Жеке өмірі == Жұмағали ахун Досжан хазіреттің жалғыз қызы Үммагүлсім үйленген. Үммагүлсімнен [[Жиенғали Жұмағалиұлы|Жиенғали]] атты ұлы бар. Жиенғали де әкесінің жолып қуып, жақсы діни білім алған. Жиенғали де ахун дәрежесін алып, Ақтөбе өңіріне белгілі діни қайраткер болған.<ref>[https://baq.kz/kk/news/regmedia/regmedia-54926 Киелі мекен]</ref> == Жұмағали ахун мешіті == Жұмағали ахун 1892 жылға дейін Досжан хазіреттің мешітінде имам болады. Доңызтаудағы Жұмағали ахунның туыстары Досжан хазіретке келіп: "Көрсай" деген жерде мешіт салдырған едік. Сол мешіктке өзіміздің елден шыққан Жұмағалиді имам еткіміз келеді, соған рұқсат беріңіз" деп өтініш айтады. Досжан хазіреттің рұқсатын алып, Жұмағали ахун ата қонысы Доңызтауға оралады. Алайда Көрсайдағы мешіт Жұмағали ахунның көңілінен шықпайды. Ахун Тасқабақ деген жерден жаңадан мешіп салып, сол жерде қайтыс болғанға дейін имам болып, бала оқытады. Кеңес үкіметі жылдары Тасқабақтағы мешіті мектеп болған. Кейінрек мешіт қойма, мал ұстайтын қора ретінде де пайдаланылған. Бүгінде мешіттің тек бір қабырғасы ғана сақталған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұлғалар]] chbyt9g1pbkktecbf28ehg3fqk51ans 0 595262 3634689 3625785 2026-07-25T11:43:03Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634689 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал | атауы = Фиксиктер | түпнұсқа атауы = Фиксики | суреті = | сурет сипаттамасы = | жанры = отбасылық, мультфильм, комедия | форматы = компьютерлік анимация | негізінде = [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесі | авторы = Александр Татарский, Георгий Васильев | режиссерлері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар | сценарий авторлары = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев | продюсері = Георгий Васильев | өндіріс = «Аэроплан» | елі = {{RUS}} | түпнұсқа тілі = орыс тілі | алғашқы көрсетілімі = 13 желтоқсан 2010 }} '''«Фиксиктер»''' (орыс. ''«Фиксики»'', ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> '''Фиксиктер''' (Басқа атауы: Білгіштер) — Эдуард Успенскийдің "Гарантийные человечки" атты повесті негізінде құрылған анимациялық мультсериал. Мультфильм "Аэроплан" студиясымен құрылған. Бұл мультфильмді құру жөніндегі идея Александр Татарскийге тиесілі. == Сюжеті == Мультфильм қазіргі заманның технологияларының ішінде тұратын және оларды жөндеп тұратын фиксиктер отбасылары - кішкентай адамдар туралы. Фиксиктердің өздері бар жоғы - 9: Папус, Мася, олардың балалары Симка және Нолик, бүкіл фиксиктердің атасы Дедус, және де Симканың сыныптастары - Файер (Fire - ағылш. От), Игрек, Шпуля және Верта. Мультфильмде тағы ДимДимыч атты кейіпкер бар. Ол - сегіз жасар бала, фиксиктер ДимДимычтың үйінде Кусачка атты итпен және Жучок атты өрмекшімен тұрады. Өрмекші фиксиктер үшін үй жануары, ал Кусачка - олардың қас жауы. Фиксиктерді көре қалса, бірден шап беріп, арттарынан қуалайды. Мультфильмнің 2-маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болады - Гений Евгеньевич Чудаков және Лизенька. "Мультфильмде ғалымның және жаңа оқиға орнының пайда болуы біздің мүмкіндіктерімізді арттырды. Бастысы, енді біз баланың көмегімен және кәдімгі пәтердің ішінде жеткізе алмайтын тақырыптарды қозғай аламыз. Мысалы, енді біз кезекті серияларымыз ретінде "Огнетушитель", "Подушка безопасности", "Экотестер", "Провода" сияқты шығарылымдарды жүзеге асыратын боламыз. Бұның барлығы "Фиксиктер" мультсериалының әмбебап болуына және ата-аналарға балаларынан күн сайын сұрайтын "Неге?" деген сұрақтары жауап тауып беруіне ықпалын тигізеді.", - Георгий Васильев, "Фиксиктер" мультфильмінің продюссері. Фиксиктер үшін ең маңызды нәрсе - ол маскировка. ДимДимыч - олардың досы болғанымен, онымен араласып жүргенімен, олар ешқашан да адамның көзіне түспеуі қажет. Өйткені, олардың ойлары бойынша, адамдар Фиксиктерді тауып алса, оларға әртүрлі тәжірибелер жүргізіп, оларды қинап, тор ішінде ұстауы мүмкін. Адамдардың көздеріне түспеу үшін маскировканың ерекше түрін қолданады - кәдімгі бұрандаларға айналады. Бұл фиксиктердің табиғат жаратылысы. Адамдар жай көзбен, тіпті, арнайы құралдың көмегімен кәдімгі бұрандадан бұрандаға айналған фиксиктерді ажырата алмайды. Бірақ, сонда да, Фиксиктер ДимДимычпен жақсы араласады - ойнап, күліп, бір-бірлеріне қамқор болады. Адамдарда мектеп, университет болса, фиксиктерде де олар бар. Қазіргі кезде фиксик-балалардың барлығы Профессор-Чудаковтың зертханасында оқиды. Яғни, олардың мектептері зертханада орналасқан. Бұл оларға өте ыңғайлы - зертханаға күн сайын сынамаға жаңа технологиялар, техникалар жіберіледі. Фиксиктер мектепте бүкіл техникалармен танысып, оларды жөндеуге үйренулері қажет. Ал лабораторияға жіберілетін сынамалар олар үшін дәлме-дәл. Фиксик-оқушыларға Дедус сабақ береді. Өйткені ол ең үлкені, әрі тәжірибесі көп фиксик. Фиксиктер осылай қызықты оқиғаларын, күндерін өткізіп жүреді. == Өндіріс және таралуы == Алғашқы эпизод 2010 жылы шықты. Кейін жоба YouTube және басқа да платформаларда кеңінен танылды. Анимация '''2D графика''' және Flash технологиясын қолдана отырып жасалды. Телехикаяны ресейлік «Карусель» және «Россия К» телеарналары көрсетті. '''Серия саны''': 200-ден астам (қысқа форматта, шамамен 6 минуттан). ===== '''Тілі''' орысша, бірақ кейін көптеген тілдерге дубляж жасалды. Оның ішінде ағылшын, испан, қазақ т.б. бар. ===== == Білім беру бағыты == «Фиксиктер» мультфильмі білім беру бағытымен ерекшеленеді. Әр серияда нақты бір құрылғы немесе техника (мысалы: тоңазытқыш, телефон, микроскоп) туралы ақпарат беріледі. Жоба балаларға: * ғылымға қызығушылық, * технологияны түсіну, * қауіпсіздік ережелерін сақтау сияқты пайдалы дағдыларды үйретуді мақсат етеді. == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] n73jx0srdo8w43zhpi6wbeqa06as4ou 3634690 3634689 2026-07-25T11:45:39Z Sagzhan 29953 /* Сюжеті */ 3634690 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал | атауы = Фиксиктер | түпнұсқа атауы = Фиксики | суреті = | сурет сипаттамасы = | жанры = отбасылық, мультфильм, комедия | форматы = компьютерлік анимация | негізінде = [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесі | авторы = Александр Татарский, Георгий Васильев | режиссерлері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар | сценарий авторлары = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев | продюсері = Георгий Васильев | өндіріс = «Аэроплан» | елі = {{RUS}} | түпнұсқа тілі = орыс тілі | алғашқы көрсетілімі = 13 желтоқсан 2010 }} '''«Фиксиктер»''' (орыс. ''«Фиксики»'', ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> '''Фиксиктер''' (Басқа атауы: Білгіштер) — Эдуард Успенскийдің "Гарантийные человечки" атты повесті негізінде құрылған анимациялық мультсериал. Мультфильм "Аэроплан" студиясымен құрылған. Бұл мультфильмді құру жөніндегі идея Александр Татарскийге тиесілі. == Сюжеті == Мультфильм қазіргі заманның технологияларының ішінде тұратын және оларды жөндеп тұратын фиксиктер отбасылары - кішкентай адамдар туралы. Фиксиктердің өздері бар жоғы - 9: Папус, Мася, олардың балалары Симка және Нолик, бүкіл фиксиктердің атасы Дедус, және де Симканың сыныптастары - Файер (Fire - ағылш. От), Игрек, Шпуля және Верта. Мультфильмде тағы ДимДимыч атты кейіпкер бар. Ол - сегіз жасар бала, фиксиктер ДимДимычтың үйінде Кусачка атты итпен және Жучок атты өрмекшімен тұрады. Өрмекші фиксиктер үшін үй жануары, ал Кусачка - олардың қас жауы. Фиксиктерді көре қалса, бірден шап беріп, арттарынан қуалайды. Мультфильмнің 2-маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болады - Гений Евгеньевич Чудаков және Лизенька. "Мультфильмде ғалымның және жаңа оқиға орнының пайда болуы біздің мүмкіндіктерімізді арттырды. Бастысы, енді біз баланың көмегімен және кәдімгі пәтердің ішінде жеткізе алмайтын тақырыптарды қозғай аламыз. Мысалы, енді біз кезекті серияларымыз ретінде "Огнетушитель", "Подушка безопасности", "Экотестер", "Провода" сияқты шығарылымдарды жүзеге асыратын боламыз. Бұның барлығы "Фиксиктер" мультсериалының әмбебап болуына және ата-аналарға балаларынан күн сайын сұрайтын "Неге?" деген сұрақтары жауап тауып беруіне ықпалын тигізеді.", - Георгий Васильев, "Фиксиктер" мультфильмінің продюссері. Фиксиктер үшін ең маңызды нәрсе - ол маскировка. ДимДимыч - олардың досы болғанымен, онымен араласып жүргенімен, олар ешқашан да адамның көзіне түспеуі қажет. Өйткені, олардың ойлары бойынша, адамдар Фиксиктерді тауып алса, оларға әртүрлі тәжірибелер жүргізіп, оларды қинап, тор ішінде ұстауы мүмкін. Адамдардың көздеріне түспеу үшін маскировканың ерекше түрін қолданады - кәдімгі бұрандаларға айналады. Бұл фиксиктердің табиғат жаратылысы. Адамдар жай көзбен, тіпті, арнайы құралдың көмегімен кәдімгі бұрандадан бұрандаға айналған фиксиктерді ажырата алмайды. Бірақ, сонда да, Фиксиктер ДимДимычпен жақсы араласады - ойнап, күліп, бір-бірлеріне қамқор болады. Адамдарда мектеп, университет болса, фиксиктерде де олар бар. Қазіргі кезде фиксик-балалардың барлығы Профессор-Чудаковтың зертханасында оқиды. Яғни, олардың мектептері зертханада орналасқан. Бұл оларға өте ыңғайлы - зертханаға күн сайын сынамаға жаңа технологиялар, техникалар жіберіледі. Фиксиктер мектепте бүкіл техникалармен танысып, оларды жөндеуге үйренулері қажет. Ал лабораторияға жіберілетін сынамалар олар үшін дәлме-дәл. Фиксик-оқушыларға Дедус сабақ береді. Өйткені ол ең үлкені, әрі тәжірибесі көп фиксик. Фиксиктер осылай қызықты оқиғаларын, күндерін өткізіп жүреді. == Өндіріс және таралуы == Алғашқы эпизод 2010 жылы шықты. Кейін жоба YouTube және басқа да платформаларда кеңінен танылды. Анимация '''2D графика''' және Flash технологиясын қолдана отырып жасалды. Телехикаяны ресейлік «Карусель» және «Россия К» телеарналары көрсетті. '''Серия саны''': 200-ден астам (қысқа форматта, шамамен 6 минуттан). ===== '''Тілі''' орысша, бірақ кейін көптеген тілдерге дубляж жасалды. Оның ішінде ағылшын, испан, қазақ т.б. бар. ===== == Білім беру бағыты == «Фиксиктер» мультфильмі білім беру бағытымен ерекшеленеді. Әр серияда нақты бір құрылғы немесе техника (мысалы: тоңазытқыш, телефон, микроскоп) туралы ақпарат беріледі. Жоба балаларға: * ғылымға қызығушылық, * технологияны түсіну, * қауіпсіздік ережелерін сақтау сияқты пайдалы дағдыларды үйретуді мақсат етеді. == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] o0q6dz9m8roezur304hwqz8tbzazong 3634691 3634690 2026-07-25T11:46:02Z Sagzhan 29953 3634691 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} '''«Фиксиктер»''' (орыс. ''«Фиксики»'', ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> '''Фиксиктер''' (Басқа атауы: Білгіштер) — Эдуард Успенскийдің "Гарантийные человечки" атты повесті негізінде құрылған анимациялық мультсериал. Мультфильм "Аэроплан" студиясымен құрылған. Бұл мультфильмді құру жөніндегі идея Александр Татарскийге тиесілі. == Сюжеті == Мультфильм қазіргі заманның технологияларының ішінде тұратын және оларды жөндеп тұратын фиксиктер отбасылары - кішкентай адамдар туралы. Фиксиктердің өздері бар жоғы - 9: Папус, Мася, олардың балалары Симка және Нолик, бүкіл фиксиктердің атасы Дедус, және де Симканың сыныптастары - Файер (Fire - ағылш. От), Игрек, Шпуля және Верта. Мультфильмде тағы ДимДимыч атты кейіпкер бар. Ол - сегіз жасар бала, фиксиктер ДимДимычтың үйінде Кусачка атты итпен және Жучок атты өрмекшімен тұрады. Өрмекші фиксиктер үшін үй жануары, ал Кусачка - олардың қас жауы. Фиксиктерді көре қалса, бірден шап беріп, арттарынан қуалайды. Мультфильмнің 2-маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болады - Гений Евгеньевич Чудаков және Лизенька. "Мультфильмде ғалымның және жаңа оқиға орнының пайда болуы біздің мүмкіндіктерімізді арттырды. Бастысы, енді біз баланың көмегімен және кәдімгі пәтердің ішінде жеткізе алмайтын тақырыптарды қозғай аламыз. Мысалы, енді біз кезекті серияларымыз ретінде "Огнетушитель", "Подушка безопасности", "Экотестер", "Провода" сияқты шығарылымдарды жүзеге асыратын боламыз. Бұның барлығы "Фиксиктер" мультсериалының әмбебап болуына және ата-аналарға балаларынан күн сайын сұрайтын "Неге?" деген сұрақтары жауап тауып беруіне ықпалын тигізеді.", - Георгий Васильев, "Фиксиктер" мультфильмінің продюссері. Фиксиктер үшін ең маңызды нәрсе - ол маскировка. ДимДимыч - олардың досы болғанымен, онымен араласып жүргенімен, олар ешқашан да адамның көзіне түспеуі қажет. Өйткені, олардың ойлары бойынша, адамдар Фиксиктерді тауып алса, оларға әртүрлі тәжірибелер жүргізіп, оларды қинап, тор ішінде ұстауы мүмкін. Адамдардың көздеріне түспеу үшін маскировканың ерекше түрін қолданады - кәдімгі бұрандаларға айналады. Бұл фиксиктердің табиғат жаратылысы. Адамдар жай көзбен, тіпті, арнайы құралдың көмегімен кәдімгі бұрандадан бұрандаға айналған фиксиктерді ажырата алмайды. Бірақ, сонда да, Фиксиктер ДимДимычпен жақсы араласады - ойнап, күліп, бір-бірлеріне қамқор болады. Адамдарда мектеп, университет болса, фиксиктерде де олар бар. Қазіргі кезде фиксик-балалардың барлығы Профессор-Чудаковтың зертханасында оқиды. Яғни, олардың мектептері зертханада орналасқан. Бұл оларға өте ыңғайлы - зертханаға күн сайын сынамаға жаңа технологиялар, техникалар жіберіледі. Фиксиктер мектепте бүкіл техникалармен танысып, оларды жөндеуге үйренулері қажет. Ал лабораторияға жіберілетін сынамалар олар үшін дәлме-дәл. Фиксик-оқушыларға Дедус сабақ береді. Өйткені ол ең үлкені, әрі тәжірибесі көп фиксик. Фиксиктер осылай қызықты оқиғаларын, күндерін өткізіп жүреді. == Өндіріс және таралуы == Алғашқы эпизод 2010 жылы шықты. Кейін жоба YouTube және басқа да платформаларда кеңінен танылды. Анимация '''2D графика''' және Flash технологиясын қолдана отырып жасалды. Телехикаяны ресейлік «Карусель» және «Россия К» телеарналары көрсетті. '''Серия саны''': 200-ден астам (қысқа форматта, шамамен 6 минуттан). ===== '''Тілі''' орысша, бірақ кейін көптеген тілдерге дубляж жасалды. Оның ішінде ағылшын, испан, қазақ т.б. бар. ===== == Білім беру бағыты == «Фиксиктер» мультфильмі білім беру бағытымен ерекшеленеді. Әр серияда нақты бір құрылғы немесе техника (мысалы: тоңазытқыш, телефон, микроскоп) туралы ақпарат беріледі. Жоба балаларға: * ғылымға қызығушылық, * технологияны түсіну, * қауіпсіздік ережелерін сақтау сияқты пайдалы дағдыларды үйретуді мақсат етеді. == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 40rwtes1z6mrjedxvhtezitiykqx3kr 3634692 3634691 2026-07-25T11:46:47Z Sagzhan 29953 3634692 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} '''«Фиксиктер»''' (орыс. ''«Фиксики»'', ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 24koleujm10g433rc6ufjq8alr5t0m5 3634693 3634692 2026-07-25T11:48:21Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634693 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = 3D анимация |Жанры = Отбасылық, комедия, танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «Россия-1», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' (орыс. ''«Фиксики»'', ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 8n0uku9ogdoyvg8rkl0jzg8xlz0nlwq 3634694 3634693 2026-07-25T11:49:05Z Sagzhan 29953 3634694 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = 3D анимация |Жанры = Отбасылық, комедия, танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «Россия-1», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' (орыс. ''«Фиксики»'', ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 0vfx8o5mkvmly0addu1ylsybizkdv9i 3634695 3634694 2026-07-25T11:49:52Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634695 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = 3D анимация |Жанры = Отбасылық, комедия, танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «Россия-1», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] q5fb6fy6q4gpq9qvzx355q8egrmzhau 3634696 3634695 2026-07-25T11:53:28Z Sagzhan 29953 3634696 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = Отбасылық, комедия, танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «Россия-1», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] kojop8blgpsns85snlws5405ga8hodl 3634699 3634696 2026-07-25T11:54:13Z Sagzhan 29953 3634699 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = [[Отбасылық фильм|отбасылық]], комедия, танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «Россия-1», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 79e0nor7qobzfftulsyojfhup70x99s 3634700 3634699 2026-07-25T11:54:28Z Sagzhan 29953 3634700 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = [[Отбасылық фильм|отбасылық]], [[комедия]], танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «Россия-1», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] fbg7jpmd8qjlf0b8iviq9jtu1tnkkdq 0 597942 3634280 3507218 2026-07-24T12:55:51Z 1nter pares 146705 3634280 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Уильям Фолкнер |Шынайы есімі = {{lang-en|William Cuthbert Faulkner}} |Суреті = Carl Van Vechten - William Faulkner.jpg |Ені = |Суреттің аты = Уильям Фолкнер, 11 желтоқсан 1954 жыл |Туған кездегі есімі = {{lang-en|William Cuthbert Faulkner}} |Лақап аты = |Туған күні = 29.9.1897 |Туған жері = Нью-Олбани, [[Миссисипи (штат)|Миссисипи]] |Қайтыс болған күні = 6.7.1962 |Қайтыс болған жері = Byhalia, [[Миссисипи (штат)|Миссисипи]] |Азаматтығы = {{USA}} |Ұлты = |Мансабы = прозаик |Шығармашылық жылдары = [[1919 жыл|1919]]-[[1962 жыл|1962]] |Бағыты = [[модернизм]] |Жанры = |Шығармалардың тілі = [[ағылшын тілі]] |Дебюті = |Марапаттары = |Сыйлықтары = {{Нобель медалі}} [[Әдебиет саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі|Әдебиет саласында Нобель сыйлығы]] (1949) <br /> Пулитцеров сыйлығы (1955, 1963) <br /> Ұлттық кітап сыйлығы (1951, 1955) |Қолтаңбасы = Faulkner signature.png |Сайты = |Commons = William Faulkner }} '''Уильям Катберт Фолкнер''' ({{lang-en|William Cuthbert Faulkner}}, [[29 қыркүйек]] [[1897 жыл|1897]], Нью-Олбани, [[Миссисипи (штат)|Миссисипи]] — [[6 шілде]] [[1962 жыл|1962]]) — [[Америка Құрама Штаттары|америка]]<nowiki/>ндық жазушы, [[Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы|Нобель сыйлығының иегері]] (1949)<ref name="ReferenceA">«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 IX том</ref>. == Өмірбаяны == Уильям Катберт Фолкнер ақсүйектер отбасынан шыққан. 1-дүниежүзілік соғыс жылдары [[Канада]] армиясында қызмет атқарды, бірақ әскери қимылдарға қатысқан жоқ. Соғыстан кейін [[Миссисипи университеті]]не түсті. Бір жылдан кейін оқуды тастап, әртүрлі жұмыстарды (құрылысшы, клерк, т.б.) атқарды<ref name="ReferenceA"/>. == Шығармашылық мансабы == 1925 жылдан бастап шығармашылықпен айналыса бастаған. “Солдат наградасы”, “Москиттер”, “Сарторис” романдарын жазғаннан кейін [[Голливуд]]қа маман-консультант ретінде қызметке шақырылды. Көптеген әңгімелер, детективті шығармалар жазған. Әсіресе, “Авессалом, Авессалом” романы жазушыны әлемдік әдебиет классиктерінің қатарына қосты. Ол өз шығармаларында негізінен АҚШ-тың оңтүстік штаттарының тарихын, тұрмыс-тіршілігін, мифологиясын және мәдениетін арқау етті.<ref name="ReferenceA"/> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://adebiportal.kz/kz/authors/view/1102 УИЛЬЯМ ФОЛКНЕР] {{Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы 1926—1950}} [[Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:АҚШ жазушылары]] e62kntfslgn5oek5rj2ezae96h67pyn 0 599312 3634277 2920296 2026-07-24T12:54:43Z 1nter pares 146705 3634277 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Марио Манджукич |сурет = Mario Mandžukić in 2018.jpg |сурет ені = 300px |туған күні = 21.05.1986 |туған жері = Славонски-Брод, Хорватия, Югославия |азаматтығы = {{Байрақ|Хорватия}} |бойы = 1,90 м |салмағы = |позиция = шабуылшы |қазіргі клуб = ''карьерасын аяқтады'' |номер = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1992—1996|{{ту|Германия}} [[Дитцинген (футбол клубы)|Дитцинген]]| |1996—2003|{{ту|Хорватия}} [[Марсония (футбол клубы)|Марсония]]| |2003—2004|{{ту|Хорватия}} Железничар (СБ)|}} | клубтары = {{футбол карьерасы |2004—2005|{{ту|Хорватия}} [[Марсония (футбол клубы)|Марсония]]|23 (14) |2005—2007|{{ту|Хорватия}} [[Загреб (футбол клубы)|Загреб]]|51 (14) |2007—2010|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо (Загреб)]]|81 (42) |2010—2012|{{ту|Германия}} [[Вольфсбург (футбол клубы)|Вольфсбург]]|56 (20) |2012—2014|{{ту|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|54 (33) |2014—2015|{{ту|Испания}} [[Атлетико Мадрид]]|28 (12) |2015—2019|{{ту|Италия}} [[Ювентус]]|118 (31) |2019—2020|{{ту|Катар}} [[Әл-Духаиль|Әл-Духайль]]|5 (0) |2021|{{ту|Италия}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|10 (0) |'''2004—2021'''|'''Барлығы'''|'''426 (167)'''}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2004—2005|{{ту|Хорватия}} Хорватия-19|10 (3) |2007|{{ту|Хорватия}} Хорватия-20|1 (1) |2005—2007|{{ту|Хорватия}} Хорватия-21|9 (1) |2007—2018|{{футбол|Хорватия}} |89 (33)}} |медальдары = {{турнир|[[Футболдан әлем чемпионаты|Әлем Чемпионаты]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|Ресей 2018]]}} }} '''Марио Манджукич''' ''({{lang-hr|Mario Mandžukić;}}'' [[21 мамыр]] [[1986 жыл]], Славонски-Брод, Югославия) — хорват футболшысы, шабуылшы. [[Хорватия Ұлттық футбол құрамасы|Хорватия ұлттық футбол құрамасы]] сапында екі [[Футболдан Еуропа чемпионаты|Еуропа чемпионатына]] ([[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]], [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016]]) және екі [[Футболдан әлем чемпионаты|әлем чемпионатына]] ([[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]], [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]]) қатысты. [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018 жылғы әлем чемпионатының]] күміс жүлдегері. == Футболшы мансабы == [[File:Juventus Coppa Italia 2017 - Mario Mandžukić.jpg|left|thumb|2017 жыл. Италия кубогын ұтқан сәт]] Футболшы карьерасын [[Германия]]ның "Дитцинген" командасының сапында бастады. [[2005 жыл]]ы "Загреб" командасына өтіп, екі жылдай өнер көрсетті. Екі жыл өткен соң загребтік тағы бір клуб — [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|"Динамоның"]] қатарын толықтырды. Ол "Арсеналға" кетіп қалған Эдуардо да Сильваның орнын басты. 2010 жылы Германияның "Вольфсбург" клубына ауысты да, 2012 жылы [[Бавария (футбол клубы)|"Бавария"]] сапына ойнай бастады. Бір жыл өткен соң [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]н ұтып алды. Лондондағы "Уэмбли" стадионында өткен финалдағы "Боруссиямен" ойында Манджукич есеп ашты. Бұл кездесуде "Бавария" 2:1 есебімен ұтты. 2014-15 жылдары Мадридтің "Атлетикосында" ойнап, 28 ойында 12 доп соқты. 2015 жылы "[[Ювентус]]қа" ауысты. 2017 жылы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында "Реалға" гол соқты. Оның өзінен асыра теуіп соққан голы маусымның ең үздік голына айналды. Бірақ бұл ойында туриндіктер 1:4 есебімен ұтылып қалды. Ол — Чемпиондар Лигасының финалында екі түрлі клубта гол соққан тарихтағы тұңғыш хорват футболшысы. Ұлттық құрама сапында [[2007 жыл]]дан бері ойнап келеді. 2012 жылғы Еуропа чемпионатының үздік мергендерінің бірі (үш гол соқты) == Жетістіктер == «Динамо (Загреб)» *'''Хорватия чемпионы''' (3): 2007/08, 2008/09, 2009/10 *'''Хорватия кубогы''' (2): 2007/08, 2008/09 «Бавария» *'''Германия чемпионы''' (2): 2012/13, 2013/14 *'''Германия кубогы''' (2): 2012/13, 2013/14 *'''Германия суперкубогы''' (1): 2012 *'''УЕФА Чемпиондар Лигасы''' (1): 2012/13 *'''УЕФА Суперкубогы''' (1): 2013 *'''Клубтар арасындағы әлем чемпионаты''' (1): 2013 «Атлетико Мадрид» *'''Испания суперкубог'''ы (1): 2014 «Ювентус» *'''Италия чемпионы''' (2): 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19 *'''Италия кубогы''' (2): 2015/16, 2016/17, 2017/18 *'''Италия суперкубогы''' (1): 2015, 2018 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/34572 Профилі] [[Санат:Хорватия футболшылары]] [[Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары]] [[Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] [[Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]] [[Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] 6z5a06r47d4rxepwvdh8li6ckpwzl4b 0 599804 3634443 2937984 2026-07-25T02:56:53Z 1nter pares 146705 3634443 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Мигель Муньос |сурет = Training Real Madrid in Amsterdam, trainer Munoz (kop).jpg |сурет атауы = |туған күні = 19.1.1922 |туған жері = {{туғанжері|Мадрид|Мадридте}}, [[Испания]] |қайтыс болған күні = 16.7.1990 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Мадрид|Мадридте}}, [[Испания]] |азаматтығы = {{байрақ|Испания}} |бойы = 165 |позиция = қорғаушы, жартылай қорғаушы |клубтары = {{футбол карьерасы |1940—1941|{{flagicon|Испания|20px}} Империо|? (?) |1941—1942|{{flagicon|Испания|20px}} Хирод|? (?) |1942—1943|{{flagicon|Испания|20px}} Империо|? (?) |1943—1944|{{flagicon|Испания|20px}} [[Логроньес (футбол клубы)|Логроньес]]|? (?) |1944—1946|{{flagicon|Испания|20px}} [[Расинг (футбол клубы, Сантандер)|Расинг (Сантандер)]]|44 (19) |1946—1948|{{flagicon|Испания|20px}} [[Сельта]]|36 (1) |1948—1958|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]|223 (23)}} |национальная сборная = {{футбол карьерасы |1948—1955|{{flagicon|Испания|20px}} [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]|7 (0)|}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1958—1959|{{flagicon|Испания}} [[Реал Мадрид Кастилья|Ультра Плюс]]| |1959—1974|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]| |1969|{{flagicon|Испания|20px}} [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]| |1975—1976|{{flagicon|Испания|20px}} [[Гранада (футбол клубы)|Гранада]]| |1976—1977|{{flagicon|Испания|20px}} [[Эркулес (футбол клубы, Аликанте)|Эркулес (Аликанте)]]| |1977—1979|{{flagicon|Испания|20px}} [[Лас-Пальмас (футбол клубы)|Лас-Пальмас]]| |1979—1982|{{flagicon|Испания}} [[Севилья]]|}} {{футбол карьерасы |1982—1988|{{flagicon|Испания|20px}} [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания]]||}} }} '''Мигель Муньос Мосун''' ({{lang-es|Miguel Muñoz Mozún}}; [[19 қаңтар]] [[1922 жыл]], [[Мадрид]] — [[16 шілде]] [[1990 жыл]], [[Мадрид]]) — [[Испания|испан]] [[футбол]]шысы және бапкері. Жартылай қорғаныста және қорғаныста ойнаған. == Мансабы == Мигель Муньос [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар Кубогын]] ойыншы ретінде де, бапкер ретінде де ұтып алған тарихтағы тұңғыш спортшы. "[[Реал Мадрид]]" сапында ойнап жүріп, [[1958 жыл]]ы 36 жасында футболшылық карьерасын аяқтады. Оның қоштасу матчына көптеген футбол жұлдыздарымен бірге, футбол падищасы [[Пеле]] де келді. Бапкерлік карьерасын мадридтік клубтың ізбасарлар клубын жаттықтырудан бастап, 1959 жылы команданың өзін баптайды. Өмірінің соңғы жағында [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испания құрамасын]] жаттықтырып, [[Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі|1984 жылғы Еуропа чемпионатында]] күміс жүлдеге қол жеткізеді. [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986 жылғы Әлем чемпионатына]] да қатысып, ширек финалда Бельгиядан пенальтилер сериясы арқылы ғана ұтылып қалады. [[Футболдан 1988 жылғы Еуропа біріншілігі|1988 жылы Еуропа чемпионатында]] Испания құрамасы топтық турнирден аса алмай, сәтсіздіктің айыпкері ретінде Муньос бапкерліктен босайды. Арада екі жыл өткен соң даңқты бапкер науқастан қайтыс болады. 2005/06 маусымнан бастап Испания чемпионатында үздік бапкерге берілетін номинация "Мигель Муньос атындағы жүлде" деп аталып келеді. ==Жетістіктері== ===Ойыншы ретінде=== *Испания чемпионы: 1954, 1955, 1957, 1958 *Чемпиондар Кубогы: 1956, 1957, 1958 ===Бапкер ретінде=== *Испания чемпионы: 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1967, 1968, 1969, 1972 *Чемпиондар кубогы: 1960, 1966 *Континентаралық кубок: 1960 *Испания кубогы: 1962, 1970 *Еуропаның күміс жүлдегері: 1984 == Cілтемелер == {{Stub}}{{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Испания футболшылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Сельта ФК ойыншылары]] [[Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары]] [[Санат:Испания футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Гранада ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Лас-Пальмас ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Севилья ФК жаттықтырушылары]] 5n72k8a8vel0ayz3tdxx8x3hc7j53ft 0 599805 3634266 3060538 2026-07-24T12:51:04Z 1nter pares 146705 3634266 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Джованни Трапаттони |сурет = FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Giovanni Trapattoni 03 (cropped).JPG |сурет ені = 210px |суретатауы = |туған күні = 17.3.1939 |туған жері = Кузано-Миланино, [[Италия]] |азаматтығы = {{байрақ|Италия}} |бойы = 175 |салмағы = |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = ''карьерасын аяқтады'' |жастар клубы клубы = {{футбол карьерасы |1953—1959|{{flagicon|Италия}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1959—1971|{{flagicon|Италия}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|274 (3) |1971—1972|{{flagicon|Италия}} [[Варезе (футбол клубы)|Варезе]]|10 (0)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1960—1964|{{flagicon|Италия}} [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италия]]|17 (1)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1973—1976|{{flagicon|Италия}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]| |1976—1986|{{flagicon|Италия}} [[Ювентус]]| |1986—1991|{{flagicon|Италия}} [[Интернационале|Интер]]| |1991—1994|{{flagicon|Италия}} [[Ювентус]]| |1994—1995|{{flagicon|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]| |1995—1996|{{flagicon|Италия}} [[Кальяри (футбол клубы)|Кальяри]]| |1996—1998|{{flagicon|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]| |1998—2000|{{flagicon|Италия}} [[Фиорентина]]| |2000—2004|{{flagicon|Италия}} [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италия]]| |2004—2005|{{flagicon|Португалия}} [[Бенфика]]| |2005—2006|{{flagicon|Германия}} [[Штутгарт]]| |2006—2008|{{flagicon|Аустрия}} [[Ред Булл Зальцбург]]| |2008—2013|{{flagicon|Ирландия}} [[Ирландия Ұлттық футбол құрамасы|Ирландия]]|}} }} '''Джованни Трапаттони''' ({{lang-it|Giovanni Trapattoni}}; [[17 наурыз]] [[1939 жыл]]<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/166748 Тransfermarkt.com]—2000</ref>, [[Кузано-Миланино]], [[Италия]])&nbsp;— [[италия]]лық футболшы және бапкер. == Мансабы == 18 жыл бойы (1953-71) табан аудармай тек "Милан" сапында өнер көрсетті. Онан соң "Варезе" клубында ойнап, 33 жасында футболшылық ғұмырын тәмамдады. Ұлттық құрамаларды және клубтық командаларды басқарып, Ұлттық құрамаларда ешқандай жетістікке жете алмады. Есесіне, клубтық турнирлерде мүмкін болған жүлденің бәрін иемденді. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасын]] бапкер ретінде де, ойыншы ретінде де ұтқан [[Мигель Муньос]]тан кейінгі екінші спортшы. Соңғы рет Ирландия құрамасын жаттықтырып, [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012 жылғы Еуропа чемпионатына]] жолдама алды. Бірақ топтық турнирден аса алмай, бір жылдан соң бапкерліктен босатылды. ==Жетістіктері== ===Ойыншы ретінде=== '''[[Милан (футбол клубы)|Милан]]''' *Италия чемпионы (2): 1962, 1968 *Италия кубогы: 1967 *Чемпиондар кубогы (2): 1963, 1969 *Кубок иелерінің кубогы: 1968 *Континентаралық кубок: 1969 ===Бапкер ретінде=== '''[[Ювентус]]''' *Италия чемпионы (6): 1977, 1978, 1981, 1982, 1984, 1986 *Италия кубогы (2): 1979, 1983 *УЕФА Кубогы: 1977, 1993 *Кубок иелерінің кубогы: 1984 *Чемпиондар Кубогы: 1985 *Континентаралық кубок: 1985 '''[[Интернационале]]''' *Италия чемпионы: 1989 *Италия суперкубогы: 1989 *УЕФА Кубогы: 1991 '''[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]''' *Германия кубогы: 1997 *Неміс Лигасының кубогы: 1997 *Германия кубогы: 1998 '''[[Бенфика]]''' *Португалия чемпионы: 2005 '''[[Ред Булл Зальцбург|Редд Булл (Зальцбург)]]''' *Аустрия чемпионы: 2007 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://int.soccerway.com/players/giovanni-trapattoni/149999/ Профилі (Soccerway.com сайтында)] {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Италия футболшылары]] [[Санат:Италия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] [[Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Ювентус ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Интернационале ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Бавария ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Кальяри ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Фиорентина ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Бенфика ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Штутгарт ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Ред Бул Зальцбург ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Ирландия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] gx50bibkztk2aggqj111zftg30tbve6 0 599890 3634437 3345565 2026-07-25T02:54:48Z 1nter pares 146705 3634437 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Сергей Остапенко | толық аты = Сергей Сергеевич Остапенко |туған күні=23.02.1986 |туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} {{байрақ|КСРО}} |азаматтығы={{Байрақ|Қазақстан}} | бойы = 191 | салмағы = 90 | қазіргі клуб = ''карьерасын аяқтады'' | позиция = шабуылшы | клубтары = {{футбол карьерасы |2003—2008|{{flagicon|Қазақстан}} [[Алматы (футбол клубы)|Алматы]]|117 (27) |2007|{{аренда}}{{flagicon|Қазақстан}} [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]|26 (10) |2008|{{аренда}}{{flagicon|Бельгия}} [[Антверпен (футбол клубы)|Антверпен]]|0 (0) |2009|{{flagicon|Қазақстан}} [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]|9 (0) |2010|{{flagicon|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|Локомотив]]|27 (6) |2011|{{flagicon|Қазақстан}} [[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]|32 (5) |2012—2014|{{flagicon|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|55 (10) |2014|{{аренда}}{{flagicon|Қазақстан}} [[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]|11 (0)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2007—2014|{{Футбол|Қазақстан}} |42 (6)}} }} '''Сергей Сергеевич Остапенко''' ([[23 ақпан]] [[1986 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық футболшы, шабуылшы. [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы]]нда ойнаған. == Мансабы == Карьерасын [[Алматы (футбол клубы)|"Цесна"]] клубында (кейін команда атауы "Алматы" боп өзгертілді) бастаған. Осы клуб сапында жүріп, [[2006 жыл]]ы ұлттық құрамаға шақыртылды. Құрама сапында 2007 жылы маусымда [[Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы|Әзірбайжан]] құрамасына қарсы ойында алаңға шықты. Бұл [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|ЕУРО-2008 турнирінің]] іріктеу матчы болатын. 2007 жылы 21 қараша күні [[Ереван]]да [[Армения Ұлттық футбол құрамасы|Арменияның]] қақпасына алғашқы голын енгізді (бұл ойында Қазақстан 1:0 есебімен ұтты). 2008 жылы қаңтарда [[Максим Нұрланұлы Жалмағамбетов|Максим Жалмағамбетов]] екеуі [[Бельгия]]ның "Антверпен" клубына жалға берілді. Бірақ негізгі құрамға іліге алмай, жыл ортасында "Алматы" клубына қайта оралды. 2014 жылы 28 жасында [[Қайсар (футбол клубы)|"Қайсарда"]] ойнап жүріп карьерасын аяқтады. ==Жетістіктері== *Қазақстанның күміс жүлдегері: 2007, 2011 *Қазақстан кубогы: 2006, 2007, 2010, 2012 *Интертото кубогы: 2007 *Достастық елдері кубогының финалисі: 2009 ==Жеке өмірі== Әйелінің аты - Анна. Балалары: Семен мен Полина. ==Ұлттық құрамадағы голдары== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" |- | 1 || 21. 11. 2007 || Республикалық, Ереван || Армения || 1-0 || ЕУРО-2008 іріктеуі |- | 2 || 20. 08. 2008 || Орталық, Алматы || Андорра || 3-0 ||ӘЧ-2010 іріктеуі |- | 3 || 20. 08. 2008 || Орталық, Алматы || Андорра || 3-0 || ӘЧ-2010 іріктеуі |- | 4 || 6. 09. 2008 || Орталық, Алматы || Украина || 3-1 || ӘЧ-2010 іріктеу |- | 5 || 9. 02. 2011 || Анталья стэдиум || Беларусь || 1-1 || Жолдастық |- | 6 || 6. 09 2011 || Тофик Бахрамов, Баку || Әзірбайжан ||3-2 || Еуро-2002 іріктеуі |} [[Санат:Қазақстан футболшылары]] [[Санат:Астана ФК ойыншылары]] [[Санат:Алматы ФК ойыншылары]] [[Санат:Тобыл ФК ойыншылары]] [[Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары]] [[Санат:Жетісу ФК ойыншылары]] [[Санат:Қайсар ФК ойыншылары]] [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] 419kue6rlhxr4xctawjlguqvjzdxcit 0 601615 3634275 3202752 2026-07-24T12:54:08Z 1nter pares 146705 3634275 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Роберто Фирмино |толық аты = Роберто Фирмино Барбоза де Оливейра |лақап аты = |сурет = 20180610 FIFA Friendly Match Austria vs. Brazil Roberto Firmino 850 1557.jpg |сурет ені = 230px |туған күні = 02.10.1991 |туған жері = [[Масейо]], [[Бразилия]] |азаматтығы = {{байрақ|Бразилия}} |бойы = 181 см |салмағы = |позиция = [[шабуылшы]], [[жартылай қорғаушы]] |қазіргі клуб = [[Әл-Ахли (футбол клубы, Жидда)|Әл-Ахли]] |номері = 10 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |2004—2008|{{ту|Бразилия}} [[КРБ]]| |2008—2011|{{ту|Бразилия}} [[Фигейренсе]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |2009—2011|{{ту|Бразилия}} [[Фигейренсе]]|38 (8) |2011—2015|{{ту|Германия}} [[Хоффенхайм (футбол клубы)|Хоффенхайм]]|140 (38) |2015—2023|{{ту|Англия}} [[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]|256 (82) |2023—|{{ту|Сауд Арабиясы}} [[Әл-Ахли (футбол клубы, Жидда)|Әл-Ахли]]|1 (3)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2014—|{{футбол|Бразилия}}|55 (17)}} |медальдары = {{турнир|[[Футболдан Америка кубогы|Америка Кубогы]]}} {{медаль|Алтын|[[Футболдан Америка кубогы 2019|Бразилия 2019]]}} {{медаль|Күміс|[[Футболдан Америка кубогы 2021|Бразилия 2021]]}} |Commons = Roberto Firmino }} '''Роберто Фирмино Барбоза де Оливейра''' ({{lang-pt|Roberto Firmino Barbosa de Oliveira}}; [[1991 жыл]]ы [[2 қазан]]да туған, [[Масейо]], [[Бразилия]]) — бразилиялық футболшы, "[[Әл-Ахли (футбол клубы, Жидда)|Әл-Ахли]]" клубы мен [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилия құрамасының]] шабуылшысы. == Мансабы == === Клубтық === "[[Фигейренсе]]де" біраз жыл ойнап, 2011 жылы Еуропаға келді. Германияның "[[Хоффенхайм]]" клубындағы алғашқы матчын 2011 жылы 24 ақпанда "Майнцқа" қарсы өткізді. Маусымның соңына дейін Фирмино үш гол соқты. 2015 жылы 24 маусымда ресми түрде "[[Ливерпуль (футбол клубы)|Ливерпуль]]" футболшысына айналды. Клубтағы алғашқы голын сол жылдың 21 қарашасында "[[Манчестер Сити]]" қақпасына енгізді. Фирминоның ойыны ұнаған "Ливерпуль" фанаттары оған Бобби деп ат қойып алған. Футбошының өзі бұл жаңа есімнің өзіне керемет ұнайтынын бірнеше мәлімдеді. === Ұлттық құрама === Ұлттық құрама сапында алғашқы ойынын 2014 жылы 12 қараша күні [[Түркия Ұлттық футбол құрамасы|Түркия құрамасына]] қарсы өткізді<ref>[http://www.sovsport.ru/news/text-item/791634 Роберто Фирмино: Бразилия сапында ойнау қандай бақыт!]{{ref-ru}}</ref>. Алғашқы голын алты күн өткен соң [[Аустрия Ұлттық футбол құрамасы|Аустрияның]] қақпасына енгізді<ref>[http://www.bbc.com/sport/football/30107820 Austria 1-2 Brazil: Roberto Firmino strikes late winner]{{ref-en}}</ref>. == Жетістіктері == * [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасы]]ның жеңімпазы: [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] * [[Футболдан Америка кубогы]]ның иегері: [[Футболдан Америка кубогы 2019|2019]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Cілтемелер == * [http://www.fussballdaten.de/spieler/firminoroberto/2012/ Футболшының профилі] * [http://thetopforward.com/ru/view?id=53 Футболшының стаистикасы] {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Бразилия футболшылары]] [[Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:Фигейренсе ФК ойыншылары]] [[Санат:Хоффенхайм ФК ойыншылары]] [[Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары]] [[Санат:Әл-Ахли Жидда ФК ойыншылары]] qfqdmmb60opbcfrj7krkgobstqjjkwn 0 601842 3634296 3225135 2026-07-24T15:55:13Z 1nter pares 146705 3634296 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Эйсебио |толық аты = Эузебиу да Силва Феррейра |сурет = Eusébio da Silva Ferreira.jpg |сурет ені = 250px |сурет атауы = |лақап аты = ''Қара маржан''<ref name="guardian.co.uk">[http://www.guardian.co.uk/football/2010/jun/06/eusebio-africa-world-cup From Africa to posterity: How Eusébio lit up the World Cup]</ref> |туған күні= 25.01.1941 |туған жері = Мапуту, [[Мозамбик|Португалиялық Шығыс Африка]] |қайтыс болған күні= 5.01.2014 |қайтыс болған жері = [[Лиссабон]], [[Португалия]] |азаматтығы={{байрақ|Португалия}} |бойы = 175 |позиция = шабуылшы |жастар клубы = {{футбол карьерасы ||{{Flagicon|Мозамбик}} [[Машакене|Спортинг Лоуренсу-Маркиш]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1957—1960|{{Flagicon|Мозамбик}} [[Машакене|Спортинг Лоуренсу-Маркиш]]|42 (77) |1960—1975|{{Flagicon|Португалия}} [[Бенфика]]|301 (316) |1975|{{Flagicon|АҚШ}} [[Бостон Минитмен]]|8 (2) |1975—1976|{{Flagicon|Мексика}} [[Монтеррей (футбол клубы)|Монтеррей]]|10 (1) |1976|{{Flagicon|АҚШ}} [[Торонто Метрос-Кроэйша]]|25 (18) |1976—1977|{{Flagicon|Португалия}} [[Бейра-Мар (футбол клубы)|Бейра-Мар]]|12 (3) |1977|{{Flagicon|АҚШ}} [[Лас-Вегас Квиксилверс]]|17 (2) |1977—1978|{{Flagicon|Португалия}} [[Униан ди Томар]]|10 (3)<ref>[http://uniaotomar.wordpress.com/2014/01/05/eusebio-no-uniao-de-tomar/ Eusébio no União de Tomar].</ref> |1978|{{Flagicon|АҚШ|20px}} [[Нью-Джерси Американс]]|9 (2) |1957—1978|'''Барлығы'''|'''434 (424)'''}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1961—1973|{{футбол|Португалия}} |64 (41)}} |медали = {{турнир|[[Чемпионат мира по футболу|Чемпионаты мира]]}} }} '''Эузебиу да Силва Феррейра''' ({{lang-pt|Eusébio da Silva Ferreira}}; {{IPA|eu'zɛβiu dɐ 'siɫvɐ fɨ'ʁɐiɾɐ}}; [[25 қаңтар]] [[1942 жыл|1942]], [[Мапуту|Лоуренсу-Маркиш]] — 5 қаңтар 2014, Лиссабон) — португалиялық футболшы. [[Португалия Ұлттық футбол құрамасы]]ның үздік шабуылшыларының бірі. == Мансабы == Эйсебио 1941 жылы 25 қаңтарда қазіргі [[Мозамбик]] территориясындағы Португалияның Шығыс Африка атты иелігінде дүниеге келген. Бала күнінен доп қуып өскен оны 1958 жылғы әлем чемпионатынан соң "Пеле" деп атай бастаған. Оны алғаш көргендердің бірі бразилиялық футболшы — Карлос Бауэр. Ол "Бенфиканың" бапкері [[Бела Гуттманн|Бэла Гуттманға]] Эйсебионы "[[Бенфика]]ға" алу жайлы ақыл береді. Бауэр Эйсебионы "[[Сан-Паулу (футбол клубы)|Сан-Паулуға]]" әкетпек те болады, бірақ "Сан-Паулу" клубының басшылығы оны қалай қоймайды. Солайша, "Спортинг Лоуренсу-Маркиш" клубында ойнап жүрген жерінен "Бенфиканың" дәм-тұзы бұйырыпты. "Бенфика" сапында ұзақ жылдар ойнап, бірнеше рет ірі жетістіктерге жеткен. 1961 жылы "Бенфика" [[Еуропа чемпиондары кубогы 1960/61|УЕФА Чемпиондар Кубогында]] "[[Реал Мадрид|Реалдың]]" бес жылдық гегемониясын тоқтатып, турнир жеңімпазы атанады. Эйсебио сол жылы-ақ [[Португалия Ұлттық футбол құрамасы|Португалия]] құрамасына қабылданады. [[Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі|1966 жылғы әлем чемпионатында]] Португалия құрамасы дебьютант ретінде қатысып, жартылай финалға дейін жетеді. Эйсебио турнирде 9 гол соғып, чемпионаттың сұрмергені атанады. Осы чемпионатта оны [[Пеле|Пелеге]] теңеушілер тым көбейіп кетеді. :''"Пеленің футболшы ретінде баға жетпес бес қасиеті бар. Менен сол бес қасиеттің біреуінің ғана жұқанасы табылды"'' ('''Эйсебионың пікірлерінен''') 1966 жылдан соң Эйсебионың карьерасында тоқырау пайда болады. Мұнысы Португалия құрамасының тағдырына да әсер етіп, мұнан соң ешқандай ірі турнирлердің финалдық кезеңіне шыға алмайды. Эйсебио кейін түрлі клубтарда үзіп-жұлып қана ойнады да, 70-жылдардың соңында карьерасын аяқтады. 1992 жылы қаңтар айында Лиссабондағы "[[Эштадиу да Луж]]" стадионында Эйсебиоға арнап ескерткіш орнатылды. 2014 жылы 4 қаңтар күні ауруханада қайтыс болды. ==Қызықты фактілер== 1982-86 жылдары әлем чемпионатында ойнаған Польша құрамасының шабуылшысы [[Влодзимеж Смолярек]] өз ұлының атын Эйсебионың құрметіне Эусебиуш деп қойды. Кейін [[Эузебиуш Смолярек|Эусебиуш Смолярек]] те поляктар құрамасының талантты шабуылшысына айналған. ==Жетістіктері== ===Командалық=== *Португалия чемпионы (11): 1960/61, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1974/75 *Португалия кубогы (5): 1962, 1964, 1969, 1970, 1972 *УЕФА Чемпиондар кубогы: 1961/62 *Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1966 ===Жекелей=== *"Алтын доп иегері": 1965 *Португалияның үздік футболшысы (2): 1970, 1973 *Әлем чемпионатының үздік мергені: 1966 (9 гол) *"ФИФА 100" тізіміне енген. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Португалия футболшылары]] [[Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Бенфика ФК ойыншылары]] [[Санат:Монтеррей ФК ойыншылары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] nb0j2m9m7i6gohrsx1levc1ntv563w4 0 602001 3634365 3565581 2026-07-24T17:57:07Z Sagzhan 29953 3634365 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Автокөлік | атауы =ВАЗ-2109 | модель = | фото = Hagerty Classic Cars UK Festival of the Unexceptional 2017 - 35982374681.jpg | өндіруші = [[АвтоВАЗ]] | басқа атауы = | өндіріс жылдары = 1987–2004 | зауыттар = [[СССР]])<br /> {{RUS}} [[АвтоВАЗ]] ([[Тольятти]], {{RUS}}) [[РосЛада]] ([[Сызрань]], {{RUS}})<br /> {{UKR}} [[ЗАЗ]] ([[Запорожье]], {{UKR}} Анто-Рус ([[Херсон]] | платформа = ВАЗ-2108 | класс = | сегмент = В | шанақ типі = | шанақ модификациялары = | компоновка = | дөңгелек формуласы = 4×2 | жетек = | қозғалтқыш = | берілістер қорабы = | дөңгелек базасы = 2460 | ұзындығы = 4006 | ені = 1660 | биіктігі = 1402 | алдыңғы сорап = 1400 | артқы сорап = 1370 | клиренс = 170 | салмағы = 945 | толық салмағы = | жүккөтергіштігі = 43 л | жанармай шығыны = | бак көлемі = | макс.жылдамдық = 180 км/сағ | екпін = | аэродинамикалық кедергі коэффициенті = | ұқсас = ВАЗ-2108 | байланысты модельдер = | дизайнер = | ортаққор = VAZ-2109 | модификациялар = | ұрпақ = }} '''ВАЗ-2109 «Спутник»''' — [[Кеңес Одағы]] мен [[Ресей]]де шығарылған алдыңғы жетекпен қозғалатын, шағын кластағы бес есікті [[хэтчбэк]] жеңіл автомобилі.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Автокөлік [[Еділ автомобиль зауыты]]нда (АвтоВАЗ) 1987–2004 жылдары жаппай өндірілді, ал 1999 жылғы қарашадан 2005 жылғы желтоқсанға дейін Сызрань қаласындағы «РосЛада» кәсіпорнында құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://auto.vercity.ru/ |title=ВАЗ-2109 сипаттамасы |website=VerCity |access-date=2026-07-23}}</ref> 2004 жылдан 2011 жылдың соңына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинадағы [[ЗАЗ]] зауытында машина жиынтықтарынан құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zaz.ua/ |title=ЗАЗ тарихы |website=ЗАЗ |access-date=2026-07-23}}</ref> ВАЗ-2109 — [[ВАЗ-2108]] моделінің бес есікті нұсқасы және ''Lada Sputnik'' (кейіннен ''Lada Samara'') модельдер тобына жатады.<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> Халық арасында бұл модель «'''тоғыздық'''» ({{lang-ru|девятка}}) және «'''қашау'''» ({{lang-ru|зубило}}) деген бейресми атаулармен кеңінен танылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> == Тарихы == ВАЗ-2109 сериялық өндірісі 1987 жылы басталды.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA модельдерінің тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Алғашқы үлгілеріне жұмыс көлемі 1,1, 1,3 және 1,5 литр болатын қатарлы төрт цилиндрлі, сегіз клапанды карбюраторлы бензин қозғалтқыштары орнатылды.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства «Самара» |publisher=Третий Рим |year=2003}}</ref> 1991 жылы автомобильдің алдыңғы бөлігі жаңартылып, ұзартылған алдыңғы қанаттар мен жаңа капот пішіні енгізілді.<ref>{{cite web |url=https://auto.mail.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=Авто Mail |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994 жылдан бастап 1,5 литрлік қозғалтқыштар отын бүрку жүйесімен жабдықтала бастады.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=Самара модельдерінің эволюциясы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> Экспорттық нарықтар үшін кондиционер, электрлі әйнек көтергіштер, гидрокүшейткіш руль, люк және каталитикалық бейтараптандырғыш сияқты қосымша жабдықтар ұсынылды.<ref>{{cite book |title=Lada Samara Repair Manual |publisher=Haynes Publishing |year=1998}}</ref> == Құрылысы == ВАЗ-2109 екі көлемді бес есікті [[хэтчбэк]] шанағымен жабдықталған.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства ВАЗ-2108, 2109 |publisher=За рулём |year=2001}}</ref> Алдыңғы аспасы — тәуелсіз '''MacPherson''' типті, ал артқы аспасы — бұралу арқалығы бар жартылай тәуелсіз құрылым.<ref>{{cite web |url=https://лада.онлайн/ |title=ВАЗ-2109 техникалық сипаттамалары |website=Лада Онлайн |access-date=2026-07-23}}</ref> Автомобиль тек механикалық беріліс қорабымен жабдықталды. Трансмиссия құрамына бір дискілі құрғақ ілініс, 4 немесе 5 сатылы механикалық беріліс қорабы, басты беріліс, конусты дифференциал және тең бұрыштық жылдамдық шарнирлері (ШРУС) бар жетек біліктері кірді.<ref>{{cite book |title=Руководство по ремонту ВАЗ-2108/2109 |publisher=Третий Рим |year=2005}}</ref> == Модификациялары == ВАЗ-2109 өндірісі барысында бірнеше нұсқада шығарылды:<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA Samara модельдері |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> * '''ВАЗ-2109''' — негізгі модель, 1,3 литрлік карбюраторлы қозғалтқыш (1987–1997); * '''ВАЗ-21091''' — 1,1 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1987–1997); * '''ВАЗ-21093''' — 1,5 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1988–2006); * '''ВАЗ-21096''' — оң жақ рульді экспорттық нұсқа; * '''ВАЗ-21093i''' — 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (тәжірибелік өндірісі 1994 жылдан, жаппай өндірісі 1998 жылғы сәуірден); * '''ВАЗ-2109-91''' — ВАЗ-415 роторлы-поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған нұсқа; * '''ВАЗ-2109 Carlota''' — Бельгияның ''Scaldia-Volga'' компаниясы шығарған экспорттық модификация (1991–1996); * '''ВАЗ-2109 Baltic GL (L)''' — Финляндиядағы ''Valmet'' кәсіпорнында шығарылған, 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1995–1998).<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> '''ВАЗ-2109 «Спутник» / Самара («Девятка» бейресми атауы)''' — хетчбэк корпусымен кішігірім сыныптың ІІ топтағы кеңестік және ресейлік алдыңғы жетекті көлігі. Ол 1987-2004 жылдары аралығында Волжск автомобиль зауытында шығарылды. 2004 жылдан бастап 2011 жылдың аяғына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинаның ZAZ зауытында автомобиль жинақтарынан құрастырылды. Ол модельдер Lada спутниктік отбасында ВАЗ-2108 бес есікті модификациялауды ұсынады. == Автокөліктің жасалу тарихы == Автокөлік 1987 жылы шығара бастады. Алғашында, автомобиль 1100, 1300 және 1500 ғғ көлемі Inline 4-цилиндрлі 8-клапан карбюратор бензин қозғалтқышы жабдықталған. 1991 жылы машина «алдыңғы аяғында» жаңа дизайны әзірленді алдыңғы дизайнымен автомобильдер дереу ВАЗ-21099 седанның шыққаннан кейін шығара бастады. 1994 жылдан бастап, осы машиналардың, сондай-ақ бөлінген жанармай бүрку отын инъекцияны қолданбалы онда 4-8-цилиндрлі бензин қозғалтқыш клапаны ВАЗ-21083 1500 куб құрылған айналды. ВАЗ-2109 фин нұсқасында ол қосымша кондиционер, электрлі әйнек көтергіш, электрлі рөл, төбесінде қақпағы орнату мүмкін болды. == Автокөліктің құрылғысы == === Құрастырылуы === === Қозғалтқыш === === Трансмиссиясы === === Жүріс бөлігі === === Автокөліктің шанағы === === Техникалық сипаттама === == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == [[Санат:Хэтчбектер]] [[Санат:ВАЗ автомобильдері]] cs39bdkd0nlb5jd1cvx6tw4u2nl4lyt 3634367 3634365 2026-07-24T17:57:43Z Sagzhan 29953 3634367 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Автокөлік | атауы =ВАЗ-2109 | модель = | фото = Hagerty Classic Cars UK Festival of the Unexceptional 2017 - 35982374681.jpg | өндіруші = [[АвтоВАЗ]] | басқа атауы = | өндіріс жылдары = 1987–2004 | зауыттар = [[СССР]])<br /> {{RUS}} [[АвтоВАЗ]] ([[Тольятти]], {{RUS}}) [[РосЛада]] ([[Сызрань]], {{RUS}})<br /> {{UKR}} [[ЗАЗ]] ([[Запорожье]], {{UKR}} Анто-Рус ([[Херсон]] | платформа = ВАЗ-2108 | класс = | сегмент = В | шанақ типі = | шанақ модификациялары = | компоновка = | дөңгелек формуласы = 4×2 | жетек = | қозғалтқыш = | берілістер қорабы = | дөңгелек базасы = 2460 | ұзындығы = 4006 | ені = 1660 | биіктігі = 1402 | алдыңғы сорап = 1400 | артқы сорап = 1370 | клиренс = 170 | салмағы = 945 | толық салмағы = | жүккөтергіштігі = 43 л | жанармай шығыны = | бак көлемі = | макс.жылдамдық = 180 км/сағ | екпін = | аэродинамикалық кедергі коэффициенті = | ұқсас = ВАЗ-2108 | байланысты модельдер = | дизайнер = | ортаққор = VAZ-2109 | модификациялар = | ұрпақ = }} '''ВАЗ-2109 «Спутник»''' — [[Кеңес Одағы]] мен [[Ресей]]де шығарылған алдыңғы жетекпен қозғалатын, шағын кластағы бес есікті [[хэтчбэк]] жеңіл автомобилі.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Автокөлік [[Еділ автомобиль зауыты]]нда (АвтоВАЗ) 1987–2004 жылдары жаппай өндірілді, ал 1999 жылғы қарашадан 2005 жылғы желтоқсанға дейін Сызрань қаласындағы «РосЛада» кәсіпорнында құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://auto.vercity.ru/ |title=ВАЗ-2109 сипаттамасы |website=VerCity |access-date=2026-07-23}}</ref> 2004 жылдан 2011 жылдың соңына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинадағы [[ЗАЗ]] зауытында машина жиынтықтарынан құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zaz.ua/ |title=ЗАЗ тарихы |website=ЗАЗ |access-date=2026-07-23}}</ref> ВАЗ-2109 — [[ВАЗ-2108]] моделінің бес есікті нұсқасы және ''Lada Sputnik'' (кейіннен ''Lada Samara'') модельдер тобына жатады.<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> Халық арасында бұл модель «'''тоғыздық'''» ({{lang-ru|девятка}}) және «'''қашау'''» ({{lang-ru|зубило}}) деген бейресми атаулармен кеңінен танылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> == Тарихы == ВАЗ-2109 сериялық өндірісі 1987 жылы басталды.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA модельдерінің тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Алғашқы үлгілеріне жұмыс көлемі 1,1, 1,3 және 1,5 литр болатын қатарлы төрт цилиндрлі, сегіз клапанды карбюраторлы бензин қозғалтқыштары орнатылды.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства «Самара» |publisher=Третий Рим |year=2003}}</ref> 1991 жылы автомобильдің алдыңғы бөлігі жаңартылып, ұзартылған алдыңғы қанаттар мен жаңа капот пішіні енгізілді.<ref>{{cite web |url=https://auto.mail.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=Авто Mail |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994 жылдан бастап 1,5 литрлік қозғалтқыштар отын бүрку жүйесімен жабдықтала бастады.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=Самара модельдерінің эволюциясы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> Экспорттық нарықтар үшін кондиционер, электрлі әйнек көтергіштер, гидрокүшейткіш руль, люк және каталитикалық бейтараптандырғыш сияқты қосымша жабдықтар ұсынылды.<ref>{{cite book |title=Lada Samara Repair Manual |publisher=Haynes Publishing |year=1998}}</ref> == Құрылысы == ВАЗ-2109 екі көлемді бес есікті [[хэтчбэк]] шанағымен жабдықталған.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства ВАЗ-2108, 2109 |publisher=За рулём |year=2001}}</ref> Алдыңғы аспасы — тәуелсіз '''MacPherson''' типті, ал артқы аспасы — бұралу арқалығы бар жартылай тәуелсіз құрылым.<ref>{{cite web |url=https://лада.онлайн/ |title=ВАЗ-2109 техникалық сипаттамалары |website=Лада Онлайн |access-date=2026-07-23}}</ref> Автомобиль тек механикалық беріліс қорабымен жабдықталды. Трансмиссия құрамына бір дискілі құрғақ ілініс, 4 немесе 5 сатылы механикалық беріліс қорабы, басты беріліс, конусты дифференциал және тең бұрыштық жылдамдық шарнирлері (ШРУС) бар жетек біліктері кірді.<ref>{{cite book |title=Руководство по ремонту ВАЗ-2108/2109 |publisher=Третий Рим |year=2005}}</ref> == Модификациялары == ВАЗ-2109 өндірісі барысында бірнеше нұсқада шығарылды:<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA Samara модельдері |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> * '''ВАЗ-2109''' — негізгі модель, 1,3 литрлік карбюраторлы қозғалтқыш (1987–1997); * '''ВАЗ-21091''' — 1,1 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1987–1997); * '''ВАЗ-21093''' — 1,5 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1988–2006); * '''ВАЗ-21096''' — оң жақ рульді экспорттық нұсқа; * '''ВАЗ-21093i''' — 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (тәжірибелік өндірісі 1994 жылдан, жаппай өндірісі 1998 жылғы сәуірден); * '''ВАЗ-2109-91''' — ВАЗ-415 роторлы-поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған нұсқа; * '''ВАЗ-2109 Carlota''' — Бельгияның ''Scaldia-Volga'' компаниясы шығарған экспорттық модификация (1991–1996); * '''ВАЗ-2109 Baltic GL (L)''' — Финляндиядағы ''Valmet'' кәсіпорнында шығарылған, 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1995–1998).<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хэтчбектер]] [[Санат:ВАЗ автомобильдері]] mp1d5s2intv044x4w1smekzcsd7qcze 3634368 3634367 2026-07-24T17:58:38Z Sagzhan 29953 3634368 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Автокөлік | атауы =ВАЗ-2109 | модель = | фото = Hagerty Classic Cars UK Festival of the Unexceptional 2017 - 35982374681.jpg | өндіруші = [[АвтоВАЗ]] | басқа атауы = | өндіріс жылдары = 1987–2004 | зауыттар = {{USSR}}<br /> {{RUS}} [[АвтоВАЗ]] ([[Тольятти]], {{RUS}}) [[РосЛада]] ([[Сызрань]], {{RUS}})<br /> {{UKR}} [[ЗАЗ]] ([[Запорожье]], {{UKR}} Анто-Рус ([[Херсон]] | платформа = ВАЗ-2108 | класс = | сегмент = В | шанақ типі = | шанақ модификациялары = | компоновка = | дөңгелек формуласы = 4×2 | жетек = | қозғалтқыш = | берілістер қорабы = | дөңгелек базасы = 2460 | ұзындығы = 4006 | ені = 1660 | биіктігі = 1402 | алдыңғы сорап = 1400 | артқы сорап = 1370 | клиренс = 170 | салмағы = 945 | толық салмағы = | жүккөтергіштігі = 43 л | жанармай шығыны = | бак көлемі = | макс.жылдамдық = 180 км/сағ | екпін = | аэродинамикалық кедергі коэффициенті = | ұқсас = ВАЗ-2108 | байланысты модельдер = | дизайнер = | ортаққор = VAZ-2109 | модификациялар = | ұрпақ = }} '''ВАЗ-2109 «Спутник»''' — [[Кеңес Одағы]] мен [[Ресей]]де шығарылған алдыңғы жетекпен қозғалатын, шағын кластағы бес есікті [[хэтчбэк]] жеңіл автомобилі.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Автокөлік [[Еділ автомобиль зауыты]]нда (АвтоВАЗ) 1987–2004 жылдары жаппай өндірілді, ал 1999 жылғы қарашадан 2005 жылғы желтоқсанға дейін Сызрань қаласындағы «РосЛада» кәсіпорнында құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://auto.vercity.ru/ |title=ВАЗ-2109 сипаттамасы |website=VerCity |access-date=2026-07-23}}</ref> 2004 жылдан 2011 жылдың соңына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинадағы [[ЗАЗ]] зауытында машина жиынтықтарынан құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zaz.ua/ |title=ЗАЗ тарихы |website=ЗАЗ |access-date=2026-07-23}}</ref> ВАЗ-2109 — [[ВАЗ-2108]] моделінің бес есікті нұсқасы және ''Lada Sputnik'' (кейіннен ''Lada Samara'') модельдер тобына жатады.<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> Халық арасында бұл модель «'''тоғыздық'''» ({{lang-ru|девятка}}) және «'''қашау'''» ({{lang-ru|зубило}}) деген бейресми атаулармен кеңінен танылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> == Тарихы == ВАЗ-2109 сериялық өндірісі 1987 жылы басталды.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA модельдерінің тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Алғашқы үлгілеріне жұмыс көлемі 1,1, 1,3 және 1,5 литр болатын қатарлы төрт цилиндрлі, сегіз клапанды карбюраторлы бензин қозғалтқыштары орнатылды.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства «Самара» |publisher=Третий Рим |year=2003}}</ref> 1991 жылы автомобильдің алдыңғы бөлігі жаңартылып, ұзартылған алдыңғы қанаттар мен жаңа капот пішіні енгізілді.<ref>{{cite web |url=https://auto.mail.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=Авто Mail |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994 жылдан бастап 1,5 литрлік қозғалтқыштар отын бүрку жүйесімен жабдықтала бастады.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=Самара модельдерінің эволюциясы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> Экспорттық нарықтар үшін кондиционер, электрлі әйнек көтергіштер, гидрокүшейткіш руль, люк және каталитикалық бейтараптандырғыш сияқты қосымша жабдықтар ұсынылды.<ref>{{cite book |title=Lada Samara Repair Manual |publisher=Haynes Publishing |year=1998}}</ref> == Құрылысы == ВАЗ-2109 екі көлемді бес есікті [[хэтчбэк]] шанағымен жабдықталған.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства ВАЗ-2108, 2109 |publisher=За рулём |year=2001}}</ref> Алдыңғы аспасы — тәуелсіз '''MacPherson''' типті, ал артқы аспасы — бұралу арқалығы бар жартылай тәуелсіз құрылым.<ref>{{cite web |url=https://лада.онлайн/ |title=ВАЗ-2109 техникалық сипаттамалары |website=Лада Онлайн |access-date=2026-07-23}}</ref> Автомобиль тек механикалық беріліс қорабымен жабдықталды. Трансмиссия құрамына бір дискілі құрғақ ілініс, 4 немесе 5 сатылы механикалық беріліс қорабы, басты беріліс, конусты дифференциал және тең бұрыштық жылдамдық шарнирлері (ШРУС) бар жетек біліктері кірді.<ref>{{cite book |title=Руководство по ремонту ВАЗ-2108/2109 |publisher=Третий Рим |year=2005}}</ref> == Модификациялары == ВАЗ-2109 өндірісі барысында бірнеше нұсқада шығарылды:<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA Samara модельдері |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> * '''ВАЗ-2109''' — негізгі модель, 1,3 литрлік карбюраторлы қозғалтқыш (1987–1997); * '''ВАЗ-21091''' — 1,1 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1987–1997); * '''ВАЗ-21093''' — 1,5 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1988–2006); * '''ВАЗ-21096''' — оң жақ рульді экспорттық нұсқа; * '''ВАЗ-21093i''' — 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (тәжірибелік өндірісі 1994 жылдан, жаппай өндірісі 1998 жылғы сәуірден); * '''ВАЗ-2109-91''' — ВАЗ-415 роторлы-поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған нұсқа; * '''ВАЗ-2109 Carlota''' — Бельгияның ''Scaldia-Volga'' компаниясы шығарған экспорттық модификация (1991–1996); * '''ВАЗ-2109 Baltic GL (L)''' — Финляндиядағы ''Valmet'' кәсіпорнында шығарылған, 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1995–1998).<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хэтчбектер]] [[Санат:ВАЗ автомобильдері]] n3oem2fki4l0zkn4n2zhgmta39iiqw7 3634369 3634368 2026-07-24T17:59:19Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634369 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Автокөлік | атауы =ВАЗ-2109 | модель = | фото = Hagerty Classic Cars UK Festival of the Unexceptional 2017 - 35982374681.jpg | өндіруші = [[АвтоВАЗ]] | басқа атауы = | өндіріс жылдары = 1987–2004 | зауыттар = {{USSR}}<br /> {{RUS}} [[АвтоВАЗ]] ([[Тольятти]], {{RUS}}) [[РосЛада]] ([[Сызрань]], {{RUS}})<br /> {{UKR}} [[ЗАЗ]] ([[Запорожье]], {{UKR}} Анто-Рус ([[Херсон]] | платформа = ВАЗ-2108 | класс = | сегмент = В | шанақ типі = | шанақ модификациялары = | компоновка = | дөңгелек формуласы = 4×2 | жетек = | қозғалтқыш = | берілістер қорабы = | дөңгелек базасы = 2460 | ұзындығы = 4006 | ені = 1660 | биіктігі = 1402 | алдыңғы сорап = 1400 | артқы сорап = 1370 | клиренс = 170 | салмағы = 945 | толық салмағы = | жүккөтергіштігі = 43 л | жанармай шығыны = | бак көлемі = | макс.жылдамдық = 180 км/сағ | екпін = | аэродинамикалық кедергі коэффициенті = | ұқсас = ВАЗ-2108 | байланысты модельдер = | дизайнер = | ортаққор = VAZ-2109 | модификациялар = | ұрпақ = }} '''ВАЗ-2109 «Спутник»''' — [[Кеңес Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] мен [[Ресей]]де шығарылған алдыңғы жетекпен қозғалатын, шағын кластағы бес есікті [[хэтчбэк]] жеңіл автомобилі.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Автокөлік [[Еділ автомобиль зауыты]]нда (АвтоВАЗ) 1987–2004 жылдары жаппай өндірілді, ал 1999 жылғы қарашадан 2005 жылғы желтоқсанға дейін Сызрань қаласындағы «РосЛада» кәсіпорнында құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://auto.vercity.ru/ |title=ВАЗ-2109 сипаттамасы |website=VerCity |access-date=2026-07-23}}</ref> 2004 жылдан 2011 жылдың соңына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинадағы [[ЗАЗ]] зауытында машина жиынтықтарынан құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zaz.ua/ |title=ЗАЗ тарихы |website=ЗАЗ |access-date=2026-07-23}}</ref> ВАЗ-2109 — [[ВАЗ-2108]] моделінің бес есікті нұсқасы және ''Lada Sputnik'' (кейіннен ''Lada Samara'') модельдер тобына жатады.<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> Халық арасында бұл модель «'''тоғыздық'''» ({{lang-ru|девятка}}) және «'''қашау'''» ({{lang-ru|зубило}}) деген бейресми атаулармен кеңінен танылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> == Тарихы == ВАЗ-2109 сериялық өндірісі 1987 жылы басталды.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA модельдерінің тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Алғашқы үлгілеріне жұмыс көлемі 1,1, 1,3 және 1,5 литр болатын қатарлы төрт цилиндрлі, сегіз клапанды карбюраторлы бензин қозғалтқыштары орнатылды.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства «Самара» |publisher=Третий Рим |year=2003}}</ref> 1991 жылы автомобильдің алдыңғы бөлігі жаңартылып, ұзартылған алдыңғы қанаттар мен жаңа капот пішіні енгізілді.<ref>{{cite web |url=https://auto.mail.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=Авто Mail |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994 жылдан бастап 1,5 литрлік қозғалтқыштар отын бүрку жүйесімен жабдықтала бастады.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=Самара модельдерінің эволюциясы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> Экспорттық нарықтар үшін кондиционер, электрлі әйнек көтергіштер, гидрокүшейткіш руль, люк және каталитикалық бейтараптандырғыш сияқты қосымша жабдықтар ұсынылды.<ref>{{cite book |title=Lada Samara Repair Manual |publisher=Haynes Publishing |year=1998}}</ref> == Құрылысы == ВАЗ-2109 екі көлемді бес есікті [[хэтчбэк]] шанағымен жабдықталған.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства ВАЗ-2108, 2109 |publisher=За рулём |year=2001}}</ref> Алдыңғы аспасы — тәуелсіз '''MacPherson''' типті, ал артқы аспасы — бұралу арқалығы бар жартылай тәуелсіз құрылым.<ref>{{cite web |url=https://лада.онлайн/ |title=ВАЗ-2109 техникалық сипаттамалары |website=Лада Онлайн |access-date=2026-07-23}}</ref> Автомобиль тек механикалық беріліс қорабымен жабдықталды. Трансмиссия құрамына бір дискілі құрғақ ілініс, 4 немесе 5 сатылы механикалық беріліс қорабы, басты беріліс, конусты дифференциал және тең бұрыштық жылдамдық шарнирлері (ШРУС) бар жетек біліктері кірді.<ref>{{cite book |title=Руководство по ремонту ВАЗ-2108/2109 |publisher=Третий Рим |year=2005}}</ref> == Модификациялары == ВАЗ-2109 өндірісі барысында бірнеше нұсқада шығарылды:<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA Samara модельдері |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> * '''ВАЗ-2109''' — негізгі модель, 1,3 литрлік карбюраторлы қозғалтқыш (1987–1997); * '''ВАЗ-21091''' — 1,1 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1987–1997); * '''ВАЗ-21093''' — 1,5 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1988–2006); * '''ВАЗ-21096''' — оң жақ рульді экспорттық нұсқа; * '''ВАЗ-21093i''' — 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (тәжірибелік өндірісі 1994 жылдан, жаппай өндірісі 1998 жылғы сәуірден); * '''ВАЗ-2109-91''' — ВАЗ-415 роторлы-поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған нұсқа; * '''ВАЗ-2109 Carlota''' — Бельгияның ''Scaldia-Volga'' компаниясы шығарған экспорттық модификация (1991–1996); * '''ВАЗ-2109 Baltic GL (L)''' — Финляндиядағы ''Valmet'' кәсіпорнында шығарылған, 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1995–1998).<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хэтчбектер]] [[Санат:ВАЗ автомобильдері]] j4obx0m06ko78jzi3un7n3adgun8rw2 3634370 3634369 2026-07-24T17:59:36Z Sagzhan 29953 3634370 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Автокөлік | атауы =ВАЗ-2109 | модель = | фото = Hagerty Classic Cars UK Festival of the Unexceptional 2017 - 35982374681.jpg | өндіруші = [[АвтоВАЗ]] | басқа атауы = | өндіріс жылдары = 1987–2004 | зауыттар = {{USSR}}<br /> {{RUS}} [[АвтоВАЗ]] ([[Тольятти]], {{RUS}}) [[РосЛада]] ([[Сызрань]], {{RUS}})<br /> {{UKR}} [[ЗАЗ]] ([[Запорожье]], {{UKR}} Анто-Рус ([[Херсон]] | платформа = ВАЗ-2108 | класс = | сегмент = В | шанақ типі = | шанақ модификациялары = | компоновка = | дөңгелек формуласы = 4×2 | жетек = | қозғалтқыш = | берілістер қорабы = | дөңгелек базасы = 2460 | ұзындығы = 4006 | ені = 1660 | биіктігі = 1402 | алдыңғы сорап = 1400 | артқы сорап = 1370 | клиренс = 170 | салмағы = 945 | толық салмағы = | жүккөтергіштігі = 43 л | жанармай шығыны = | бак көлемі = | макс.жылдамдық = 180 км/сағ | екпін = | аэродинамикалық кедергі коэффициенті = | ұқсас = ВАЗ-2108 | байланысты модельдер = | дизайнер = | ортаққор = VAZ-2109 | модификациялар = | ұрпақ = }} '''ВАЗ-2109 «Спутник»''' — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] мен [[Ресей]]де шығарылған алдыңғы жетекпен қозғалатын, шағын кластағы бес есікті [[хэтчбэк]] жеңіл автомобилі.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Автокөлік [[Еділ автомобиль зауыты]]нда (АвтоВАЗ) 1987–2004 жылдары жаппай өндірілді, ал 1999 жылғы қарашадан 2005 жылғы желтоқсанға дейін Сызрань қаласындағы «РосЛада» кәсіпорнында құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://auto.vercity.ru/ |title=ВАЗ-2109 сипаттамасы |website=VerCity |access-date=2026-07-23}}</ref> 2004 жылдан 2011 жылдың соңына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинадағы [[ЗАЗ]] зауытында машина жиынтықтарынан құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zaz.ua/ |title=ЗАЗ тарихы |website=ЗАЗ |access-date=2026-07-23}}</ref> ВАЗ-2109 — [[ВАЗ-2108]] моделінің бес есікті нұсқасы және ''Lada Sputnik'' (кейіннен ''Lada Samara'') модельдер тобына жатады.<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> Халық арасында бұл модель «'''тоғыздық'''» ({{lang-ru|девятка}}) және «'''қашау'''» ({{lang-ru|зубило}}) деген бейресми атаулармен кеңінен танылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> == Тарихы == ВАЗ-2109 сериялық өндірісі 1987 жылы басталды.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA модельдерінің тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Алғашқы үлгілеріне жұмыс көлемі 1,1, 1,3 және 1,5 литр болатын қатарлы төрт цилиндрлі, сегіз клапанды карбюраторлы бензин қозғалтқыштары орнатылды.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства «Самара» |publisher=Третий Рим |year=2003}}</ref> 1991 жылы автомобильдің алдыңғы бөлігі жаңартылып, ұзартылған алдыңғы қанаттар мен жаңа капот пішіні енгізілді.<ref>{{cite web |url=https://auto.mail.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=Авто Mail |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994 жылдан бастап 1,5 литрлік қозғалтқыштар отын бүрку жүйесімен жабдықтала бастады.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=Самара модельдерінің эволюциясы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> Экспорттық нарықтар үшін кондиционер, электрлі әйнек көтергіштер, гидрокүшейткіш руль, люк және каталитикалық бейтараптандырғыш сияқты қосымша жабдықтар ұсынылды.<ref>{{cite book |title=Lada Samara Repair Manual |publisher=Haynes Publishing |year=1998}}</ref> == Құрылысы == ВАЗ-2109 екі көлемді бес есікті [[хэтчбэк]] шанағымен жабдықталған.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства ВАЗ-2108, 2109 |publisher=За рулём |year=2001}}</ref> Алдыңғы аспасы — тәуелсіз '''MacPherson''' типті, ал артқы аспасы — бұралу арқалығы бар жартылай тәуелсіз құрылым.<ref>{{cite web |url=https://лада.онлайн/ |title=ВАЗ-2109 техникалық сипаттамалары |website=Лада Онлайн |access-date=2026-07-23}}</ref> Автомобиль тек механикалық беріліс қорабымен жабдықталды. Трансмиссия құрамына бір дискілі құрғақ ілініс, 4 немесе 5 сатылы механикалық беріліс қорабы, басты беріліс, конусты дифференциал және тең бұрыштық жылдамдық шарнирлері (ШРУС) бар жетек біліктері кірді.<ref>{{cite book |title=Руководство по ремонту ВАЗ-2108/2109 |publisher=Третий Рим |year=2005}}</ref> == Модификациялары == ВАЗ-2109 өндірісі барысында бірнеше нұсқада шығарылды:<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA Samara модельдері |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> * '''ВАЗ-2109''' — негізгі модель, 1,3 литрлік карбюраторлы қозғалтқыш (1987–1997); * '''ВАЗ-21091''' — 1,1 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1987–1997); * '''ВАЗ-21093''' — 1,5 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1988–2006); * '''ВАЗ-21096''' — оң жақ рульді экспорттық нұсқа; * '''ВАЗ-21093i''' — 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (тәжірибелік өндірісі 1994 жылдан, жаппай өндірісі 1998 жылғы сәуірден); * '''ВАЗ-2109-91''' — ВАЗ-415 роторлы-поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған нұсқа; * '''ВАЗ-2109 Carlota''' — Бельгияның ''Scaldia-Volga'' компаниясы шығарған экспорттық модификация (1991–1996); * '''ВАЗ-2109 Baltic GL (L)''' — Финляндиядағы ''Valmet'' кәсіпорнында шығарылған, 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1995–1998).<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хэтчбектер]] [[Санат:ВАЗ автомобильдері]] 2pndyj6xg4ffzsu5mdf7jea9gdxazw8 3634371 3634370 2026-07-24T18:00:06Z Sagzhan 29953 3634371 wikitext text/x-wiki {{Автокөлік | атауы =ВАЗ-2109 | модель = | фото = Hagerty Classic Cars UK Festival of the Unexceptional 2017 - 35982374681.jpg | өндіруші = [[АвтоВАЗ]] | басқа атауы = | өндіріс жылдары = 1987–2004 | зауыттар = {{USSR}}<br /> {{RUS}} [[АвтоВАЗ]] ([[Тольятти]], {{RUS}}) [[РосЛада]] ([[Сызрань]], {{RUS}})<br /> {{UKR}} [[ЗАЗ]] ([[Запорожье]], {{UKR}} Анто-Рус ([[Херсон]] | платформа = ВАЗ-2108 | класс = | сегмент = В | шанақ типі = | шанақ модификациялары = | компоновка = | дөңгелек формуласы = 4×2 | жетек = | қозғалтқыш = | берілістер қорабы = | дөңгелек базасы = 2460 | ұзындығы = 4006 | ені = 1660 | биіктігі = 1402 | алдыңғы сорап = 1400 | артқы сорап = 1370 | клиренс = 170 | салмағы = 945 | толық салмағы = | жүккөтергіштігі = 43 л | жанармай шығыны = | бак көлемі = | макс.жылдамдық = 180 км/сағ | екпін = | аэродинамикалық кедергі коэффициенті = | ұқсас = ВАЗ-2108 | байланысты модельдер = | дизайнер = | ортаққор = VAZ-2109 | модификациялар = | ұрпақ = }} '''ВАЗ-2109 «Спутник»''' — [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|Кеңес Одағы]] мен [[Ресей]]де шығарылған алдыңғы жетекпен қозғалатын, шағын кластағы бес есікті [[хэтчбэк]] жеңіл автомобилі.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Автокөлік [[Еділ автомобиль зауыты]]нда (АвтоВАЗ) 1987–2004 жылдары жаппай өндірілді, ал 1999 жылғы қарашадан 2005 жылғы желтоқсанға дейін Сызрань қаласындағы «РосЛада» кәсіпорнында құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://auto.vercity.ru/ |title=ВАЗ-2109 сипаттамасы |website=VerCity |access-date=2026-07-23}}</ref> 2004 жылдан 2011 жылдың соңына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинадағы [[ЗАЗ]] зауытында машина жиынтықтарынан құрастырылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zaz.ua/ |title=ЗАЗ тарихы |website=ЗАЗ |access-date=2026-07-23}}</ref> ВАЗ-2109 — [[ВАЗ-2108]] моделінің бес есікті нұсқасы және ''Lada Sputnik'' (кейіннен ''Lada Samara'') модельдер тобына жатады.<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> Халық арасында бұл модель «'''тоғыздық'''» ({{lang-ru|девятка}}) және «'''қашау'''» ({{lang-ru|зубило}}) деген бейресми атаулармен кеңінен танылды.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> == Тарихы == ВАЗ-2109 сериялық өндірісі 1987 жылы басталды.<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA модельдерінің тарихы |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> Алғашқы үлгілеріне жұмыс көлемі 1,1, 1,3 және 1,5 литр болатын қатарлы төрт цилиндрлі, сегіз клапанды карбюраторлы бензин қозғалтқыштары орнатылды.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства «Самара» |publisher=Третий Рим |year=2003}}</ref> 1991 жылы автомобильдің алдыңғы бөлігі жаңартылып, ұзартылған алдыңғы қанаттар мен жаңа капот пішіні енгізілді.<ref>{{cite web |url=https://auto.mail.ru/ |title=ВАЗ-2109 тарихы |website=Авто Mail |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994 жылдан бастап 1,5 литрлік қозғалтқыштар отын бүрку жүйесімен жабдықтала бастады.<ref>{{cite web |url=https://www.zr.ru/ |title=Самара модельдерінің эволюциясы |website=За рулём |access-date=2026-07-23}}</ref> Экспорттық нарықтар үшін кондиционер, электрлі әйнек көтергіштер, гидрокүшейткіш руль, люк және каталитикалық бейтараптандырғыш сияқты қосымша жабдықтар ұсынылды.<ref>{{cite book |title=Lada Samara Repair Manual |publisher=Haynes Publishing |year=1998}}</ref> == Құрылысы == ВАЗ-2109 екі көлемді бес есікті [[хэтчбэк]] шанағымен жабдықталған.<ref>{{cite book |title=Автомобили семейства ВАЗ-2108, 2109 |publisher=За рулём |year=2001}}</ref> Алдыңғы аспасы — тәуелсіз '''MacPherson''' типті, ал артқы аспасы — бұралу арқалығы бар жартылай тәуелсіз құрылым.<ref>{{cite web |url=https://лада.онлайн/ |title=ВАЗ-2109 техникалық сипаттамалары |website=Лада Онлайн |access-date=2026-07-23}}</ref> Автомобиль тек механикалық беріліс қорабымен жабдықталды. Трансмиссия құрамына бір дискілі құрғақ ілініс, 4 немесе 5 сатылы механикалық беріліс қорабы, басты беріліс, конусты дифференциал және тең бұрыштық жылдамдық шарнирлері (ШРУС) бар жетек біліктері кірді.<ref>{{cite book |title=Руководство по ремонту ВАЗ-2108/2109 |publisher=Третий Рим |year=2005}}</ref> == Модификациялары == ВАЗ-2109 өндірісі барысында бірнеше нұсқада шығарылды:<ref>{{cite web |url=https://www.lada.ru/ |title=LADA Samara модельдері |website=LADA |access-date=2026-07-23}}</ref> * '''ВАЗ-2109''' — негізгі модель, 1,3 литрлік карбюраторлы қозғалтқыш (1987–1997); * '''ВАЗ-21091''' — 1,1 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1987–1997); * '''ВАЗ-21093''' — 1,5 литрлік карбюраторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1988–2006); * '''ВАЗ-21096''' — оң жақ рульді экспорттық нұсқа; * '''ВАЗ-21093i''' — 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (тәжірибелік өндірісі 1994 жылдан, жаппай өндірісі 1998 жылғы сәуірден); * '''ВАЗ-2109-91''' — ВАЗ-415 роторлы-поршеньді қозғалтқышымен жабдықталған нұсқа; * '''ВАЗ-2109 Carlota''' — Бельгияның ''Scaldia-Volga'' компаниясы шығарған экспорттық модификация (1991–1996); * '''ВАЗ-2109 Baltic GL (L)''' — Финляндиядағы ''Valmet'' кәсіпорнында шығарылған, 1,5 литрлік инжекторлы қозғалтқышпен жабдықталған нұсқа (1995–1998).<ref>{{cite book |title=Автомобили ВАЗ. Энциклопедия |publisher=За рулём |year=2008}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Хэтчбектер]] [[Санат:ВАЗ автомобильдері]] 61mkzu3wkanvxn4lkq7t44oyqh89t9q 0 602164 3634378 3630665 2026-07-24T18:04:00Z Sagzhan 29953 3634378 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} {{Бағдарламалау тілі |атауы = Scratch |логотипі = Scratchlogo.svg |логотип өлшемі = 200px |суреті = Scratch 3.0 editor.png |сурет атауы = Scratch 3.0 редакторының интерфейсі |парадигмасы = Оқиғаларға негізделген бағдарламалау |класы = Графикалық, оқу бағдарламалау тілі |пайда болған жылы = 2003 |авторы = [[Митчел Резник]] |әзірлеушісі = [[MIT Media Lab]] |соңғы нұсқасы = 3.0 |шығарылған күні = 2019 жылғы 2 қаңтар |типтеу жүйесі = Динамикалық |іске асырулары = Scratch |диалектілері = Snap! |әсер еткен тілдер = [[Logo]], EToys, StarLogo, AgentSheets |әсер еткен = Snap!, App Inventor, Catrobat |лицензиясы = Өзгертілген BSD лицензиясы |сайты = {{URL|https://scratch.mit.edu}} }} '''Scratch''' ({{IPA-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Lego]] конструкторының идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Scratch''''' (оқылуы ''«скрэтч»'')- визуальды [[Объектілік-бағдарланған программалау|объектілі-бағдарлы]] программалау ортасы. <br> '''Scratch''' – бұл кодты жазу процесін жеңілдететін бағдарламалаудың визуальді тілі. Оны әралуан көңілді және қызықты бағдарламалар жазу үшін қолдануға болады. Scratch – бұл бағдарламалау бастамасының өте жақсы әдісі. <br> == Scratch – бұл қандай бағдарлама? == '''Scratch''' арқылы ең алғашқы [[Бағдарлама (машина)|бағдарлама]] жазу тәжірибесін жасай аламыз. <br> [[Цикл|«Циклдің»]] не екенін түсінуге оңай тапсырмалар бар, әртүрлі циклдік операторлар бар. <br> Солардың көмегімен интерактивті түрде үйрететін кішігірім бағдарлама жазуға болады. == Scratch тарихы == '''Scratch''' бағдарламалау ортасының атауы ерекше, осы бағдарламаның [[эмблема]]сы – кішкентай '''Scratch''' (орысша-''царапка'', қазақша- ''тырнауыш'') деп аталатын [[мысық]]тың баласы. <gallery> Скрин_спрайт.jpg|эмблемасы </gallery> Бағдарлама оны басып, жазып шығарудың орнына кодтың блоктарын біріктіру жолымен жасалады. Scratchті қолдану оңай және жеңіл, сонымен қатар басқа бағдарламалау тілдерінің қолданысқа қажетті негізгі идеяларын сізге үйретеді. Бұл көпплатформалы өнім, яғни оны Windows, Linux және тағы басқа да операциялық жүйелерде орната беруге болады. [[Массачусетс технологиялық институты|Массачусет]] технологиялық институтының «Lifelong Kindergarten Group» зерттеушілер командасы Scratch программалау ортасын Лего конструкторы мен Лого тілі идеясының жалғасы ретінде [[2007]] жылы құрған болатын. <ref>2. Еремин Е.А. «Информатика» газеті. Среда Scratch – первое знакомство. – М.: Первое сентября, 2008 – №20 (573) – С. 16–28.</ref> '''Scratch''' -[[мультимедиа|мультимедия]]лық жүйе. Тілдің операторларының көп бөлігі [[анимация]]лық және бейне эффектілер құруға, [[дыбыс]] пен [[графика]]мен жұмыс жасауға бағытталған. Ол бас кезінде 8-16 жас аралығындағы оқушылар үшін ойластырылған болатын, бірақ қазіргі таңда программалау ортасы әртүрлі жас аралығындағы пайдаланушылар үшін қолжетімді әрі қызықты. Жобадағы кейіпкерлердің суретін салу, оны қозғалысқа келтіру, дыбыс қосу тіпті кішкентай бүлдіршіндер мен ата-аналардың өзін еліктірері сөзсіз. Көптеген жоғары оқу орындарының студенттері Scratch программалау ортасын компьютерлік сыныптарда қандай да бір объектінің моделін жасау барысында дәрісте қолдану үстінде. Бұл программалау ортасын http://info.scratch.mit.edu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140718053939/http://info.scratch.mit.edu/ |date=2014-07-18 }} сайтынан жылдам әрі тегін жүктеп алуға мүмкіндік бар.<ref>1. Еремин Е.А. «Информатика» газеті. Среда Scratch – первое знакомство. – М.: Первое сентября, 2008 – №20 (573) – С. 17–24.</ref><gallery>скретч.png|</gallery> Миллиондаған пайдаланушылар '''Scratch''' жобаларды әртүрлі жағдайларда -үйде, офисте, мұражайлар мен кітапханаларда жасайды. Ол [[әлем]]нің 150 мемлекетінде қолданылып, 40 тілге аударылған. Программалау ортасы барлық деңгейде (бастауыш буыннан жоғары буын оқушылары) және кез келген оқу пәндерінде ([[математика]],[[информатика]], тілдер, қоғамдық т.б.) ұтымды пайдаланылуда. Пайдаланушылар мен мұғалімдер http://scratch.mit.edu сайтында бір-бірімен тығыз байланыс жасап, әртүрлі мысалдармен, ресурстармен және жобалармен алмаса алады. '''Скретч'''-анимацияланған [[ертегі]]лер, [[мультфильм]]дер, [[Ойын|ойындар]] мен [[модель]]дерді құрастыруға арналған жаңа программалау ортасы. Программада объектілермен бірнеше әрекеттер жасауға болады: ''жылжыту, түрін өзгерту, басқа объектілермен байланыстыру'' және т.б. Объектілі- бағдарлы программалау ортасына негізделген сценарий түрлі-түсті және әртүрлі пішіндегі [[блок]]тардан құралған [[команда]]лардан құрастырылады. Программаның жасалуын тереңірек ұғындыру үшін қазіргі өмірден мысал келтірген жөн. Оған айқын мысал ретінде әр түрлі кубиктерден фигуралар мен конструкциялар жиналатын Лего конструкторын алуға болады. Кубиктерді дұрыс қиюластырмаса қажетті фигура немесе конструкциямызды ала алмаймыз. Сол сияқты Scratch программалау ортасында да программаның алгоритмі дұрыс құралмаса қажетті анимациялық эффектіге қол жеткізе алмаймыз.Айта кететіні Лего конструкторын құру барысында фигуралар жоғары қарай көтеріліп өссе, ал Scratch-те скриптілер жинау арқылы төмен түседі. == Лего және Scratch ұқсастығы == <gallery> лего.jpg|ЛЕГО scratch.png|SCRATCH </gallery><br> == SCRATCH ортасының интерфейсімен танысу == '''Scraсth''' ортасын алғаш іске қосқанда экранда төмендегідей терезе [[интерфейс|интерфейсі]] пайда болады: <gallery> Интерфейс.png| </gallery> Бұл бағдарламалау ортасында өз кейіпкерлерімізді қозғалысқа келтіріп, сурет салып, түрлі дыбыстармен жұмыс жасап, өз ойынымызды да жасай аламыз.<br> '''Scratch''' терезесін визуальды түрде ''үш бөлік''ке бөлуге болады: <gallery> Үш_бөлік.png|'''Бөліктері''' </gallery> # - бөлік: '''Скриптілерді таңдау бөлігі,''' # - бөлік: '''Скриптілер облысы,''' # - бөлік: '''Негізгі жұмыс алаңы''' <br> Әр бөлік екі ұяшықтан : ''жоғарғы'' және ''төменгі'' бөлімдерден тұрады. Бірінші бағанның жоғарғы ұяшығы түрлі-түсті 8 ''скрипт'' таңдау батырмаларынан тұрады:движение, ''контроль,внешность, сенсоры, звук, операторы, переменные.'' <br> Бір батырманы белсенді еткенде, қалған батырмалары өшіріледі. Қосулы батырма сәйкес түске боялады. Осы кезде бағанның төменгі ұяшығында батырмаға байланысты [[команда]]лар көрінеді.<br> <gallery> Баған.png| </gallery><br> == Scratch бағдарламасының терезесі бірнеше блоктардан тұрады. == === Командалар блогы. === Терезенің тура ортасында орналасқан. Арнайы ұяшықтарда командалар бар. Командалар блогында әр команданың түсі әр түрлі. Мысалы <қозғалыс>(движение) команда батырмасының түсі көк, ол кезде командалар блогындағы операторлар көк түсте көрінеді. <br> === Бағдарлама блогы. === Бұл блокта бағдарламаның коды жазылады.Ол жиі қолданылады. === Іске қосу/ажырату блогы. === Дайын болған жобаны іске қосады немесе тоқтатады. === Іс-әрекет блогы немесе сахна. === Онда бағдарламада жазылған іс-әрекеттер көрінеді. === Атқарушылар блогы. === Онда кейіпкерлер орналасқан. Бағдарламада қатысатын қандай кейіпкерлер бар екенін көруге болады. === Спрайттар. === Спрайттар Scratch-тің негiзгi құраушылары болып табылады. Scratch бағдарламасы оларды басқаратын әрбір спрайттар мен скриптерден тұрады. ==== Спрайттар не істей алады? ==== Спрайттар – бұл сахнадағы бейнелер. Скриптер оларды бірнәрсені жасату мақсатымен жазылады. Басқа спрайттарға және бағдарламаны қолданушыға әсер ету туралы спрайттарға нұсқаулар беріледі.<br> Спрайттар: * ''сахнада қозғалады; * олар бірнәрсеге тиіп кеткен кезде әрекет етеді; * қолданушымен басқарылады; * келбетін өзгертеді; * мәтiндiк бұлттар арқылы сөйлейді; * дыбыстар шығарады және музыка ойнатып береді;''<br> Әрбір жобада бірнеше спрайттар бар және әрқайсысының өз скриптері болуы мүмкін. Скриптерді дұрыс спрайттармен біріктіру өте маңызды және оларды өзара ауыстырып жүктеудің тәртібін білу қажет ==== Спрайттарды құру және өзгерту ==== Оларда спрайттар көп болса, бір-біріне соғылып, жалтарып және сахнада бірін-бірі қуатын ойындар әлдеқайда қызықты болады. Спрайттарды құру, көшірмесін жасау және оны жою өте жеңіл. ==== Спрайтты құрастыру ==== Сіздің бағдарламаңызға спрайтты жүктеу немесе құрастыру үшін спрайттар тізімін пайдаланыңыз. ==== Спрайтты көшіру және жою ==== Спрайттың және оның скриптерінің көшірмесін алу үшін спрайттар тізіміне барып, тышқанның оң жақ батырмасын басып, «duplicate/түпнұсқаны қосарлау»-ды таңдаңыз ==== Спрайттың аталуы ==== Сіз Scratch-те жаңа бағдарламаны жаза бастағанда мысық-спрайттың аталымы “Спрайт1” болсын. Егер сіз өз спрайттарыңызға түсінікті аталым берсеңіз, бағдарламаларды жазу әлдеқайда жеңіл болады. Бұл сондай-ақ скриптерді түсінуді және басқаруды жеңілдетеді. ==== Спрайтты таңдау ==== Спрайттар тізімінен спрайтты таңдаңыз, сонан соң бұрыштағы “i” көгілдір батырманы басыңыз. ==== Аталуын өзгерту ==== Ақпараттық тақта ашылғанда мәтiндiк алаңға басыңыз және спрайттың аталымын өзгерту үшiн пернетақтаны пайдаланыңыз. ==== Спрайттың атын өзгерту ==== Ақпараттық тақтаны жабу үшін спрайттың сол жағындағы көгілдір батырманы басыңыз, спрайттың жаңа аталымын осында жазыңыз == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{Суретті мақала}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] {{Stub}} h1d2ebvp0k18ombmp63ki0q3smk6mh3 3634380 3634378 2026-07-24T18:04:24Z Sagzhan 29953 3634380 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} '''Scratch''' ({{IPA-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Lego]] конструкторының идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Scratch''''' (оқылуы ''«скрэтч»'')- визуальды [[Объектілік-бағдарланған программалау|объектілі-бағдарлы]] программалау ортасы. <br> '''Scratch''' – бұл кодты жазу процесін жеңілдететін бағдарламалаудың визуальді тілі. Оны әралуан көңілді және қызықты бағдарламалар жазу үшін қолдануға болады. Scratch – бұл бағдарламалау бастамасының өте жақсы әдісі. <br> == Scratch – бұл қандай бағдарлама? == '''Scratch''' арқылы ең алғашқы [[Бағдарлама (машина)|бағдарлама]] жазу тәжірибесін жасай аламыз. <br> [[Цикл|«Циклдің»]] не екенін түсінуге оңай тапсырмалар бар, әртүрлі циклдік операторлар бар. <br> Солардың көмегімен интерактивті түрде үйрететін кішігірім бағдарлама жазуға болады. == Scratch тарихы == '''Scratch''' бағдарламалау ортасының атауы ерекше, осы бағдарламаның [[эмблема]]сы – кішкентай '''Scratch''' (орысша-''царапка'', қазақша- ''тырнауыш'') деп аталатын [[мысық]]тың баласы. <gallery> Скрин_спрайт.jpg|эмблемасы </gallery> Бағдарлама оны басып, жазып шығарудың орнына кодтың блоктарын біріктіру жолымен жасалады. Scratchті қолдану оңай және жеңіл, сонымен қатар басқа бағдарламалау тілдерінің қолданысқа қажетті негізгі идеяларын сізге үйретеді. Бұл көпплатформалы өнім, яғни оны Windows, Linux және тағы басқа да операциялық жүйелерде орната беруге болады. [[Массачусетс технологиялық институты|Массачусет]] технологиялық институтының «Lifelong Kindergarten Group» зерттеушілер командасы Scratch программалау ортасын Лего конструкторы мен Лого тілі идеясының жалғасы ретінде [[2007]] жылы құрған болатын. <ref>2. Еремин Е.А. «Информатика» газеті. Среда Scratch – первое знакомство. – М.: Первое сентября, 2008 – №20 (573) – С. 16–28.</ref> '''Scratch''' -[[мультимедиа|мультимедия]]лық жүйе. Тілдің операторларының көп бөлігі [[анимация]]лық және бейне эффектілер құруға, [[дыбыс]] пен [[графика]]мен жұмыс жасауға бағытталған. Ол бас кезінде 8-16 жас аралығындағы оқушылар үшін ойластырылған болатын, бірақ қазіргі таңда программалау ортасы әртүрлі жас аралығындағы пайдаланушылар үшін қолжетімді әрі қызықты. Жобадағы кейіпкерлердің суретін салу, оны қозғалысқа келтіру, дыбыс қосу тіпті кішкентай бүлдіршіндер мен ата-аналардың өзін еліктірері сөзсіз. Көптеген жоғары оқу орындарының студенттері Scratch программалау ортасын компьютерлік сыныптарда қандай да бір объектінің моделін жасау барысында дәрісте қолдану үстінде. Бұл программалау ортасын http://info.scratch.mit.edu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140718053939/http://info.scratch.mit.edu/ |date=2014-07-18 }} сайтынан жылдам әрі тегін жүктеп алуға мүмкіндік бар.<ref>1. Еремин Е.А. «Информатика» газеті. Среда Scratch – первое знакомство. – М.: Первое сентября, 2008 – №20 (573) – С. 17–24.</ref><gallery>скретч.png|</gallery> Миллиондаған пайдаланушылар '''Scratch''' жобаларды әртүрлі жағдайларда -үйде, офисте, мұражайлар мен кітапханаларда жасайды. Ол [[әлем]]нің 150 мемлекетінде қолданылып, 40 тілге аударылған. Программалау ортасы барлық деңгейде (бастауыш буыннан жоғары буын оқушылары) және кез келген оқу пәндерінде ([[математика]],[[информатика]], тілдер, қоғамдық т.б.) ұтымды пайдаланылуда. Пайдаланушылар мен мұғалімдер http://scratch.mit.edu сайтында бір-бірімен тығыз байланыс жасап, әртүрлі мысалдармен, ресурстармен және жобалармен алмаса алады. '''Скретч'''-анимацияланған [[ертегі]]лер, [[мультфильм]]дер, [[Ойын|ойындар]] мен [[модель]]дерді құрастыруға арналған жаңа программалау ортасы. Программада объектілермен бірнеше әрекеттер жасауға болады: ''жылжыту, түрін өзгерту, басқа объектілермен байланыстыру'' және т.б. Объектілі- бағдарлы программалау ортасына негізделген сценарий түрлі-түсті және әртүрлі пішіндегі [[блок]]тардан құралған [[команда]]лардан құрастырылады. Программаның жасалуын тереңірек ұғындыру үшін қазіргі өмірден мысал келтірген жөн. Оған айқын мысал ретінде әр түрлі кубиктерден фигуралар мен конструкциялар жиналатын Лего конструкторын алуға болады. Кубиктерді дұрыс қиюластырмаса қажетті фигура немесе конструкциямызды ала алмаймыз. Сол сияқты Scratch программалау ортасында да программаның алгоритмі дұрыс құралмаса қажетті анимациялық эффектіге қол жеткізе алмаймыз.Айта кететіні Лего конструкторын құру барысында фигуралар жоғары қарай көтеріліп өссе, ал Scratch-те скриптілер жинау арқылы төмен түседі. == Лего және Scratch ұқсастығы == <gallery> лего.jpg|ЛЕГО scratch.png|SCRATCH </gallery><br> == SCRATCH ортасының интерфейсімен танысу == '''Scraсth''' ортасын алғаш іске қосқанда экранда төмендегідей терезе [[интерфейс|интерфейсі]] пайда болады: <gallery> Интерфейс.png| </gallery> Бұл бағдарламалау ортасында өз кейіпкерлерімізді қозғалысқа келтіріп, сурет салып, түрлі дыбыстармен жұмыс жасап, өз ойынымызды да жасай аламыз.<br> '''Scratch''' терезесін визуальды түрде ''үш бөлік''ке бөлуге болады: <gallery> Үш_бөлік.png|'''Бөліктері''' </gallery> # - бөлік: '''Скриптілерді таңдау бөлігі,''' # - бөлік: '''Скриптілер облысы,''' # - бөлік: '''Негізгі жұмыс алаңы''' <br> Әр бөлік екі ұяшықтан : ''жоғарғы'' және ''төменгі'' бөлімдерден тұрады. Бірінші бағанның жоғарғы ұяшығы түрлі-түсті 8 ''скрипт'' таңдау батырмаларынан тұрады:движение, ''контроль,внешность, сенсоры, звук, операторы, переменные.'' <br> Бір батырманы белсенді еткенде, қалған батырмалары өшіріледі. Қосулы батырма сәйкес түске боялады. Осы кезде бағанның төменгі ұяшығында батырмаға байланысты [[команда]]лар көрінеді.<br> <gallery> Баған.png| </gallery><br> == Scratch бағдарламасының терезесі бірнеше блоктардан тұрады. == === Командалар блогы. === Терезенің тура ортасында орналасқан. Арнайы ұяшықтарда командалар бар. Командалар блогында әр команданың түсі әр түрлі. Мысалы <қозғалыс>(движение) команда батырмасының түсі көк, ол кезде командалар блогындағы операторлар көк түсте көрінеді. <br> === Бағдарлама блогы. === Бұл блокта бағдарламаның коды жазылады.Ол жиі қолданылады. === Іске қосу/ажырату блогы. === Дайын болған жобаны іске қосады немесе тоқтатады. === Іс-әрекет блогы немесе сахна. === Онда бағдарламада жазылған іс-әрекеттер көрінеді. === Атқарушылар блогы. === Онда кейіпкерлер орналасқан. Бағдарламада қатысатын қандай кейіпкерлер бар екенін көруге болады. === Спрайттар. === Спрайттар Scratch-тің негiзгi құраушылары болып табылады. Scratch бағдарламасы оларды басқаратын әрбір спрайттар мен скриптерден тұрады. ==== Спрайттар не істей алады? ==== Спрайттар – бұл сахнадағы бейнелер. Скриптер оларды бірнәрсені жасату мақсатымен жазылады. Басқа спрайттарға және бағдарламаны қолданушыға әсер ету туралы спрайттарға нұсқаулар беріледі.<br> Спрайттар: * ''сахнада қозғалады; * олар бірнәрсеге тиіп кеткен кезде әрекет етеді; * қолданушымен басқарылады; * келбетін өзгертеді; * мәтiндiк бұлттар арқылы сөйлейді; * дыбыстар шығарады және музыка ойнатып береді;''<br> Әрбір жобада бірнеше спрайттар бар және әрқайсысының өз скриптері болуы мүмкін. Скриптерді дұрыс спрайттармен біріктіру өте маңызды және оларды өзара ауыстырып жүктеудің тәртібін білу қажет ==== Спрайттарды құру және өзгерту ==== Оларда спрайттар көп болса, бір-біріне соғылып, жалтарып және сахнада бірін-бірі қуатын ойындар әлдеқайда қызықты болады. Спрайттарды құру, көшірмесін жасау және оны жою өте жеңіл. ==== Спрайтты құрастыру ==== Сіздің бағдарламаңызға спрайтты жүктеу немесе құрастыру үшін спрайттар тізімін пайдаланыңыз. ==== Спрайтты көшіру және жою ==== Спрайттың және оның скриптерінің көшірмесін алу үшін спрайттар тізіміне барып, тышқанның оң жақ батырмасын басып, «duplicate/түпнұсқаны қосарлау»-ды таңдаңыз ==== Спрайттың аталуы ==== Сіз Scratch-те жаңа бағдарламаны жаза бастағанда мысық-спрайттың аталымы “Спрайт1” болсын. Егер сіз өз спрайттарыңызға түсінікті аталым берсеңіз, бағдарламаларды жазу әлдеқайда жеңіл болады. Бұл сондай-ақ скриптерді түсінуді және басқаруды жеңілдетеді. ==== Спрайтты таңдау ==== Спрайттар тізімінен спрайтты таңдаңыз, сонан соң бұрыштағы “i” көгілдір батырманы басыңыз. ==== Аталуын өзгерту ==== Ақпараттық тақта ашылғанда мәтiндiк алаңға басыңыз және спрайттың аталымын өзгерту үшiн пернетақтаны пайдаланыңыз. ==== Спрайттың атын өзгерту ==== Ақпараттық тақтаны жабу үшін спрайттың сол жағындағы көгілдір батырманы басыңыз, спрайттың жаңа аталымын осында жазыңыз == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{Суретті мақала}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] {{Stub}} 3xrrsb86mzk47twphaz8ij067fdq5ox 3634382 3634380 2026-07-24T18:05:20Z Sagzhan 29953 3634382 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} '''Scratch''' ({{IPA-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Lego]] конструкторының идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] kpmm850cqota8etk6xo91k9aeks35uj 3634384 3634382 2026-07-24T18:05:37Z Sagzhan 29953 3634384 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} '''Scratch''' ({{IPA-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Lego]] конструкторының идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] 5axg7zbu31ahqoqbmrrxvtj3xt2ab7m 3634386 3634384 2026-07-24T18:07:04Z Sagzhan 29953 /* Бағдарламалау */ 3634386 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} '''Scratch''' ({{IPA-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Lego]] конструкторының идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Көптеген блоктарда пайдаланушы енгізетін параметрлерге арналған өңделетін ақ түсті өрістер болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасында блоктар алты негізгі түрге бөлінеді: стек блоктары, тақырып (қалпақша) блоктары, аяқтаушы блоктар, '''C'''-блоктар (қамтушы блоктар), логикалық блоктар және есептеу (репортер) блоктары.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Category:Blocks |title=Category: Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Стек блоктары''' ({{lang-en|Stack Blocks}}) — ең көп қолданылатын блоктар. Олардың жоғарғы жағында ойық, ал төменгі жағында шығыңқы бөлігі болады, соның арқасында бірнеше блок бір-біріне жалғанып, стек құрайды.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stack_Block |title=Stack Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай стектерді толықтай көшіруге немесе бір бүтін блок ретінде жылжытуға болады. Стек блоктарының ерекше түріне '''C''' тәрізді басқару блоктары жатады. Олар циклдер мен шартты операторларды құру үшін пайдаланылады және өз ішіне басқа блоктарды орналастыра алады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Тақырып блоктары''' ({{lang-en|Hat Blocks}}) жоғарғы жағында дөңес пішінге ие және төменгі жағында басқа блоктарды жалғауға арналған шығыңқы бөлігі болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Hat_Block |title=Hat Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл блоктар сценарийдің басталуын анықтайды. Олардың қатарына «'''қашан…'''» ({{lang-en|when...}}) оқиғалар блогы жатады. Ол пернетақта, тінтуір немесе спрайттар арасында жіберілетін хабарламалар сияқты сыртқы және ішкі оқиғаларды өңдеуге мүмкіндік береді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Scratch Ideas |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Аяқтаушы блоктар''' сценарийдің орындалуын аяқтайды. Олардың төменгі жағында жалғастыруға арналған шығыңқы бөлік болмайды, сондықтан оларға басқа блоктарды жалғау мүмкін емес.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Cap_Block |title=Cap Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''C-блоктар''' немесе '''қамтушы блоктар''' басқа блоктарды өз ішіне орналастыруға арналған арнайы ойығы бар блоктар болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар циклдерді, қайталау операторларын және шартты тармақталуларды құру үшін пайдаланылады. «'''Мәңгі'''» ({{lang-en|Forever}}) блогынан басқа барлық C-блоктарда бағдарламаның орындалу барысын анықтайтын логикалық өріс болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Forever_(block) |title=Forever Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Логикалық блоктар''' ({{lang-en|Boolean Blocks}}) алтыбұрышты пішінде болады және ақиқат ({{lang-en|true}}) немесе жалған ({{lang-en|false}}) мәндерін қайтарады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Boolean_Block |title=Boolean Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар көбінесе «'''Егер...'''» және «'''... дейін қайталау'''» сияқты басқару блоктарының шарттарын анықтау үшін қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/If_()_Then_(block) |title=If () Then Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау тілі (Logo тілі сияқты) сандармен, мәтіндік жолдармен, логикалық мәндермен және динамикалық массивтердің қызметін атқаратын тізімдермен жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалары өзара оқиғалар арқылы байланысатын спрайттар жиынтығынан тұратындықтан, оның архитектурасы объектіге бағытталған бағдарламалауға ұқсайды.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Дегенмен Scratch толыққанды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі болып саналмайды, өйткені онда мұрагерлік механизмі қарастырылмаған. Тек кеңейтілген '''BYOB''' (кейінгі '''Snap!''') диалектісінде прототиптік мұрагерлік енгізілген.<ref>{{cite web |url=https://snap.berkeley.edu/ |title=Snap! |website=Snap! |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] saa79jak5g2ywbwdytph6ser6j4w2u5 3634387 3634386 2026-07-24T18:07:36Z Sagzhan 29953 3634387 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} '''Scratch''' ({{lang-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Lego]] конструкторының идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Көптеген блоктарда пайдаланушы енгізетін параметрлерге арналған өңделетін ақ түсті өрістер болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасында блоктар алты негізгі түрге бөлінеді: стек блоктары, тақырып (қалпақша) блоктары, аяқтаушы блоктар, '''C'''-блоктар (қамтушы блоктар), логикалық блоктар және есептеу (репортер) блоктары.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Category:Blocks |title=Category: Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Стек блоктары''' ({{lang-en|Stack Blocks}}) — ең көп қолданылатын блоктар. Олардың жоғарғы жағында ойық, ал төменгі жағында шығыңқы бөлігі болады, соның арқасында бірнеше блок бір-біріне жалғанып, стек құрайды.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stack_Block |title=Stack Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай стектерді толықтай көшіруге немесе бір бүтін блок ретінде жылжытуға болады. Стек блоктарының ерекше түріне '''C''' тәрізді басқару блоктары жатады. Олар циклдер мен шартты операторларды құру үшін пайдаланылады және өз ішіне басқа блоктарды орналастыра алады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Тақырып блоктары''' ({{lang-en|Hat Blocks}}) жоғарғы жағында дөңес пішінге ие және төменгі жағында басқа блоктарды жалғауға арналған шығыңқы бөлігі болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Hat_Block |title=Hat Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл блоктар сценарийдің басталуын анықтайды. Олардың қатарына «'''қашан…'''» ({{lang-en|when...}}) оқиғалар блогы жатады. Ол пернетақта, тінтуір немесе спрайттар арасында жіберілетін хабарламалар сияқты сыртқы және ішкі оқиғаларды өңдеуге мүмкіндік береді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Scratch Ideas |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Аяқтаушы блоктар''' сценарийдің орындалуын аяқтайды. Олардың төменгі жағында жалғастыруға арналған шығыңқы бөлік болмайды, сондықтан оларға басқа блоктарды жалғау мүмкін емес.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Cap_Block |title=Cap Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''C-блоктар''' немесе '''қамтушы блоктар''' басқа блоктарды өз ішіне орналастыруға арналған арнайы ойығы бар блоктар болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар циклдерді, қайталау операторларын және шартты тармақталуларды құру үшін пайдаланылады. «'''Мәңгі'''» ({{lang-en|Forever}}) блогынан басқа барлық C-блоктарда бағдарламаның орындалу барысын анықтайтын логикалық өріс болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Forever_(block) |title=Forever Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Логикалық блоктар''' ({{lang-en|Boolean Blocks}}) алтыбұрышты пішінде болады және ақиқат ({{lang-en|true}}) немесе жалған ({{lang-en|false}}) мәндерін қайтарады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Boolean_Block |title=Boolean Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар көбінесе «'''Егер...'''» және «'''... дейін қайталау'''» сияқты басқару блоктарының шарттарын анықтау үшін қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/If_()_Then_(block) |title=If () Then Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау тілі (Logo тілі сияқты) сандармен, мәтіндік жолдармен, логикалық мәндермен және динамикалық массивтердің қызметін атқаратын тізімдермен жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалары өзара оқиғалар арқылы байланысатын спрайттар жиынтығынан тұратындықтан, оның архитектурасы объектіге бағытталған бағдарламалауға ұқсайды.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Дегенмен Scratch толыққанды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі болып саналмайды, өйткені онда мұрагерлік механизмі қарастырылмаған. Тек кеңейтілген '''BYOB''' (кейінгі '''Snap!''') диалектісінде прототиптік мұрагерлік енгізілген.<ref>{{cite web |url=https://snap.berkeley.edu/ |title=Snap! |website=Snap! |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] 53kl239dkfso4aqc7lp06dv1b4pkz90 3634388 3634387 2026-07-24T18:08:05Z Sagzhan 29953 3634388 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} '''Scratch''' ({{lang-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Lego конструкторы]]ның идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Көптеген блоктарда пайдаланушы енгізетін параметрлерге арналған өңделетін ақ түсті өрістер болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасында блоктар алты негізгі түрге бөлінеді: стек блоктары, тақырып (қалпақша) блоктары, аяқтаушы блоктар, '''C'''-блоктар (қамтушы блоктар), логикалық блоктар және есептеу (репортер) блоктары.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Category:Blocks |title=Category: Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Стек блоктары''' ({{lang-en|Stack Blocks}}) — ең көп қолданылатын блоктар. Олардың жоғарғы жағында ойық, ал төменгі жағында шығыңқы бөлігі болады, соның арқасында бірнеше блок бір-біріне жалғанып, стек құрайды.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stack_Block |title=Stack Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай стектерді толықтай көшіруге немесе бір бүтін блок ретінде жылжытуға болады. Стек блоктарының ерекше түріне '''C''' тәрізді басқару блоктары жатады. Олар циклдер мен шартты операторларды құру үшін пайдаланылады және өз ішіне басқа блоктарды орналастыра алады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Тақырып блоктары''' ({{lang-en|Hat Blocks}}) жоғарғы жағында дөңес пішінге ие және төменгі жағында басқа блоктарды жалғауға арналған шығыңқы бөлігі болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Hat_Block |title=Hat Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл блоктар сценарийдің басталуын анықтайды. Олардың қатарына «'''қашан…'''» ({{lang-en|when...}}) оқиғалар блогы жатады. Ол пернетақта, тінтуір немесе спрайттар арасында жіберілетін хабарламалар сияқты сыртқы және ішкі оқиғаларды өңдеуге мүмкіндік береді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Scratch Ideas |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Аяқтаушы блоктар''' сценарийдің орындалуын аяқтайды. Олардың төменгі жағында жалғастыруға арналған шығыңқы бөлік болмайды, сондықтан оларға басқа блоктарды жалғау мүмкін емес.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Cap_Block |title=Cap Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''C-блоктар''' немесе '''қамтушы блоктар''' басқа блоктарды өз ішіне орналастыруға арналған арнайы ойығы бар блоктар болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар циклдерді, қайталау операторларын және шартты тармақталуларды құру үшін пайдаланылады. «'''Мәңгі'''» ({{lang-en|Forever}}) блогынан басқа барлық C-блоктарда бағдарламаның орындалу барысын анықтайтын логикалық өріс болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Forever_(block) |title=Forever Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Логикалық блоктар''' ({{lang-en|Boolean Blocks}}) алтыбұрышты пішінде болады және ақиқат ({{lang-en|true}}) немесе жалған ({{lang-en|false}}) мәндерін қайтарады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Boolean_Block |title=Boolean Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар көбінесе «'''Егер...'''» және «'''... дейін қайталау'''» сияқты басқару блоктарының шарттарын анықтау үшін қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/If_()_Then_(block) |title=If () Then Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау тілі (Logo тілі сияқты) сандармен, мәтіндік жолдармен, логикалық мәндермен және динамикалық массивтердің қызметін атқаратын тізімдермен жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалары өзара оқиғалар арқылы байланысатын спрайттар жиынтығынан тұратындықтан, оның архитектурасы объектіге бағытталған бағдарламалауға ұқсайды.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Дегенмен Scratch толыққанды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі болып саналмайды, өйткені онда мұрагерлік механизмі қарастырылмаған. Тек кеңейтілген '''BYOB''' (кейінгі '''Snap!''') диалектісінде прототиптік мұрагерлік енгізілген.<ref>{{cite web |url=https://snap.berkeley.edu/ |title=Snap! |website=Snap! |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] ncu9hqumr9gj1fi3a2srjps08hrefhp 3634389 3634388 2026-07-24T18:08:41Z Sagzhan 29953 3634389 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2018}} '''Scratch''' ({{lang-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Лего конструкторы]]ның идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Көптеген блоктарда пайдаланушы енгізетін параметрлерге арналған өңделетін ақ түсті өрістер болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасында блоктар алты негізгі түрге бөлінеді: стек блоктары, тақырып (қалпақша) блоктары, аяқтаушы блоктар, '''C'''-блоктар (қамтушы блоктар), логикалық блоктар және есептеу (репортер) блоктары.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Category:Blocks |title=Category: Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Стек блоктары''' ({{lang-en|Stack Blocks}}) — ең көп қолданылатын блоктар. Олардың жоғарғы жағында ойық, ал төменгі жағында шығыңқы бөлігі болады, соның арқасында бірнеше блок бір-біріне жалғанып, стек құрайды.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stack_Block |title=Stack Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай стектерді толықтай көшіруге немесе бір бүтін блок ретінде жылжытуға болады. Стек блоктарының ерекше түріне '''C''' тәрізді басқару блоктары жатады. Олар циклдер мен шартты операторларды құру үшін пайдаланылады және өз ішіне басқа блоктарды орналастыра алады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Тақырып блоктары''' ({{lang-en|Hat Blocks}}) жоғарғы жағында дөңес пішінге ие және төменгі жағында басқа блоктарды жалғауға арналған шығыңқы бөлігі болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Hat_Block |title=Hat Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл блоктар сценарийдің басталуын анықтайды. Олардың қатарына «'''қашан…'''» ({{lang-en|when...}}) оқиғалар блогы жатады. Ол пернетақта, тінтуір немесе спрайттар арасында жіберілетін хабарламалар сияқты сыртқы және ішкі оқиғаларды өңдеуге мүмкіндік береді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Scratch Ideas |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Аяқтаушы блоктар''' сценарийдің орындалуын аяқтайды. Олардың төменгі жағында жалғастыруға арналған шығыңқы бөлік болмайды, сондықтан оларға басқа блоктарды жалғау мүмкін емес.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Cap_Block |title=Cap Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''C-блоктар''' немесе '''қамтушы блоктар''' басқа блоктарды өз ішіне орналастыруға арналған арнайы ойығы бар блоктар болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар циклдерді, қайталау операторларын және шартты тармақталуларды құру үшін пайдаланылады. «'''Мәңгі'''» ({{lang-en|Forever}}) блогынан басқа барлық C-блоктарда бағдарламаның орындалу барысын анықтайтын логикалық өріс болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Forever_(block) |title=Forever Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Логикалық блоктар''' ({{lang-en|Boolean Blocks}}) алтыбұрышты пішінде болады және ақиқат ({{lang-en|true}}) немесе жалған ({{lang-en|false}}) мәндерін қайтарады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Boolean_Block |title=Boolean Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар көбінесе «'''Егер...'''» және «'''... дейін қайталау'''» сияқты басқару блоктарының шарттарын анықтау үшін қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/If_()_Then_(block) |title=If () Then Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау тілі (Logo тілі сияқты) сандармен, мәтіндік жолдармен, логикалық мәндермен және динамикалық массивтердің қызметін атқаратын тізімдермен жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалары өзара оқиғалар арқылы байланысатын спрайттар жиынтығынан тұратындықтан, оның архитектурасы объектіге бағытталған бағдарламалауға ұқсайды.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Дегенмен Scratch толыққанды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі болып саналмайды, өйткені онда мұрагерлік механизмі қарастырылмаған. Тек кеңейтілген '''BYOB''' (кейінгі '''Snap!''') диалектісінде прототиптік мұрагерлік енгізілген.<ref>{{cite web |url=https://snap.berkeley.edu/ |title=Snap! |website=Snap! |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] l02y7mxwpzsheboze0vmjbdvkefxl58 3634390 3634389 2026-07-24T18:09:09Z Sagzhan 29953 3634390 wikitext text/x-wiki '''Scratch''' ({{lang-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп диджейлері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық композициялар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Лего конструкторы]]ның идеяларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен планшеттерде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Көптеген блоктарда пайдаланушы енгізетін параметрлерге арналған өңделетін ақ түсті өрістер болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасында блоктар алты негізгі түрге бөлінеді: стек блоктары, тақырып (қалпақша) блоктары, аяқтаушы блоктар, '''C'''-блоктар (қамтушы блоктар), логикалық блоктар және есептеу (репортер) блоктары.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Category:Blocks |title=Category: Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Стек блоктары''' ({{lang-en|Stack Blocks}}) — ең көп қолданылатын блоктар. Олардың жоғарғы жағында ойық, ал төменгі жағында шығыңқы бөлігі болады, соның арқасында бірнеше блок бір-біріне жалғанып, стек құрайды.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stack_Block |title=Stack Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай стектерді толықтай көшіруге немесе бір бүтін блок ретінде жылжытуға болады. Стек блоктарының ерекше түріне '''C''' тәрізді басқару блоктары жатады. Олар циклдер мен шартты операторларды құру үшін пайдаланылады және өз ішіне басқа блоктарды орналастыра алады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Тақырып блоктары''' ({{lang-en|Hat Blocks}}) жоғарғы жағында дөңес пішінге ие және төменгі жағында басқа блоктарды жалғауға арналған шығыңқы бөлігі болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Hat_Block |title=Hat Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл блоктар сценарийдің басталуын анықтайды. Олардың қатарына «'''қашан…'''» ({{lang-en|when...}}) оқиғалар блогы жатады. Ол пернетақта, тінтуір немесе спрайттар арасында жіберілетін хабарламалар сияқты сыртқы және ішкі оқиғаларды өңдеуге мүмкіндік береді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Scratch Ideas |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Аяқтаушы блоктар''' сценарийдің орындалуын аяқтайды. Олардың төменгі жағында жалғастыруға арналған шығыңқы бөлік болмайды, сондықтан оларға басқа блоктарды жалғау мүмкін емес.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Cap_Block |title=Cap Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''C-блоктар''' немесе '''қамтушы блоктар''' басқа блоктарды өз ішіне орналастыруға арналған арнайы ойығы бар блоктар болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар циклдерді, қайталау операторларын және шартты тармақталуларды құру үшін пайдаланылады. «'''Мәңгі'''» ({{lang-en|Forever}}) блогынан басқа барлық C-блоктарда бағдарламаның орындалу барысын анықтайтын логикалық өріс болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Forever_(block) |title=Forever Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Логикалық блоктар''' ({{lang-en|Boolean Blocks}}) алтыбұрышты пішінде болады және ақиқат ({{lang-en|true}}) немесе жалған ({{lang-en|false}}) мәндерін қайтарады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Boolean_Block |title=Boolean Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар көбінесе «'''Егер...'''» және «'''... дейін қайталау'''» сияқты басқару блоктарының шарттарын анықтау үшін қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/If_()_Then_(block) |title=If () Then Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау тілі (Logo тілі сияқты) сандармен, мәтіндік жолдармен, логикалық мәндермен және динамикалық массивтердің қызметін атқаратын тізімдермен жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалары өзара оқиғалар арқылы байланысатын спрайттар жиынтығынан тұратындықтан, оның архитектурасы объектіге бағытталған бағдарламалауға ұқсайды.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Дегенмен Scratch толыққанды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі болып саналмайды, өйткені онда мұрагерлік механизмі қарастырылмаған. Тек кеңейтілген '''BYOB''' (кейінгі '''Snap!''') диалектісінде прототиптік мұрагерлік енгізілген.<ref>{{cite web |url=https://snap.berkeley.edu/ |title=Snap! |website=Snap! |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] bdav65f37cklnwmijbxx6t80qahmnaz 3634392 3634390 2026-07-24T18:10:34Z Sagzhan 29953 3634392 wikitext text/x-wiki '''Scratch''' ({{lang-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп [[диджей]]лері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық [[композиция]]лар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Лего конструкторы]]ның [[идея]]ларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен [[планшет]]терде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Көптеген блоктарда пайдаланушы енгізетін параметрлерге арналған өңделетін ақ түсті өрістер болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасында блоктар алты негізгі түрге бөлінеді: стек блоктары, тақырып (қалпақша) блоктары, аяқтаушы блоктар, '''C'''-блоктар (қамтушы блоктар), логикалық блоктар және есептеу (репортер) блоктары.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Category:Blocks |title=Category: Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Стек блоктары''' ({{lang-en|Stack Blocks}}) — ең көп қолданылатын блоктар. Олардың жоғарғы жағында ойық, ал төменгі жағында шығыңқы бөлігі болады, соның арқасында бірнеше блок бір-біріне жалғанып, стек құрайды.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stack_Block |title=Stack Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай стектерді толықтай көшіруге немесе бір бүтін блок ретінде жылжытуға болады. Стек блоктарының ерекше түріне '''C''' тәрізді басқару блоктары жатады. Олар циклдер мен шартты операторларды құру үшін пайдаланылады және өз ішіне басқа блоктарды орналастыра алады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Тақырып блоктары''' ({{lang-en|Hat Blocks}}) жоғарғы жағында дөңес пішінге ие және төменгі жағында басқа блоктарды жалғауға арналған шығыңқы бөлігі болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Hat_Block |title=Hat Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл блоктар сценарийдің басталуын анықтайды. Олардың қатарына «'''қашан…'''» ({{lang-en|when...}}) оқиғалар блогы жатады. Ол пернетақта, тінтуір немесе спрайттар арасында жіберілетін хабарламалар сияқты сыртқы және ішкі оқиғаларды өңдеуге мүмкіндік береді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Scratch Ideas |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Аяқтаушы блоктар''' сценарийдің орындалуын аяқтайды. Олардың төменгі жағында жалғастыруға арналған шығыңқы бөлік болмайды, сондықтан оларға басқа блоктарды жалғау мүмкін емес.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Cap_Block |title=Cap Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''C-блоктар''' немесе '''қамтушы блоктар''' басқа блоктарды өз ішіне орналастыруға арналған арнайы ойығы бар блоктар болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар циклдерді, қайталау операторларын және шартты тармақталуларды құру үшін пайдаланылады. «'''Мәңгі'''» ({{lang-en|Forever}}) блогынан басқа барлық C-блоктарда бағдарламаның орындалу барысын анықтайтын логикалық өріс болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Forever_(block) |title=Forever Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Логикалық блоктар''' ({{lang-en|Boolean Blocks}}) алтыбұрышты пішінде болады және ақиқат ({{lang-en|true}}) немесе жалған ({{lang-en|false}}) мәндерін қайтарады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Boolean_Block |title=Boolean Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар көбінесе «'''Егер...'''» және «'''... дейін қайталау'''» сияқты басқару блоктарының шарттарын анықтау үшін қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/If_()_Then_(block) |title=If () Then Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау тілі (Logo тілі сияқты) сандармен, мәтіндік жолдармен, логикалық мәндермен және динамикалық массивтердің қызметін атқаратын тізімдермен жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалары өзара оқиғалар арқылы байланысатын спрайттар жиынтығынан тұратындықтан, оның архитектурасы объектіге бағытталған бағдарламалауға ұқсайды.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Дегенмен Scratch толыққанды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі болып саналмайды, өйткені онда мұрагерлік механизмі қарастырылмаған. Тек кеңейтілген '''BYOB''' (кейінгі '''Snap!''') диалектісінде прототиптік мұрагерлік енгізілген.<ref>{{cite web |url=https://snap.berkeley.edu/ |title=Snap! |website=Snap! |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] fg5o1j1fr2xwuffnouc3bnyggomkiuc 3634393 3634392 2026-07-24T18:10:57Z Sagzhan 29953 3634393 wikitext text/x-wiki '''Scratch''' ({{lang-en|skrætʃ}}) — балалар мен жасөспірімдерге арналған визуалды блоктық және оқиғаларға негізделген бағдарламалау ортасы.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол [[Массачусетс технологиялық институты]]ның (MIT) [[MIT Media Lab|Media Lab]] зертханасында [[Митчел Резник]]тің жетекшілігімен әзірленген.<ref>{{cite web |url=https://www.media.mit.edu/people/mres/overview/ |title=Mitchel Resnick |website=MIT Media Lab |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch атауы {{lang-en|scratching}} сөзінен шыққан. Бұл — хип-хоп [[ди-джей]]лері винил пластинкаларын алға-артқа қозғалту арқылы музыкалық [[композиция]]лар жасайтын немесе араластыратын әдіс.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=What is Scratch? |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасы [[Logo]] бағдарламалау тілі мен [[Лего конструкторы]]ның [[идея]]ларын жалғастыру мақсатында жасалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 1.4 нұсқасы '''Squeak''' тілінде жазылды, ал 2.0 және 3.0 нұсқалары негізінен веб-платформаға бейімделді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/developers |title=Scratch Development |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch 2.0 '''Flash''' және '''ActionScript''' технологияларын қолданса, қазіргі Scratch 3.0 нұсқасы '''HTML5''' пен '''WebGL''' негізінде жасалған, сондықтан ол мобильді құрылғылар мен [[планшет]]терде де жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/download |title=Scratch Desktop |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> 2008 жылы Scratch ортасы [[Arduino]] микроконтроллерімен жұмыс істеуге бейімделіп, '''S4A''' (Scratch for Arduino) жобасы ұсынылды.<ref>{{cite web |url=https://s4a.citilab.eu/ |title=Scratch for Arduino |website=S4A |access-date=2026-07-23}}</ref> == Бағдарламалау == Scratch бағдарламалары '''спрайттардан''' ({{lang-en|sprite}}) тұрады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Sprite |title=Sprite |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Әрбір спрайттың костюмдер жиынтығы ({{lang-en|costume}}), дыбыстары және сценарийлері болады. Костюмдерді өңдеу үшін бағдарламаға кіріктірілген графикалық редактор ({{lang-en|Paint Editor}}) қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Paint_Editor |title=Paint Editor |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламасының орындалуы өлшемі 480 × 360 шартты пиксель болатын '''сахнада''' ({{lang-en|stage}}) жүзеге асады. Сахнаның өз фондары, дыбыстары және жеке сценарийлері болуы мүмкін.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stage |title=Stage |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch-та бағдарламалау '''drag-and-drop''' тәсілі арқылы орындалады: пайдаланушы блоктар палитрасынан қажетті блоктарды сценарийлер аймағына сүйреп апарып біріктіреді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Getting Started with Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Функционалдық қызметіне қарай блоктар 10 топқа бөлінеді және әр топ белгілі бір түспен белгіленеді.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Көптеген блоктарда пайдаланушы енгізетін параметрлерге арналған өңделетін ақ түсті өрістер болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Blocks |title=Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау ортасында блоктар алты негізгі түрге бөлінеді: стек блоктары, тақырып (қалпақша) блоктары, аяқтаушы блоктар, '''C'''-блоктар (қамтушы блоктар), логикалық блоктар және есептеу (репортер) блоктары.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Category:Blocks |title=Category: Blocks |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Стек блоктары''' ({{lang-en|Stack Blocks}}) — ең көп қолданылатын блоктар. Олардың жоғарғы жағында ойық, ал төменгі жағында шығыңқы бөлігі болады, соның арқасында бірнеше блок бір-біріне жалғанып, стек құрайды.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Stack_Block |title=Stack Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай стектерді толықтай көшіруге немесе бір бүтін блок ретінде жылжытуға болады. Стек блоктарының ерекше түріне '''C''' тәрізді басқару блоктары жатады. Олар циклдер мен шартты операторларды құру үшін пайдаланылады және өз ішіне басқа блоктарды орналастыра алады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Тақырып блоктары''' ({{lang-en|Hat Blocks}}) жоғарғы жағында дөңес пішінге ие және төменгі жағында басқа блоктарды жалғауға арналған шығыңқы бөлігі болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Hat_Block |title=Hat Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл блоктар сценарийдің басталуын анықтайды. Олардың қатарына «'''қашан…'''» ({{lang-en|when...}}) оқиғалар блогы жатады. Ол пернетақта, тінтуір немесе спрайттар арасында жіберілетін хабарламалар сияқты сыртқы және ішкі оқиғаларды өңдеуге мүмкіндік береді.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/ideas |title=Scratch Ideas |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Аяқтаушы блоктар''' сценарийдің орындалуын аяқтайды. Олардың төменгі жағында жалғастыруға арналған шығыңқы бөлік болмайды, сондықтан оларға басқа блоктарды жалғау мүмкін емес.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Cap_Block |title=Cap Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''C-блоктар''' немесе '''қамтушы блоктар''' басқа блоктарды өз ішіне орналастыруға арналған арнайы ойығы бар блоктар болып табылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/C_Block |title=C Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар циклдерді, қайталау операторларын және шартты тармақталуларды құру үшін пайдаланылады. «'''Мәңгі'''» ({{lang-en|Forever}}) блогынан басқа барлық C-блоктарда бағдарламаның орындалу барысын анықтайтын логикалық өріс болады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Forever_(block) |title=Forever Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Логикалық блоктар''' ({{lang-en|Boolean Blocks}}) алтыбұрышты пішінде болады және ақиқат ({{lang-en|true}}) немесе жалған ({{lang-en|false}}) мәндерін қайтарады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/Boolean_Block |title=Boolean Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Олар көбінесе «'''Егер...'''» және «'''... дейін қайталау'''» сияқты басқару блоктарының шарттарын анықтау үшін қолданылады.<ref>{{cite web |url=https://en.scratch-wiki.info/wiki/If_()_Then_(block) |title=If () Then Block |website=Scratch Wiki |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалау тілі (Logo тілі сияқты) сандармен, мәтіндік жолдармен, логикалық мәндермен және динамикалық массивтердің қызметін атқаратын тізімдермен жұмыс істейді.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/technology/Scratch-programming-language |title=Scratch |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Scratch бағдарламалары өзара оқиғалар арқылы байланысатын спрайттар жиынтығынан тұратындықтан, оның архитектурасы объектіге бағытталған бағдарламалауға ұқсайды.<ref>{{cite web |url=https://scratch.mit.edu/about |title=About Scratch |website=Scratch |access-date=2026-07-23}}</ref> Дегенмен Scratch толыққанды объектіге бағытталған бағдарламалау тілі болып саналмайды, өйткені онда мұрагерлік механизмі қарастырылмаған. Тек кеңейтілген '''BYOB''' (кейінгі '''Snap!''') диалектісінде прототиптік мұрагерлік енгізілген.<ref>{{cite web |url=https://snap.berkeley.edu/ |title=Snap! |website=Snap! |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ақпараттану]] [[Санат:Компьютерлік техника]] 6545pzfe4xrq37hid54umlzp0o424ae 0 603698 3634293 3225122 2026-07-24T15:54:14Z 1nter pares 146705 3634293 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Роберто Баджо |сурет = Roberto Baggio - Italia '90.jpg |сурет ені = 270px |прозвища = Тұлымды бала |туған күні=18. 12. 1967 |туған жері= [[Кальдоньо]], [[Венеция]], [[Италия]] |азаматтығы={{байрақ|Италия}} |бойы = 174 |салмағы = |позиция = шабуылшы |қазіргі клуб = ''карьерасын аяқтады'' |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1974—1980|{{Flagicon|Италия|20px}} Кальдоньо| |1980—1982|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Виченца (футбол клубы)|Виченца]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1982—1985|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Виченца (футбол клубы)|Виченца]]|36 (13) |1985—1990|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Фиорентина]]|94 (39) |1990—1995|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Ювентус]]|141 (78) |1995—1997|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|51 (12) |1997—1998|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Болонья (футбол клубы)|Болонья]]|30 (22) |1998—2000|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Интернационале|Интер]]|41 (9) |2000—2004|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Брешиа (футбол клубы)|Брешиа]]|95 (45) |'''1982—2004'''|'''Барлығы'''|'''488 (218)'''}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1984|{{Flagicon|Италия|20px}} Италия (16)|4 (3) |1988—2004|{{Футбол|Италия}} |56 (27)}} }} '''Роберто Баджо''' ({{lang-it|Roberto Baggio}}; 18 ақпан, 1967, [[Кальдоньо]], [[Венеция (облыс)|Венеция]], [[Италия]]) — Италия футболшысы, шабуылшы. Италия құрамасы тарихындағы ең мықты спортшылардың бірі. Үш әлем чемпионатына қатысқан (1990, 1994, 1998). == Мансабы == === Ұлттық құрамада === Баджо 1990 жылғы әлем чемпионатына қосалқы құрам ойыншысы ретінде барды. Бірақ топтық турнир аяқталмай жатып-ақ [[Сальваторе Скиллачи|Сальваотре Скиллачи]] екеуі [[Джанлука Виалли]] мен [[Андре Карневале|Андре Карневалені]] шетке ығыстырып, негізгі құрамға орнығып үлгерді. Баджо [[Чехословакия Ұлттық футбол құрамасы|Чехословакияның]] қақпасына чемпионаттағы ең таңдаулы индивидуалды голдың бірін енгізді, алаңның ортасына жақын жерден доп алды да, алдынан шыққан барлық қарсылас ойыншыларды қапы қалдырып, жақын жерден қақпаға енгізді. Баджо мұнан соң үшінші орын үшін ойында [[Англия Ұлттық футбол құрамасы|Англияның]] да қақпасына да гол соқты. [[Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі|1994 жылғы әлем чемпионатында]] Баджо сөз жоқ, құрама жетекшілерінің бірі ретінде барып, онысын дәлелдеді де. Италия плей-офф кезеңдеріндегі барлық ойындарында бірдей есеппен (2:1) жеңіске жетті. 1/8 финалда [[Нигерия Ұлттық футбол құрамасы|Нигериямен]] кездесуде бір ойыншысы кем болып, оның үстіне 0:1 есебімен ұтылып тұрып, 88 минутта Баджо құраманы жеңілістен құтқарып қалды. Қосымша таймдарда Баджо пенальтиден гол соқты. Ширек финалда [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испанияның]] қақпасына соңғы минуттарда жеңіс голын соқты. Жартылай финалда Болгариямен ойында дубль жасады. Осылайша құраманың финалға шығуына өлшеусіз үлес қосты. Бірақ [[Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі (финал)|финалда]] [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилияның]] қақпасына матчтан соңғы пенальтилер сериясында гол соға алмай қателесіп, күміс жүлдені қанағат тұтты. [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998 жылғы әлемдік]] додада Баджо мен [[Кристиан Вьери]] жұбы Италияны ширек финалға дейін сүйреді. Алайда бұл жолы да Франциядан пенальтилер сериясы арқылы сүрініп, жарыстан шығып қалды. Бұл Баджо қатысқан ең соңғы ірі турнир еді. Құрама бапкері [[Джованни Трапаттони|Джовани Трапаттони]] оны 2002 жылғы әлем чемпионатына баратын футболшылар тізіміне қоспады. Бір айта кетерлігі, соншалық нәтижелі шабуылшы бола тұра, бір де-бір рет Еуропа чемпионатының финалдық турниріне қатыспапты. == Жетістіктері == '''«Ювентус»''' * Италия чемпионы: 1994/95 * Италия кубогы: 1995 * УЕФА кубогы: 1993 '''«Милан»''' * Италия чемпионы: 1995/96 '''«Болонья»''' * Интертото кубогы: 1998 '''Италиия құрамасы''' * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1990 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1994 == Ұлттық құрамадағы матчтары == {| class="wikitable" !Дата !Қала !Алаң иелері !Есеп !Қонақтар !Гол !Турнир |- |16.11.1988 |Рим |Италия |1:0 |Нидерланд | - |ЖО''^{Жолдастық ойын}'' |- |29.03.1989 |Сибиу |Румыния |1:0 |Италия | - |ЖО |- |22.04.1989 |Верона |Италия |1:1 |Уругвай |'''1''' |ЖО |- |20.09.1989 |Чезена |Италия |4:0 |Болгария |'''2''' |ЖО |- |14.10.1989 |Болонья |Италия |0:1 |Бразилия | - |ЖО |- |11.11.1989 |Виченца |Италия |1:0 |Алжир | - |ЖО |- |15.11.1989 |Лондон |Англия |0:0 |Италия | - |ЖО |- |21.02.1990 |Роттердам |Нидерланд |0:0 |Италия | - |ЖО |- |19.06.1990 |Рим |Италия |2:0 |Чехословакия |'''1''' |ӘЧ-1990 |- |25.06.1990 |Рим |Италия |2:0 |Уругвай | - |ӘЧ-1990 |- |30.06.1990 |Рим |Италия |1:0 |Ирландия | - |ӘЧ-1990 |- |03.07.1990 |Неаполь |Аргентина |1:1 |Италия | - |ӘЧ-1990 |- |07.07.1990 |Бари |Италия |2:1 |Англия |'''1''' |ӘЧ-1990 |- |26.09.1990 |Палермо |Италия |1:0 |Нидерланд |'''1''' |ЖО |- |17.10.1990 |Будапешт |Мажарстан |1:1 |Италия |'''1''' |ЕУРО-1992 іріктеуі |- |03.11.1990 |Рим |Италия |0:0 |КСРО | - |ЕУРО-1992 іріктеуі |- |25.09.1991 |София |Болгария |2:1 |Италия | - |ЖО |- |21.12.1991 |Фоджа |Италия |2:0 |Кипр |'''1''' |ЕУРО-1992 іріктеуі |- |19.02.1992 |Чезена |Италия |4:0 |Сан-Марино |'''2''' |ЖО |- |25.03.1992 |Турин |Италия |1:0 |Германия |'''1''' |ЖО |- |31.05.1992 |Нью-Хейвен |Италия |0:0 |Португалия | - |ЖО |- |06.06.1992 |Чикаго |АҚШ |1:1 |Италия |'''1''' |ЖО |- |09.09.1992 |Эйндховен |Нидерланд |2:3 |Италия |'''1''' |ЖО |- |14.10.1992 |Кальяри |Италия |2:2 |Швейцария |'''1''' |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |18.11.1992 |Глазго |Шотландия |0:0 |Италия | - |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |20.01.1993 |Флоренция |Италия |2:0 |Мексика |'''1''' |Товарищеский матч |- |24.02.1993 |Порту |Португалия |1:3 |Италия |'''1''' |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |14.04.1993 |Триест |Италия |2:0 |Эстония |'''1''' |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |01.05.1993 |Берн |Швейцария |1:0 |Италия | - |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |22.09.1993 |Таллин |Эстония |0:3 |Италия |'''2''' |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |13.10.1993 |Рим |Италия |3:1 |Шотландия | - |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |17.11.1993 |Милан |Италия |1:0 |Португалия | - |ӘЧ-1994 іріктеуі |- |16.02.1994 |Неаполь |Италия |0:1 |Франция | - |ЖО |- |27.05.1994 |Парма |Италия |2:0 |Финляндия | - |ЖО |- |03.06.1994 |Рим |Италия |1:0 |Швейцария | - |ЖО |- |11.06.1994 |Нью-Хейвен |Италия |1:0 |Коста-Рика | - |ЖО |- |18.06.1994 |Нью-Йорк |Италия |0:1 |Ирландия | - |ӘЧ-1994 |- |23.06.1994 |Нью-Йорк |Италия |1:0 |Норвегия | - |ӘЧ-1994 |- |28.06.1994 |Вашингтон |Италия |1:1 |Мексика | - |ӘЧ-1994 |- |05.07.1994 |Бостон |Нигерия |1:2 |Италия |'''2''' |ӘЧ-1994 |- |09.07.1994 |Бостон |Италия |2:1 |Испания |'''1''' |ӘЧ-1994 |- |13.07.1994 |Нью-Йорк |Италия |2:1 |Болгария |'''2''' |ӘЧ-1994 |- |17.07.1994 |Лос-Анджелес |Бразилия |0:0 |Италия | - |ӘЧ-1994 |- |16.11.1994 |Палермо |Италия |1:2 |Хорватия | - |ЕУРО-1996 іріктеуі |- |06.09.1995 |Удине |Италия |1:0 |Словения | - |ЕУРО-1996 іріктеуі |- |30.04.1997 |Неаполь |Италия |3:0 |Польша |'''1''' |ЕУРО-1996 іріктеуі |- |10.09.1997 |Тбилиси |Грузия |0:0 |Италия | - |ЕУРО-1996 іріктеуі |- |02.06.1998 |Гётеборг |Швеция |1:0 |Италия | - |ЖО |- |11.06.1998 |Бордо |Италия |2:2 |Чили |'''1''' |ӘЧ-1998 |- |17.06.1998 |Монпелье |Италия |3:0 |Камерун | - |ӘЧ-1998 |- |23.06.1998 |Сен-Дени |Италия |2:1 |Аустрия |'''1''' |ӘЧ-1998 |- |03.07.1998 |Сен-Дени |Италия |0:0 |Франция | - |ӘЧ-1998 |- |05.09.1998 |Ливерпуль |Уэльс |0:2 |Италия | - |ЕУРО-2000 іріктеуі |- |10.02.1999 |Пиза |Италия |0:0 |Норвегия | - |ЖО |- |31.03.1999 |Анкона |Италия |1:1 |Беларусь | - |ЕУРО-2000 іріктеуі |- |28.04.2004 |Генуя |Италия |1:1 |Испания | - |ЖО |} ==Сілтемелер== *[http://footanal.ru/2011/11/13/roberto-badzho.html Роберто Баджо — романтик мерген] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111116011147/http://footanal.ru/2011/11/13/roberto-badzho.html |date=2011-11-16 }} [[Санат:Италия футболшылары]] [[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] [[Санат:Интернационале ФК ойыншылары]] [[Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Фиорентина ФК ойыншылары]] [[Санат:Болонья ФК ойыншылары]] [[Санат:Брешиа ФК ойыншылары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] inwofxz2c02x9hdb1opdojfuumydo1u 0 604919 3634438 2863841 2026-07-25T02:55:08Z 1nter pares 146705 3634438 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Робер Пирес |толық аты = Робер Эммануэль Пирес |сурет = Robert Pires 2011.jpg |сурет ені = 260px |туған күні =29.10.1974|туған жері=Реймс, Франция<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/3185</ref> |азаматтығы={{байрақ|Франция}} |лақап аты = ''д’Артаньян'' |бойы = 187 |позиция = Жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = ''карьрерасын аяқтады'' |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1980—1989|{{Flagicon|Франция|20px}} Реймс Сент-Анн| |1989—1992|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Реймс (футбол клубы)|Реймс]]| |1992—1993|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Мец (футбол клубы)|Мец]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1992—1998|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Мец (футбол клубы)|Мец]]|162 (43) |1998—2000|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Олимпик Марсель]]|66 (8) |2000—2006|{{Flagicon|Англия|20px}} [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал]]|189 (62) |2006—2010|{{Flagicon|Испания|20px}} [[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]]|103 (13) |2010—2011|{{Flagicon|Англия|20px}} [[Астон Вилла]]|9 (0) |2014|{{Flagicon|Үндістан|20px}} [[Гоа (футбол клубы)|Гоа]]|8 (1)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1993—1994|{{Flagicon|Франция|20px}} Франция-20|5 (1) |1994—1996|{{Flagicon|Франция|20px}} Франция-21|22 (8) |1996—2004|{{футбол|Франция}}|79 (14)}} }} '''Робер Эммануэль Пирес''' ({{lang-fr|Robert Emmanuel Pirès}}; [[29 қазан]] [[1973 жыл|1973]], [[Реймс]]) — француз футболшысы, жартылай қорғаушы. Франция ұлттық құрамасында 1996-2004 жылдары ойнады. == Мансабы == Құрама сапында мүмкін болған жүлденің бәріне қол жеткізді. 1998 жылы әлем чемпионы, 2000 жылы Еуропа чемпионы атанды. 2001, 2003 жылдары Конфедерация кубогын ұтып алды. Олардан бөлек 2004 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. Клубтық деңгейде ең көп жүлделі болған шақтары Лондонның "Арсеналында" ойнап жүрген кездері. 2002, 2004 жылдары Англия чемпионы атанды. 2003/04 жылғы Англия чемпионатының маусымында "Арсенал" бір рет те ұтылмастан чемпионатты аяқтады. Бұл жетістікке Пирес өлшеусіз үлес қосты. "Арсенал" сапында 2006 жылы [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2006|Чемпиондар Лигасының финалында]] ойнады. Ойынның 18-минутында қақпашы Йенс Леманн алаңнан қуылды да, ойынға екінші қақпашыны қосу үшін бапкер алаңнан Пиресті шығарып алды да, матчты толық ойнай алмады. Айта кетейік, бұл ойында [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|"зеңбірекшілер"]] 1:2 есебімен ұтылып қалды. == Жетістіктері == === Командалық === '''Мец''' * Француз лигасы кубогы: 1996 '''Арсенал''' * Англия чемпионы ('''2'''): 2002, 2004 * Англия кубогы ('''3'''): 2002, 2003, 2005 * Англия суперкубогы ('''2'''): 2002, 2004 '''Ұлттық құрама''' * Әлем чемпионы: 1998 * Еуропа чемпионы: 2000 * Конфедерациялар кубогы ('''2'''): 2001, 2003 === Жеке === * Франция чемпионатының үздік жас футболшысы: 1996 * Конфедерация кубогының үздік мергені: 2001 * Конфедерация кубогының үздік футболшысы: 2001 * Конфедерациялар кубогындағы Франция құрамасының гол соғудан рекордшысы: 5 гол * Англия чемпионатындағы жыл командасы тізіміне енді ('''3'''): 2001/02, 2002/03, 2003/04 * Құрмет легионы ордені: 1998 * ФИФА 100 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[http://int.soccerway.com/players/-/3104/ Профилі] [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Мец ФК ойыншылары]] [[Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары]] [[Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары]] [[Санат:Вильярреал ФК ойыншылары]] [[Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] kjepry3a2mlnkhviqhfgf5guqx4y344 0 604925 3634441 3621400 2026-07-25T02:56:15Z 1nter pares 146705 3634441 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Лилиан Тюрам |толық аты = Рюдди Лилиан Тюрам-Юльен |сурет = Lilian Thuram - 001.jpg |сурет ені = 200px |лақап аты = ''Thu-Thu''<br>''Le Philosophe''<br>''Le Tronc''<br>''Lico'' |туған күні=1.01.1972|азаматтығы={{байрақ|Франция}}|туған жері = Пуэнт-а-Питр, [[Гваделупа]] |бойы = 185 |салмағы = 79 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб =карьерасын аяқтады |жастар клубы = {{футбол карьерасы ||{{Flagicon|Франция|20px}} Португа (Фонтенбло)| ||{{Flagicon|Франция|20px}} Фонтенбло| ||{{Flagicon|Франция|20px}} Мелён| ||{{Flagicon|Франция|20px}} Онтонт| ||{{Flagicon|Франция|20px}} Фонтенбло| |1990—1991|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1991—1996|{{Flagicon|Франция|20px}} [[Монако (футбол клубы)|Монако]]|173 (9) |1996—2001|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Парма (футбол клубы)|Парма]]|201 (1) |2001—2006|{{Flagicon|Италия|20px}} [[Ювентус]]|144 (1) |2006—2008|{{Flagicon|Испания|20px}} [[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]|41 (0) |'''1991—2008'''|'''Барлығы'''|'''559 (11)'''}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1994—2008|{{футбол|Франция}}|142 (2)}} }} '''Рюдди Лилиан Тюрам-Юльен''' ({{lang-fr|Ruddy Lilian Thuram-Ulien}}; [[1 қаңтар]] [[1972 жыл|1972]], [[Пуэнт-а-Питр]], [[Гваделупа]]), '''Лилиан Тюрам''' ({{lang-fr|Lilian Thuram}} ретінде танымал) — француз футболшысы, қорғаушы. 1998 жылғы әлем чемпионы, 2000 жылғы Еуропа чемпионы. == Мансабы == Бала кезінде футболшы емес, католик әулиесі болуды армандапты, бірақ бойындағы ерекше талантты байқаған соң футболды таңдайды. Кейін мұсылман дініне ауысты. === Клубтық === 1991 жылы карьерасын "[[Монако (футбол клубы)|Монако]]" сапында бастады. 1996 жылы "[[Парма (футбол клубы)|Пармаға]]" ауысып, бес маусым өнер көрсетті. Осы аралықта 1999 жылы [[УЕФА кубогының финалы 1999|УЕФА кубогын]] ұтып алды. 2001-2006 жылдары "[[Ювентус|Ювентусте]]" ойнап, 4 рет чемпион атанды. Бірақ 2006 жылғы "Кальчополи" атанған жемқорлық жанжалынан соң екі чемпиондығы кері алынды да, команда Б сериясына түсіп кетті. Төменгі топта ойнағысы келмеген бірнеше футболшы "Ювентустан" кетті, соның ішінде Тюрам да бар еді. Тюрам 2006 жылы жазда "[[Барселона (футбол клубы)|Барселонаға]]" ауысты. Барселонада екі жыл ойнап, 2008 жылы жүрек ақауына байланысты футболмен біржола қоштасты. === Халықаралық === Ұлттық құрама сапында ең көп ойын өткізген рекордшы (142)<ref>{{cite web|url=http://www.fff.fr/bleus/actu/82542.shtml |title=Les records des Bleus |publisher=www.fff.fr |lang=fr}}</ref>. Құрамада ойнап жүріп екі гол ғана енгізген, екеуін де [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі (командалар құрамы)|1998 жылы әлем біріншілігінің жартылай финалында]] [[Хорватия Ұлттық футбол құрамасы|Хорватияның]] қақпасына соқты. Тюрамның голдары арқылы Франция тұңғыш рет финалға шықты. Кейін 2000, 2004, 2008 жылдары Еуропа чемпионатына, 2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына қатысты. === Жеке өмірі === Ұлдары [[Маркус Тюрам]] мен [[Хеффрен Тюрам]] да кәсіпқой футболшы. == Жетістіктері == '''<big>Командалық</big>''' ; «Монако» * Франция кубогы: 1990/91 ; «Парма» * Италия кубогы: 1998/99 * Италия суперкубогы: 1999 * УЕФА кубогы: 1998/99 ; «Ювентус» * Италия чемпионы: 2001/02, 2002/03 * Италия суперкубогы: 2002, 2003 ; «Барселона» * Испания суперкубогы: 2006 ; Франция * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1996 * Әлем чемпионы: 1998 * Еуропа чемпионы: 2000 * Конфедерациялар кубогы: 2003 * Әлем чемпионатының финалисі: 2006 <big>'''Жеке'''</big> * Францияның үздік футболшысы: 1997 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.barcamania.com/news/4931.html Лилиан Тюрам. «Kind of blue»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140813231610/http://www.barcamania.com/news/4931.html |date=2014-08-13 }} * [http://www.footballdatabase.com/site/players/index.php?dumpPlayer=215 Профилі мен статистикасы (FootballDatabase.com)]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20110907011046/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_07-08/plantilla/jugadors/thuram.html Профилі]{{ref-en}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Монако ФК ойыншылары]] [[Санат:Парма ФК ойыншылары]] [[Санат:Ювентус ФК ойыншылары]] [[Санат:Барселона ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] t31cuy6uz3be41lss4eb4kli9rlhaib 0 605237 3634301 3267078 2026-07-24T15:57:05Z 1nter pares 146705 3634301 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Уго Льорис |сурет = Lloris 2018 (cropped).jpg|сурет ені=200px |туған күні = 26.12.1986 |туған жері = Ницца, [[Франция]] |азаматтығы = {{flagicon|Франция|20px}} [[Франция]] |бойы = 188 |салмағы = 78 |позиция = қақпашы |қазіргі клуб = [[Лос-Анжелес (футбол клубы)|Лос-Анджелес]] | номері = 1 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1993—1997|{{flagicon|Франция|20px}} Симье| |1997—2005|{{flagicon|Франция|20px}} [[Ницца (футбол клубы)|Ницца]]}} |клубтары = {{футбол карьерасы |2005—2008|{{flagicon|Франция|20px}} [[Ницца (футбол клубы)|Ницца]]|72 (-66) |2008—2012|{{flagicon|Франция|20px}} [[Олимпик Лион]]|146 (-151) |2012—2023|{{flagicon|Англия|20px}} [[Тоттенхэм Хотспур]]|361 (−398) |2024—|{{Ту|АҚШ}} [[Лос-Анжелес (футбол клубы)|Лос-Анджелес]]|0 (0) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2008—2022|{{футбол|Франция}}|145 (-119)}} }} '''Юго Льорис''' ({{lang-fr|Hugo Lloris}}; [[26 желтоқсан]] [[1986 жыл]]<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/17965</ref>, [[Ницца]]) — француз футболшысы, Англияның «[[Лос-Анжелес (футбол клубы)|Лос-Анджеле]]» клубының қақпашысы. == Мансабы == 2018 жылғы әлем чемпионы. 2018 жылғы әлем біріншілігінде алты кездесуде алаңға шықты. Топтық турнирдің екінші матчындағы Перумен ойында құрама сапында 100-ші рет алаңға шықты. 2010-2022 жыл аралығындағы ірі турнирлердің бәріне қатысты. {{Толықтыру}} == Жетістіктері == === Командалық === ; «Лион» * Франция кубогы: 2012 * Франция суперкубогы: 2012 ; Франция құрамасы * Еуропаның күміс жүлдегері: 2016 * Әлем чемпионы: 2018 * УЕФА Ұлттар лигасының жеңімпазы: 2021 * Әлем чемпионатының финалисі: 2022 == Статистикасы == === Құрамада === {| class="wikitable" |+ !Ұлттық құрама !Жыл !Ойын !Гол |- | rowspan="15" |{{футбол|Франция}} |2008 |1 |0 |- |2009 |7 |0 |- |2010 |11 |0 |- |2011 |11 |0 |- |2012 |13 |0 |- |2013 |11 |0 |- |2014 |11 |0 |- |2015 |7 |0 |- |2016 |13 |0 |- |2017 |9 |0 |- |2018 |14 |0 |- |2019 |6 |0 |- |2020 |6 |0 |- |2021 |16 |0 |- |2022 |9 |0 |- ! colspan="2" |Барлығы !145 !0 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://soccernet.espn.go.com/players/profile?id=43372&cc=5739 Льорис ESPN сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100424044255/http://soccernet.espn.go.com/players/profile?id=43372&cc=5739 |date=2010-04-24 }}{{ref-en}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ницца ФК ойыншылары]] [[Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары]] [[Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары]] [[Санат:Лос-Анжелес ФК ойыншылары]] jjp16plgeq9coykbvbs1c2fa4lyv615 0 605354 3634304 3178433 2026-07-24T15:59:33Z 1nter pares 146705 3634304 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Ғафуржан Сабыржанұлы Сүйімбаев |толық есімі = |туған күні = 19.8.1990 |туған жері = {{туғанжері|Шымкент|Шымкентте}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ ССР]] |азаматтығы = {{flagicon|KAZ|20px}} [[Қазақстан]] |бойы = 172 |салмағы = 67 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = {{flagicon|KAZ|20px}} [[Ақсу (футбол клубы, Ақсу)|Ақсу]] |номері = 5 |клубтары = {{футбол карьерасы |2010—2016|{{flagicon|KAZ|20px}} [[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]|113 (3) |2013|{{аренда}}{{flagicon|KAZ|20px}} [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]|14 (0) |2016—2021| {{flagicon|KAZ|20px}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|126 (9) |2022—|{{ту|Қазақстан}} [[Ақсу (футбол клубы, Ақсу)|Ақсу]]|}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2014—|{{футбол|Қазақстан}}|39 (4)}} }} '''Ғафуржан Сабыржанұлы Сүйімбаев''' (19 тамыз 1990, [[Шымкент]], [[Қазақстан]]) — қазақ футболшысы, "[[Ақсу (футбол клубы, Ақсу)|Ақсу]]" клубы мен [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан құрамасының]] қорғаушысы. == Мансабы == "[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]]" футбол клубының түлегі. 2013 жылы жазда "[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіске]]" жалға берілді де, [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасының]] іріктеу кезеңінің екінші раундында босниялық "[[Широки Бриег (футбол клубы)|Широки Бриег]]" клубының қақпасына гол соқты. Сол жылы желтоқсанда туған клубына қайта оралды. Қайта оралғасын бұрынғыдай емес, негізгі құрамда жиі алаңға шыға бастады. Бұл белсенділігі өзге клубтардың назарын аудартты да, "[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]" командасы Ғафуржанды сатып алды. 2022 жылдың басында "Ақсуға" ауысты. [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Ұлттық құрама]] сапында алғаш рет 2014 жылы 7 маусымда [[Мажарстан Ұлттық футбол құрамасы|Мажарстан]] құрамасына қарсы алаңға шықты. Алғашқы голды 2016 жылы сырт алаңда [[Дания Ұлттық футбол құрамасы|Данияның]] қақпасына соқты. Бұл гол ӘЧ-2018 іріктеуіндегі үздік бес голдың тізіміне енді. == Жетістіктері == === «Ордабасы» === * Қазақстан чемпионатындағы үздік 22 футболшының бірі: 2015 === «Қайрат» === * Қазақстанның күміс жүлдегері: 2016, 2017, 2018, 2019 * Қазақстан чемпионы: 2020 * Қазақстан кубогы: 2017, 2021 * Қазақстан суперкубогы: 2017 ==Сілтемелер== *[http://www.national-football-teams.com/player/55723.html Профилі] {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Қазақстан футболшылары]][[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ордабасы ФК ойыншылары]] [[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]] [[Санат:Ертіс ФК ойыншылары]] [[Санат:Ақсу (Ақсу) ФК ойыншылары]] rvjfg8ml8jfkfzvw91pfznvoeivff3l 0 607167 3634279 3258612 2026-07-24T12:55:19Z 1nter pares 146705 3634279 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Абзал Бейсебеков | сурет =Abzal Beisebekov (2014, cropped).jpg | сурет ені = | толық аты = Бейсебеков Абзал Талғатұлы | туған күні = 30.11.1992 | туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]] | азаматтығы = {{flagicon|KAZ|20px}} [[Қазақстан]] | бойы = 187 | салмағы = | позиция = қорғаушы | қазіргі клуб = {{flagicon|KAZ|20px}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | номері = 15 | жастар клубы = {{футбол карьерасы |?—2007|{{flagicon|KAZ|20px}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|}} | клубтары = {{футбол карьерасы |2008|{{flagicon|KAZ|20px}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|5 (0) |2009|{{flagicon|KAZ|20px}} [[Астана (футбол клубы)|Локомотив (Астана)]]|9 (1) |2010|{{flagicon|KAZ|20px}} [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]|11 (0) |2011|{{flagicon|KAZ|20px}} [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]|23 (0) |2012—|{{flagicon|KAZ|20px}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|206 (5) |2014|{{аренда}}{{flagicon|Польша|20px}} [[Корона (футбол клубы)|Корона]]|4 (1)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2008|{{flagicon|KAZ|20px}} Қазақстан-17|3 (0) |2009—2010|{{flagicon|KAZ|20px}} Қазақстан-19|6 (1) |2010—2013 |{{flagicon|KAZ|20px}} Қазақстан-21|19 (3) |2014—|{{футбол|Қазақстан}}|26 (0)}} }} '''Абзал Талғатұлы Бейсебеков''' (30 қараша 1992<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/198770</ref>, [[Алматы]], [[Қазақстан]]) — қазақ футболшысы, "[[Астана (футбол клубы)|Астана]]" футбол клубы мен [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан құрамасының]] қорғаушысы. == Мансабы == === Клубтық === "[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]" футбол клубының түлегі. Балалар клубында 2007 жылға дейін өнер көрсетіп, 2008 жылы негізгі құрамға қабылданды. Бір жылдан соң Астананың "[[Астана (футбол клубы)|Локомотивіне]]" ауысып, 2010 жылы туған клубына қайта оралды. 2011 жылы Өскеменнің "[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Востогы]]" қатарын толықтырды. 2012 жылы тағы да "[[Астана (футбол клубы)|Астанаға]]" ауысып, 2013 жылы Қазақстан премьер лигасының күміс жүлдегері атанды. Тәжірибе жинақтау үшін 2014 жылы ақпан айында Польшаның "Корона" клубына жалға берілді. Жазда "Астанаға" оралды. === Ұлттық құрама === 2014 жылы қазан айында тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында алаңға шықты. 13 қазан күні [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|ЕУРО-2016 іріктеуінің]] матчында [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехиямен]] ойында дебют ойынын өткізді. Бұл кездесуде қазақстандықтар 2:4 есебімен ұтылып қалды. == Жетістіктері == ; «Астана» * Қазақстан чемпионы (4): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 * Қазақстанның күміс жүлдегері (1): 2013 * Қазақстан кубогы (3): 2012, 2015, 2016 * Қазақстан суперкубогы (1): 2015, 2018, 2019 2020 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Сілтемелер== *[http://footballfacts.ru/players/339577 Профилі] *[http://int.soccerway.com/players/-/123345/ Профилі] *[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/198770 Профилі] {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Қазақстан футболшылары]] [[Санат:Қайрат ФК ойыншылары]] [[Санат:Астана ФК ойыншылары]] [[Санат:Восток ФК ойыншылары]] [[Санат:Корона ФК ойыншылары]] [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] 90sd7rk1p47gxvj3f212g81dmyeyvlh 0 608334 3634447 2804701 2026-07-25T02:57:55Z 1nter pares 146705 3634447 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Зепп Майер | толық аты = Йозеф Дитер Майер | сурет = 6137Sepp Maier Torwart-Legende.JPG | туған күні = 28.02.1944 | туған жері = Меттен, ГФР | азаматтығы = {{Flagicon|Германия}} [[Германия]] | бойы = 185 | позиция = қақпашы | қазіргі клуб = ''карьерасын аяқтады'' | жастар клубы = {{футбол карьерасы |1952—1959|{{Flagicon|Германия}} Хар| |1959—1965|{{Flagicon|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1965—1980|{{Flagicon|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|536 (−331)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1961—1962|{{Flagicon|Германия}} ГФР-17|11 (-?) |1966—1979|{{Flagicon|Германия}} [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|ГФР]]|95 (−43)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1988—2004|{{Flagicon|Германия}} [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|ГФР/Германия]]|қақпашылар бапкері |1994—2008|{{Flagicon|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|ІІ бапкер}} }} '''Йозеф Дитер «Зепп» Майер''' ({{lang-de|Josef Dieter Maier;}} [[28 ақпан]] [[1944 жыл]]<ref>http://d-nb.info/gnd/118576429/</ref><ref>http://www.filmportal.de/05f7b6fffbd34b3d9419ce5428c7c6ac</ref>, [[Меттен]]) — неміс футболшысы, қақпашы. [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|ГФР құрамасында]] ойнаған. 1972 жылғы Еуропа, 1974 жылғы әлем чемпионы. == Мансабы == 14 жасында "[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]" футбол мектебіне қабылданады. Жастар командасында ойнап жүріп, кәсіпқой карьерасын 1965 жылы бастады. Бұл аралықта ол Германияның ең таңдаулы қақпашыларының бірі болды, мүмкін болған жетістіктердің бәріне қол жеткізді. Ұлттық құрама сапында алғашқы ойынын 1965 жылы [[Ирландия Ұлттық футбол құрамасы|Ирландияға]] қарсы өткізді. [[Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі|1966 жылғы әлем біріншілігіне]] екінші қапашы ретінде барды (негізгі қақпашы Ханс Тилковски болатын). [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970 жылғы додада]] негізгі қақпашы болды. 1972 жылы ГФР құрамасы Еуропа чемпионы атанды. Екі жыл өткен соң [[Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігі|ГФР-да ұйымдастырылған әлем чемпионатында]] тағы да немістер топ жарды. Осы турнирлерде Майер құраманың негізгі тіректерінің бірі болды. 1978 жылғы әлем біріншілігінен соң құрама шақырылуы азайды. == Жеітстіктері == ; ГФР құрамасы * Еуропа чемпионы: 1972 * Әлем чемпионы: 1974 * ЕУРО-1976 финалисі ; «Бавария» Мюнхен * ГФР чемпионы: 1969, 1972, 1973, 1974 * ГФР кубогы: 1966, 1967, 1969, 1971 * Кубок иелері кубогы: 1967 * Чемпиондар кубогы: 1974, 1975, 1976 == Жеке жетістіктері == * [[ФИФА 100]] тізіміне енген * Германиядағы жыл футболшысы: 1975, 1977, 1978 * ӘЧ-1974 символикалық құрамына енген == Қатысқан турнирлері == * Әлем чемпионаттары: 1966, 1970, 1974, 1978 * Еуропа чемпионаттары: 1972, 1976 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[http://www.national-football-teams.com/player/16664.html Профилі] [[Санат:28 ақпанда туғандар]] [[Санат:Германия футболшылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] at1s5fjpwsdopevhir63tszosqvl02e 0 608569 3634436 2928309 2026-07-25T02:54:29Z 1nter pares 146705 3634436 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Евгений Постников |сурет = Evgeni Postnikov (2014, cropped).jpg |толық аты = Евгений Иванович Постников |туған күні=16.04.1986 |туған жері = [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |азаматтығы = {{flagicon|Ресей|20px}} [[Ресей]]<br>{{flagicon|Қазақстан|20px}} [[Қазақстан]] |бойы = 188 |салмағы = 82 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = карьерасын аяқтады |номері = |клубтары = {{футбол карьерасы |2003—2004|{{flagicon|Ресей|20px}} [[Ескі Оскол (футбол клубы)|Оскол]]| |2005|{{flagicon|Ресей|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Мәскеу)|Динамо]]|0 (0) |2006—2007|{{flagicon|Латвия|20px}} [[Даугава (футбол клубы, Даугавпилс)|Даугава (Даугавпилс)]]|44 (1) |2008—2009|{{flagicon|Ресей|20px}} [[Металлург-Оскол]]|47 (3) |2009—2010|{{flagicon|Ресей|20px}} [[Торпедо-ЗИЛ]]|15 (1) |2010—2011|{{flagicon|Латвия|20px}} [[Вентспилс (футбол клубы)|Вентспилс]]|47 (4) |2012—2014|{{flagicon|Беларусь|20px}} [[Шахтер (футбол клубы, Солигорск)|Шахтёр (Солигорск)]]|59 (3) |2014—2020|{{flagicon|Қазақстан|20px}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|145 (2) |2016|{{аренда}}{{flagicon|Латвия|20px}} [[Вентспилс (футбол клубы)|Вентспилс]]|9 (1) }} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2018—2019|{{футбол|Қазақстан}}|8 (0)}} }} '''Евгений Иванович Постников''' ([[16 сәуір]] [[1986 жыл|1986]]<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/150501</ref>, [[Ескі Оскол]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РСФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — Ресей және Қазақстан футболшысы, қорғаушы. == Мансабы == Карьерасында Латвия, Ресей, Беларусь, Қазақстан клубтарында ойнады. 2021 жылдың басында крьерасын аяқтады. 2018 жылдың басында Қазақстан азаматтығын алды да, [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан құрамасында]] ойнай бастады. "Астана" сапында ойнап жүрген кездегі бапкері [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] құрамаға шақырды.Тұңғыш ойынын 23 наурызда сырт алаңда [[Мажарстан Ұлттық футбол құрамасы|Мажарстанға]] қарсы өткізді. 2018 жылы барлығы жеті кездесуде алаңға шықты. Оның төртеуі [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19|УЕФА Ұлттар лигасының]] матчы болатын. 2019 жылы 21 наурызда (дебют ойынынан екі күні кем бір жылдан соң) [[Шотландия Ұлттық футбол құрамасы|Шотландияға]] қарсы құрама сапындағы соңғы кездесуінде 90 минутты түгел ойнады. Бұл кездесу Қазақстан 3:0 есебімен жеңіске жетті. Жалпы құрама сапында 8 кездесуде алаңға шықты, құрама соның үшеуінде жеңіске жетті, екі ойында ғана ұтылды. == Жетістіктері == === Командалық === * Латвия чемпионы (1): 2011 * Латвияның күміс жүлдегері (1): 2010 * Латвия кубогы (1): 2010/11 * Беларусь чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2012, 2013 * Қазақстан чемпионы (2): 2014, 2015, 2017, 2018, 2019 * Қазақстан суперкубогы (1): 2015, 2018, 2019 * Қазақстан кубогының финалисі (1): 2015 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.pressball.by/footballstat/evgeni_postnikov/ Профилі]{{ref-ru}} {{Бастама}} [[Санат:16 сәуірде туғандар]] [[Санат:Ресей футболшылары]] [[Санат:Қазақстан футболшылары]] [[Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары]] [[Санат:Даугава Даугавпилс ФК ойыншылары]] [[Санат:Торпедо-Зил ФК ойыншылары]] [[Санат:Астана ФК ойыншылары]] [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] en911m26yunpfh149jb5ve715hipfbq 0 609649 3634302 3225147 2026-07-24T15:59:01Z 1nter pares 146705 3634302 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Жан-Пьер Папен |толық аты = |азаматтығы = {{Flagicon|Франция}} [[Франция]] |лақап аты = ''JPP'' |туған күні =5.11.1963 |туған жері = {{туғанжері|Булонь-сюр-Мер|Булонь-сюр-Мерде}}, [[Франция]] |бойы = 176 |позиция = шабуылшы |қазіргі клуб = карьерасын аяқтады |клубтары = {{футбол карьерасы |1980—1981|{{Flagicon|Франция}} [[Валансьен (футбол клубы)|Валансьен B]]|1 (0) |1981—1984|{{Flagicon|Франция}} [[Виши (футбол клубы)|Виши]]|49 (13) |1984—1985|{{Flagicon|Франция}} [[Валансьен (футбол клубы)|Валансьен]]|33 (15) |1985—1986|{{Flagicon|Франция}} [[Брюгге (футбол клубы)|Брюгге]]|31 (20) |1986—1992|{{Flagicon|Франция}} [[Олимпик Марсель]]|215 (134) |1992—1994|{{Flagicon|Италия}} [[Милан (футбол клубы)|Милан]]|40 (18) |1994—1996|{{Flagicon|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария Мюнхен]]|27 (3) |1996—1998|{{Flagicon|Франция}} [[Бордо (футбол клубы)|Бордо]]|55 (22) |1998—1999|{{Flagicon|Франция}} [[Генгам (футбол клубы)|Генгам]]|10 (3) |1999|{{Flagicon|Франция}} [[Сен-Пьерруаз]]|12 (1) |2001—2004|{{Flagicon|Франция}} Кап Ферре|50 (24) |2004—2006|{{Flagicon|Франция}} Бассен д’Аркашон|3 (0) |2009|{{Flagicon|Франция}} Фактюр Бигано|3 (3)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы ||{{Flagicon|Франция}} Франция-21|? (?) |1986—1995|{{футбол|Франция}}|54 (30)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2004—2006|{{Flagicon|Франция}} Бассен д'Аркашон| |2006—2007|{{Flagicon|Франция}} [[Страсбур (футбол клубы)|Страсбур]]| |2007—2008|{{Flagicon|Франция}} [[Ланс (футбол клубы)|Ланс]]| |2009—2010|{{Flagicon|Франция}} [[Шатору (футбол клубы)|Шатору]]| |2014—2015|{{Flagicon|Франция}} Бассен д'Аркашон|}} }} '''Жан-Пьер Папен''' ({{lang-fr|Jean-Pierre Papin}}; [[5 қараша]] [[1963 жыл|1963]], [[Булонь-сюр-Мер]], [[Франция]]) — француз футболшысы, шабуылшы. [[Франция Ұлттық футбол құрамасы|Франция Ұлттық футбол құрамасында]] ойнаған. == Мансабы == Карьерасында "[[Олимпик Марсель]]", "[[Милан (футбол клубы)|Милан]]", "[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]", "[[Бордо (футбол клубы)|Бордо]]" секілді атақты клубтарда және басқа да Францияның төменгі лигаларындағы түрлі командаларында ойнап, 2006 жылы 43 жасында карьерасын аяқтады. 2009 жылы карьерасын қайта жаңғыртып, "Фактюр Бигано" әуесқой клубында ойнап, үш кездесуде үш гол соқты. Футбол ойнауды доғарған соң бапкерлікпен айналысты. Ұлттық құрамадағы дебютін 1986 жылы өткізіп, сол жылы [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|Мексикада өткен әлем чемпионатына]] қатысты. Топтық турнирдің алғашқы ойынында [[Канада Ұлттық футбол құрамасы|Канаданың]] қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз голды соқты (Бұл ӘЧ тарихындағы 1200-ші гол). Үшінші орын үшін ойында да [[Бельгия Ұлттық футбол құрамасы|Бельгияның]] қақпасына бір гол енгізді. == Жетістіктері == === Жеке === * Францияның жыл футболшысы ('''2'''): 1989, 1991 * Франция чемпионатының үздік мергені ('''5'''): 1988 (19 гол), 1989 (22 гол), 1990 (30 гол), 1991 (23 гол) и 1992 (27 гол) * Чемпиондар кубогының үздік мергені ('''3'''): 1990 (6 гол), 1991 (6 гол) және 1992 (7 гол) («Олимпик» Марсель) * ФИФА 100 тізіміне енген * Алтын доп иегері: 1991 === Командалық === * ӘЧ-1986 қола жүлдегері * Чемпиондар лигасы: 1994 («Милан») * УЕФА кубогы: 1996 («Бавария» Мюнхен) * Франция чемпионы ('''4'''): 1989, 1990, 1991, 1992 («Олимпик» Марсель) * Италия чемпионы ('''2'''): 1993, 1994 («Милан») * Италия суперкубогы: 1992 («Милан») * Бельгия кубогы: 1986 («Брюгге») * Франция кубогы: 1989 («Олимпик» Марсель) == Сілтемелер == *[http://int.soccerway.com/players/-/105711/ Профилі] {{Бастама}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:5 қарашада туғандар]][[Санат:Франция футболшылары]][[Санат:Валансьен ФК ойыншылары]][[Санат:Брюгге ФК ойыншылары]][[Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары]] [[Санат:Милан ФК ойыншылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] [[Санат:Бордо ФК ойыншылары]] [[Санат:Генгам ФК ойыншылары]] [[Санат:Ланс ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Франция футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] jdjmgzurinkib7mpq7i9wl3o3d66cg1 0 610392 3634344 3580759 2026-07-24T17:49:31Z Sagzhan 29953 3634344 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Солтүстік Ақтау артезиан бассейні''' — [[Батыс Қаратау]] мен [[Шығыс Қаратау]] жоталарының солтүстік беткейінде орналасқан жер асты су алабы.<ref>{{cite web |url=https://kazneb.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан ұлттық электронды кітапханасы |access-date=2026-07-23}}</ref> Жалпы аумағы шамамен 5000 км², ұзындығы 100 км, ал ені 40–50 км шамасында.<ref>{{cite book |title=Қазақстан. Ұлттық энциклопедия |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2006}}</ref> == Геологиялық құрылысы == Артезиан алабы су өткізгіш алты қабаттан тұрады.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/ |title=Қазақстанның гидрогеологиялық ресурстары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Олардың жалпы таралу тереңдігі 700–1100 м аралығында, ал әрбір су ұстағыш қабаттың қалыңдығы орта есеппен 50–60 м болады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1989}}</ref> Жоғарғы қабаттардағы жер асты сулары мол әрі тұщы болып келеді. Екінші және үшінші су қабаттарының шаруашылық маңызы жоғары болғанымен, олардың таралу аймағы салыстырмалы түрде шағын, ал суының минералдылығы шамамен 3 г/л құрайды.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> Екінші қабаттағы пайдалануға болатын су қоры секундына 400–500 литрге дейін жетеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның табиғи ресурстары |publisher=Қазақ университеті |year=2012}}</ref> == Қоректенуі == Бассейннің жер асты сулары негізінен атмосфералық жауын-шашын, уақытша ағын сулар және Қаратау жоталарынан сіңген жерүсті сулары есебінен толығады.<ref>{{cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ |title=Қазақстандағы гидрологиялық ресурстар |website=Қазгидромет |access-date=2026-07-23}}</ref> Су өткізгіш қабаттар құмтас, қиыршықтас және әктас жыныстарынан құралған, ал олардың арасындағы сазды қабаттар судың жоғары қысымда сақталуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |title=Гидрогеология негіздері |publisher=Қазақ университеті |year=2010}}</ref> == Суының құрамы == Жер асты суларының химиялық құрамы әртүрлі болады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстанның су ресурстары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Жоғарғы қабаттарда гидрокарбонатты кальцийлі және кальций-магнийлі тұщы сулар басым болса, терең қабаттарда минералдануы жоғары сульфатты және хлоридті сулар кездеседі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1995}}</ref> Тереңдеген сайын су температурасы жоғарылап, кейбір ұңғымаларда 30–40 °C-қа дейін жетеді.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Жерасты суларының ерекшеліктері |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> == Пайдаланылуы == Артезиан бассейнінің жер асты сулары елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуде, жайылымдарды суландыруда, мал шаруашылығында және егіншілікте кеңінен пайдаланылады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның су шаруашылығы |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Кейбір аудандарда ұңғымалардағы су табиғи қысымның әсерінен өздігінен жер бетіне шығады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстандағы артезиан сулары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл бассейн өңірдің маңызды су ресурстарының бірі болып саналады, сондықтан оның қорын ұтымды пайдалану және ластанудан қорғау тұрақты бақылауды қажет етеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның экологиялық географиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2018}}</ref> '''Солтүстік Ақтау артезиан бассейні''' — батыс және шығыс Қаратау жондарының солтүстік жағында орналасқан, жалпы аумағы 500 км². Оның ұзындығы 100, ені 40–50 шақырым шамасында. Сулы аумақ су ұстайтын 6 қабаттан тұрады. Жалпы тереңдігі 700–1100 метрдің арасында. Әрайсысының қабаты 50–60 метр шамасында болады. Суы неғұрлым молырағы және тұщысы-жоғарғы қабаттары. Екінші және үшінші қабаттарының практикалық мәні зор, бірақ судың тараған аумағы оларда салыстырмалы түрде үлкен емес, минералдығы 3г/л төңірегінде. Екінші қабаттағы судың қоры 400–500 л/с жобасында. [[Санат:Артезиан алабы]] 50641chj2dz4vajhawu2p2rlfe1bevq 3634345 3634344 2026-07-24T17:51:18Z Sagzhan 29953 3634345 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Солтүстік Ақтау артезиан бассейні''' — [[Батыс Қаратау]] мен [[Шығыс Қаратау]] жоталарының солтүстік беткейінде орналасқан жер асты су алабы.<ref>{{cite web |url=https://kazneb.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан ұлттық электронды кітапханасы |access-date=2026-07-23}}</ref> Жалпы аумағы шамамен 5000 км², ұзындығы 100 км, ал ені 40–50 км шамасында.<ref>{{cite book |title=Қазақстан. Ұлттық энциклопедия |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2006}}</ref> == Геологиялық құрылысы == Артезиан алабы су өткізгіш алты қабаттан тұрады.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/ |title=Қазақстанның гидрогеологиялық ресурстары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Олардың жалпы таралу тереңдігі 700–1100 м аралығында, ал әрбір су ұстағыш қабаттың қалыңдығы орта есеппен 50–60 м болады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1989}}</ref> Жоғарғы қабаттардағы жер асты сулары мол әрі тұщы болып келеді. Екінші және үшінші су қабаттарының шаруашылық маңызы жоғары болғанымен, олардың таралу аймағы салыстырмалы түрде шағын, ал суының минералдылығы шамамен 3 г/л құрайды.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> Екінші қабаттағы пайдалануға болатын су қоры секундына 400–500 литрге дейін жетеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның табиғи ресурстары |publisher=Қазақ университеті |year=2012}}</ref> == Қоректенуі == Бассейннің жер асты сулары негізінен атмосфералық жауын-шашын, уақытша ағын сулар және Қаратау жоталарынан сіңген жерүсті сулары есебінен толығады.<ref>{{cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ |title=Қазақстандағы гидрологиялық ресурстар |website=Қазгидромет |access-date=2026-07-23}}</ref> Су өткізгіш қабаттар құмтас, қиыршықтас және әктас жыныстарынан құралған, ал олардың арасындағы сазды қабаттар судың жоғары қысымда сақталуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |title=Гидрогеология негіздері |publisher=Қазақ университеті |year=2010}}</ref> == Суының құрамы == Жер асты суларының химиялық құрамы әртүрлі болады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстанның су ресурстары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Жоғарғы қабаттарда гидрокарбонатты кальцийлі және кальций-магнийлі тұщы сулар басым болса, терең қабаттарда минералдануы жоғары сульфатты және хлоридті сулар кездеседі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1995}}</ref> Тереңдеген сайын су температурасы жоғарылап, кейбір ұңғымаларда 30–40 °C-қа дейін жетеді.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Жерасты суларының ерекшеліктері |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> == Пайдаланылуы == Артезиан бассейнінің жер асты сулары елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуде, жайылымдарды суландыруда, мал шаруашылығында және егіншілікте кеңінен пайдаланылады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның су шаруашылығы |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Кейбір аудандарда ұңғымалардағы су табиғи қысымның әсерінен өздігінен жер бетіне шығады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстандағы артезиан сулары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл бассейн өңірдің маңызды су ресурстарының бірі болып саналады, сондықтан оның қорын ұтымды пайдалану және ластанудан қорғау тұрақты бақылауды қажет етеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның экологиялық географиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Артезиан алабы]] bsapbx3imnd8b76y1ewsdj26wbf7etv 3634346 3634345 2026-07-24T17:51:53Z Sagzhan 29953 3634346 wikitext text/x-wiki '''Солтүстік Ақтау артезиан бассейні''' — [[Батыс Қаратау]] мен [[Шығыс Қаратау]] жоталарының солтүстік беткейінде орналасқан жер асты су алабы.<ref>{{cite web |url=https://kazneb.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан ұлттық электронды кітапханасы |access-date=2026-07-23}}</ref> Жалпы аумағы шамамен 5000 км², ұзындығы 100 км, ал ені 40–50 км шамасында.<ref>{{cite book |title=Қазақстан. Ұлттық энциклопедия |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2006}}</ref> == Геологиялық құрылысы == Артезиан алабы су өткізгіш алты қабаттан тұрады.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/ |title=Қазақстанның гидрогеологиялық ресурстары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Олардың жалпы таралу тереңдігі 700–1100 м аралығында, ал әрбір су ұстағыш қабаттың қалыңдығы орта есеппен 50–60 м болады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1989}}</ref> Жоғарғы қабаттардағы жер асты сулары мол әрі тұщы болып келеді. Екінші және үшінші су қабаттарының шаруашылық маңызы жоғары болғанымен, олардың таралу аймағы салыстырмалы түрде шағын, ал суының минералдылығы шамамен 3 г/л құрайды.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> Екінші қабаттағы пайдалануға болатын су қоры секундына 400–500 литрге дейін жетеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның табиғи ресурстары |publisher=Қазақ университеті |year=2012}}</ref> == Қоректенуі == Бассейннің жер асты сулары негізінен атмосфералық жауын-шашын, уақытша ағын сулар және Қаратау жоталарынан сіңген жерүсті сулары есебінен толығады.<ref>{{cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ |title=Қазақстандағы гидрологиялық ресурстар |website=Қазгидромет |access-date=2026-07-23}}</ref> Су өткізгіш қабаттар құмтас, қиыршықтас және әктас жыныстарынан құралған, ал олардың арасындағы сазды қабаттар судың жоғары қысымда сақталуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |title=Гидрогеология негіздері |publisher=Қазақ университеті |year=2010}}</ref> == Суының құрамы == Жер асты суларының химиялық құрамы әртүрлі болады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстанның су ресурстары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Жоғарғы қабаттарда гидрокарбонатты кальцийлі және кальций-магнийлі тұщы сулар басым болса, терең қабаттарда минералдануы жоғары сульфатты және хлоридті сулар кездеседі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1995}}</ref> Тереңдеген сайын су температурасы жоғарылап, кейбір ұңғымаларда 30–40 °C-қа дейін жетеді.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Жерасты суларының ерекшеліктері |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> == Пайдаланылуы == Артезиан бассейнінің жер асты сулары елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуде, жайылымдарды суландыруда, мал шаруашылығында және егіншілікте кеңінен пайдаланылады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның су шаруашылығы |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Кейбір аудандарда ұңғымалардағы су табиғи қысымның әсерінен өздігінен жер бетіне шығады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстандағы артезиан сулары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл бассейн өңірдің маңызды су ресурстарының бірі болып саналады, сондықтан оның қорын ұтымды пайдалану және ластанудан қорғау тұрақты бақылауды қажет етеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның экологиялық географиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Артезиан алабы]] gaoccutm31ofplflw1067b0d4vm3dm0 3634359 3634346 2026-07-24T17:53:46Z Sagzhan 29953 3634359 wikitext text/x-wiki '''Солтүстік Ақтау артезиан бассейні''' — [[Батыс Қаратау]] мен [[Шығыс Қаратау]] жоталарының солтүстік беткейінде орналасқан жер асты су алабы.<ref>{{cite web |url=https://kazneb.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан ұлттық электронды кітапханасы |access-date=2026-07-23}}</ref> Жалпы аумағы шамамен 5000 км², ұзындығы 100 км, ал ені 40–50 км шамасында.<ref>{{cite book |title=Қазақстан. Ұлттық энциклопедия |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2006}}</ref> == Геологиялық құрылысы == Артезиан алабы су өткізгіш алты қабаттан тұрады.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/ |title=Қазақстанның гидрогеологиялық ресурстары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Олардың жалпы таралу тереңдігі 700–1100 м аралығында, ал әрбір су ұстағыш қабаттың қалыңдығы орта есеппен 50–60 м болады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1989}}</ref> Жоғарғы қабаттардағы жер асты сулары мол әрі тұщы болып келеді. Екінші және үшінші су қабаттарының шаруашылық маңызы жоғары болғанымен, олардың таралу аймағы салыстырмалы түрде шағын, ал [[су]]ының [[минерал]]дылығы шамамен 3 г/л құрайды.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> Екінші қабаттағы пайдалануға болатын су қоры секундына 400–500 литрге дейін жетеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның табиғи ресурстары |publisher=Қазақ университеті |year=2012}}</ref> == Қоректенуі == Бассейннің [[жер асты сулары]] негізінен атмосфералық жауын-шашын, уақытша ағын сулар және [[Қаратау]] жоталарынан сіңген жерүсті сулары есебінен толығады.<ref>{{cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ |title=Қазақстандағы гидрологиялық ресурстар |website=Қазгидромет |access-date=2026-07-23}}</ref> Су өткізгіш қабаттар құмтас, қиыршықтас және әктас жыныстарынан құралған, ал олардың арасындағы сазды қабаттар судың жоғары қысымда сақталуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |title=Гидрогеология негіздері |publisher=Қазақ университеті |year=2010}}</ref> == Суының құрамы == Жер асты суларының [[химия]]лық құрамы әртүрлі болады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстанның су ресурстары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Жоғарғы қабаттарда гидрокарбонатты [[кальций]]лі және кальций-магнийлі тұщы сулар басым болса, терең қабаттарда минералдануы жоғары сульфатты және хлоридті сулар кездеседі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1995}}</ref> Тереңдеген сайын су температурасы жоғарылап, кейбір ұңғымаларда 30–40 °C-қа дейін жетеді.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Жерасты суларының ерекшеліктері |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> == Пайдаланылуы == Артезиан бассейнінің жер асты сулары елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуде, жайылымдарды суландыруда, мал шаруашылығында және егіншілікте кеңінен пайдаланылады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның су шаруашылығы |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Кейбір аудандарда ұңғымалардағы су табиғи қысымның әсерінен өздігінен жер бетіне шығады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстандағы артезиан сулары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл бассейн өңірдің маңызды су ресурстарының бірі болып саналады, сондықтан оның қорын ұтымды пайдалану және ластанудан қорғау тұрақты бақылауды қажет етеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның экологиялық географиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Артезиан алабы]] is1nyxy43zvz0d6z513d3sh9at4kgfz 3634360 3634359 2026-07-24T17:54:08Z Sagzhan 29953 /* Қоректенуі */ 3634360 wikitext text/x-wiki '''Солтүстік Ақтау артезиан бассейні''' — [[Батыс Қаратау]] мен [[Шығыс Қаратау]] жоталарының солтүстік беткейінде орналасқан жер асты су алабы.<ref>{{cite web |url=https://kazneb.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан ұлттық электронды кітапханасы |access-date=2026-07-23}}</ref> Жалпы аумағы шамамен 5000 км², ұзындығы 100 км, ал ені 40–50 км шамасында.<ref>{{cite book |title=Қазақстан. Ұлттық энциклопедия |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2006}}</ref> == Геологиялық құрылысы == Артезиан алабы су өткізгіш алты қабаттан тұрады.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/ |title=Қазақстанның гидрогеологиялық ресурстары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Олардың жалпы таралу тереңдігі 700–1100 м аралығында, ал әрбір су ұстағыш қабаттың қалыңдығы орта есеппен 50–60 м болады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1989}}</ref> Жоғарғы қабаттардағы жер асты сулары мол әрі тұщы болып келеді. Екінші және үшінші су қабаттарының шаруашылық маңызы жоғары болғанымен, олардың таралу аймағы салыстырмалы түрде шағын, ал [[су]]ының [[минерал]]дылығы шамамен 3 г/л құрайды.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> Екінші қабаттағы пайдалануға болатын су қоры секундына 400–500 литрге дейін жетеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның табиғи ресурстары |publisher=Қазақ университеті |year=2012}}</ref> == Қоректенуі == Бассейннің [[жер асты суы|жер асты сулары]] негізінен атмосфералық жауын-шашын, уақытша ағын сулар және [[Қаратау]] жоталарынан сіңген жерүсті сулары есебінен толығады.<ref>{{cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ |title=Қазақстандағы гидрологиялық ресурстар |website=Қазгидромет |access-date=2026-07-23}}</ref> Су өткізгіш қабаттар құмтас, қиыршықтас және әктас жыныстарынан құралған, ал олардың арасындағы сазды қабаттар судың жоғары қысымда сақталуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |title=Гидрогеология негіздері |publisher=Қазақ университеті |year=2010}}</ref> == Суының құрамы == Жер асты суларының [[химия]]лық құрамы әртүрлі болады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстанның су ресурстары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Жоғарғы қабаттарда гидрокарбонатты [[кальций]]лі және кальций-магнийлі тұщы сулар басым болса, терең қабаттарда минералдануы жоғары сульфатты және хлоридті сулар кездеседі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1995}}</ref> Тереңдеген сайын су температурасы жоғарылап, кейбір ұңғымаларда 30–40 °C-қа дейін жетеді.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Жерасты суларының ерекшеліктері |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> == Пайдаланылуы == Артезиан бассейнінің жер асты сулары елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуде, жайылымдарды суландыруда, мал шаруашылығында және егіншілікте кеңінен пайдаланылады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның су шаруашылығы |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Кейбір аудандарда ұңғымалардағы су табиғи қысымның әсерінен өздігінен жер бетіне шығады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстандағы артезиан сулары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл бассейн өңірдің маңызды су ресурстарының бірі болып саналады, сондықтан оның қорын ұтымды пайдалану және ластанудан қорғау тұрақты бақылауды қажет етеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның экологиялық географиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Артезиан алабы]] p14ouburo6mdjjjnounqaqjz010rwo3 3634362 3634360 2026-07-24T17:54:55Z Sagzhan 29953 /* Қоректенуі */ 3634362 wikitext text/x-wiki '''Солтүстік Ақтау артезиан бассейні''' — [[Батыс Қаратау]] мен [[Шығыс Қаратау]] жоталарының солтүстік беткейінде орналасқан жер асты су алабы.<ref>{{cite web |url=https://kazneb.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан ұлттық электронды кітапханасы |access-date=2026-07-23}}</ref> Жалпы аумағы шамамен 5000 км², ұзындығы 100 км, ал ені 40–50 км шамасында.<ref>{{cite book |title=Қазақстан. Ұлттық энциклопедия |publisher=«Қазақ энциклопедиясы» |year=2006}}</ref> == Геологиялық құрылысы == Артезиан алабы су өткізгіш алты қабаттан тұрады.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/ |title=Қазақстанның гидрогеологиялық ресурстары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Олардың жалпы таралу тереңдігі 700–1100 м аралығында, ал әрбір су ұстағыш қабаттың қалыңдығы орта есеппен 50–60 м болады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1989}}</ref> Жоғарғы қабаттардағы жер асты сулары мол әрі тұщы болып келеді. Екінші және үшінші су қабаттарының шаруашылық маңызы жоғары болғанымен, олардың таралу аймағы салыстырмалы түрде шағын, ал [[су]]ының [[минерал]]дылығы шамамен 3 г/л құрайды.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Қазақстанның жер асты сулары |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> Екінші қабаттағы пайдалануға болатын су қоры секундына 400–500 литрге дейін жетеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның табиғи ресурстары |publisher=Қазақ университеті |year=2012}}</ref> == Қоректенуі == Бассейннің [[жер асты суы|жер асты сулары]] негізінен атмосфералық жауын-шашын, уақытша ағын сулар және [[Қаратау жотасы (Маңғыстау)|Қаратау]] жоталарынан сіңген жерүсті сулары есебінен толығады.<ref>{{cite web |url=https://www.kazhydromet.kz/ |title=Қазақстандағы гидрологиялық ресурстар |website=Қазгидромет |access-date=2026-07-23}}</ref> Су өткізгіш қабаттар құмтас, қиыршықтас және әктас жыныстарынан құралған, ал олардың арасындағы сазды қабаттар судың жоғары қысымда сақталуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |title=Гидрогеология негіздері |publisher=Қазақ университеті |year=2010}}</ref> == Суының құрамы == Жер асты суларының [[химия]]лық құрамы әртүрлі болады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстанның су ресурстары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Жоғарғы қабаттарда гидрокарбонатты [[кальций]]лі және кальций-магнийлі тұщы сулар басым болса, терең қабаттарда минералдануы жоғары сульфатты және хлоридті сулар кездеседі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан гидрогеологиясы |publisher=Ғылым |year=1995}}</ref> Тереңдеген сайын су температурасы жоғарылап, кейбір ұңғымаларда 30–40 °C-қа дейін жетеді.<ref>{{cite web |url=https://geology.gov.kz/ |title=Жерасты суларының ерекшеліктері |website=Қазақстан Республикасы Геология комитеті |access-date=2026-07-23}}</ref> == Пайдаланылуы == Артезиан бассейнінің жер асты сулары елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етуде, жайылымдарды суландыруда, мал шаруашылығында және егіншілікте кеңінен пайдаланылады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның су шаруашылығы |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Кейбір аудандарда ұңғымалардағы су табиғи қысымның әсерінен өздігінен жер бетіне шығады.<ref>{{cite web |url=https://water.gov.kz/ |title=Қазақстандағы артезиан сулары |website=Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл бассейн өңірдің маңызды су ресурстарының бірі болып саналады, сондықтан оның қорын ұтымды пайдалану және ластанудан қорғау тұрақты бақылауды қажет етеді.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның экологиялық географиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Артезиан алабы]] f7q9lo01dmjkynuj2qg6gwgdjj6xeq8 0 610505 3634381 3633817 2026-07-24T18:05:04Z Kasymov 10777 «[[Санат:Германия жүзушілері|Германия жүзушілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634381 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = Корнелия Эндер |шынайы есімі = Корнелия Груммт-Эндер |суреті = Kornelia Ender 1973.jpg |сурет ені = |сурет тақырыбы = |жынысы = |толық есімі = |туған кездегі есімі = |лақап аты = |азаматтығы = |мамандандыру = Жүзуші |клубы = |туған күні = 25.11.1958 |туған жері = Плауэн, Карл-Маркс-Штадт |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |карьера жылдары = |бапкерлері = |бойы = |салмағы = |атақтары = |медальдары = |ортаққор = }} '''Корнелия Эндер''' (кейін Маттес, қазіргі тегі — Груммт; {{lang-de|Kornelia Ender}}; [[1958 жыл]]ғы [[25 қазан]]) — бұрынғы шығысгерманиялық жүзуші. 1976 жылғы [[Жазғы Олимпиада ойындары]]нда ол бір Олимпиадада төрт алтын медаль жеңіп алған алғашқы әйел жүзуші атанды және барлық жарыста әлемдік рекорд орнатты.<ref>{{cite web |url=https://olympics.com/en/athletes/kornelia-ender |title=Kornelia Ender |website=Olympics.com |access-date=2026-07-23}}</ref> Кейіннен Шығыс Германия құрамасының дәрігерлері спортшыларға жүйелі түрде анаболикалық стероидтар бергені дәлелденді, алайда спортшылардың өздері бұл туралы хабарсыз болған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Kornelia-Ender |title=Kornelia Ender |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> 1976 жылы Эндерде стероид қолданудың белгілері байқалғандықтан (дауысының жуандауы, бұлшық ет массасының шамадан тыс дамуы), оның спорттық жетістіктерінің әділдігіне күмән келтірілді.<ref>{{cite web |url=https://www.wada-ama.org/ |title=History of Doping in Sport |website=World Anti-Doping Agency |access-date=2026-07-23}}</ref> Эндер жүзумен жастайынан айналысты және алғашқы Олимпиада жүлделерін 13 жасында, 1972 жылғы [[Мюнхен]] Олимпиадасында жеңіп алды.<ref>{{cite web |url=https://www.olympedia.org/athletes/47728 |title=Kornelia Ender |website=Olympedia |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол үш күміс медаль иеленді, соның ішінде 200 метрге кешенді жүзуде австралиялық [[Шейн Гулд]]тан кейін екінші орын алды.<ref>{{cite web |url=https://www.worldaquatics.com/ |title=Kornelia Ender Results |website=World Aquatics |access-date=2026-07-23}}</ref> Кейінгі жылдары Эндер жеке жарыстарда 32 әлемдік рекорд жаңартты, оның төртеуі 1976 жылғы [[Монреаль]] Олимпиадасында тіркелді.<ref>{{cite book |last=Hoberman |first=John |title=Mortal Engines: The Science of Performance and the Dehumanization of Sport |publisher=Free Press |year=1992}}</ref> 1991 жылы Эндер 1976 жылғы Олимпиада кезіндегі физикалық жағдайына қатысты көптен бері айтылып келген күдіктерге түсініктеме берді.<ref>{{cite book |last=Spitzer |first=Giselher |title=Doping in the GDR |publisher=Meyer & Meyer Sport |year=2006}}</ref> Ол бірнеше ай бойы команда дәрігерлері мен бапкерлері өзіне түрлі дәрілік препараттарды еккенін растады.<ref>{{cite book |last=Dennis |first=Mike |title=State, Society and Sport in East Germany |publisher=Routledge |year=2012}}</ref> Эндердің айтуынша, ол сол кезде де, кейін де нақты қандай препараттар қолданылғанын білмеген.<ref>{{cite book |last=Franke |first=Werner |title=Doping: From Research to Deceit |publisher=Springer |year=1997}}</ref> Дәрігерлер оған бұл препараттар тек ағзаның қалпына келуін жеделдететінін айтқан. Сондықтан бұлшық ет көлемінің айтарлықтай өскеніне таңданғанымен, оны ауыр жаттығулардың нәтижесі деп санаған.<ref>{{cite book |last=Hoberman |first=John |title=Mortal Engines: The Science of Performance and the Dehumanization of Sport |publisher=Free Press |year=1992}}</ref> 1977 жылы Эндер хлородегидрометилтестостерон препаратын қабылдаудан бас тартқаннан кейін, [[Манфред Эвальд]]тың шешімімен Шығыс Германия құрамасынан шығарылды.<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/en/doping-in-east-germany/a-16389569 |title=Doping in East Germany |website=Deutsche Welle |access-date=2026-07-23}}</ref> Корнелия Эндер төрт жыл бойы шығысгерманиялық арқамен жүзуші әрі бірнеше дүркін Олимпиада чемпионы [[Роланд Маттес]]ке тұрмысқа шыққан.<ref>{{cite book |last=Dennis |first=Mike |title=State, Society and Sport in East Germany |publisher=Routledge |year=2012}}</ref> Қазіргі таңда ол бұрынғы шығысгерманиялық жеңіл атлет әрі бобслейші Штеффен Груммтпен некеде.<ref>{{cite web |url=https://www.olympedia.org/ |title=Steffen Grummt |website=Olympedia |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Жүзуден әлем чемпиондары]] [[Санат:Жүзуден Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Әлемдік жүзудің Даңқ Залына енгендер]] [[Санат:Плауэнде туғандар]] [[Санат:Германия жүзушілері]] fed4w18wn3hmbftgyou6pu9bplcj2p7 0 610506 3634375 3633791 2026-07-24T18:01:38Z Kasymov 10777 «[[Санат:Аустралия крикетшілері|Аустралия крикетшілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634375 wikitext text/x-wiki {{Крикетші |Есімі = Дон Брэдмен |Шынайы есімі = Дональд Джордж Брэдмен |Суреті = Don Bradman 1930.jpg |Сурет тақырыбы = Дон Брэдмен, шамамен 1930 жыл |Туған күні = 27.08.1908 |Туған жері = [[Кутамундра]], [[Жаңа Оңтүстік Уэльс]], {{AUS}} |Қайтыс болған күні = 25.02.2001 |Қайтыс болған жері = [[Кенсингтон-Парк]], [[Оңтүстік Австралия]], {{AUS}} |Азаматтығы = {{AUS}} |Бойы = |Соққы беру тәсілі = Оң қолмен |Доп лақтыру тәсілі = Оң қолмен лег-брейк |Рөлі = Батсмен |Халықаралық дебюті = 1928 жылғы 30 қараша, [[Англия крикет құрамасы|Англияға]] қарсы |Соңғы халықаралық матчы = 1948 жылғы 18 тамыз, Англияға қарсы |Клубтары = [[Жаңа Оңтүстік Уэльс крикет құрамасы|Жаңа Оңтүстік Уэльс]], [[Оңтүстік Аустралия крикет құрамасы|Оңтүстік Австралия]] |Мансабының басталуы = 1927 |Мансабының аяқталуы = 1949 |Сынақ матчтары = 52 |ODI матчтары = — |T20I матчтары = — |Жүгірістері = 6 996 |Орташа көрсеткіші = 99,94 |Ғасырлары = 29 |Жарты ғасырлары = 13 |Ең жоғары ұпайы = 334 |Уикеттері = 36 |Доп лақтыру орташа көрсеткіші = 37,97 |Иннингтегі үздік нәтижесі = 3/35 |Матчтағы үздік нәтижесі = 4/31 |Ұстап алулары = 32 |Стампингтері = — |Медальдары = {{Алтын медаль|1948|Англия туры («Жеңілместер» құрамасы)|}} |Ортаққор = Don Bradman |Соңғы жаңартулар = 2026 }} '''Дональд Джордж Брэдмен''' ({{lang-en|Donald George Bradman}}; 1908 жылғы 27 тамыз, [[Кутамундра]], [[Жаңа Оңтүстік Уэльс]], [[Аустралия]] — 2001 жылғы 25 ақпан, [[Кенсингтон-Парк]], [[Оңтүстік Аустралия]], Аустралия) — [[аустралия]]лық [[крикет]]ші, барлық уақыттағы ең үздік батсмендердің бірі саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Don-Bradman |title=Don Bradman |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол халықаралық крикет тарихындағы көптеген рекордтардың иесі ретінде танылды.<ref>{{cite web |url=https://www.cricket.com.au/players/don-bradman |title=Sir Donald Bradman |website=Cricket Australia |access-date=2026-07-23}}</ref> 1949 жылы спортқа сіңірген еңбегі үшін рыцарь атағына ие болып, бұл мәртебеге ие болған алғашқы австралиялық крикетші атанды.<ref>{{cite web |url=https://www.adb.online.anu.edu.au/biography/bradman-sir-donald-george-1517 |title=Bradman, Sir Donald George |website=Australian Dictionary of Biography |access-date=2026-07-23}}</ref> Брэдменнің шебер ойыны көрермендердің крикетке деген қызығушылығын едәуір арттырды.<ref>{{cite book |last=Haigh |first=Gideon |title=The Art of Bradman |publisher=Scribe |year=2013}}</ref> Ол командадағы әріптестерімен, басшылықпен және журналистермен тығыз қарым-қатынаста болды.<ref>{{cite book |last=Whitington |first=Richard |title=The Bradman Years |publisher=Hodder & Stoughton |year=1974}}</ref> [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін Дональд Брэдмен капитан болған Австралия құрамасы бірде-бір матчта жеңілмегендіктен «Жеңілместер» (''The Invincibles'') деген атқа ие болды.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/ |title=The Invincibles of 1948 |website=International Cricket Council |access-date=2026-07-23}}</ref> Спорттық мансабын аяқтағаннан кейін Брэдмен әкімші, селекционер және жазушы ретінде қызмет атқарды.<ref>{{cite book |last=Bradman |first=Donald |title=Farewell to Cricket |publisher=Cassell |year=1950}}</ref> 2001 жылы Австралияның премьер-министрі [[Джон Говард]] оны «Австралия тарихындағы ең ұлы австралиялық» деп атады.<ref>{{cite web |url=https://pmtranscripts.pmc.gov.au/ |title=Prime Minister John Howard tribute to Sir Donald Bradman |website=Australian Government |access-date=2026-07-23}}</ref> Брэдменнің бейнесі пошта маркалары мен естелік монеталарда бейнеленген.<ref>{{cite book |last=Perry |first=Roland |title=Bradman: A Biography |publisher=HarperCollins |year=1995}}</ref> Оның көзі тірісінде өмірі мен спорттық жетістіктеріне арналған мұражай ашылды.<ref>{{cite web |url=https://www.bradman.com.au/ |title=Bradman Museum & International Cricket Hall of Fame |website=Bradman Museum |access-date=2026-07-23}}</ref> Туғанына 100 жыл толуына орай Австралияның Корольдік монета сарайы оның бейнесі бейнеленген 5 австралиялық долларлық алтын ескерткіш монетаны шығарды.<ref>{{cite web |url=https://www.ramint.gov.au/ |title=Sir Donald Bradman commemorative coin |website=Royal Australian Mint |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дебюті == Келесі маусымда «Боуралдан шыққан бала» атанған Брэдмен өз шеберлігін одан әрі шыңдап, жоғары деңгейде өнер көрсете бастады.<ref>{{cite book |last=Fingleton |first=Jack |title=Brightly Fades the Don |publisher=Collins |year=1978}}</ref> Тамаша нәтижелер көрсеткеніне қарамастан, ол Жаңа Зеландияға барған Австралияның екінші құрамасына шақырылмады.<ref>{{cite book |last=Perry |first=Roland |title=Bradman: A Biography |publisher=HarperCollins |year=1995}}</ref> Австралия құрамасына қабылдану мүмкіндігін арттыру үшін Брэдмен 1928–1929 жылғы маусым қарсаңында [[Сидней]] қаласына көшті.<ref>{{cite web |url=https://www.cricket.com.au/ |title=Bradman's early career |website=Cricket Australia |access-date=2026-07-23}}</ref> Алғашында ол жылжымайтын мүлік агенті болып жұмысын жалғастырып, кейіннен ''Mick Simmons Ltd.'' компаниясына қызметке орналасты.<ref>{{cite book |last=Bradman |first=Donald |title=Farewell to Cricket |publisher=Cassell |year=1950}}</ref> Маусымдағы алғашқы матчында [[Квинсленд]] құрамасына қарсы өте сәтті ойын көрсетіп, кейін Австралияға гастрольдік сапармен келген Англия құрамасына қарсы кездесуде 87 ұпай жинады.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ |title=Don Bradman profile |website=ESPN Cricinfo |access-date=2026-07-23}}</ref> Осы ойыннан кейін оған [[Брисбен]] қаласында өтетін келесі матчқа қатысу мүмкіндігі берілді.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketarchive.com/ |title=Donald Bradman match records |website=CricketArchive |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Аустралия крикетшілері]] kek2m814boel6v98cfj7fgvejue7kf9 0 610507 3634383 3633830 2026-07-24T18:05:30Z Kasymov 10777 «[[Санат:АҚШ теннисшілері|АҚШ теннисшілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634383 wikitext text/x-wiki {{Теннисші |Есімі = Лори Макнил |Шынайы есімі = Лори Макнил |Суреті = |Сурет тақырыбы = Лори Макнил |Туған күні = 18.12.1963 |Туған жері = [[Сан-Диего]], [[Калифорния]], {{USA}} |Азаматтығы = {{USA}} |Тұрғылықты жері = [[Хьюстон]], [[Техас]], {{USA}} |Бойы = 170 см |Салмағы = 61 кг |Мансабының басталуы = 1983 |Мансабының аяқталуы = 2002 |Жұмыс қолы = Оң қолмен |Бэкхенд = Екі қолмен |Бапкері = |Ақшалай сыйлық = 3 779 458 АҚШ доллары |Жеке нәтижелері = 524–300 |Жеке атақтары = 10 |Үздік рейтингісі = №9 (1988 жылғы 4 шілде) |Қазіргі позициясы = Мансабын аяқтаған |Аустралиядағы рейтингі = Жартылай финал (1987) |Франциядағы рейтингі = 4-айналым (1988) |Уимблдондағы рейтингі = Жартылай финал (1994) |АҚШ-тағы рейтингі = Жартылай финал (1987) |Жұп нәтижелері = 570–223 |Жұп атақтары = 33 |Үздік жұп позициясы = №4 (1987 жылғы 21 қыркүйек) |Қазіргі жұп позициясы = Мансабын аяқтаған |Аустралиядағы рейтингі 2 = Финал (1987) |Франциядағы рейтингі 2 = Чемпион (аралас жұп, 1988) |Уимблдондағы рейтингі 2 = Ширек финал |АҚШ-тағы рейтингі 2 = Жартылай финал |Ортаққор = Lori McNeil |Соңғы жаңартулар = 2026 жылғы 23 шілде }} '''Лори Макнил''' ({{lang-en|Lori McNeil}}; [[1963 жыл]]ғы [[18 желтоқсан]]) — америкалық теннис жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіпқой теннисші.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/140003/lori-mcneil |title=Lori McNeil |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол 1987 жылғы [[АҚШ ашық чемпионаты]]ның және 1994 жылғы Уимблдон турнирінің жекелей сындағы жартылай финалисі болды.<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/players/lori-mcneil/800179190/usa/wt/s/overview/ |title=Lori McNeil |website=International Tennis Federation |access-date=2026-07-23}}</ref> Сонымен қатар 1987 жылғы Аустралия ашық чемпионатында Зина Гаррисонмен бірге әйелдер арасындағы жұптық сында финалға шықты және 1988 жылғы [[Франция ашық чемпионаты]]нда Хорхе Лосаномен бірге аралас жұптық сында чемпион атанды.<ref>{{cite web |url=https://www.tennisfame.com/hall-of-famers/inductees/lori-mcneil |title=Lori McNeil |website=International Tennis Hall of Fame |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жеке өмірі == Макнил анасы Дороти мен әкесі Чарли Макнилдің төрт баласының кенжесі болып дүниеге келген.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Әкесі Чарли Макнил 1960 жылдары [[San Diego Chargers]] клубының құрамында америкалық футболдан кәсіпқой ойыншы болған.<ref>{{cite web |url=https://www.pro-football-reference.com/ |title=Charlie McNeil |website=Pro Football Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Отбасы [[Сан-Диего]]дан [[Хьюстон]]ға көшкеннен кейін, Лори Макнил қаланың Үшінші ауданындағы MacGregor Park қоғамдық спорт алаңында тенниспен айналыса бастады.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Сол жерде ол болашақ кәсіпқой теннисші [[Зина Гаррисон]]мен жақын дос болды.<ref>{{cite web |url=https://www.tennis.com/ |title=Lori McNeil profile |website=Tennis.com |access-date=2026-07-23}}</ref> == Мансабы == Лори Макнил екі жыл бойы [[Оклахома мемлекеттік университеті]]нде оқып, университеттің ''Cowgirls'' командасы сапында өнер көрсетті.<ref>{{cite web |url=https://okstate.com/ |title=Oklahoma State Cowgirls Tennis History |website=Oklahoma State University |access-date=2026-07-23}}</ref> 1983 жылы NCAA чемпионатының ширек финалына дейін жетіп, кейін турнир жеңімпазы атанған USC университетінің өкілі Бет Херрден жеңілді.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Макнил 1983–2002 жылдар аралығында 19 маусым бойы [[Әйелдер теннисі қауымдастығы|WTA турнирлерінде]] өнер көрсетті.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/ |title=Lori McNeil Statistics |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> Осы уақыт ішінде ол жекелей сында 10, ал жұптық сында 33 турнирдің жеңімпазы атанды.<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/ |title=Lori McNeil Results |website=International Tennis Federation |access-date=2026-07-23}}</ref> Оның мансаптағы ең жоғары рейтингі жекелей сында әлемнің 9-ракеткасы (1988), ал жұптық сында 4-ракеткасы (1987) болды.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/140003/lori-mcneil |title=Lori McNeil Rankings |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> 1987 жылы Макнил WTA нұсқасы бойынша «Жылдың ең көп прогреске қол жеткізген ойыншысы» атанды.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Макнил көбіне [[Штеффи Граф]]қа қарсы жеңістерімен есте қалды.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/ |title=Lori McNeil vs. Steffi Graf |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> 1992 жылы ол WTA турының қорытынды чемпионатының алғашқы айналымында Графты 7:6, 6:4 есебімен жеңіп, Графтың 1985 жылдан бері алғаш рет турнирдің алғашқы матчында жеңілуіне себепкер болды.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> 1994 жылғы Уимблдон турнирінің бірінші айналымында Макнил қазіргі чемпион Штеффи Графты 7:5, 7:6 (7:5) есебімен жеңді.<ref>{{cite web |url=https://www.wimbledon.com/ |title=1994 Wimbledon Championships |website=The Championships, Wimbledon |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл Үлкен дулыға турнирлері тарихында әйелдер арасындағы жекелей сында қазіргі чемпионның алғашқы айналымда алғаш рет жеңілуі болды және теннис тарихындағы ең ірі сенсациялардың бірі ретінде бағаланады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Wimbledon-tennis-tournament |title=Wimbledon Championships |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Сол жылы Макнил Уимблдонның жартылай финалына дейін жетіп, кейін чемпион атанған [[Кончита Мартинес]]ке 3:6, 6:2, 10:8 есебімен жол берді.<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/ |title=1994 Wimbledon Results |website=International Tennis Federation |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл оның «Үлкен дулыға» турнирлеріндегі ең үздік нәтижесін қайталады. Бұған дейін ол 1987 жылғы АҚШ ашық чемпионатының жартылай финалына дейін жетіп, ширек финалда алты дүркін чемпион [[Крис Эверт]]ті жеңген болатын. Алайда жартылай финалда Штеффи Графтан 4:6, 6:2, 6:4 есебімен жеңілді.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Лори Макнил[2] (ағылш. Lori McNeil; туған. 18 желтоқсан 1963, Сан-Диего, АҚШ) - американдық теннисші және теннис жаттықтырушысы, бұрынғы 9-шы әлем ракеткасы жеке және 4-ші жұптық разрядта; миксте Үлкен шлем турнирінің бір жеңімпазы (Roland Garros-1988), Үлкен Шлем турнирлерінің төрт дүркін финалисті (бір рет — әйелдер жұбы, үш рет — миксте); WTA Кубогының 42 турнирінің жеңімпазы (9 — жеке разрядта); Федерацияда және Уайтмен Кубогында АҚШ құрамасының мүшесі. == «Үлкен дулыға» турнирлерінің финалдары == === Жұптық разряд: 1 (1 финалист) === {| class="wikitable sortable" ! Нәтиже ! Жылы ! Турнир ! Жабыны ! Серіктесі ! Қарсыластары ! Есеп |- | Финалист | 1987 | [[Аустралия ашық чемпионаты]] | Шөп | [[Зина Гаррисон]] | [[Мартина Навратилова]] / [[Пэм Шрайвер]] | 6–1, 6–0 |} === Аралас жұптық разряд: 4 (1 чемпион, 3 финалист) === {| class="wikitable sortable" ! Нәтиже ! Жылы ! Турнир ! Жабыны ! Серіктесі ! Қарсыластары ! Есеп |- | Финалист | 1987 | [[Франция ашық чемпионаты]] | Топырақ | [[Шервуд Стюарт]] | [[Пэм Шрайвер]] / [[Эмилио Санчес]] | 6–3, 7–6^(7–4) |- | '''Чемпион''' | 1988 | [[Франция ашық чемпионаты]] | Топырақ | [[Хорхе Лосано]] | [[Бренда Шульц]] / [[Михил Схаперс]] | 7–5, 6–2 |- | Финалист | 1992 | [[Франция ашық чемпионаты]] | Топырақ | [[Брайан Шелтон]] | [[Аранча Санчес Викарио]] / [[Марк Вудфорд]] | 6–2, 6–3 |- | Финалист | 1994 | [[Уимблдон]] | Шөп | [[Т. Дж. Миддлтон]] | [[Хелена Сукова]] / [[Тодд Вудбридж]] | 3–6, 7–5, 6–3 |} === Жекелей разряд: 21 (10 чемпиондық, 11 финал) === {| class="wikitable sortable" ! Нәтиже ! Ж/Ж ! Күні ! Турнир ! Жабыны ! Қарсыласы ! Есеп |- | Финалист | 0–1 | 1986 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Марселла Мескер | 4–6, 6–4, 3–6 |- | Финалист | 0–2 | 1986 жылғы шілде | Ньюпорт, АҚШ | Шөп | Пэм Шрайвер | 4–6, 2–6 |- | '''Чемпион''' | 1–2 | 1986 жылғы қыркүйек | Тампа, АҚШ | Қатты жабын | Зина Гаррисон | 2–6, 7–5, 6–2 |- | '''Чемпион''' | 2–2 | 1986 жылғы қыркүйек | Талса, АҚШ | Қатты жабын | Бет Херр | 6–0, 6–1 |- | Финалист | 2–3 | 1987 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Қатты жабын | Элизабет Смайли | 6–4, 3–6, 5–7 |- | Финалист | 2–4 | 1987 жылғы наурыз | Пискатавей, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Хелена Сукова | 0–6, 3–6 |- | Финалист | 2–5 | 1987 жылғы қыркүйек | Нью-Орлеан, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Крис Эверт | 3–6, 5–7 |- | '''Чемпион''' | 3–5 | 1988 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Бренда Шульц | 6–3, 6–2 |- | Финалист | 3–6 | 1988 жылғы мамыр | Женева, Швейцария | Топырақ | Барбара Паулюс | 4–6, 7–5, 1–6 |- | '''Чемпион''' | 4–6 | 1988 жылғы шілде | Ньюпорт, АҚШ | Шөп | Барбара Поттер | 6–4, 4–6, 6–3 |- | Финалист | 4–7 | 1989 жылғы қаңтар | Токио, Жапония | Кілем (ғимарат ішінде) | Мартина Навратилова | 7–6^(7–3), 3–6, 6–7^(5–7) |- | '''Чемпион''' | 5–7 | 1989 жылғы тамыз | Альбукерке, АҚШ | Қатты жабын | Эльна Райнах | 6–1, 6–3 |- | '''Чемпион''' | 6–7 | 1991 жылғы ақпан | Денвер, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Манон Боллеграф | 6–3, 6–4 |- | '''Чемпион''' | 7–7 | 1991 жылғы сәуір | Токио, Жапония | Қатты жабын | Сабина Аппельманс | 2–6, 6–2, 6–1 |- | Финалист | 7–8 | 1991 жылғы шілде | Уэстчестер, АҚШ | Қатты жабын | Изабель Демонжо | 4–6, 4–6 |- | Финалист | 7–9 | 1992 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Қатты жабын (ғимарат ішінде) | Зина Гаррисон | 5–7, 6–3, 5–7⁽¹⁰⁾ |- | '''Чемпион''' | 8–9 | 1992 жылғы маусым | Истборн, Ұлыбритания | Шөп | Линда Уайлд | 6–4, 6–4 |- | '''Чемпион''' | 9–9 | 1993 жылғы маусым | Бирмингем, Ұлыбритания | Шөп | Зина Гаррисон | 6–4, 2–6, 6–3 |- | '''Чемпион''' | 10–9 | 1994 жылғы маусым | Бирмингем, Ұлыбритания | Шөп | Зина Гаррисон | 6–2, 6–2 |- | Финалист | 10–10 | 1995 жылғы маусым | Бирмингем, Ұлыбритания | Шөп | Зина Гаррисон | 3–6, 3–6 |- | Финалист | 10–11 | 1995 жылғы қараша | Филадельфия, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Штеффи Граф | 1–6, 6–4, 3–6 |} == Дереккөздер == Әлемдік және ұлттық спорт ойындары [[Санат:АҚШ теннисшілері]] neh258jp8edaxq3kqkqsvgbktbi7igb 3634385 3634383 2026-07-24T18:05:41Z Kasymov 10777 /* Дереккөздер */ 3634385 wikitext text/x-wiki {{Теннисші |Есімі = Лори Макнил |Шынайы есімі = Лори Макнил |Суреті = |Сурет тақырыбы = Лори Макнил |Туған күні = 18.12.1963 |Туған жері = [[Сан-Диего]], [[Калифорния]], {{USA}} |Азаматтығы = {{USA}} |Тұрғылықты жері = [[Хьюстон]], [[Техас]], {{USA}} |Бойы = 170 см |Салмағы = 61 кг |Мансабының басталуы = 1983 |Мансабының аяқталуы = 2002 |Жұмыс қолы = Оң қолмен |Бэкхенд = Екі қолмен |Бапкері = |Ақшалай сыйлық = 3 779 458 АҚШ доллары |Жеке нәтижелері = 524–300 |Жеке атақтары = 10 |Үздік рейтингісі = №9 (1988 жылғы 4 шілде) |Қазіргі позициясы = Мансабын аяқтаған |Аустралиядағы рейтингі = Жартылай финал (1987) |Франциядағы рейтингі = 4-айналым (1988) |Уимблдондағы рейтингі = Жартылай финал (1994) |АҚШ-тағы рейтингі = Жартылай финал (1987) |Жұп нәтижелері = 570–223 |Жұп атақтары = 33 |Үздік жұп позициясы = №4 (1987 жылғы 21 қыркүйек) |Қазіргі жұп позициясы = Мансабын аяқтаған |Аустралиядағы рейтингі 2 = Финал (1987) |Франциядағы рейтингі 2 = Чемпион (аралас жұп, 1988) |Уимблдондағы рейтингі 2 = Ширек финал |АҚШ-тағы рейтингі 2 = Жартылай финал |Ортаққор = Lori McNeil |Соңғы жаңартулар = 2026 жылғы 23 шілде }} '''Лори Макнил''' ({{lang-en|Lori McNeil}}; [[1963 жыл]]ғы [[18 желтоқсан]]) — америкалық теннис жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіпқой теннисші.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/140003/lori-mcneil |title=Lori McNeil |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> Ол 1987 жылғы [[АҚШ ашық чемпионаты]]ның және 1994 жылғы Уимблдон турнирінің жекелей сындағы жартылай финалисі болды.<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/en/players/lori-mcneil/800179190/usa/wt/s/overview/ |title=Lori McNeil |website=International Tennis Federation |access-date=2026-07-23}}</ref> Сонымен қатар 1987 жылғы Аустралия ашық чемпионатында Зина Гаррисонмен бірге әйелдер арасындағы жұптық сында финалға шықты және 1988 жылғы [[Франция ашық чемпионаты]]нда Хорхе Лосаномен бірге аралас жұптық сында чемпион атанды.<ref>{{cite web |url=https://www.tennisfame.com/hall-of-famers/inductees/lori-mcneil |title=Lori McNeil |website=International Tennis Hall of Fame |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жеке өмірі == Макнил анасы Дороти мен әкесі Чарли Макнилдің төрт баласының кенжесі болып дүниеге келген.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Әкесі Чарли Макнил 1960 жылдары [[San Diego Chargers]] клубының құрамында америкалық футболдан кәсіпқой ойыншы болған.<ref>{{cite web |url=https://www.pro-football-reference.com/ |title=Charlie McNeil |website=Pro Football Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Отбасы [[Сан-Диего]]дан [[Хьюстон]]ға көшкеннен кейін, Лори Макнил қаланың Үшінші ауданындағы MacGregor Park қоғамдық спорт алаңында тенниспен айналыса бастады.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Сол жерде ол болашақ кәсіпқой теннисші [[Зина Гаррисон]]мен жақын дос болды.<ref>{{cite web |url=https://www.tennis.com/ |title=Lori McNeil profile |website=Tennis.com |access-date=2026-07-23}}</ref> == Мансабы == Лори Макнил екі жыл бойы [[Оклахома мемлекеттік университеті]]нде оқып, университеттің ''Cowgirls'' командасы сапында өнер көрсетті.<ref>{{cite web |url=https://okstate.com/ |title=Oklahoma State Cowgirls Tennis History |website=Oklahoma State University |access-date=2026-07-23}}</ref> 1983 жылы NCAA чемпионатының ширек финалына дейін жетіп, кейін турнир жеңімпазы атанған USC университетінің өкілі Бет Херрден жеңілді.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Макнил 1983–2002 жылдар аралығында 19 маусым бойы [[Әйелдер теннисі қауымдастығы|WTA турнирлерінде]] өнер көрсетті.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/ |title=Lori McNeil Statistics |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> Осы уақыт ішінде ол жекелей сында 10, ал жұптық сында 33 турнирдің жеңімпазы атанды.<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/ |title=Lori McNeil Results |website=International Tennis Federation |access-date=2026-07-23}}</ref> Оның мансаптағы ең жоғары рейтингі жекелей сында әлемнің 9-ракеткасы (1988), ал жұптық сында 4-ракеткасы (1987) болды.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/140003/lori-mcneil |title=Lori McNeil Rankings |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> 1987 жылы Макнил WTA нұсқасы бойынша «Жылдың ең көп прогреске қол жеткізген ойыншысы» атанды.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Макнил көбіне [[Штеффи Граф]]қа қарсы жеңістерімен есте қалды.<ref>{{cite web |url=https://www.wtatennis.com/ |title=Lori McNeil vs. Steffi Graf |website=WTA Tour |access-date=2026-07-23}}</ref> 1992 жылы ол WTA турының қорытынды чемпионатының алғашқы айналымында Графты 7:6, 6:4 есебімен жеңіп, Графтың 1985 жылдан бері алғаш рет турнирдің алғашқы матчында жеңілуіне себепкер болды.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> 1994 жылғы Уимблдон турнирінің бірінші айналымында Макнил қазіргі чемпион Штеффи Графты 7:5, 7:6 (7:5) есебімен жеңді.<ref>{{cite web |url=https://www.wimbledon.com/ |title=1994 Wimbledon Championships |website=The Championships, Wimbledon |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл Үлкен дулыға турнирлері тарихында әйелдер арасындағы жекелей сында қазіргі чемпионның алғашқы айналымда алғаш рет жеңілуі болды және теннис тарихындағы ең ірі сенсациялардың бірі ретінде бағаланады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Wimbledon-tennis-tournament |title=Wimbledon Championships |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Сол жылы Макнил Уимблдонның жартылай финалына дейін жетіп, кейін чемпион атанған [[Кончита Мартинес]]ке 3:6, 6:2, 10:8 есебімен жол берді.<ref>{{cite web |url=https://www.itftennis.com/ |title=1994 Wimbledon Results |website=International Tennis Federation |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл оның «Үлкен дулыға» турнирлеріндегі ең үздік нәтижесін қайталады. Бұған дейін ол 1987 жылғы АҚШ ашық чемпионатының жартылай финалына дейін жетіп, ширек финалда алты дүркін чемпион [[Крис Эверт]]ті жеңген болатын. Алайда жартылай финалда Штеффи Графтан 4:6, 6:2, 6:4 есебімен жеңілді.<ref>{{cite book |last=Collins |first=Bud |title=The Bud Collins History of Tennis |publisher=New Chapter Press |year=2010}}</ref> Лори Макнил[2] (ағылш. Lori McNeil; туған. 18 желтоқсан 1963, Сан-Диего, АҚШ) - американдық теннисші және теннис жаттықтырушысы, бұрынғы 9-шы әлем ракеткасы жеке және 4-ші жұптық разрядта; миксте Үлкен шлем турнирінің бір жеңімпазы (Roland Garros-1988), Үлкен Шлем турнирлерінің төрт дүркін финалисті (бір рет — әйелдер жұбы, үш рет — миксте); WTA Кубогының 42 турнирінің жеңімпазы (9 — жеке разрядта); Федерацияда және Уайтмен Кубогында АҚШ құрамасының мүшесі. == «Үлкен дулыға» турнирлерінің финалдары == === Жұптық разряд: 1 (1 финалист) === {| class="wikitable sortable" ! Нәтиже ! Жылы ! Турнир ! Жабыны ! Серіктесі ! Қарсыластары ! Есеп |- | Финалист | 1987 | [[Аустралия ашық чемпионаты]] | Шөп | [[Зина Гаррисон]] | [[Мартина Навратилова]] / [[Пэм Шрайвер]] | 6–1, 6–0 |} === Аралас жұптық разряд: 4 (1 чемпион, 3 финалист) === {| class="wikitable sortable" ! Нәтиже ! Жылы ! Турнир ! Жабыны ! Серіктесі ! Қарсыластары ! Есеп |- | Финалист | 1987 | [[Франция ашық чемпионаты]] | Топырақ | [[Шервуд Стюарт]] | [[Пэм Шрайвер]] / [[Эмилио Санчес]] | 6–3, 7–6^(7–4) |- | '''Чемпион''' | 1988 | [[Франция ашық чемпионаты]] | Топырақ | [[Хорхе Лосано]] | [[Бренда Шульц]] / [[Михил Схаперс]] | 7–5, 6–2 |- | Финалист | 1992 | [[Франция ашық чемпионаты]] | Топырақ | [[Брайан Шелтон]] | [[Аранча Санчес Викарио]] / [[Марк Вудфорд]] | 6–2, 6–3 |- | Финалист | 1994 | [[Уимблдон]] | Шөп | [[Т. Дж. Миддлтон]] | [[Хелена Сукова]] / [[Тодд Вудбридж]] | 3–6, 7–5, 6–3 |} === Жекелей разряд: 21 (10 чемпиондық, 11 финал) === {| class="wikitable sortable" ! Нәтиже ! Ж/Ж ! Күні ! Турнир ! Жабыны ! Қарсыласы ! Есеп |- | Финалист | 0–1 | 1986 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Марселла Мескер | 4–6, 6–4, 3–6 |- | Финалист | 0–2 | 1986 жылғы шілде | Ньюпорт, АҚШ | Шөп | Пэм Шрайвер | 4–6, 2–6 |- | '''Чемпион''' | 1–2 | 1986 жылғы қыркүйек | Тампа, АҚШ | Қатты жабын | Зина Гаррисон | 2–6, 7–5, 6–2 |- | '''Чемпион''' | 2–2 | 1986 жылғы қыркүйек | Талса, АҚШ | Қатты жабын | Бет Херр | 6–0, 6–1 |- | Финалист | 2–3 | 1987 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Қатты жабын | Элизабет Смайли | 6–4, 3–6, 5–7 |- | Финалист | 2–4 | 1987 жылғы наурыз | Пискатавей, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Хелена Сукова | 0–6, 3–6 |- | Финалист | 2–5 | 1987 жылғы қыркүйек | Нью-Орлеан, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Крис Эверт | 3–6, 5–7 |- | '''Чемпион''' | 3–5 | 1988 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Бренда Шульц | 6–3, 6–2 |- | Финалист | 3–6 | 1988 жылғы мамыр | Женева, Швейцария | Топырақ | Барбара Паулюс | 4–6, 7–5, 1–6 |- | '''Чемпион''' | 4–6 | 1988 жылғы шілде | Ньюпорт, АҚШ | Шөп | Барбара Поттер | 6–4, 4–6, 6–3 |- | Финалист | 4–7 | 1989 жылғы қаңтар | Токио, Жапония | Кілем (ғимарат ішінде) | Мартина Навратилова | 7–6^(7–3), 3–6, 6–7^(5–7) |- | '''Чемпион''' | 5–7 | 1989 жылғы тамыз | Альбукерке, АҚШ | Қатты жабын | Эльна Райнах | 6–1, 6–3 |- | '''Чемпион''' | 6–7 | 1991 жылғы ақпан | Денвер, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Манон Боллеграф | 6–3, 6–4 |- | '''Чемпион''' | 7–7 | 1991 жылғы сәуір | Токио, Жапония | Қатты жабын | Сабина Аппельманс | 2–6, 6–2, 6–1 |- | Финалист | 7–8 | 1991 жылғы шілде | Уэстчестер, АҚШ | Қатты жабын | Изабель Демонжо | 4–6, 4–6 |- | Финалист | 7–9 | 1992 жылғы ақпан | Оклахома-Сити, АҚШ | Қатты жабын (ғимарат ішінде) | Зина Гаррисон | 5–7, 6–3, 5–7⁽¹⁰⁾ |- | '''Чемпион''' | 8–9 | 1992 жылғы маусым | Истборн, Ұлыбритания | Шөп | Линда Уайлд | 6–4, 6–4 |- | '''Чемпион''' | 9–9 | 1993 жылғы маусым | Бирмингем, Ұлыбритания | Шөп | Зина Гаррисон | 6–4, 2–6, 6–3 |- | '''Чемпион''' | 10–9 | 1994 жылғы маусым | Бирмингем, Ұлыбритания | Шөп | Зина Гаррисон | 6–2, 6–2 |- | Финалист | 10–10 | 1995 жылғы маусым | Бирмингем, Ұлыбритания | Шөп | Зина Гаррисон | 3–6, 3–6 |- | Финалист | 10–11 | 1995 жылғы қараша | Филадельфия, АҚШ | Кілем (ғимарат ішінде) | Штеффи Граф | 1–6, 6–4, 3–6 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:АҚШ теннисшілері]] 1hjf79yydcdzoxtzihz4fm7uscnaqal 0 610622 3634295 3404919 2026-07-24T15:54:58Z 1nter pares 146705 3634295 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Тимо Вернер | сурет = 20180602 FIFA Friendly Match Austria vs. Germany Timo Werner 850 0621.jpg | толық аты = Тимо Вернер<ref name="FIFA">{{cite web |title=FIFA Confederations Cup Russia 2017: List of players: Germany |url=http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF |publisher=FIFA |format=PDF |page=4 |date=2 July 2017 |accessdate=21 July 2017 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170724170755/http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF |archivedate=24 July 2017 }}</ref> | туған күні=6.03.1996 | туған жері={{туғанжері|Штутгарт|Штутгартта}} |азаматтығы={{ту|Германия}} | бойы = 181<ref name="FIFA"/> | салмағы = 75 | позиция = шабуылшы | қазіргі клуб = {{flagicon|Германия|20px}} [[РБ Лейпциг]] | номері = 11 | жастар клубы = {{футбол карьерасы ||{{flagicon|Германия|20px}} Штайнхальденфельд| |2002—2013|{{flagicon|Германия|20px}} [[Штутгарт (футбол клубы)|Штутгарт]]|}} | клубтары = {{футбол карьерасы |2013—2016|{{flagicon|Германия|20px}} [[Штутгарт (футбол клубы)|Штутгарт]]|95 (13) |2016—2020|{{flagicon|Германия|20px}} [[РБ Лейпциг]]|127 (78) |2020—2022|{{flagicon|Англия|20px}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]]| |2022—|{{flagicon|Германия|20px}} [[РБ Лейпциг]]|}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2010—2011|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-15|4 (3) |2011—2012|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-16|5 (2) |2012—2013|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-17|18 (16) |2013—2015|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-19|14 (10) |2015—2017|{{flagicon|Германия|20px}} Германия-21|7 (3) |2017—|{{футбол|Германия}}|29 (11) }} }} '''Тимо Вернер''' ({{lang-de|Timo Werner}}; 6 наурыз 1996, [[Штутгарт]], [[Германия]]) — неміс футболшысы, "РБ Лейпциг" клубы мен [[Германия Ұлттық футбол құрамасы]]ның шабуылшысы. == Мансабы == 2013 жылы "[[Штутгарт (футбол клубы)|Штутгарт]]" сапында кәсіби карьерасын бастады. Сол жылы Еурокубоктарға қатысып, еурокубок ойындарында алаңға шыққан тарихтағы ең жас ойыншы атанды. Артынша гол соғып, "Штутгарт" тарихындағы еурокубоктерде гол соққан ең жас ойыншы боп тіркелді. "Штутгарт" сапында 100-ден аса ойын өткізіп, 2016 жылы "[[РБ Лейпциг]]" сапына өтті. Сондай-ақ Тимо Вернер неміс лигасында 100-ден аса ойын өткізген ең жас ойыншы. Германияның бірнеше жастағы құрамасында ойнап, 2017 жылы негізгі құрамаға шақыртылды. 2017 жылы Ресейдегі [[Конфедерациялар кубогы 2017|Конфедерациялар кубогына]] қатысып, турнир қорытындысында "Алтын бутсыны" жеңіп алды. Вернер бір жылдан соң [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|әлем чемпионатына]] қатысты, бірақ құрама топтан шыға алмады. Тимо Вернер анасының тегіне жазылған, әкесі — [[Гюнтер Шу]] да кәсіпқой футболшы болған. == Жетістіктері == === Командалық === ; «РБ Лейпциг» * Германия чемпионатының күміс жүлдегері: 2016/17 ; Германия * 17 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 2012 * Конфедерациялар кубогы: 2017 === Жеке === * Германия жастар командасының үздік мергені (Оңт./Оңт.Шығыс дивизионы): 2013 * Фриц Вальтер медалінің иегері (17 жасқа дейінгі ойыншылар арасында): 2013 * Фрица Вальтер күміс медалінің иегері (19 жасқа дейінгі ойыншылар арасында): 2015 * Конфедерациялар кубогындағы "Алтын бутсы": 2017 * Еуропа Лигасындағы "жыл командасы": 2017/18 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.dierotenbullen.com/en/teams/first-team/team/Timo-Werner.html Профилі]{{Deadlink|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:6 наурызда туғандар]][[Санат:Германия футболшылары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Штутгарт ФК ойыншылары]] [[Санат:РБ Лейпциг ФК ойыншылары]] [[Санат:Челси ФК ойыншылары]] 5iksggz2pn6o8c0mpu6be25bpjyw5yg 0 611255 3634307 3586531 2026-07-24T17:09:02Z Sagzhan 29953 Sagzhan [[Талассократон]] бетін [[Талассократия]] бетіне жылжытты 3573966 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократон''' (грек.thalassa - теңіз, kratos- күш, қуат) — тектоникалық тұрғыдан орнықты және тегіс келетін мұхит түбі. Терминді мұхит түбі геологиясын зерттеу басталған жылдары, австралиялық геолог Р.Фейбридж енгізген (1955). 1960–1970 жылдары мұхит түбінің тектоник белсенді (жылжымалы) белдеулерінің (мұхит ортасындағы жоталардың) ашылуы Т.терминінің мағынасын кеңейте түсті. Сондықтан мұхит ортасындағы жоталардан шеттеу орналасқан мұхит түбінің басқа орнықты бөліктері мұхит плиталары немесе талассоплендер деп аталды. Тақталар тектоникасында Т. литосфера тақталарының бөлігін құрайды.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы 2006 жыл 192 бет</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ozx1wzqs1wyexsv978oensq15huuatw 3634310 3634307 2026-07-24T17:11:19Z Sagzhan 29953 3634310 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — [[теллурократия]].<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], [[Португалия империясы]] және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен [[Португалия империясы]] мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот Италия, Грекия және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Талассократон''' (грек.thalassa - теңіз, kratos- күш, қуат) — тектоникалық тұрғыдан орнықты және тегіс келетін мұхит түбі. Терминді мұхит түбі геологиясын зерттеу басталған жылдары, австралиялық геолог Р.Фейбридж енгізген (1955). 1960–1970 жылдары мұхит түбінің тектоник белсенді (жылжымалы) белдеулерінің (мұхит ортасындағы жоталардың) ашылуы Т.терминінің мағынасын кеңейте түсті. Сондықтан мұхит ортасындағы жоталардан шеттеу орналасқан мұхит түбінің басқа орнықты бөліктері мұхит плиталары немесе талассоплендер деп аталды. Тақталар тектоникасында Т. литосфера тақталарының бөлігін құрайды.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы 2006 жыл 192 бет</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} hc3e52bls19fj9kx1rub20i6bppor0m 3634311 3634310 2026-07-24T17:11:56Z Sagzhan 29953 3634311 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — [[теллурократия]].<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], [[Португалия империясы]] және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен [[Португалия империясы]] мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот Италия, Грекия және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} oed2jleb7srggl3z2j6o6v20gmni403 3634313 3634311 2026-07-24T17:15:54Z Sagzhan 29953 3634313 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ditj2xmtjbywl3xegefc43cm3x4rmsi 3634315 3634313 2026-07-24T17:17:04Z Sagzhan 29953 /* Миной талассократиясы */ 3634315 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері [[Самофракия]], [[Лемнос]], [[Касос]], [[Карпатос]] және [[Угарит]] аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен [[Китера]] аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал [[Санторини]] мен [[Милет]]те байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} edjq76fvrjnobnaeae1zz9hcdghwngu 3634316 3634315 2026-07-24T17:18:18Z Sagzhan 29953 /* Миной талассократиясы */ 3634316 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} lcrkuzp3dt09dvn20nkiv540jxj99r1 3634317 3634316 2026-07-24T17:23:39Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Мемлекет формалары|Мемлекет формалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634317 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет формалары]] mxxjcvqb7ig9kw9lue633hg9aegfwjz 3634318 3634317 2026-07-24T17:25:09Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Геосаясат|Геосаясат]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634318 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет формалары]] [[Санат:Геосаясат]] btjaolawle8v7bn87vkilv9r1b58fs9 3634319 3634318 2026-07-24T17:25:48Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Әскери-теңіз тарихы|Әскери-теңіз тарихы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634319 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет формалары]] [[Санат:Геосаясат]] [[Санат:Әскери-теңіз тарихы]] on7mz2eggvgilnin7dg5sjzszmlxvpf 3634320 3634319 2026-07-24T17:26:24Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Халықаралық сауда тарихы|Халықаралық сауда тарихы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634320 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Мемлекет формалары]] [[Санат:Геосаясат]] [[Санат:Әскери-теңіз тарихы]] [[Санат:Халықаралық сауда тарихы]] 2bg4r05yymiqrw6dr5y66grpt70q8lt 3634321 3634320 2026-07-24T17:26:52Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Мемлекет формалары|Мемлекет формалары]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634321 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Геосаясат]] [[Санат:Әскери-теңіз тарихы]] [[Санат:Халықаралық сауда тарихы]] m2wfb3nayv42uozzwt9l25es331wyzc 3634322 3634321 2026-07-24T17:27:05Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Мемлекет түрлері|Мемлекет түрлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634322 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Геосаясат]] [[Санат:Әскери-теңіз тарихы]] [[Санат:Халықаралық сауда тарихы]] [[Санат:Мемлекет түрлері]] n3lmg4616ou34oxyv1q76fn1cmbfni5 3634326 3634322 2026-07-24T17:30:21Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634326 wikitext text/x-wiki '''Талассократия''' ({{lang-grc|θάλασσα}} — «теңіз» және {{lang-grc|κράτος}} — «билік») — мемлекеттің экономикалық әл-ауқатын, саяси ықпалын және әскери қуатын қамтамасыз етуде теңіз күші (әскери-теңіз флоты, теңіз саудасы және теңіз жолдарын бақылау) шешуші рөл атқаратын мемлекеттік құрылым түрі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/thalassocracy |title=Thalassocracy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұндай мемлекеттердің сыртқы экспансиясы мен халықаралық байланыстары негізінен теңіз кеңістігіне бағытталады.<ref>{{cite web |url=https://www.oxfordreference.com/ |title=Thalassocracy |website=Oxford Reference |access-date=2026-07-23}}</ref> Талассократияның қарама-қарсы үлгісі — теллурократия.<ref>{{cite book |last=Mahan |first=Alfred Thayer |title=The Influence of Sea Power upon History, 1660–1783 |publisher=Little, Brown and Company |year=1890}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің айқын мысалдарына [[Британ империясы]], Португалия империясы және басқа да көптеген аралдық мемлекеттер жатады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Empire |title=British Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Талассократия және империя == Талассократия кейбір жағдайларда империяның қалыптасуындағы алғашқы кезең болуы мүмкін. Бұған [[Британ империясы]] мен Португалия империясы мысал бола алады.<ref>{{cite book |last=Kennedy |first=Paul |title=The Rise and Fall of British Naval Mastery |publisher=Penguin Books |year=2001}}</ref> Талассократияның империядан басты айырмашылығы — оның, әдетте, құрлықтың ішкі бөлігіндегі кең аумақтарды тікелей бақыламауы.<ref>{{cite book |last=Braudel |first=Fernand |title=The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II |publisher=University of California Press |year=1995}}</ref> Талассократиялық мемлекеттердің негізін метрополиядан келген тұрғындар қоныстанған жағалаудағы порт қалаларының желісі құрайды.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Ian |title=The Mediterranean World |publisher=Oxford University Press |year=2013}}</ref> Бұған VIII ғасырдағы [[Византия империясы]]ның Исаврлар әулеті билігі тұсындағы жағдай мысал бола алады. «[[Грек оты]]» қолданылған қуатты әскери флот [[Италия]], [[Грекия]] және [[Далмация]]дағы порттық иеліктерді бақылауға мүмкіндік беріп, [[лангобардтар]], [[славяндар]] және [[арабтар]] шабуылдарын тежеуде маңызды рөл атқарды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Byzantine-Empire |title=Byzantine Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Миной талассократиясы == {{main|Миной өркениеті}} Алғашқы белгілі талассократия [[Миной өркениеті|Миной Криті]] мемлекеті болып саналады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Қуатты әскери-теңіз флотының арқасында минойлықтар [[Эгей теңізі]]нде үстемдік орнатып, бүкіл [[Жерорта теңізі]] аймағымен тұрақты байланыс құрды.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Олардың экспансиясы аралдық бекеттер мен жағалаудағы айлақтар желісіне сүйеніп, Эгей теңізінен Шығыс Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолдары арқылы таралды.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Миной ықпалының деңгейі Криттен қашықтығына, сауда желісіндегі маңызына, шикізатпен қамтамасыз етудегі рөліне, сондай-ақ технологиялық және мәдени жаңалықтардың таралуына байланысты болды.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Minoan Palatial Centres |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> Минойлық теңізшілер жауынгерлер де, саудагерлер де болған, ал кейбір зерттеушілер оларды қарақшылар ретінде де сипаттайды. Дегенмен олардың теңіздегі үстемдігі туралы [[Геродот]], [[Страбон]], [[Фукидид]], [[Аполлодор]], [[Плутарх]] және басқа да антикалық авторлар жазып қалдырған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Minoan-civilization |title=Minoan civilization |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Бұл жазбаша деректер көптеген археологиялық олжалармен де расталады.<ref>{{cite book |last=Broodbank |first=Cyprian |title=The Making of the Middle Sea |publisher=Thames & Hudson |year=2013}}</ref> Критке ең жақын орналасқан аралдар, ең алдымен [[Киклад аралдары]], табиғи түрде Миной теңіз державасының ықпал аймағына алғашқылардың бірі болып енді.<ref>{{cite book |last=Castleden |first=Rodney |title=The Minoans: Life in Bronze Age Crete |publisher=Routledge |year=1994}}</ref> Бұл жөнінде антикалық әдебиеттерде де мәліметтер кездеседі. [[Фукидид]] өзінің «Тарих» еңбегінде былай деп жазады:<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/ |title=Thucydides, History of the Peloponnesian War |website=Perseus Digital Library |access-date=2026-07-23}}</ref> {{дәйексөз| «Бізге жеткен аңыздарға қарағанда, Минос билеушілердің ішінде бірінші болып әскери флот құрды және қазіргі Эллин теңізінің көп бөлігіне үстемдік етті. Ол Киклад аралдарын өзіне бағындырып, олардың көпшілігінде алғашқы отарларды құрды. Карийлерді қуып шығып, олардың орнына өз ұлдарын билеуші етіп тағайындады. Сондай-ақ ол теңіз қарақшыларын жоюға күш салды, өйткені бұл оның табысын арттыратын еді.»<ref>{{cite book |last=Thucydides |title=History of the Peloponnesian War |publisher=Harvard University Press |year=1919}}</ref> }} Антикалық авторлардың мәліметтеріне сәйкес, Миной мемлекетінің ықпалы [[Фера]], [[Анафи]], [[Астипалея]], [[Икария]], [[Самос]], [[Наксос]], [[Парос]], [[Сифнос]], [[Кимолос]], [[Серифос]], [[Китнос]], [[Сирос]], [[Миконос]], [[Эвбея]] және [[Хиос]] аралдарына дейін таралған.<ref>{{cite book |last=Apollodorus |title=The Library |publisher=Harvard University Press |year=1921}}</ref><ref>{{cite book |last=Pausanias |title=Description of Greece |publisher=Harvard University Press |year=1918}}</ref> Крит [[Ежелгі Мысыр]]мен өте тығыз байланыста болды.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/ancient-Egypt |title=Ancient Egypt |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Мұны мысырлық папирустарда кездесетін «Кефтиу елінің кемелері» мен «кефтиу халқы» туралы жазбалар дәлелдейді. Мысырлықтар минойлықтарды дәл осылай атаған.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2014}}</ref> Миной және [[Микен өркениеті|микендік]] керамика Мысыр қабірлерінен табылған, бұл олардың жоғары бағаланғанын көрсетеді. Ал Криттен Ніл аңғарынан әкелінген көптеген скарабейлер мен басқа да жәдігерлер анықталған.<ref>{{cite web |url=https://www.metmuseum.org/ |title=Minoan Art and Egypt |website=The Metropolitan Museum of Art |access-date=2026-07-23}}</ref> Археологиялық қазбалар кезінде табылған минойлық үлгідегі бұйымдардың негізінде минойлықтардың сауда факториялары мен тірек бекеттері Самофракия, Лемнос, Касос, Карпатос және Угарит аймақтарында болғаны анықталды.<ref>{{cite book |last=Wiener |first=Malcolm H. |title=The Aegean and the East Mediterranean |publisher=Oxbow Books |year=2007}}</ref> [[Родос]] пен Китера аралдарында минойлық ықпал ерекше күшті болғанымен, ең қуатты мәдени және саяси ықпал Санторини мен Милетте байқалады. Бұл екі орталықты кейбір зерттеушілер минойлық отарлар ретінде қарастырады.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/ |title=Archaeological Site of Akrotiri |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Геосаясат]] [[Санат:Әскери-теңіз тарихы]] [[Санат:Халықаралық сауда тарихы]] [[Санат:Мемлекет түрлері]] dcyhwvutiqmitbomvw5esgzsdwpf1zb 0 611374 3634328 3581835 2026-07-24T17:32:50Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634328 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Льюис моделі''' Қазіргі жаңа экономикалық өсу теорияларының бірі – Нобель сыйлығының иегері А. Льюистің моделі болып табылады. 1950 ж. Ортасында құрылған Льюистің екі секторлы моделі 3-әлем елдерінің еңбек шығынды экономикасы үшін маңызды теория болды. Льюис моделінде әлсіз дамыған экономика 2 секторадан тұрады: Натуралды ауыл шаруашылығымен, жабық қайта қоныстандыруымен және еңбектің нөлдік шекті өнімділігімен сипатталатын дәстүрлі сектор. Мұндай жағдай Льюиске осы секторда шығынды жұмыс күші түсінігін енгізуге тура келді. Әлсіз дамыған экономикада дәстүрлі сектормен қатар, жоғары өнімді қазіргі индустриалды сектор да бар, оған қалалық өнеркәсіп жатады. Қала өнеркәсібіне ауыл шаруашылығынан жұмыс күші ақырындап жылжи бастайды. Модельде ауылдан қалаға жұмыс күшінің миграциясына және индустриалды секторда жұмыспен қамту және өндірістің өсуіне үлкен мән беріледі. Индустриалды секторда миграция мен жұмысбастылық экономикалық өсуге тәуелді, ал ол өз кезегінде капитал қорлануымен және өнеркәсіпке инвестиция деңгейімен анықталады.Мұнда жалақы дәстүрлі сектордағы жұмысшының орташа табысын бірнеше еселейді. Оның пікірінше, қаладағы жалақы ауылдағыға қарағанда 30% -ке жоғары болу тиіс, өйткені олардың арасындағы мұндай алшақтық миграцияны яғни жұмыс күшінің ауылдан қалаға ауысуын ынталандырады. Осы жұмыста қарастырылған негізгі теориялық бағыттардың, өкілдердің көзқарастары мен пікірлерін келесі негіздерде қорытындылауға болады: — Харрод пен Домар экономикалық өсуді тек бір ғана факторға – капитал қорлануға тәуелді дейді. Харродтың пікірінше табыс көлемі 1-4% дейін өскен жағдайда табыстағы жинақ үлесі де 4 есеге ұлғаяды дегенді мүлдем елестетуге болмайды, яғни капитал қорлануы табысқа тәуелсіз. — Неокейнстіктер бойынша, экономикалық тұрақтылыққа жетуде тиімді сұраныс проблемасының маңызы зор, олардың алдындағы негізгі проблема -өткізу проблемасы, яғни егер сұраныстың қозғалуындағы өндірістік ресурстардың толық тұтынылуын қамтамасыз етсе,онда экономика динамикалық тепе-теңдік жағдайда болады. Неокейнстіктің пікірінше ұлттық табыстың өсуі капитал қорлануының функциясы болып табылады. Олар экономикалық өсудің басты факторы – инвестициялар дейді. — Неоклассиктер өсудің көзі ретінде пайданың өсуін айтады. Кәсіпорынның толық жүктелмеуінің, жұмыссыздықтың себебі – инвестиция мен техникалық прогрестің төмен темпі, осының негізінде пайданың, техникалық жаңашылдыққа ынтаның төмендігі. Олар жалақыны көтеруге, әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктерге шығындардың көбеюіне қарсы шығады, пайдаға салықты төмендетуді және жанама салықтарды ұлғайтуды ұсынады. Бұл теорияның монетарлық бағытының пікірінше, «ұзақ мерзімді» жоспарда ақшалардың тұрақсыздығы экономикалық өсудің тұрақсыздығына әкеледі. Ақша массасының қысқаруы экономикалық өсу темпінің баяулауына, ал көбеюі – жылдамдауына әкеледі. Осы бағыттың көрнекті өкілі Р. Солоу: «пайыз ставкасы халық санының өсу темпі мен бүкіл экономикалық өсу темпіне тең болуы тиіс» — Өсудің жаңа теориялары, соның ішінде эндогенді өсу теориясы неоклассиктердің капиталдың кемімелі шекті өнімділігі туралы алғышартын теріске шығарады және капитал салымдарының рентабельділігіне әсер ететін сыртқы эффектілеріне көп көңіл бөледі. Экономикалық өсудің тежелуі – адам капиталына, инфрақұрылым мен НИОКР–ға инвестициялардың төмендігі. Олар даму процесінде мемлекеттің белсенді араласуын қолдайды. Льюис өзінің екі секторлы моделінде дәстүрлі сектордан индустриалды секторға өту мақсатында қала өнеркәсібінде (индустриалды) жалақыны 30% -ке дейін көтеруді ұсынады. Жалпы экономикалық өсу проблемаларын былайша көрсетуге болады: — ''экономикалық өсу факторлары;'' — ''қазіргі және болашақтағы тұтынудың арақатынасы және олардың өсу темпіне әсері;'' — ''экономикалық өсу мен табыстарды бөлудің өзара әсерлесуі'' — ''экономикалық өсудің тарихи тенденциясы'' — ''тепе-тең (тұрақты, балансталған) өсу шарттары'' Осымен, біздің міндетіміз жоғарыда аталған териялардың негізінде қазіргі кезде қоғамның әл-ауқатын көтеру мақсатында экономикалық өсуді жан-жақты қарастырып, позитивті жақтарын ескерген жөн. Әрине әрбір ұлттық экономиканың ерекшеліктеріне байланысты экономикалық өсуін қамтамасыз ету үшін басты тетіктерінің қызметін оңтайлы іске асыру оңай шаруа емес. Сондықтан да әлемдік тәжірибеге көңіл бөлу, жетістіктерге мән беру, алдағы уақытты тұрақты дамудың кепілі болып табылады. ==Дереккөздер== https://bigox.kz/lyuis-modeli/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180829105502/http://bigox.kz/lyuis-modeli/ |date=2018-08-29 }} qvv1rblmhoewh3zxq9paes76zwt5y7r 3634329 3634328 2026-07-24T17:33:55Z Sagzhan 29953 /* Алғышарттары */ 3634329 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> == Модель == === Еңбек нарығы === Льюис моделінде еңбек нарығындағы тепе-теңдік дамыған және дамушы елдер үшін әртүрлі сипатталады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Дамыған экономикаларда нақты жалақы еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен анықталып, еңбектің шекті өніміне тең болады ({{math|<var>MPL</var> = <var>W</var>/<var>P</var>}}).<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Бұл жағдайда еңбек ұсынысының қисығы ({{math|S_L}}) оң еңісті болады және адамдардың бос уақытты еңбекке қарағанда артық көре бастайтын деңгейіне дейін өседі.<ref>{{cite book |last=Blanchard |first=Olivier |title=Macroeconomics |publisher=Pearson |year=2021}}</ref> Дамушы елдерде дәстүрлі секторда жұмыс күші артық болғандықтан, еңбек ұсынысы толықтай икемді болып есептеледі және нақты жалақы институционалдық деңгейде тұрақты сақталады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Сондықтан еңбекке деген сұраныстың {{math|D_L1}} деңгейінен {{math|D_L2}} деңгейіне өсуі нақты жалақының өсуіне алып келмейді.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы институционалдық жалақы қазіргі заманғы сектордағы күнкөріс минимумының шамамен 70%-ына тең деп қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Қазіргі заманғы секторда жұмыспен қамтылғандар саны артқан сайын еңбектің шекті өнімі төмендейді, сондықтан еңбекке сұраныс қисығы теріс еңісті болады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Бұл үдеріс еңбекке сұраныстың өсуіне, жұмыспен қамтылғандар санының артуына және белгілі бір кезеңнен кейін нақты жалақының көтерілуіне алып келеді.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы артық жұмыс күші біртіндеп қазіргі заманғы секторға ауысады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Қазіргі сектордағы жұмыспен қамтудың өсуі капиталдың жинақталуына және алынған пайданың қайта инвестициялануы арқылы өнеркәсіпке инвестициялардың артуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen &Unwin |year=1955}}</ref> Дамуы төмен елдерде халықтың басым бөлігі дәстүрлі аграрлық секторда өмір сүріп, еңбек етеді.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> === Құрылымдық өзгерістер === Льюис моделінің негізгі өзегі — қазіргі заманғы сектордың кеңеюі мен құрылымдық өзгерістердің жүзеге асуы.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Дәстүрлі секторда өндіріс көлемі еңбек шығындарының артуына байланысты өседі, ал капитал көлемі мен технология деңгейі өзгеріссіз қалады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Өндірістік функция негізінде еңбектің орташа және шекті өнімдерінің қисықтары анықталады.<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Артық жұмыс күші жағдайында еңбектің шекті өнімі нөлге тең болады ({{math|MPL = 0}}).<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Мұндай жағдайда өндірілген өнім барлық жұмысшылар арасында тең бөлінеді, сондықтан олардың еңбекақысы шекті өнімге емес, еңбектің орташа өніміне сәйкес анықталады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Артық еңбек ресурстары қазіргі заманғы секторға ауысқан сайын еңбек өнімділігі артып, өнеркәсіп өндірісі мен экономикалық өсудің жеделдеуіне жағдай жасалады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/economic-development |title=Economic development |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> '''Льюис моделі''' Қазіргі жаңа экономикалық өсу теорияларының бірі – Нобель сыйлығының иегері А. Льюистің моделі болып табылады. 1950 ж. Ортасында құрылған Льюистің екі секторлы моделі 3-әлем елдерінің еңбек шығынды экономикасы үшін маңызды теория болды. Льюис моделінде әлсіз дамыған экономика 2 секторадан тұрады: Натуралды ауыл шаруашылығымен, жабық қайта қоныстандыруымен және еңбектің нөлдік шекті өнімділігімен сипатталатын дәстүрлі сектор. Мұндай жағдай Льюиске осы секторда шығынды жұмыс күші түсінігін енгізуге тура келді. Әлсіз дамыған экономикада дәстүрлі сектормен қатар, жоғары өнімді қазіргі индустриалды сектор да бар, оған қалалық өнеркәсіп жатады. Қала өнеркәсібіне ауыл шаруашылығынан жұмыс күші ақырындап жылжи бастайды. Модельде ауылдан қалаға жұмыс күшінің миграциясына және индустриалды секторда жұмыспен қамту және өндірістің өсуіне үлкен мән беріледі. Индустриалды секторда миграция мен жұмысбастылық экономикалық өсуге тәуелді, ал ол өз кезегінде капитал қорлануымен және өнеркәсіпке инвестиция деңгейімен анықталады.Мұнда жалақы дәстүрлі сектордағы жұмысшының орташа табысын бірнеше еселейді. Оның пікірінше, қаладағы жалақы ауылдағыға қарағанда 30% -ке жоғары болу тиіс, өйткені олардың арасындағы мұндай алшақтық миграцияны яғни жұмыс күшінің ауылдан қалаға ауысуын ынталандырады. Осы жұмыста қарастырылған негізгі теориялық бағыттардың, өкілдердің көзқарастары мен пікірлерін келесі негіздерде қорытындылауға болады: — Харрод пен Домар экономикалық өсуді тек бір ғана факторға – капитал қорлануға тәуелді дейді. Харродтың пікірінше табыс көлемі 1-4% дейін өскен жағдайда табыстағы жинақ үлесі де 4 есеге ұлғаяды дегенді мүлдем елестетуге болмайды, яғни капитал қорлануы табысқа тәуелсіз. — Неокейнстіктер бойынша, экономикалық тұрақтылыққа жетуде тиімді сұраныс проблемасының маңызы зор, олардың алдындағы негізгі проблема -өткізу проблемасы, яғни егер сұраныстың қозғалуындағы өндірістік ресурстардың толық тұтынылуын қамтамасыз етсе,онда экономика динамикалық тепе-теңдік жағдайда болады. Неокейнстіктің пікірінше ұлттық табыстың өсуі капитал қорлануының функциясы болып табылады. Олар экономикалық өсудің басты факторы – инвестициялар дейді. — Неоклассиктер өсудің көзі ретінде пайданың өсуін айтады. Кәсіпорынның толық жүктелмеуінің, жұмыссыздықтың себебі – инвестиция мен техникалық прогрестің төмен темпі, осының негізінде пайданың, техникалық жаңашылдыққа ынтаның төмендігі. Олар жалақыны көтеруге, әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктерге шығындардың көбеюіне қарсы шығады, пайдаға салықты төмендетуді және жанама салықтарды ұлғайтуды ұсынады. Бұл теорияның монетарлық бағытының пікірінше, «ұзақ мерзімді» жоспарда ақшалардың тұрақсыздығы экономикалық өсудің тұрақсыздығына әкеледі. Ақша массасының қысқаруы экономикалық өсу темпінің баяулауына, ал көбеюі – жылдамдауына әкеледі. Осы бағыттың көрнекті өкілі Р. Солоу: «пайыз ставкасы халық санының өсу темпі мен бүкіл экономикалық өсу темпіне тең болуы тиіс» — Өсудің жаңа теориялары, соның ішінде эндогенді өсу теориясы неоклассиктердің капиталдың кемімелі шекті өнімділігі туралы алғышартын теріске шығарады және капитал салымдарының рентабельділігіне әсер ететін сыртқы эффектілеріне көп көңіл бөледі. Экономикалық өсудің тежелуі – адам капиталына, инфрақұрылым мен НИОКР–ға инвестициялардың төмендігі. Олар даму процесінде мемлекеттің белсенді араласуын қолдайды. Льюис өзінің екі секторлы моделінде дәстүрлі сектордан индустриалды секторға өту мақсатында қала өнеркәсібінде (индустриалды) жалақыны 30% -ке дейін көтеруді ұсынады. Жалпы экономикалық өсу проблемаларын былайша көрсетуге болады: — ''экономикалық өсу факторлары;'' — ''қазіргі және болашақтағы тұтынудың арақатынасы және олардың өсу темпіне әсері;'' — ''экономикалық өсу мен табыстарды бөлудің өзара әсерлесуі'' — ''экономикалық өсудің тарихи тенденциясы'' — ''тепе-тең (тұрақты, балансталған) өсу шарттары'' Осымен, біздің міндетіміз жоғарыда аталған териялардың негізінде қазіргі кезде қоғамның әл-ауқатын көтеру мақсатында экономикалық өсуді жан-жақты қарастырып, позитивті жақтарын ескерген жөн. Әрине әрбір ұлттық экономиканың ерекшеліктеріне байланысты экономикалық өсуін қамтамасыз ету үшін басты тетіктерінің қызметін оңтайлы іске асыру оңай шаруа емес. Сондықтан да әлемдік тәжірибеге көңіл бөлу, жетістіктерге мән беру, алдағы уақытты тұрақты дамудың кепілі болып табылады. ==Дереккөздер== https://bigox.kz/lyuis-modeli/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180829105502/http://bigox.kz/lyuis-modeli/ |date=2018-08-29 }} if3nnfti3rz05xromb05xhi4n1wegeb 3634330 3634329 2026-07-24T17:34:27Z Sagzhan 29953 3634330 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> == Модель == === Еңбек нарығы === Льюис моделінде еңбек нарығындағы тепе-теңдік дамыған және дамушы елдер үшін әртүрлі сипатталады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Дамыған экономикаларда нақты жалақы еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен анықталып, еңбектің шекті өніміне тең болады ({{math|<var>MPL</var> = <var>W</var>/<var>P</var>}}).<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Бұл жағдайда еңбек ұсынысының қисығы ({{math|S_L}}) оң еңісті болады және адамдардың бос уақытты еңбекке қарағанда артық көре бастайтын деңгейіне дейін өседі.<ref>{{cite book |last=Blanchard |first=Olivier |title=Macroeconomics |publisher=Pearson |year=2021}}</ref> Дамушы елдерде дәстүрлі секторда жұмыс күші артық болғандықтан, еңбек ұсынысы толықтай икемді болып есептеледі және нақты жалақы институционалдық деңгейде тұрақты сақталады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Сондықтан еңбекке деген сұраныстың {{math|D_L1}} деңгейінен {{math|D_L2}} деңгейіне өсуі нақты жалақының өсуіне алып келмейді.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы институционалдық жалақы қазіргі заманғы сектордағы күнкөріс минимумының шамамен 70%-ына тең деп қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Қазіргі заманғы секторда жұмыспен қамтылғандар саны артқан сайын еңбектің шекті өнімі төмендейді, сондықтан еңбекке сұраныс қисығы теріс еңісті болады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Бұл үдеріс еңбекке сұраныстың өсуіне, жұмыспен қамтылғандар санының артуына және белгілі бір кезеңнен кейін нақты жалақының көтерілуіне алып келеді.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы артық жұмыс күші біртіндеп қазіргі заманғы секторға ауысады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Қазіргі сектордағы жұмыспен қамтудың өсуі капиталдың жинақталуына және алынған пайданың қайта инвестициялануы арқылы өнеркәсіпке инвестициялардың артуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen &Unwin |year=1955}}</ref> Дамуы төмен елдерде халықтың басым бөлігі дәстүрлі аграрлық секторда өмір сүріп, еңбек етеді.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> === Құрылымдық өзгерістер === Льюис моделінің негізгі өзегі — қазіргі заманғы сектордың кеңеюі мен құрылымдық өзгерістердің жүзеге асуы.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Дәстүрлі секторда өндіріс көлемі еңбек шығындарының артуына байланысты өседі, ал капитал көлемі мен технология деңгейі өзгеріссіз қалады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Өндірістік функция негізінде еңбектің орташа және шекті өнімдерінің қисықтары анықталады.<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Артық жұмыс күші жағдайында еңбектің шекті өнімі нөлге тең болады ({{math|MPL = 0}}).<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Мұндай жағдайда өндірілген өнім барлық жұмысшылар арасында тең бөлінеді, сондықтан олардың еңбекақысы шекті өнімге емес, еңбектің орташа өніміне сәйкес анықталады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Артық еңбек ресурстары қазіргі заманғы секторға ауысқан сайын еңбек өнімділігі артып, өнеркәсіп өндірісі мен экономикалық өсудің жеделдеуіне жағдай жасалады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/economic-development |title=Economic development |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} lsaa8h6nrluo15z86loja1xb72unm2j 3634331 3634330 2026-07-24T17:36:15Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Даму экономикасы|Даму экономикасы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634331 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> == Модель == === Еңбек нарығы === Льюис моделінде еңбек нарығындағы тепе-теңдік дамыған және дамушы елдер үшін әртүрлі сипатталады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Дамыған экономикаларда нақты жалақы еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен анықталып, еңбектің шекті өніміне тең болады ({{math|<var>MPL</var> = <var>W</var>/<var>P</var>}}).<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Бұл жағдайда еңбек ұсынысының қисығы ({{math|S_L}}) оң еңісті болады және адамдардың бос уақытты еңбекке қарағанда артық көре бастайтын деңгейіне дейін өседі.<ref>{{cite book |last=Blanchard |first=Olivier |title=Macroeconomics |publisher=Pearson |year=2021}}</ref> Дамушы елдерде дәстүрлі секторда жұмыс күші артық болғандықтан, еңбек ұсынысы толықтай икемді болып есептеледі және нақты жалақы институционалдық деңгейде тұрақты сақталады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Сондықтан еңбекке деген сұраныстың {{math|D_L1}} деңгейінен {{math|D_L2}} деңгейіне өсуі нақты жалақының өсуіне алып келмейді.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы институционалдық жалақы қазіргі заманғы сектордағы күнкөріс минимумының шамамен 70%-ына тең деп қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Қазіргі заманғы секторда жұмыспен қамтылғандар саны артқан сайын еңбектің шекті өнімі төмендейді, сондықтан еңбекке сұраныс қисығы теріс еңісті болады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Бұл үдеріс еңбекке сұраныстың өсуіне, жұмыспен қамтылғандар санының артуына және белгілі бір кезеңнен кейін нақты жалақының көтерілуіне алып келеді.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы артық жұмыс күші біртіндеп қазіргі заманғы секторға ауысады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Қазіргі сектордағы жұмыспен қамтудың өсуі капиталдың жинақталуына және алынған пайданың қайта инвестициялануы арқылы өнеркәсіпке инвестициялардың артуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen &Unwin |year=1955}}</ref> Дамуы төмен елдерде халықтың басым бөлігі дәстүрлі аграрлық секторда өмір сүріп, еңбек етеді.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> === Құрылымдық өзгерістер === Льюис моделінің негізгі өзегі — қазіргі заманғы сектордың кеңеюі мен құрылымдық өзгерістердің жүзеге асуы.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Дәстүрлі секторда өндіріс көлемі еңбек шығындарының артуына байланысты өседі, ал капитал көлемі мен технология деңгейі өзгеріссіз қалады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Өндірістік функция негізінде еңбектің орташа және шекті өнімдерінің қисықтары анықталады.<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Артық жұмыс күші жағдайында еңбектің шекті өнімі нөлге тең болады ({{math|MPL = 0}}).<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Мұндай жағдайда өндірілген өнім барлық жұмысшылар арасында тең бөлінеді, сондықтан олардың еңбекақысы шекті өнімге емес, еңбектің орташа өніміне сәйкес анықталады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Артық еңбек ресурстары қазіргі заманғы секторға ауысқан сайын еңбек өнімділігі артып, өнеркәсіп өндірісі мен экономикалық өсудің жеделдеуіне жағдай жасалады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/economic-development |title=Economic development |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Даму экономикасы]] 1ykktsa23vfvphsv8n2eq4y09ym2gco 3634333 3634331 2026-07-24T17:36:48Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Экономикалық өсім|Экономикалық өсім]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634333 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> == Модель == === Еңбек нарығы === Льюис моделінде еңбек нарығындағы тепе-теңдік дамыған және дамушы елдер үшін әртүрлі сипатталады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Дамыған экономикаларда нақты жалақы еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен анықталып, еңбектің шекті өніміне тең болады ({{math|<var>MPL</var> = <var>W</var>/<var>P</var>}}).<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Бұл жағдайда еңбек ұсынысының қисығы ({{math|S_L}}) оң еңісті болады және адамдардың бос уақытты еңбекке қарағанда артық көре бастайтын деңгейіне дейін өседі.<ref>{{cite book |last=Blanchard |first=Olivier |title=Macroeconomics |publisher=Pearson |year=2021}}</ref> Дамушы елдерде дәстүрлі секторда жұмыс күші артық болғандықтан, еңбек ұсынысы толықтай икемді болып есептеледі және нақты жалақы институционалдық деңгейде тұрақты сақталады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Сондықтан еңбекке деген сұраныстың {{math|D_L1}} деңгейінен {{math|D_L2}} деңгейіне өсуі нақты жалақының өсуіне алып келмейді.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы институционалдық жалақы қазіргі заманғы сектордағы күнкөріс минимумының шамамен 70%-ына тең деп қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Қазіргі заманғы секторда жұмыспен қамтылғандар саны артқан сайын еңбектің шекті өнімі төмендейді, сондықтан еңбекке сұраныс қисығы теріс еңісті болады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Бұл үдеріс еңбекке сұраныстың өсуіне, жұмыспен қамтылғандар санының артуына және белгілі бір кезеңнен кейін нақты жалақының көтерілуіне алып келеді.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы артық жұмыс күші біртіндеп қазіргі заманғы секторға ауысады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Қазіргі сектордағы жұмыспен қамтудың өсуі капиталдың жинақталуына және алынған пайданың қайта инвестициялануы арқылы өнеркәсіпке инвестициялардың артуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen &Unwin |year=1955}}</ref> Дамуы төмен елдерде халықтың басым бөлігі дәстүрлі аграрлық секторда өмір сүріп, еңбек етеді.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> === Құрылымдық өзгерістер === Льюис моделінің негізгі өзегі — қазіргі заманғы сектордың кеңеюі мен құрылымдық өзгерістердің жүзеге асуы.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Дәстүрлі секторда өндіріс көлемі еңбек шығындарының артуына байланысты өседі, ал капитал көлемі мен технология деңгейі өзгеріссіз қалады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Өндірістік функция негізінде еңбектің орташа және шекті өнімдерінің қисықтары анықталады.<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Артық жұмыс күші жағдайында еңбектің шекті өнімі нөлге тең болады ({{math|MPL = 0}}).<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Мұндай жағдайда өндірілген өнім барлық жұмысшылар арасында тең бөлінеді, сондықтан олардың еңбекақысы шекті өнімге емес, еңбектің орташа өніміне сәйкес анықталады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Артық еңбек ресурстары қазіргі заманғы секторға ауысқан сайын еңбек өнімділігі артып, өнеркәсіп өндірісі мен экономикалық өсудің жеделдеуіне жағдай жасалады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/economic-development |title=Economic development |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Даму экономикасы]] [[Санат:Экономикалық өсім]] dg8mdxbarjjb62scyppink75td8wate 3634334 3634333 2026-07-24T17:37:09Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Макроэкономика|Макроэкономика]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634334 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> == Модель == === Еңбек нарығы === Льюис моделінде еңбек нарығындағы тепе-теңдік дамыған және дамушы елдер үшін әртүрлі сипатталады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Дамыған экономикаларда нақты жалақы еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен анықталып, еңбектің шекті өніміне тең болады ({{math|<var>MPL</var> = <var>W</var>/<var>P</var>}}).<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Бұл жағдайда еңбек ұсынысының қисығы ({{math|S_L}}) оң еңісті болады және адамдардың бос уақытты еңбекке қарағанда артық көре бастайтын деңгейіне дейін өседі.<ref>{{cite book |last=Blanchard |first=Olivier |title=Macroeconomics |publisher=Pearson |year=2021}}</ref> Дамушы елдерде дәстүрлі секторда жұмыс күші артық болғандықтан, еңбек ұсынысы толықтай икемді болып есептеледі және нақты жалақы институционалдық деңгейде тұрақты сақталады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Сондықтан еңбекке деген сұраныстың {{math|D_L1}} деңгейінен {{math|D_L2}} деңгейіне өсуі нақты жалақының өсуіне алып келмейді.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы институционалдық жалақы қазіргі заманғы сектордағы күнкөріс минимумының шамамен 70%-ына тең деп қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Қазіргі заманғы секторда жұмыспен қамтылғандар саны артқан сайын еңбектің шекті өнімі төмендейді, сондықтан еңбекке сұраныс қисығы теріс еңісті болады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Бұл үдеріс еңбекке сұраныстың өсуіне, жұмыспен қамтылғандар санының артуына және белгілі бір кезеңнен кейін нақты жалақының көтерілуіне алып келеді.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы артық жұмыс күші біртіндеп қазіргі заманғы секторға ауысады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Қазіргі сектордағы жұмыспен қамтудың өсуі капиталдың жинақталуына және алынған пайданың қайта инвестициялануы арқылы өнеркәсіпке инвестициялардың артуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen &Unwin |year=1955}}</ref> Дамуы төмен елдерде халықтың басым бөлігі дәстүрлі аграрлық секторда өмір сүріп, еңбек етеді.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> === Құрылымдық өзгерістер === Льюис моделінің негізгі өзегі — қазіргі заманғы сектордың кеңеюі мен құрылымдық өзгерістердің жүзеге асуы.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Дәстүрлі секторда өндіріс көлемі еңбек шығындарының артуына байланысты өседі, ал капитал көлемі мен технология деңгейі өзгеріссіз қалады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Өндірістік функция негізінде еңбектің орташа және шекті өнімдерінің қисықтары анықталады.<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Артық жұмыс күші жағдайында еңбектің шекті өнімі нөлге тең болады ({{math|MPL = 0}}).<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Мұндай жағдайда өндірілген өнім барлық жұмысшылар арасында тең бөлінеді, сондықтан олардың еңбекақысы шекті өнімге емес, еңбектің орташа өніміне сәйкес анықталады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Артық еңбек ресурстары қазіргі заманғы секторға ауысқан сайын еңбек өнімділігі артып, өнеркәсіп өндірісі мен экономикалық өсудің жеделдеуіне жағдай жасалады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/economic-development |title=Economic development |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Даму экономикасы]] [[Санат:Экономикалық өсім]] [[Санат:Макроэкономика]] olaedyr0rfo82w1wseycf33xo41x4j3 3634336 3634334 2026-07-24T17:37:52Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Аймақтық экономика|Аймақтық экономика]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634336 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> == Модель == === Еңбек нарығы === Льюис моделінде еңбек нарығындағы тепе-теңдік дамыған және дамушы елдер үшін әртүрлі сипатталады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Дамыған экономикаларда нақты жалақы еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен анықталып, еңбектің шекті өніміне тең болады ({{math|<var>MPL</var> = <var>W</var>/<var>P</var>}}).<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Бұл жағдайда еңбек ұсынысының қисығы ({{math|S_L}}) оң еңісті болады және адамдардың бос уақытты еңбекке қарағанда артық көре бастайтын деңгейіне дейін өседі.<ref>{{cite book |last=Blanchard |first=Olivier |title=Macroeconomics |publisher=Pearson |year=2021}}</ref> Дамушы елдерде дәстүрлі секторда жұмыс күші артық болғандықтан, еңбек ұсынысы толықтай икемді болып есептеледі және нақты жалақы институционалдық деңгейде тұрақты сақталады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Сондықтан еңбекке деген сұраныстың {{math|D_L1}} деңгейінен {{math|D_L2}} деңгейіне өсуі нақты жалақының өсуіне алып келмейді.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы институционалдық жалақы қазіргі заманғы сектордағы күнкөріс минимумының шамамен 70%-ына тең деп қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Қазіргі заманғы секторда жұмыспен қамтылғандар саны артқан сайын еңбектің шекті өнімі төмендейді, сондықтан еңбекке сұраныс қисығы теріс еңісті болады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Бұл үдеріс еңбекке сұраныстың өсуіне, жұмыспен қамтылғандар санының артуына және белгілі бір кезеңнен кейін нақты жалақының көтерілуіне алып келеді.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы артық жұмыс күші біртіндеп қазіргі заманғы секторға ауысады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Қазіргі сектордағы жұмыспен қамтудың өсуі капиталдың жинақталуына және алынған пайданың қайта инвестициялануы арқылы өнеркәсіпке инвестициялардың артуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen &Unwin |year=1955}}</ref> Дамуы төмен елдерде халықтың басым бөлігі дәстүрлі аграрлық секторда өмір сүріп, еңбек етеді.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> === Құрылымдық өзгерістер === Льюис моделінің негізгі өзегі — қазіргі заманғы сектордың кеңеюі мен құрылымдық өзгерістердің жүзеге асуы.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Дәстүрлі секторда өндіріс көлемі еңбек шығындарының артуына байланысты өседі, ал капитал көлемі мен технология деңгейі өзгеріссіз қалады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Өндірістік функция негізінде еңбектің орташа және шекті өнімдерінің қисықтары анықталады.<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Артық жұмыс күші жағдайында еңбектің шекті өнімі нөлге тең болады ({{math|MPL = 0}}).<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Мұндай жағдайда өндірілген өнім барлық жұмысшылар арасында тең бөлінеді, сондықтан олардың еңбекақысы шекті өнімге емес, еңбектің орташа өніміне сәйкес анықталады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Артық еңбек ресурстары қазіргі заманғы секторға ауысқан сайын еңбек өнімділігі артып, өнеркәсіп өндірісі мен экономикалық өсудің жеделдеуіне жағдай жасалады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/economic-development |title=Economic development |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Даму экономикасы]] [[Санат:Экономикалық өсім]] [[Санат:Макроэкономика]] [[Санат:Аймақтық экономика]] mg2seekbr3j44cnf2uv928iyqsa4q5h 3634337 3634336 2026-07-24T17:38:12Z Sagzhan 29953 3634337 wikitext text/x-wiki '''Льюис моделі''' ({{lang-en|Lewis' model}}, ''қос секторлы модель'') — 1954 жылы экономика саласы бойынша Нобель сыйлығының лауреаты [[Уильям Артур Льюис]] ұсынған, еңбек ұсынысының артық болуына негізделген дуалистік экономиканың неоклассикалық экономикалық даму моделі.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/W-Arthur-Lewis |title=W. Arthur Lewis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> Модельде экономиканың бір секторындағы артық жұмыс күші екінші сектордың және жалпы экономиканың өсуінің негізгі көзі ретінде қарастырылады.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> == Жасалу тарихы == Модельді [[Манчестер университеті]]нің профессоры Уильям Артур Льюис 1954 жылы жарияланған «Шексіз еңбек ұсынысы жағдайындағы экономикалық даму» (''Economic Development with Unlimited Supplies of Labour'') атты мақаласында ұсынды.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Модель дамушы елдердің дәстүрлі натуралды шаруашылық секторынан қазіргі заманғы өнеркәсіп секторына жұмыс күшінің ауысуы арқылы экономикалық өсуді түсіндіреді.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Бұл модель дуалистік экономика модельдерінің қатарына жатады. Мұндай модельдерде қазіргі заманғы және дәстүрлі секторлар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы, дамыған Солтүстік пен артта қалған Оңтүстік немесе қала мен ауыл арасындағы өзара байланыстар қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Льюис моделінің алғышарттары [[Рагнар Нурксе]]нің «Нашар дамыған елдердегі экономикалық өсім» (1952) және «Нашар дамыған елдердегі капитал қалыптастыру мәселелері» (1953) еңбектерінде қаланған.<ref>{{cite book |last=Nurkse |first=Ragnar |title=Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries |publisher=Oxford University Press |year=1953}}</ref> Бұл еңбектерде «кедейліктің тұйық шеңбері» (''poverty trap'') тұжырымдамасы тұжырымдалған.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/poverty-trap |title=Poverty trap |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Алғышарттары == Льюис теориясы келесі алғышарттар орындалатын елдерге қолданылады:<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> * экономика екі сектордан тұрады: дәстүрлі сектор (натуралды ауыл шаруашылығы, жасырын жұмыссыздық және еңбек өнімділігінің өте төмен немесе нөлге жуық болуы) және қазіргі заманғы сектор (еңбек өнімділігі жоғары қалалық өнеркәсіп);<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> * дәстүрлі аграрлық секторда жұмыс күшінің артық мөлшері болады;<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> * халықтың тығыздығы жоғары, капитал тапшылығы байқалады және табиғи ресурстар шектеулі болады.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> == Модель == === Еңбек нарығы === Льюис моделінде еңбек нарығындағы тепе-теңдік дамыған және дамушы елдер үшін әртүрлі сипатталады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Дамыған экономикаларда нақты жалақы еңбекке деген сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен анықталып, еңбектің шекті өніміне тең болады ({{math|<var>MPL</var> = <var>W</var>/<var>P</var>}}).<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Бұл жағдайда еңбек ұсынысының қисығы ({{math|S_L}}) оң еңісті болады және адамдардың бос уақытты еңбекке қарағанда артық көре бастайтын деңгейіне дейін өседі.<ref>{{cite book |last=Blanchard |first=Olivier |title=Macroeconomics |publisher=Pearson |year=2021}}</ref> Дамушы елдерде дәстүрлі секторда жұмыс күші артық болғандықтан, еңбек ұсынысы толықтай икемді болып есептеледі және нақты жалақы институционалдық деңгейде тұрақты сақталады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Сондықтан еңбекке деген сұраныстың {{math|D_L1}} деңгейінен {{math|D_L2}} деңгейіне өсуі нақты жалақының өсуіне алып келмейді.<ref>{{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/2224725 |title=Economic Development with Unlimited Supplies of Labour |website=JSTOR |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы институционалдық жалақы қазіргі заманғы сектордағы күнкөріс минимумының шамамен 70%-ына тең деп қарастырылады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Қазіргі заманғы секторда жұмыспен қамтылғандар саны артқан сайын еңбектің шекті өнімі төмендейді, сондықтан еңбекке сұраныс қисығы теріс еңісті болады.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Бұл үдеріс еңбекке сұраныстың өсуіне, жұмыспен қамтылғандар санының артуына және белгілі бір кезеңнен кейін нақты жалақының көтерілуіне алып келеді.<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1979/lewis/facts/ |title=W. Arthur Lewis – Facts |website=The Nobel Prize |access-date=2026-07-23}}</ref> Дәстүрлі сектордағы артық жұмыс күші біртіндеп қазіргі заманғы секторға ауысады.<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Қазіргі сектордағы жұмыспен қамтудың өсуі капиталдың жинақталуына және алынған пайданың қайта инвестициялануы арқылы өнеркәсіпке инвестициялардың артуына мүмкіндік береді.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen &Unwin |year=1955}}</ref> Дамуы төмен елдерде халықтың басым бөлігі дәстүрлі аграрлық секторда өмір сүріп, еңбек етеді.<ref>{{cite web |url=https://openknowledge.worldbank.org/ |title=Economic Development Resources |website=World Bank Open Knowledge Repository |access-date=2026-07-23}}</ref> === Құрылымдық өзгерістер === Льюис моделінің негізгі өзегі — қазіргі заманғы сектордың кеңеюі мен құрылымдық өзгерістердің жүзеге асуы.<ref>{{cite book |last=Ray |first=Debraj |title=Development Economics |publisher=Princeton University Press |year=1998}}</ref> Дәстүрлі секторда өндіріс көлемі еңбек шығындарының артуына байланысты өседі, ал капитал көлемі мен технология деңгейі өзгеріссіз қалады.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=W. Arthur |title=Theory of Economic Growth |publisher=George Allen & Unwin |year=1955}}</ref> Өндірістік функция негізінде еңбектің орташа және шекті өнімдерінің қисықтары анықталады.<ref>{{cite book |last=Mankiw |first=N. Gregory |title=Macroeconomics |publisher=Worth Publishers |year=2019}}</ref> Артық жұмыс күші жағдайында еңбектің шекті өнімі нөлге тең болады ({{math|MPL = 0}}).<ref>{{cite book |last=Todaro |first=Michael P. |title=Economic Development |publisher=Pearson |year=2015}}</ref> Мұндай жағдайда өндірілген өнім барлық жұмысшылар арасында тең бөлінеді, сондықтан олардың еңбекақысы шекті өнімге емес, еңбектің орташа өніміне сәйкес анықталады.<ref>{{cite book |last=Meier |first=Gerald M. |title=Leading Issues in Economic Development |publisher=Oxford University Press |year=2005}}</ref> Артық еңбек ресурстары қазіргі заманғы секторға ауысқан сайын еңбек өнімділігі артып, өнеркәсіп өндірісі мен экономикалық өсудің жеделдеуіне жағдай жасалады.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/economic-development |title=Economic development |website=Encyclopædia Britannica |access-date=2026-07-23}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Даму экономикасы]] [[Санат:Экономикалық өсім]] [[Санат:Макроэкономика]] [[Санат:Аймақтық экономика]] plfh8mf6cz2urzkfjbh65112h0lx8ls 0 611459 3634373 3633774 2026-07-24T18:00:44Z Kasymov 10777 «[[Санат:Қазақстан балуандары|Қазақстан балуандары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634373 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = Данияр Каленов |шынайы есімі = Каленов Данияр Рамазанұлы |жынысы = ер |толық есімі = Каленов Данияр Рамазанұлы |азаматтығы = {{KAZ}} |мамандандыру = Күрес |туған күні = 2.07.1993 |туған жері = [[Сәбит Мұқанов ауылы]], [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], {{KAZ}} |атақтары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]] |медальдары = {{Алтын медаль|2017|[[Жабық ғимараттағы және жекпе-жек өнері бойынша Азия ойындары]]|}} {{Алтын медаль|Әлем чемпионаты|}} {{Алтын медаль|Еуропа чемпионаты|}} |ортаққор = }} '''Данияр Рамазанұлы Каленов''' (1993 жылғы 2 шілде, [[Қазақстан]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Сәбит Мұқанов ауылы]]) — [[қазақстан]]дық кәсіби балуан.<ref>{{cite web |url=https://olympic.kz/ |title=Қазақстан Ұлттық Олимпиадалық комитеті |website=Olympic.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> 2017 жылғы Жабық ғимараттағы және жекпе-жек өнері бойынша Азия ойындарының чемпионы,<ref>{{cite web |url=https://oca.asia/ |title=Olympic Council of Asia |website=Olympic Council of Asia |access-date=2026-07-23}}</ref> Еуропа және әлем чемпионы.<ref>{{cite web |url=https://uww.org/ |title=United World Wrestling |website=United World Wrestling |access-date=2026-07-23}}</ref> [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]].<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ресми порталы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> == Білімі == Данияр Рамазанұлы 1–5-сыныптар аралығында Сәбит Мұқанов ауылындағы мектепте білім алған.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының білім беру жүйесі |publisher=Атамұра |year=2018}}</ref> Кейін кәсіби түрде спортпен шұғылдану мақсатында [[Петропавл]] қаласындағы спорт мектебіне оқуға түсіп, 6–11-сыныптар аралығында сонда білім алған.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/sko-sport |title=Солтүстік Қазақстан облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Мектепті аяқтағаннан кейін жоғары оқу орнының дене шынықтыру факультетіне сырттай бөлімге оқуға түсті.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасындағы жоғары білім |publisher=Білім |year=2019}}</ref> Қазіргі уақытта заңгер мамандығы бойынша білім алуда.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының білім туралы заңы |publisher=Әділет |year=2023}}</ref> == Отбасы == Каленов Данияр Рамазанұлы қарапайым отбасында дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Қазақстан отбасы энциклопедиясы |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2016}}</ref> Анасы — '''Каленова Айнагүл Жақсылыққызы''' (1964 жылғы 19 қазан), үй шаруасымен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=Әділет ақпараттық-құқықтық жүйесі |website=Әділет |access-date=2026-07-23}}</ref> Әкесі — '''Каленов Рамазан Қапарұлы''' (1963 жылғы 15 сәуір), жөндеу жұмыстарымен айналысады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның қазіргі қоғамы |publisher=Қазақ университеті |year=2020}}</ref> == Сілтеме == http://wrestling.kz/news/view/1553 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203080042/http://wrestling.kz/news/view/1553 |date=2018-12-03 }} http://wrestling.kz/news/view/1553 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203080042/http://wrestling.kz/news/view/1553 |date=2018-12-03 }} https://prosports.kz/news/247705 http://petropavltv.kz/ru/news/society/daniyar-kalenov-chempion-aziatskih-igr{{Deadlink|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Жетістіктері == {| class="wikitable" |- ! Жарыстар !! Жылы !! Өткен жері !! Марапаттары |- | Жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионаты || 2012 || Қазақстан, Алматы қ. || Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионаты || 2013|| Тайланд, Пхукет қ. || Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2013 || Латвия, Рига қ. і || Қатысу |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2013 || Әзербайжан, Баку қ.|| Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2017 || Грузия, Тбилиси қ.|| Алтын |- | Президент кубогы || 2013|| Қазақстан, Астана қ.||Қола |- | Болат Тұрлыханов кубогы|| 2017 || Қзақстан, Алматы қ. || Алтын |- | Жабық түрдегі Азия ойындарының чемпионаты || 2017 ||Түркіменстан, Ашхабат қ. ||Алтын, СҚО әкімінен пәтер |- | Болат Тұрлыханов кубогы|| 2018 || Қазақстан, Алматы қ. || Қола. |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан балуандары]] hbgf433zq3yfdzccvz1skqcqsbmuh47 3634374 3634373 2026-07-24T18:01:05Z Kasymov 10777 3634374 wikitext text/x-wiki {{Спортшы |есімі = Данияр Каленов |шынайы есімі = Каленов Данияр Рамазанұлы |жынысы = ер |толық есімі = Каленов Данияр Рамазанұлы |азаматтығы = {{KAZ}} |мамандандыру = Күрес |туған күні = 2.07.1993 |туған жері = [[Сәбит Мұқанов ауылы]], [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], {{KAZ}} |атақтары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]] |медальдары = {{Алтын медаль|2017|[[Жабық ғимараттағы және жекпе-жек өнері бойынша Азия ойындары]]|}} {{Алтын медаль|Әлем чемпионаты|}} {{Алтын медаль|Еуропа чемпионаты|}} |ортаққор = }} '''Данияр Рамазанұлы Каленов''' (1993 жылғы 2 шілде, [[Қазақстан]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Сәбит Мұқанов ауылы]]) — [[қазақстан]]дық кәсіби балуан.<ref>{{cite web |url=https://olympic.kz/ |title=Қазақстан Ұлттық Олимпиадалық комитеті |website=Olympic.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> 2017 жылғы Жабық ғимараттағы және жекпе-жек өнері бойынша Азия ойындарының чемпионы,<ref>{{cite web |url=https://oca.asia/ |title=Olympic Council of Asia |website=Olympic Council of Asia |access-date=2026-07-23}}</ref> Еуропа және әлем чемпионы.<ref>{{cite web |url=https://uww.org/ |title=United World Wrestling |website=United World Wrestling |access-date=2026-07-23}}</ref> [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері]].<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының ресми порталы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> == Білімі == Данияр Рамазанұлы 1–5-сыныптар аралығында Сәбит Мұқанов ауылындағы мектепте білім алған.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының білім беру жүйесі |publisher=Атамұра |year=2018}}</ref> Кейін кәсіби түрде спортпен шұғылдану мақсатында [[Петропавл]] қаласындағы спорт мектебіне оқуға түсіп, 6–11-сыныптар аралығында сонда білім алған.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/sko-sport |title=Солтүстік Қазақстан облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Мектепті аяқтағаннан кейін жоғары оқу орнының дене шынықтыру факультетіне сырттай бөлімге оқуға түсті.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасындағы жоғары білім |publisher=Білім |year=2019}}</ref> Қазіргі уақытта заңгер мамандығы бойынша білім алуда.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының білім туралы заңы |publisher=Әділет |year=2023}}</ref> == Отбасы == Каленов Данияр Рамазанұлы қарапайым отбасында дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Қазақстан отбасы энциклопедиясы |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2016}}</ref> Анасы — '''Каленова Айнагүл Жақсылыққызы''' (1964 жылғы 19 қазан), үй шаруасымен айналысады.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=Әділет ақпараттық-құқықтық жүйесі |website=Әділет |access-date=2026-07-23}}</ref> Әкесі — '''Каленов Рамазан Қапарұлы''' (1963 жылғы 15 сәуір), жөндеу жұмыстарымен айналысады.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның қазіргі қоғамы |publisher=Қазақ университеті |year=2020}}</ref> == Жетістіктері == {| class="wikitable" |- ! Жарыстар !! Жылы !! Өткен жері !! Марапаттары |- | Жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионаты || 2012 || Қазақстан, Алматы қ. || Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионаты || 2013|| Тайланд, Пхукет қ. || Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2013 || Латвия, Рига қ. і || Қатысу |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2013 || Әзербайжан, Баку қ.|| Қола |- | Жасөспірімдер арасындағы халықаралық турнир чемпионаты || 2017 || Грузия, Тбилиси қ.|| Алтын |- | Президент кубогы || 2013|| Қазақстан, Астана қ.||Қола |- | Болат Тұрлыханов кубогы|| 2017 || Қзақстан, Алматы қ. || Алтын |- | Жабық түрдегі Азия ойындарының чемпионаты || 2017 ||Түркіменстан, Ашхабат қ. ||Алтын, СҚО әкімінен пәтер |- | Болат Тұрлыханов кубогы|| 2018 || Қазақстан, Алматы қ. || Қола. |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан балуандары]] eaea41e8bd7onf4k3a5sll44g9374v2 0 613252 3634352 3633188 2026-07-24T17:52:46Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3348962 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[File:Әбсеметов Марат Оралбайұлы.jpg|thumb|Әбсеметов Марат Оралбайұлы]] '''Әбсеметов Марат Оралбайұлы''' (17 сәуір 1960 жыл, Балқаш қаласы, Қарағанды облысы). ҚР Көркем Академиясының академигі, тарих ғылымдарының докторы, филология ғылымдарының кандидаты, профессор. Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының Мұхтар Әуезов атындағы сыйлығының тұңғыш лауреаты (1991 жыл, 3 сәуір), КСРО Журналистер Одағының VI cъездің делегаты (Мәскеу, 1987), КСРО Мәдениет қорының стипендиаты (1989-1991). С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін тәмамдаған. Қызы — [[Әлия Маратқызы Әбсеметова|Әлия]] (1984 ж.) Қазақстандық депутат. == Өміpбаяны == [[Арғын]] тайпасының [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руының [[шұбыртпалы]] бөлімінен шыққан.{{Citation needed}}1981-1983 жылдары Совет Армиясында әскери-әуе күштерінде борышын өтеді. 1983-1987 жылдары Жезқазған облыстық телерадиосында аға редактор, «Огни Жайрема» газетінің бас редакторы. 1987-1993 жылдары ҚР Ғылым Академиясы М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер. 1993-1999 - Шығыстану институтының бөлім меңгерушісі, «Алаш» университетінің проректоры, Қазақ-Америкалық университетінің ғылыми-ақпараттық орталығының директоры. 1999-2006 жылдары Қаржы Академиясында, Кеден комитетінде оқу орталығының басшысы, республикалық ғылыми-сараптамалық «Кеден хабаршысы» журналының және халықаралық «Keden-Gustoms» газетінің бас редакторы. 2007-2009 жылдары - Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешенінің тәуелсіз директоры, директорлар кеңесінің мүшесі. 2009-2011 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағаттың бас директорының орынбасары. 2011-2016 жылдары Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағаттың бас директоры. 2016-2018 жылдары ҚР Евро-Азияттық географиялық қоғамының төрағасы. Кәзіргі уақытта мемлекеттік қызметте. 2015 жылы (26 ақпан-26 сәуір) қалалық маслихаттың шешімімен Астана қаласы «Есіл» ауданы бойынша Қазақстан Республикасының Президентіне сайлау комиссиясының төрағасы қызметіне бекітілді. 2010-дан бері Астана қалалық ономастиқалық комиссияның мүшесі. == Ғылыми қызметі == 1991 жылы 23 желтоқсанда Алаш-Орда тақырыбы бойынша қазақ ғылымында алғашқы кандидаттық диссертация қорғады. Алаш арысы Міржақып Дулатұлының «Оян, қазақ!» кітабын (1991), бір томдық «Таңдамалы шығармаларын» (1991), екі томдық «Таңдамалы шығармаларын» (1996-1997) және Гүлнәр Міржақыпқызы Дулатованың «Шындық шырағы» (1995) естеліктерін құрастырып шығарды. 1990 жылы 8 маусымда М. Әбсеметовтың көп еңбектенуі арқасында қуғын-сүргіннің құрбаны болған алаш арысы Міржақып Дулатұлының жерленген жері табылды (Сосновец поселкелік атқару комитетінің С.В.Фролованың тұрғын-куәгерлері қол қойған ресми қағазы). Қазақ телеграф агенттігінің «Карелия жерінде» атты ресми хабары «Социалистік Қазақстан» газетінде 1990 жылғы 26 шілдеде шықты. Бұл туралы толық ақпарат 1990 жылы 10 тамызда «Қазақ әдебиеті» газетінде «Жұмсақ па, жамбасына жатқан жерің?» деген М. Әбсеметовтың қөлемді мақаласы жарияланды. Мақала авторы «Қазақ әдебиеті» газетінің 1990 жылғы лауреаты атанды. Тиісті сараптамалар өткізілгеннен кейін Міржақып Дулатұлының мүрдесі Карелиядан 1992 жылдың 18 қыркүйегінде туған Торғай еліне әкелініп, қайта жерленді. Бұл тақырыпта фильмдер қойылды - «Міржақыптың оралуы» (1993 ж., автор Амантай Сатаев, реж. Қалила Омаров), «М.Дулатов. Тайны, судьбы, имена» (2017 ж., автор Майя Бекбаева), М. Әбсеметовтың «Міржақыптың оралуы» /Гүлнәр Міржақыпқызы Дулатованың алғы сөзімен/ (1995 ж.) кітабы және көптеген мақалалар шықты. 1991 жылы 2 сәуірде М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының бастауыш партия ұйымның отырысында, Міржақып Дулатұлының «Оян, қазақ!» («Алтын Орда» баспасы, тираж 100 мың) кітабын рұқсатсыз шығарғаны үшін, сонымен коммунистік партия тәртібін бұзғаны үшін домалақ арыз негізінде М. Әбсеметов партбюро хатшысының орынбасары міндетінен босатылды, коммунистік партия қатарынан шығарылды. Шамшия Қанышқызы Сатпаева, Лейла Мұхтарқызы Әуезова, Заки Ахметов академиктердің өтініші бойынша Институттың басшылығы ғылыми қызметінде қалдырды, істеліп жатқан зерттеу жұмыстарын тоқтатпады. == Еңбектері == «Кенесары ханның бас батыры - Шұбыртпалы Ақжолтай Ағыбай» (1992), «Міржақып (өмірі мен шығармашылығы)» (1995), «Міржақыптың оралуы» /Гүлнәр Міржақыпқызы Дулатованың алғы сөзімен/(1995 ж.), «Таможенное дело Казахстана: история, опыт, перспективы» (2001), «Кеден ісінің орысша-қазақша сөздік-құралы» (2003), «Сәкен Сейфуллин - Қазақ Республикасының үкімет төрағасы» (2006), «Астана – мыңжылдық тарихы бар қала» (2009), «Ханнәби тархан» (2013), монография «Россия-Казахстан: вклад ученых в Великую Победу» (Томск, 2017), «Алыстан Алаш десе аттанамын...» (2017), «Шежіре: тарихи дерек hәм аңыз» (2018) кітаптарының, 500-ге тарта ғылыми, публицистиқалық мақалалардың авторы. == Марапаттары == «Ерен еңбегі үшін» (2014 ж.), «Қазақстан Республикасының Конституциясына 20 жыл» (2015 ж.), «Астана 20 жыл» (2018 ж.) мемлекеттік медальдарымен, ҚР Президентінің алғыс хаттарымен (2012, 2017 жж.), «Академик А.Л. Яншин» (Мәскеу, 2011) Ресей Тау-кен ғылымдарының Академиясы медалімен, «Академик В.И. Вернадский» (Париж, 2013 ж.) халықаралық орденімен марапатталған. == Дереккөздер == Абзал Бөкенов. «Жаманға мір, жақсыға пір». Міржақып Дулатовтың сүйегін елге жеткізу жайына орай. // «Социалистік Қазақстан» газеті. 1990, 4 қараша Қ. Ғалымтайұлы. «Рахмет саған, Марат!». // «Дала дидары» газеті. 1991, 6-13 қыркүйек. Гүлнәр Міржақыпқызы Дулатова. «Марат Әбсеметовпен танысу». // Шындық шырағы: Естеліктер. Бірінші кітап. – Алматы, 1998. Шота Валиханов. «Менің сегіз ұлым бар, білші халқым!» // «Күмбез», №1, 2002, 63 б. Қалила Омаров. «Мәңгілікке бет алған аманат». // Міржақып Дулатұлы. Бес томдық шығармалар. Алматы, «Мектеп», 2004, 345-348 бб. Күляш Сардарбек. «Асылдың сынығындай, тұлпардың тұяғындай». // «Балқаш өңірі» газеті. 2009, 11 ақпан. Ақтоғай ауданы энциклопедиясы (Қарағанды обл.). Марат Әбсеметов (өмірбаяны). Қарағанды. 2017, б. [[Санат:Балқашта туғандар]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] 0aixgof52lp34lwle701nzqx8q7zbnj 0 613712 3634446 3633674 2026-07-25T02:57:40Z 1nter pares 146705 3634446 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Уле Гуннар Сульшер | сурет = Ole Gunnar Solskjaer Trondheim2011-1.jpg | туған күні = 26.2.1973 | туған жері={{туғанжері|Кристиансунн|Кристиансуннда}}, [[Норвегия]] | азаматтығы={{байрақ|Норвегия}} | бойы = 178 | позиция = шабуылшы | қазіргі клуб = | қызметі = | жастар клубтары = {{футбол карьерасы |1989—1990|{{flagicon|Норвегия|20px}} [[|Клаусененген (футбол клубы)|Клаусененген]]}} | клубтары = {{футбол карьерасы |1990—1994|{{flagicon|Норвегия|20px}} [[Клаусененген (футбол клубы)|Клаусененген]]|109 (115) |1994—1996|{{flagicon|Норвегия|20px}} [[Мольде (футбол клубы)|Молде]]|42 (31) |1996—2007|{{flagicon|Англия|20px}} [[Манчестер Юнайтед]]|235 (91) |1990—2007|'''Барлығы''' |'''386 (237)'''}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1994—1995|{{flagicon|Норвегия|20px}} Норвегия-21|19 (9) |1995—2007|{{футбол|Норвегия}}|67 (23)}} | бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2008—2011|{{flagicon|Англия|20px}} [[Манчестер Юнайтед]]-2| |2011—2014|{{flagicon|Норвегия|20px}} [[Мольде (футбол клубы)|Молде]]| |2014|{{flagicon|Англия|20px}} [[Кардифф Сити]]| |2015—2018|{{flagicon|Норвегия|20px}} [[Мольде (футбол клубы)|Молде]]| |2018—2021|{{flagicon|Англия|20px}} [[Манчестер Юнайтед]]| |2025|{{Ту|Түркия}} [[Бешикташ]] }} }} '''Уле Гуннар Сульшер'''<ref>кей ақпарат көздерінде Уле Гуннар Солскьяр деп те жазылып жүр</ref> ({{lang-no|Ole Gunnar Solskjær}}; [[26 ақпан]] [[1973 жыл|1973]], [[Кристиансунн]], [[Мёре-ог-Ромсдал]]) — норвег футболшысы, шабуылшы. Қазір бапкерлікпен айналысады. 1997-2007 жылдары [[Норвегия Ұлттық футбол құрамасы|Норвегия Ұлттық құрамасында]] ойнады. "[[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедтің]]" аңызға айналған футбошыларының бірі, 11 маусым бойы ешқайда ауыспай, осы клубта өнер көрсетті. Бапкерлік карьерасын норвегиялық клубтарды баптаудан бастады да, 2018 жылдың соңында "Манчестер Юнайтедке" уақытша бапкер болып тағайындалды. Бұл қыызметті 2021 жылдың 21 қарашасына дейін атқарды. == Мансабы == === Футболшы мансабы === Карьерасын Норвегияның үшінші дивизионында ойнайтын "Клаусененген" клубында бастады. Бұл клубта нәтижелігігі тым жоғары болды, 109 кездесуде 115 гол соқты. 1994 жылы жоғары дивизион өкілі "Мольде" футболшыны өз қатарына шақырды. "Мольде" сапында да жиі гол соғып, ұлттық құрамаға шақыртылды. 1996 жылы жазда "[[Манчестер Юнайтед|Манчестер Юнайтедке]]" ауысты. Манчестерлік клубтың [[Алан Ширер|Алан Ширермен]] жасаған сәтсіз трансфері нәтиже бермеді, Сульшер келген соң Ширер "[[Ньюкасл Юнайтед|Ньюкаслға]]" ауысып кетті. Сульшер "Манчестер Юнайтед" сапындағы алғашқы ойынында-ақ гол соқты. 1996 жылы 25 тамызда "[[Блэкберн Роверс|Блэкберн Роверспен]]" ойында матч барысында алаңға шығып, алты минуттан соң нәтижелі соққы жасады. Бір қызығы, 2007 жылы 31 наурызда "Манчестер" сапындағы соңғы голын да осы "Блэкберннің" қақпасына соқты, тағы да ойынға тыңнан қосылып, алты минуттан соң. Алғашқы маусымда Англия чемпионатында 18 гол соқты. 1998/99 жылғы маусым Сульшер үшін табысты болды, "Манчестер Юнайтед" Англия чемпионы атанды, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 1998/99|УЕФА Чемпиондар кубогын]], Англия кубогын ұтты. Әсіресе 1999 жылы 26 мамырдағы Чемпиондар Лигасының [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1999|финалы]] Сульшердің есінде мәіңгі қалды: "[[Бавария (футбол клубы)|Бавариядан]]" 0:1 есебімен ұтылып тұрғанда [[Тедди Шерингем]] екеуі ойынға қосылып, бір-бір голдан соқты да, "Манчестер Юнайтед" 2:1 есебімен жеңіске жетті. "Манчестер Юнайтедтің" бапкері [[Алекс Фергюсон|Сэр Алекс Фергюсон]] Сульшерді көбінен ойын ортасында матчқа қосып отырды да, Сульшер көбінде гол соғып жатты. Сонысына қарап оны "супер алмасушы" деп атап кетті. Карьерасының соңғы жылдарында жиі жарақаттанумен болды да, көзге түспей қойды. 2006 жылы клубпен жаңа келісім шарт жасасқанына қарамастан, 2007 жылы тамыз айында жарақатының кесірінен амалсыз футболмен қоштасты. === Бапкерлік карьерасы === 2007 жылы "Манчестер Юнайтедтің" жасөспірімдер клубын жаттықтырды. 2010 жылы "[[Мольде (футбол клубы)|Мольде]]" клубында бас жаттықтырушы болды. Бапкер ретінде де табыссыз болмады, 2011, 2012 жылдары Норвегия чемпионы атанды. 2014 жылы қаңтар айында "Кардифф Ситидің" бас жаттықтырушысы болды, бірақ нәтиже көрсете алмай, сол жылы қыркүйекте ол қызметтен босады. 2015-18 жылдары тағы да "Мольде" клубының бас жаттықтырушысы болды. 2018 жылдың соңына қарай "Манчестер Юнайтед" тым нашарлап кетті де, бас бапкер [[Жозе Моуриньо]] қызметтен босады. Орнына Сульшер уақытша бапкер міндетін атқарушы боп тағайындалды. Алғашқы ойында-ақ "Манчестер" 5:1 есебімен "Кардифф Ситиді" ұтты. Алғашқы сегіз ойында Сульшердің командасы сегіз жеңіске қол жеткізді, бұрын-соңды Манчестерлік клубтың ешқандай бапкері мұндай сәтті дебют жасаған емес. 2019 жылы наурыз айында ресми түрде "Манчестер Юнайтедтің" бапкері боп тағайындалды. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === ; Манчестер Юнайтед * Англия чемпионы ('''6'''): 1996/97, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2002/03, 2006/07 * Англия кубогы ('''2'''): 1999, 2004 * Чемпиондар Лигасы: 1999 * Англия суперкубогы ('''2'''): 1996, 2003 * Құрлықаралық кубок: 1999 === Бапкер ретінде === ; Манчестер Юнайтед (21) * Ланкашир үлкен кубогы: 2009 * Манчестер үлкен кубогы: 2009 ; Молде * Норвегия чемпионы ('''2'''): 2011, 2012 * Норвегия кубогы: 2013 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.manutd.com/en/Home/Players%20And%20Staff/Legends/Ole%20Gunnar%20Solskjaer.aspx Биографиясы]{{ref-en}} * [http://news.bbc.co.uk/sport2/shared/bsp/hi/football/statistics/players/s/solskjaer_27363.stm Профилі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626173105/http://news.bbc.co.uk/sport2/shared/bsp/hi/football/statistics/players/s/solskjaer_27363.stm |date=2007-06-26 }}{{ref-en}} [[Санат:26 ақпанда туғандар]] [[Санат:Норвегия футболшылары]] [[Санат:Норвегия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Мольде ФК ойыншылары]] [[Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары]] [[Санат:Манчестер Юнайтед ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Норвегия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Мольде ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Кардифф Сити ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Бешикташ ФК жаттықтырушылары]] 6pht7pzfctx7ziy1j1ms22n821pvwlk 0 614124 3634303 2920315 2026-07-24T15:59:18Z 1nter pares 146705 3634303 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Михал Билек |лаұап аты = ''Арлекин''<ref>[http://2012.football.ua/news/view/144708.html Арлекин]</ref> |туған жері = {{туғанжері|Прага|Прагада}}, [[Чехословакия]] |туған күні=13.04.1965 |азаматтығы={{байрақ|Чехия}} |бойы = 177 |позиция = жартылай қорғаушы |команда = |қызметі = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1973—1982| {{Flagicon|Чехословакия|20px}} [[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта (Прага)]]}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1982—1983| {{Flagicon|Чехословакия|20px}} [[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта (Прага)]]|13 (0) |1984—1985| {{Flagicon|Чехословакия|20px}} [[Гвезда (футбол клубы)|Руда Гвезда (Хеб)]]|50 (4) |1986—1990|{{Flagicon|Чехословакия|20px}} [[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта (Прага)]]|135 (32) |1990—1992| {{Flagicon|Испания|20px}} [[Реал Бетис]]|59 (11) |1992—1993| {{Flagicon|Чехословакия|20px}} [[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта (Прага)]]|28 (5) |1993—1996|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Виктория Жижков]]|91 (20) |1996—1998|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта (Прага)]]|15 (1) |1998—2000|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Теплице (футбол клубы)|Теплице]]|76 (11)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1987—1992|{{Футбол|Чехословакия}} |32 (11) |1993—1995|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]]|3 (0)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2001|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Теплице (футбол клубы)|Теплице]]| |2001—2002|{{ Flagicon| Коста-Рика|20px}} [[Картахинес (футбол клуб)|Картахинес]]| |2002—2003|{{ Flagicon|Чехия|20px}} Чехия-19| |2003—2006|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Хмел (футбол клубы)|Хмел]]| |2006|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория (Пльзень)]]| |2006—2008|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Спарта (футбол клубы, Прага)|Спарта (Прага)]]| |2008—2009|{{ Flagicon|Словакия|20px}} [[Ружомберок (футбол клубы)|Ружомберок]]| |2009—2013|{{Футбол|Чехия}} | |2014|{{ Flagicon|Грузия|20px}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо (Тбилиси)]]| |2016—2017|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Высочина (футбол клубы)|Высочина]]| |2018—2019|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Фастав (футбол клубы)|Фастав]]| |2019—2020|{{Футбол|Қазақстан}} | |2020|{{Flagicon|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]| |2021—|{{ Flagicon|Чехия|20px}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория (Пльзень)]]| }} }} '''Михал Билек''' ({{lang-cs|Michal Bílek}}; [[13 сәуір]] [[1965 жыл|1965]], [[Прага]]) — чехиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Кейін бапкерлікпен айналысты. == Мансабы == Футболшылық ғұмырында чехиялық бірнеше клубта (көбіне Праганың "Спарта" командасында) және Испанияның "Бетис", чехиялық "Виктория Жижков", "Теплице" командаларында доп тепті. 2000 жылы 35 жасында футбол ойнауды доғарды. Жаттықтырушылық карьерасын осы "Теплицеде" бастады. [[Чехословакия Ұлттық футбол құрамасы|Чехословакия]] және Чехия құрамаларында ойнап, [[Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі|1990 жылғы әлем чемпионатына]] қатысты. [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы]]ның жаттықтырушысы боп қызмет атқарды. Бұл қызметке 2019 жылдың басында тағайындалды. Оған дейін Ұлттық құрамалардан 2009-13 жылдары [[Чехия Ұлттық футбол құрамасы|Чехия]] құрамасын жаттықтырып, 2012 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты<ref>[http://www.uefa.com/under19/news/newsid=83150.html Hard work the key, says Bílek]</ref>. Қалған уақыттарда клубтық командаларға бапкерлік жасады. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === * Чехословакия чемпионы: 1987, 1988, 1989, 1993 * Чехословакия кубогы: 1988, 1989 * Чехия кубогы: 1993, 1994 * Чехословакия жыл футболшысы: 1989 === Бапкер ретінде === * Чехия чемпионы: 2006/2007 * Чехия кубогы: 2006/2007 * 19 жасқа дейінгі Еуропа біріншілігінің қола жүлдегері: 2003 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Сілтемелер== * [https://web.archive.org/web/20170214101254/https://repre.fotbal.cz/realizacni-tym/clen/336 Профилі]{{ref-cs}} [[Санат:13 сәуірде туғандар]] [[Санат:Чехословакия футболшылары]] [[Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Чехия футболшылары]] [[Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары]] [[Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары]] [[Санат:Чехия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Астана ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Спарта Прага ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Виктория Жижков ФК ойыншылары]] [[Санат:Виктория Пльзень ФК ойыншылары]] [[Санат:Динамо Тбилиси ФК жаттықтырушылары]] qj6ouiqwfbif1iihjyr9682mjiuxq1n 0 622086 3634297 3543760 2026-07-24T15:55:31Z 1nter pares 146705 3634297 wikitext text/x-wiki {{мағына|Жоржиньо}} {{Футболшы |есімі = Жоржиньо |туған күні = 20.12.1991 |сурет = Jorginho 2020.jpg |сурет ені = 230px |туған жері = Имбитуба, [[Бразилия]] |азаматтығы = {{байрақ|Бразилия}}<br>{{байрақ|Италия}} |бойы = 180 [[сантиметр|см]] |салмағы = 65 [[килограмм|кг]] |позиция = [[жартылай қорғаушы]] |қазіргі клуб = |жастар клубы = {{футбол карьерасы |2007—2010|{{ту|Италия}} [[Эллас Верона]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |2010—2014|{{ту|Италия}} [[Эллас Верона]]|89 (11) |2010—2011|{{аренда}} {{ту|Италия}} {{iw|Самбонифацезе||en|A.C. Sambonifacese}}|31 (1) |2014—2018|{{ту|Италия}} [[Наполи]]|133 (2) |2018—2023|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]]|143 (21) |2023—2025|{{ту|Англия}} [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсенал (Лондон)]]|53 (0) |2025—|{{ту|Бразилия}} [[Фламенго]]|6 (0) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2016—|{{футбол|Италия}}|42 (5)}} }} '''Жорже Луиз Фрелло Фильо''' ({{lang-pt|Jorge Luiz Frello Filho}}; 20 желтоқсан 1991<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/102017</ref>, Имбитуба, Бразилия) '''Жоржиньо''' ретінде танымал — италиялық футболшы, тегі бразилиялық, жартылай қорғаушы. == Мансабы == === Клубтық === Бразилияның Имбитуба қаласында дүниеге келіп, 15 жасында Италияға келді де, Италия азаматтығын алды. "Верона" клубының академиясына қабылданып, 2010 жылы "[[Эллас Верона]]" клубында кәсіпқой карьерасын бастады. 2010 жылы Төртінші дивизионда ойнайтын "Самбонифацезе" клубына арендаға берілді. 2011 жылы "Веронаға" қайта оралды. 2014 жылы қаңтар айында "[[Наполи|Наполимен]]" төрт жылдық келісім шарт жасасты. 2018 жылы шілдеде "[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]" ауысты. === Ұлттық құрама === Италия құрамасындағы тұңғыш ойынын 2016 жылы наурыз айында [[Испания Ұлттық футбол құрамасы|Испанияға]] қарсы жолдастық кездесуде өткізді. 2018 жылы [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2018/19|УЕФА Ұлттар Лигасына]], 2021 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. == Жетістіктері == * Италия кубогы: 2014 * Италия суперкубогы: 2014 * УЕФА Еуропа Лигасы: [[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|2019]] * Еуропа чемпионы: 2021 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.chelseafc.com/en/teams/first-team/jorginho?pageTab=biography "Челси" клубының ресми сайтындағы профилі]{{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20120513161921/http://www.hellasverona.it/scheda.php?id=244 Профилі ("Верона" клубының ресми сайтында)]{{ref-it}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Арсенал ФК құрамы}} [[Санат:Бразилия футболшылары]] [[Санат:Италия футболшылары]] [[Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары]] [[Санат:Наполи ФК ойыншылары]] [[Санат:Челси ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары]] [[Санат:Фламенго ФК ойыншылары]] ji7axi31e06iet3st2oob5vx5cnx8m5 0 622354 3634294 3258515 2026-07-24T15:54:37Z 1nter pares 146705 3634294 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Лэндон Донован |толық аты = Лэндон Тимоти Донован |сурет = WikiLando (cropped).jpg |азаматтығы = {{flagicon|АҚШ}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |лақап аты = ''[[Капитан]]'' ({{lang-en|Captain America}})<ref>{{cite web|url=http://www.eurosport.ru/football/story_sto3458817.shtml|title= Eurosport|archiveurl=http://www.eurosport.ru/football/story_sto3458817.shtml|archivedate=2012-11-27}}</ref> |туған күні = 4.3.1982 |туған жері = {{туғанжері|Онтэрио|Онтэрио (Калифорния)|Онтэриода}}, [[Калифорния]] |рост = 173<ref>[https://www.transfermarkt.com/landon-donovan/profil/spieler/68]</ref> |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = {{flagicon|АҚШ|20px}} Сан-Диего Соккерс |номері = 9 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |1988—1998|{{flagicon|АҚШ|20px}} Кэл Хит| |1998—1999|{{flagicon|АҚШ|20px}} [[Академия IMG]]|}} |клубтары = {{футбол карьерасы |1999—2005|{{flagicon|Германия|20px}} [[Байер 04]]|7 (0) |1999—2001|{{flagicon|Германия|20px}} [[Байер 04 II]]|28 (9) |2001—2004|{{аренда}}{{flagicon|АҚШ|20px}} [[Сан-Хосе Эртквейкс]]|101 (42) |2005—2014|{{flagicon|АҚШ|20px}} [[Лос-Анжелес Гэлакси|Лос-Анджелес Гэлакси]]|270 (121) |2009|{{аренда}}{{flagicon|Германия|20px}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|6 (0) |2010|{{аренда}}{{flagicon|Англия|20px}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]|10 (2) |2012|{{аренда}}{{flagicon|Англия|20px}} [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон]]|7 (0) |2016|{{flagicon|АҚШ|20px}} [[Лос-Анжелес Гэлакси]]|6 (1) |2018|{{flagicon|Мексика|20px}} [[Леон (футбол клубы)|Леон]]|6 (0)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2000—2014|{{футбол|АҚШ}} |157 (57)}} }} '''Лэндон Тимоти Донован''' ({{lang-en|Landon Timothy Donovan}}; [[4 наурыз]] [[1982 жыл|1982]], [[Онтэрио (Калифорния)|Онтэрио]], [[Калифорния]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) — АҚШ-тық футболшы, жартылай қорғаушы. [[АҚШ Ұлттық футбол құрамасы|АҚШ Ұлттық футбол құрамасында]] доп тепкен, ұлттық құрама тарихындағы мерген футболшы (57 гол). 2020 жылдан бастап бапкерлікпен айналысады. == Мансабы == === Клубтық === АҚШ-тың "Кэл Хит", "Академия IMG" клабтарының түлегі. Кәсіпқой карьерасын 1999 жылы Германияның "[[Байер 04|Байер]]" клубында бастады. Леверкузендік клубта анау айтқан жарқырамады, көбіне фарм-клубында доп тепті, кейін АҚШ-тың "Сан-Хосе" клубына жалға берілді. 2005 жылы отанына оралып, "Лос-Анджелес Гэлекси" клубында ойнады. 2014 жылға дейін осы клубқа тиесілі футболшы болды, арасында "[[Бавария (футбол клубы)|Баварияда]]", "[[Эвертон (футбол клубы)|Эвертонда]]" жалда ойнады. 2007 жылы командаға [[Дэвид Бекхэм]] келді де, Лэндон капитандықтан Бекхэм үшін бас тартты. Сол жылы Солтүстік Америка суперлигасының үздік мергені атанды. 2009 жылдың басында Бекхэм "[[Милан (футбол клубы)|Миланға]]" кетті де, Лэндон қайтадан капитандық міндетті қолға алды. 2014 жылы футболдан кетті де, 2016 жылы 34 жасында "Лос-Анжелес Гэлэксиге" қайта оралды. === Ұлттық құрама === Құрама сапында 12 жыл бойы ойнап, төрт дүркін КОНКАКАФ чемпионы атанды. Құрама сапындағы соңғы ойынын 2014 жылы 10 қазан күні [[Эквадор Ұлттық футбол құрамасы|Эквадорға]] қарсы жолдастық кездесуде өткізді. == Жетістіктері == === Командалық === * Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері: 2009 * КОНКАКАФ чемпионы '''(4)''': 2002, 2005, 2007, 2013 * КОНКАКАФ күміс жүлдегері: 2011 * КОНКАКАФ қола жүлдегері: 2003 * MLS кубогы иегері '''(2)''': 2001, 2003, 2005, 2011, 2012, 2014 * MLS чемпионы '''(2)''': 2010, 2011 === Жеке === * АҚШ-тағы жыл футболшысы: 2003, 2004, 2009, 2010 * КОНКАКАФ Алтын куюогының үздік мергені '''(3)''': 2003 (4 гол), 2005 (3 гол), 2013 (5 гол) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[http://www.rsssf.com/miscellaneous/donovan-intlg.html Статистикасы] *[http://footballdatabase.eu/football.joueurs.landon.donovan.7090.en.html Профилі] *[https://www.national-football-teams.com/player/7101.html Профилі] *[http://www.landondonovan.com/donovan/index Ресми сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305201722/http://www.landondonovan.com/donovan/index |date=2012-03-05 }} [[Санат:АҚШ футболшылары]] [[Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Байер 04 ФК ойыншылары]] [[Санат:Лос-Анжелес Гэлакси ФК ойыншылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] [[Санат:Эвертон ФК ойыншылары]] [[Санат:Леон ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:АҚШ футбол жаттықтырушылары]] 56p40s595j5n5b9af00e37duomavx9l 0 623531 3634281 3615815 2026-07-24T12:56:08Z 1nter pares 146705 3634281 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Альфредо Ди Стефано | сурет = Di_stefano_argentina.jpg | туған күні = 4.07.1926 | қайтыс болған күні = 7.07.2014 | лақап аты = ''(La saeta rubia)''<ref>[http://edant.clarin.com/diario/2005/07/16/deportes/d-07303.htm El nacimiento de la Saeta Rubia]</ref> | туған жері = {{туғанжері|Буэнос-Айрес|Буэнос-Айресте}}, [[Аргентина]] | қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Мадрид|Мадридте}}, [[Испания]] | азаматтығы = {{байрақ|Аргентина}}<br />{{байрақ|Испания}}<br />{{байрақ|Колумбия}} | бойы = 178 | позиция = шабуылшы | қазіргі клуб= | клубтары = {{футбол карьерасы |1944—1949|{{flagicon|Аргентина|20px}} [[Ривер Плейт]]|66 (49) |1946|{{аренда}}{{flagicon|Аргентина|20px}} [[Уракан]]|24 (11) |1949—1953|{{flagicon|Колумбия|20px}} [[Мильонариос]]|102 (90) |1953—1964|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]|282 (216) |1965—1966|{{flagicon|Испания|20px}} [[Эспаньол]]|47 (11)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1947|{{футбол|Аргентина}}|6 (6) |1951—1952|{{футбол|Колумбия}}|4 (0) |1957—1961|{{футбол|Испания}}|31 (23)}} | бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1967|{{flagicon|Испания|20px}} [[Эльче (футбол клубы)|Эльче]]| |1969—1970|{{flagicon|Аргентина|20px}} [[Бока Хуниорс]]| |1970—1974|{{flagicon|Испания|20px}} [[Валенсия (футбол клубы)|Валенсия]]| |1974|{{flagicon|Португалия|20px}} [[Спортинг Лиссабон|Спортинг]]| |1975—1976|{{flagicon|Испания|20px}} [[Райо Вальекано]]| |1976—1977|{{flagicon|Испания|20px}} [[Кастельон (футбол клубы)|Кастельон]]| |1979—1980|{{flagicon|Испания|20px}} [[Валенсия (футбол клубы)|Валенсия]]| |1981—1982|{{flagicon|Аргентина|20px}} [[Ривер Плейт]]| |1982—1984|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]| |1985|{{flagicon|Аргентина|20px}} [[Бока Хуниорс]]| |1986—1988|{{flagicon|Испания|20px}} [[Валенсия (футбол клубы)|Валенсия]]| |1990—1991|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]|}} }} '''Альфредо Ди Стефано Лаулье''' ({{lang-es|Alfredo Di Stéfano Laulhé}}; [[4 шілде]] [[1926 жыл|1926]], [[Буэнос-Айрес]] — [[7 шілде]] [[2014 жыл|2014]], [[Мадрид]]) — аргентиналық (Испания мен Колумбияның да азаматтығын алған және ұлттық құрамаларында ойнаған) футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. == Мансабы == === Клубтық === "[[Ривер Плейт]]" клубының түлегі. 1944 жылы 7 тамызда "Сан-Лоренсоға" қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шықты. Ал тұңғыш ресми ойынын 1945 жылы 15 шілдеде "Ураканға" қарсы өткізді, бұл ойында "өзендіктер" 1:2 есебімен ұтылып қалды. Бұдан соң Альфредо маусым біткенше алаңға шықпады, соған қарамастан Аргентина чемпионы атанды. 1946 жылы ойын практикасын дамыту үшін "Ураканға" ауысты. Жыл бойы 24 кездесуде алаңға шықты, ал "Уракан" чемпионатта 9-орынға табан тіреді. Маусым соңында "Уракан" футболшыны өздерінде алып қалғысы да келді, бірақ жалақыға келіспеген Альфредо "Риверге" қайта оралып, 1949 жылға дейін ойнады. 1947 жылы-ақ негізгі құрамнан берік орын алып, маусым қорытындысында Аргентина чемпионатының үздік мергені атанды. 1949-53 жылдары Колумбияның "Мильонарис" клубында доп тепті. 13 тамыз күні "Депортиво Барранкилья" клубына қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Колумбиялық клуб сапында үш рет Колумбия чемпионы атанды. 1953 жылы Еуропаның атақты клубтары футболшыны өз клубтарынан көргісі келді де, Альфредоға бірнеше клуб таласты да (арасында "[[Барселона (футбол клубы)|Барселона]]" мен "Реал" да бар), соңында "[[Реал Мадрид|Реалды]]" таңдады. "Реал" сапында 11 маусым ойнапм, көптеген жүлделерге қол жеткізді. Сегіз дүркін Испания чемпионы, бес дүркін Чемпиондар кубогының жеңімпазы атанды. 1965 жылы "Эспаньолға" ауысты да, бір маусымнан соң 40 жасында футбол ойнауды доғарды. 1967 жылы бапкерлік жолын бастады. 1991 жылға дейін Аргентина, Испания, Португалия клубтарын жаттықтырды. === Ұлттық құрама === Аргентина құрамасы сапында тұңғыш рет 1947 жылы ойнап, Оңтүстік Америка кубогына қатысты. Турнирдегі алты ойында үш гол соқты да, құрамамен бірге құрлық жеңімпазы атанды. 1953 жылы "Мильонариске" ауысқан соң Колумбия құрамасында ойнауға бел буды. Тап осы сәтте Қолумбия футбол одағы ФИФА құрамынан шығып қалды да, Альфредо тек жолдастық кездесулерде ғана алаңға шықты. 1956 жылы Испания азаматтығын алды да, Испания құрамасы сапында 4 жыл ойнап, 1960 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеуіне қатысты. Испания сапында 31 ойынға қатысты, соның бірін 1960 жылы 24 шілдеде өз отанына қарсы өткізді. Бұл ойында Испания 0:2 есебімен ұтылды. == Жетістіктері == === Командалық === === Ойыншы ретінде === '''Ривер Плейт''' * Аргентина чемпионы ('''2'''): 1945, 1947 * Рио де Ла Плата кубогы ('''2'''): 1945, 1947 '''Мильонариос''' * Колумбия чемпионы ('''3'''): 1949, 1951, 1952 * Колумбия кубогы: 1951/52 '''Реал Мадрид''' * Испания чемпионы ('''8'''): 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64 * Испания кубогы: 1961/62 * [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Кубогы]] ('''5'''): 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60 * [[Құрлықаралық кубок]]: 1960 '''Аргентина құрамасы''' * [[Футболдан Америка кубогы|Оңтүстік Америка кубогы]]: 1947 === Бапкер ретінде === '''Бока Хуниорс''' * Арегнтина чемпионы: Насьональ 1969 * Аргентина кубогы: 1969  '''Валенсия''' * Испания чемпионы: 1970/71 * [[УЕФА Кубок иелері кубогы|Кубок иелері кубогы]]: 1979/80 * [[УЕФА Суперкубогы|УЕФА суперкубогы:]] 1980 '''Ривер Плейт''' * Аргентина чемпионы: Насьональ 1981 '''Реал Мадрид''' * Испания суперкубогы: 1991 * Сантьяго Бернабеу кубогы: 1983 === Жеке === * Аргентина чемпионатының үздік мергені: 1947 (27 гол) * Колумбия чемпионатының үздік мергені ('''2'''): 1951 (32 гол), 1952 (19 гол) * Испания чемпионатының үздік мергені ('''5'''): 1954 (27 гол), 1956 (24 гол), 1957 (31 гол), 1958 (19 гол), 1959 (23 гол) * «Алтын доп» иегері ('''2'''): 1957, 1959 * Чемпиондар кубогының үздік мергені ('''2'''): 1958 (10 гол), 1962 (7 гол) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://people.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/di_stefano.html Голдары] * [https://web.archive.org/web/20071014055546/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=168&n=di%2Fstefano%2Falfredo%2Fdi%2Fstefano%2Flaulhe Профиль на sportec.es] * [http://www.bdfutbol.com/en/l/l7349.html Профилі (bdfutbol.com)] * [http://www.worldfootball.net/spieler_profil/alfredo-di-stefano/2/ Профилі (worldfootball.net)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726052311/http://www.worldfootball.net/spieler_profil/alfredo-di-stefano/2/ |date=2013-07-26 }} * [http://www.taringa.net/posts/deportes/3850963/_Homenaje-al-mejor_-ALfredo-Di-STefano.html]{{Deadlink|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://es.eurosport.yahoo.com/fot/ftxt/alfredo_di_stefano.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818202701/http://es.eurosport.yahoo.com/fot/ftxt/alfredo_di_stefano.html |date=2010-08-18 }} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Аргентина футболшылары]] [[Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Колумбия футболшылары]] [[Санат:Колумбия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Испания футболшылары]] [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары]] [[Санат:Мильонариос ФК ойыншылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары]] [[Санат:Эспаньол ФК ойыншылары]] [[Санат:Аргентина футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Испания футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Бока Хуниорс ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Валенсия ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Ривер Плейт ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Спортинг Лиссабон ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Эльче ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Алтын доп иегерлері]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:Райо Вальекано ФК жаттықтырушылары]] h8k43aiebekbd0ijrlikn6shi6qc6fq 0 623952 3634439 3356665 2026-07-25T02:55:36Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3634439 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Маркиньос |толық аты = Маркос Аоас Корреа<ref name=FIFA>{{cite web |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Brazil |publisher=FIFA |format=PDF |page=4 |date=10 June 2018 |accessdate=11 June 2018}}</ref> |сурет = Brasil conquista primeiro ouro olímpico nos penaltis 1039278-20082016- mg 4916 (cropped).jpg |сурет ені = 250px |туған күні = 14.05.1994 |туған жері = [[Сан-Паулу]], [[Бразилия]] |бойы = 183 [[сантиметр|см]]<ref name="PSG">[https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/marquinhos Marquinhos] — ''[[Пари Сен-Жермен|ПСЖ]] ресми сайты''</ref> |салмағы = 75 [[килограмм|кг]]<ref name="PSG"/> |азаматтығы = {{байрақ|Бразилия}}<br>{{байрақ|Португалия}} |позиция = [[қорғаушы]] |қазіргі клуб = {{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]] |номері = 5 |жастар клубы = {{футбол карьерасы |2002—2011|{{ту|Бразилия}} [[Коринтианс]]}} |клубтары = {{футбол карьерасы |2011—2012|{{ту|Бразилия}} [[Коринтианс]]|14 (0) |2012—2013|{{аренда}} {{ту|Италия}} [[Рома (футбол клубы)|Рома]]|16 (0) |2013|{{ту|Италия}} [[Рома (футбол клубы)|Рома]]|10 (0) |2013—|{{ту|Франция}} [[Пари Сен-Жермен]]|231 (21)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2013—|{{футбол|Бразилия}}|67 (4)}} }} '''Маркос Аоас Корреа''' ({{lang-pt|Marcos Aoás Corrêa}}; [[14 мамыр]] [[1994 жыл]], [[Сан-Паулу]], [[Бразилия]]) немесе қысқаша '''Маркиньос''' ({{lang-pt|Marquinhos}}) — бразилиялық футболшы, "[[Пари Сен-Жермен]]" клубы мен [[Бразилия Ұлттық футбол құрамасы|Бразилия құрамасының]] қорғаушысы. == Мансабы == Балалық шағында сегіз жыл бойы "[[Коринтианс]]" клубының жастар командасында доп тепті де, 2011 жылы кәсіпқой футболшы ретінде карьерасын бастады. 2012 жылы "Коринтинас" [[Либертадорес Кубогы|Либертадорес кубогын]] жеңіп алған соң футболшыны "[[Рома (футбол клубы)|Рома]]" клубы сатып алды. "Рома" сапында Италия кубогының финалисі атанды. 2013 жылы шілдеде "Пари Сен-Жермен" 31,4 млн еуроға футболшыны сатып алды. Бұл 20 жасқа дейінгі футболшылар арасындағы ең қымбат трансфер. "Пари Сен-Жерменге" "[[Челси (футбол клубы)|Челсиден]]" [[Давид Луис|Давид Луиз]] келген соң Маркиньос алаңға сирек шыға бастады. Екі жылдан соң Луис қайта "Челсиге" кетті де, Маркиньос париждік клубтың негізгі құрамына толық орнықты. 2013-2019 жылдар аралғында "[[Пари Сен-Жермен]]" сапында 17 жүлдеге қол жеткізді. == Жетістіктері == === Командалық === ; «'''Коринтианс'''» * Либертадорес кубогы: 2012 ; «'''Рома'''» * Италия кубогы: 2012/13 ; «'''Пари Сен-Жермен'''» * Франция чемпионы ('''4'''): 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2017/18 * Франция кубогы ('''4'''): 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * Лига кубогы ('''5'''): 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18. * Франция суперкубогы ('''4'''): 2014, 2015, 2017, 2018. '''Бразилия''' * Жастар арасындағы Оңт. Америка чемпионы (17): 2011 * Олимпиада чемпионы: 2016 * Америка кубогының жеңімпазы: 2019 === Жеке === * Франция чемпионатындағы жылдың символикалық құрамасы: 2017/18 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/marquinhos Профилі] («Пари Сен-Жермен» клубының ресми сайтындағы) {{ref-en}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Пари Сен-Жермен ФК құрамы}} [[Санат:Сан-Паулуда туғандар]] [[Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Бразилия футболшылары]] [[Санат:Коринтианс ФК ойыншылары]] [[Санат:Рома ФК ойыншылары]] [[Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары]] [[Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары]] [[Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Бразилия Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] 7q3baeqxd90l891qnjmnl6c7ws927j8 0 632727 3634299 3345585 2026-07-24T15:56:23Z 1nter pares 146705 3634299 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі = Берти Фогтс |сурет = Berti Vogts 1.JPG |туған күні = 30.12.1946 |лақап аты = ''Терьер'', ''Мак-Берти''<ref>{{cite web|url=http://www.sport-express.ru/newspaper/2003-10-14/1_1/|title=С Уэльсом нас!|author=Ефим Шаинский.|date=2003-10-14|work=|publisher=«[[Спорт-Экспресс]]»|accessdate=2011-11-20|lang=ru|archiveurl=https://www.webcitation.org/65uHmUjaw|archivedate=2012-03-04}}</ref> |туған жері = Карст, [[Германия]] |азаматтығы = {{flagicon|Германия|20px}} [[Германия]] |бойы = 168 |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = карьерасын аяқтады |клубтары = {{футбол карьерасы |1965—1979|{{flagicon|Германия|20px}} [[Боруссия (футбол клубы, Менхенгладбах)|Боруссия (М)]]|419 (32)}} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1967—1978|{{flagicon|Германия|20px}} [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|ФРГ]]|96 (1)}} |бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1979—1990|{{flagicon|Германия|20px}} ГФР-21| |1990—1998|{{футбол|Германия}}| |2000—2001|{{flagicon|Германия|20px}} [[Байер 04]]| |2001—2002|{{футбол|Кувейт}}| |2002—2004|{{футбол|Шотландия}}| |2007—2008|{{футбол|Нигерия}}| |2008—2014|{{футбол|Әзірбайжан}}| |2014|{{футбол|АҚШ}}|бапкер-консультант}} }} '''Ханс-Хуберт Фогтс''' ({{lang-de|Hans-Hubert Vogts}}; 30 желтоқсан 1946, [[Бюттген]], [[Солтүстік Рейн-Вестфалия]]) — германиялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. == Мансабы == === Жетістіктіктері жайлы === [[Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігі|1974 жылғы әлем чемпионы]], [[Футболдан 1972 жылғы Еуропа біріншілігі|1972 жылғы Еуропа чемпионы]], [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970 жылғы әлем чемпионатының]] қола жүлдегері. 1996 жылы [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|Германия құрамасының]] бас бапкер ретінде Еуропа чемпионы атанған. Сондай-ақ 1992 жылы Германия құрамасының бас бапкері ретінде Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері атанды. === Бапкерлік карьерасы === Германия құрамасынан бөлек [[Шотландия Ұлттық футбол құрамасы|Шотландия]], [[Кувейт Ұлттық футбол құрамасы|Кувейт]], [[Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы|Әзірбайжан]], [[Нигерия Ұлттық футбол құрамасы|Нигерия]] құрамаларын және "[[Байер 04]]" клубын жаттықтырған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://www.national-football-teams.com/player/16663/Berti_Vogts.html Статистикасы] {{Бастама}} [[Санат:Германия футболшылары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Германия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары]] [[Санат:Байер 04 ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Кувейт Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Шотландия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] [[Санат:Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] 3spvphcz2a4ndpqt33dpu840cre4xfb 0 633228 3634440 2736691 2026-07-25T02:55:59Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3634440 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Юпп Хайнкес | сурет = Jupp Heynckes.jpg | туған күні = 9.05.1945 |азаматтығы = {{байрақ|Германия}} | бойы = 180 | позиция = шабуылшы | қазіргі клуб = | клубтары = {{футбол карьерасы |1964—1967|{{flagicon|Германия|20px}} [[Боруссия (футбол клубы, Менхенгладбах)|Боруссия (М)]]|82 (50) |1967—1970|{{flagicon|Германия|20px}} [[Ганновер 96]]|86 (25) |1970—1978|{{flagicon|Германия|20px}} [[Боруссия (футбол клубы, Менхенгладбах)|Боруссия (М)]]|226 (168) |1964—1978|'''Барлығы'''|'''394 (243)'''}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |1967—1976|{{flagicon|Германия|20px}} [[Германия Ұлттық футбол құрамасы|ГФР]]|39 (14)}} | бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |1979—1987|{{flagicon|Германия|20px}} [[Боруссия (футбол клубы, Менхенгладбах)|Боруссия (М)]]| |1987—1991|{{flagicon|Германия|20px}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]| |1992—1994|{{flagicon|Испания|20px}} [[Атлетик Бильбао]]| |1994—1995|{{flagicon|Германия|20px}} [[Айнтрахт (футбол клубы, Майндағы Франкфурт)|Айнтрахт (Франкфурт)]]| |1995—1997|{{flagicon|Испания|20px}} [[Тенерифе (футбол клубы)|Тенерифе]]| |1997—1998|{{flagicon|Испания|20px}} [[Реал Мадрид]]| |1999—2000|{{flagicon|Португалия|20px}} [[Бенфика]]| |2001—2003|{{flagicon|Германия|20px}} [[Атлетик Бильбао]]| |2003—2004|{{flagicon|Германия|20px}} [[Шальке 04]]| |2006—2007|{{flagicon|Германия|20px}} [[Боруссия (футбол клубы, Менхенгладбах)|Боруссия (Мёнхенгладбах)]]| |2009|{{flagicon|Германия|20px}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|м.а |2009—2011|{{flagicon|Германия|20px}} [[Байер 04]]| |2011—2013|{{flagicon|Германия|20px}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] ||2017—2018|{{flagicon|Германия|20px}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]}} }} '''Йозеф (Юпп) Хайнкес'''<ref>http://espnfc.com/manager/_/id/190/jupp-heynckes?cc=5739</ref> ({{lang-de|Josef Heynckes}}; [[9 мамыр]] [[1945 жыл|1945]]<ref>https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/97301</ref>, [[Мёнхенгладбах]], [[Үшінші рейх|Германия]]) — германиялық футболшы, футбол жаттықтырушысы. 1974 жылғы әлем чемпионы. Екі түрлі клубтың жаттықтырушысы ретінде [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасында]] жеңіске жеткен төрт бапкердің бірі (1997/98 жылы "[[Реал Мадрид|Реал]]", 2012/13 жылы "[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]" жаттықтырушысы ретінде). == Мансабы == 2011 жылы "Баварияның" бас жаттықтырушысы боп тағайындалды. 2011/12 жылғы маусымда "Бавария" барлық турнирде мәреге екінші боп жетті, чемпионатта [[Боруссия Дортмунд|"Боруссиядан" (Дортмунд)]] кейін екінші орында қалды, Германия кубогында тап сол "Боруссиядан" 2:5 есебімен ұтылды. Соңында, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2012/13|УЕФА Чемпиондар лигасының]] Мюнхенде, [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2012|өз алаңында өткен финалында]] "[[Челси (футбол клубы)|Челсиге]]" жол берді. Бірақ 2012/13 жылғы маусым тіпті сәтті болды. [[УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2013|УЕФА Чемпиондар лигасының финалында]] "Боруссиядан" былтырғы жеңілістерінің есесін қайырып, 2:1 есебімен ұтты, Германия кубогы мен чемпионатында бірінші орынды иеленді. 2013 жылы 16 маусымда 68 жастағы маман бапкерлік карьерасын тәмамдайтынын мәлімдеді. Бірақ 2017 жылы қазан айында "Бавария" жетекшілігі Карло Анчелоттиді қызметтен босатты да, орнына Юпп Хайнкесті шақырды. Келісім шарт 2017/18 жылғы маусымның соңына дейін жасалды. Маусым соңында "Бавария" тағы да Германия чемпионы атанды. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === ; «Боруссия» Мёнхенгладбах * ГФР чемпионы (4): 1970/71, 1974/75, 1975/76, 1976/77 * ГФР кубогы: 1972/73 * УЕФА кубогы: 1974/75 * ГФР суперкубогы 1977 (бейресми) ; ГФР құрамасы * Еуропа чемпионы: 1972 * Әлем чемпионы: 1974 === Бапкер ретінде === ; «Бавария» Мюнхен * Германия чемпионы (4): 1988/89, 1989/90, 2012/13, 2017/18 * УЕФА чемпиондар лигасы: 2012/13 * Германия суперкубогы (3): 1987, 1990, 2012 * Германия кубогы: 2012/13. ; «Шальке» * Интертото кубогы (2): 2003, 2004 ; «Реал Мадрид» * УЕФА чемпиондар лигасы: 1997/98 * Испания суперкубогы: 1997 === Жеке === * ГФР чемпионатының үздік мергені (2): 1973/74 (30 гол; [[Герд Мюллер|Герд Мюллермен]] бірге), 1974/75 (27 гол) * УЕФА кубогының үздік мергені (2): 1972/73 (12 гол), 1974/75 (10 гол) * Еуропа чемпиондар кубогының үздік мергені: 1975/1976 (6 гол) * Кубок иелері кубогының үздік мергені: 1973/1974 (8 гол) * «Боруссия Менхенгладбах» тарихындағы үздік мерген: 293 гол * ФИФА версиясы бойынша жыл бапкері: 2013 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[http://www.weltfussball.de/spieler_profil/jupp-heynckes/ Профилі] [[Санат:Германия футболшылары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары]] [[Санат:Германия футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Бавария ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Атлетик Бильбао ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Тенерифе ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Реал Мадрид ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Бенфика ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Шальке 04 ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Байер 04 ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары]] [[Санат:Футболдан әлем чемпиондары]] c7cteugyqpzro3n2cihx38ioiiwb1m0 0 634098 3634349 3633177 2026-07-24T17:52:43Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580718 wikitext text/x-wiki {{Уикилендірілсін}} {{Тұлға|Есімі=Алтынай Абдуахимқызы Асылмұратова|Мансабы=Балет әртісі, балет педагогы. 1978 — қазіргі уақытқа дейін|Туған күні=1 қаңтар 1961 (58 жаста)|Туған жері=Алматы, Қазақ КСР, КСРО|Азаматтығы=КСРО → Ресей|Марапаттары=}} {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Алтына́й Абдуахи́мқызы Асылмұра́това''' (1961 жылы 1 қаңтарда [[Алматы]] қаласында туған) — балет әртісі және [[педагог]], 1982-1999 жылдары Ленинградттың С.М. Киров атындағы [[опера]] және [[балет]] театры – Маринский театрының солисі, ағылшын Королдік балетінің (1989—1993) және Марсель балетінің [[прима-балеринасы]] (1995—1997); [[Ресей]] халық әртісі, РФ Мемлекеттік жүлдесінің лауреаты (2001). 2000-2013 жылдары А.Я. Ваганова атындағы Академиялық орыс балет театрының көркем жетекшісі, 2015 жылы — [[«Астана-опера»]] театрының балеттік труппасының көркем [[жетекшісі,|жетекші]] 2016 жылы — Қазақ хореография академиясының ректоры. Күйеуі – Константин Заклинский, балет әртісі және педагог.<ref>Асылмуратова Алтынай Абдуахимовна Архивировано 31 мая 2015 года.</ref> == Өмірбаяны == Алтынай Асылмұратова өнерлі отбасында дүниеге келген: оның ата-анасы және әжесі мен атасының өмірі балет өнерімен байланысты болған[1]. Ата-анасы Ленинград [[хореография]] училищесінің түлектері. Әкесі – Абдуахим Асылмұратов Қазақ КСР-ң еңбек сіңірген әртісі, Абай атындағы Қазақ мемлекеттік опера және балет театрының солисі болған, кейіннен – Алматы хореография училищесінің көркем жетекшісі болды. Атасы Алматы мемлекеттік консерваториясының бас [[балетмейстрі|балетмейстр]] болған, әкесі жағынан үлкен атасы Ресей империясының Мемлекеттік Думасының бірінші шақырылымының депутаты болған. Анасы, Галина Сидорова, Ленинград тумасы, оның ата-анасы 1920-30 жылдары [[эстрада]] бишілері. Ол училищені бітіргеннен кейін әскери адамға тұрмысқа шықты. Ұлы Отан соғысы кезінде ата-анасымен Алматы қаласына эвакуацияланады. Сол кезден бастап Абай атындағы опера және балет театрының балет группасының бишісі болды. Бірінші күйеуінен ажырасып, Абдуахим Асылмұратқа тұрмысқа шықты. Соғыстан кейін Алматыда қалды, бұл жерде қызы Алтынай дүниеге келді. Алтынайдың балалық шағы театр сахнасында өтті. Ол билегенді жақсы көретін, бірақ анасы мамандықтың қиындығын түсініп, қызын балет мектебіне бергісі келмеді. Алтынай Ленинградтағы хореография училищесіне әжесі мен атасының табандылығының арқасында түсті. Алтынай 1978 жылы Инна Зубковскийдің класы бойынша училищені бітіріп С.М. Киров атындағы Ленинград опера және балет театрының кардебалетіне қабылданады. 1980 жылдан 1990 жылға дейін осы театрдың солисі болды. (1987 жылы прима-балерина). Ол педагог-репетитор Ольга Моисеевамен жұмыс істеді. Сонымен қатар, 1989-1993 жылдары ағылшын Корольдік балетінің солисі, 1995-1997 жылдары Марсель ұлттық балетінің труппасында Ролан Петидің репертуарында биледі. 1994 жылы Париж операсына шақырылып, онда [[Рудольф Нуреевтің|Рудольф Нуреев]] «Баядерка» және «Лебединое озеро» балеттерінің бас партияларын сомдаған, белгілі бір уақыттан кейін осы труппамен өнер көрсетіп,атақты орыс балериналарының бірі болды [* 1].Асылмұратованың балеттегі жұптарының бірі Константин Заклинский, Фарух Рузиматов, Евгений Нефф, Игорь Зеленский, Махар Вазиев (Петербург), Ирек Мухамедов (Лондон), Ян Брекс (Марсель).<ref>Асылмуратова Алтынай Абдуахимовна Архивировано 31 мая 2015 года.</ref> *1999 жылы Мариинский театрында қойылған Ролан Петидің балетінің Кармен партиясын орындаған үшін Петербург театрының «Алтын софит» [[премиясын|премия]] алды. Сол жылы мансабының шарықтап тұрған шағында сахнаны тастап, өзі білім алған мектебі – А.Я. Ваганованың Орыс балет академиясында педагогикалық қызметпен айналысады. 2000 жылы Ваганова Академиясының педагогика факультетін бітіреді. 2000 жылдан бастап сол академияның бірінші [[проректоры|проректор]] және көркем жетекшілік қызметтерді атқарады. Кейінрек профессор атағын алды. *Екі мәрте (2002 және 2012 жылдары) «Бенуа танца» премиясының әділқазы алқасының мүшесі болды. 2003 жылы халықаралық «Приз Лозанны» (Швейцария) конкурсының қазылар алқасының мүшесі болды, бірнеше рет Dance Open (Санкт-Петербург) балет фестивалінің қазылар алқасының мүшесі болған. 2013 жылы желтоқсан айында Мәдениет Министрлігінің бұйрығымен А.Я. Ваганова атындағы Академиясының ректор міндетін атқарушы Николай Цискридзені тағайындауына байланысты Асылмұратова өз орнынан кетті: 4 қараша 2013 жылы Академияның басшылығына Николая Цискаридзе келіуіне байланысты [[академиядағы|академия]] көркемдік жетекшілік балерина Ульяна Лопаткинаның басшылығына өтетіні туралы ақпарат тараған. Осыған байланысты академияның педагог ұжымы мен Маринский театрының балет әртістері Мәдениет Министрлігіне Николай Цискридзе мен Ульяна Лопаткинаны тағайындау туралы бұйрықты қайта қарап, мектептің көркем жетекшілігіне Алтынай Асылмұратованың қайта тағайындауын талап етті. Мәдениет Министрлігі талап хатқа байланысты Алтынаймен келісім-шартты ары қарай созатындықтарын жариялады, бірақ желтоқсан айының басында Алтынай өз еркімен жұмыстан шыққан, шығу себептерін ашық жарияламаған.[5]. *Одан кейні Алтынай бірден Михайловский театрына шақырту алады, ол жерде 2013 жылдың 13 желтоқсанынан 2014 жылдың наурыз айына дейін балет бойынша бас директордың кеңесшісі болды. 2015 жылы Қазақстандағы «Опера Астана» мемлекеттік опера және балет театрына шақырту алады – басында педагог дайындаушы және хореограф-қойылымшы, одан кейін – балеттік труппаның көркем жетекшісі (16 наурыздан бастап)[9].29 тамыз 2016 жылы Қазақ Ұлттық хореография академиясының (Астана) ректоры болып тағайындалды.[10].<ref>Дешкова И. Алтынай Асылмуратова: Я «лебедем» выпорхнула из кордебалета (рус.) // Труд. — Молодая гвардия, 2001, 21 августа. — Вып. 152.</ref> == Отбасы == Алтынайдың күйеуі Константин Заклинский [[С.М. Киров атындағы опера және балет театры]]ның солисі, Алтынайдың бүкіл шығармашылық қызметінің барлық кезеңінде оның сахналық серіктесі болды. Олардың қызы Анастасия 2013 жылы [[А.Я. Ваганова атындағы Орыс балет академиясы]]н бітіріп Мариинский театрының труппасына қабылданды. 2016 жылдан бастап Опера Астана (Қазақстан) балет труппасының солисі.<ref>4. ↑ Представители Вагановки требуют пересмотреть назначение Цискаридзе // «РИА Новости», 4 ноября 2013 5. ↑ Худрук Алтынай Асылмуратова покидает Академию русского балета // «Известия», 9 декабря 2013 </ref> == Шығармашылығы == Алтынай Асылмұратқызы — лирикалық-драмалық ролдерді сомдайтын балерина, оның би қимылдары өте әдемі және мәнерлі актерлық ойындарға толы. Асылмұратова ескі балеттің таза стилі мен қазіргі кездегі хореографияның еркіндігін көрсетуге қабілетті [[балерина]]. Ол ескі гравюрадан шыққан бейненіде және сән журналы мұқабаларындағы қыздардың да бейнесінде кейіпкері бола алады. Асылмұратова өте нәзік, оның әлемі мейірімге толы әрі ашық және жарқын.<ref>6. ↑ Официальный сайт Михайловского театра Архивировано 2 июля 2014 года. 7. ↑ Вечер классического балета «Из века в век» состоится в Астане. // 28 января 2015. </ref> == Репертуарлары == '''С.М. Киров атындағы опера және балет театрының / Мариинский театры ''' *Сирения феясы, Батылдық феясы, Аврора ханшайымы, Мариус Петиптің «Ұйқыдағы ару» Константин Сергеевтің редакциялығымен *1984 — Асият*, «Асият» Олег Виноградов *1988 — Мария Магдалина*, «Проба» А. Фодор, музыкасын жазған Г. Прессер *Джордж Баланчин «Тема с вариациями» солисі *18 наурыз 1992 — 1-ші дуэт*, Джером Роббинс «В ночи» (партнёры — Константин Заклинский) *28 қаңтар 1992 — «Увядающие листья» Энтони Тюдор *Манон*, «Манон» Кеннет Макмиллан *1998 — Кармен*, «Кармен» Ролан Пети (дон Хосе — Ислом Баймурадов) *Одетта и Одиллия, «Лебединое озеро» Мариус Петип және Лев Иванов, Константин Сергеевтің редакциялығы *Шырын, Мехмене Бану, «Махабат туралы аңыз» Юрий Григорович *Китри, «Дон Кихот» Мариус Петип Александр Горский редакциясы (Базиль — Марат Даукаев) *Никия, «Баядерка» Мариус Петип Владимир Пономарёв и Вахтанг Чабукиани редакциясы *Эгина, «Спартак» Юрий Григорович *Мариус Петип Медора, «Корсар» Петр Гусевтің редакциясы *Зарема, «Бахчисарайский фонтан» Ростислав Захаров *Джульетта, «Ромео и Джульетта» Леонид Лавровский *Сильфида, «Сильфида» Август Бурнонвил, Эльза-Мариана фон Розеннің редакциясы *Маша, «Щелкунчик» Василий Вайнонен *Терпсихора, «Аполлон Мусагет» Джордж Баланчин *Зобеида, «Шехеразада» Михаила Фокина *Клеманс (Генриетта?), Раймонда, «Раймонда» Мариус Петип Константин Сергеевтің редакциясы *Мазурка, 7-і вальс, «Шопениана» Михаил Фокин *Нестан-Дареджан, «Витязь в тигровой шкуре» Олег Виноградов *па де де I акта, Жизель, Жана Коралли және Жюля Перро «Жизель» Мариус Петип редакциясы *«Хованщина» парсылық, операдағы парсылардың биі *«Па-де-катр» Антон Долин *«Лебедь» Михаил Фокин *«Призрачный бал» Дмитрий Брянцев (*) —Мариинский театрының сахнасындағы спектакль премерасы '''Королдік балет, Лондон''' *Жизель, «Жизель» *Одетта и Одиллия, «Лебединое озеро» *Никия, «Баядерка» Наталия Макарова редакциясы *Раймонда, «Раймонда» Рудольф Нуреев редакциясы *Наталья Петровна, «Месяц в деревне[en]» Фредерика Аштона *Манон, «Манон» Кеннет Макмиллан *Джульетта, «Ромео и Джульетта[en]» Кеннет Макмиллан '''Париж халықаралық операсы ''' *Никия, «Баядерка» Рудольф Нуреев редакциясы *Одетта және Одиллия, «Лебединое озеро» Рудольф Нуреев редакциясы '''Марсель балеті''' *Сванильда, «Коппелия» *Кармен, «Кармен» *«Шери» (Франсис Пуленка музыкасына) *«Арлезианка» *«Чаплин танцует с нами» *«Гепард» *«Моя Павлова» == Фильмдер тізімі == *1982 — Backstage at the Kirov («За кулисами Кировского театра»), деректі фильм *«Чёрный снег» *1988 — Клеопатра, «Египет түндері» *1988 — Ева, «Гран па в белую ночь» (Морис Бежардың балетіндегі дуэт «Гелиогабал», Адам – Фарух Рузиматов)<ref>9. ↑ Алтынай Асылмуратова и Алан Бурибаев в «Астана Опера» Архивная копия от 31 мая 2015 на Wayback Machine // Marie Claire Kazakhstan 10. ↑ Назарбаев назначил ректора Казахской национальной академии хореографии </ref> == Танымалдылығы == *1983 — РСФСР еңбек сіңірген әртісі *1998 — «Балтика» театр сыйлығының лауреаты *1999 — «Алтын софит» театр премиясының лауреаты (Ролан Петидің балетіндегі Кармен партиясын орындағаны үшін). *2001 — Ресей Федерациясының халық әртісі *2001 — Ресей Федерациясының әдебиет және өнер саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты *2013 — [[Достық ордені|Достық Ордені]] (15 қараша 2013 жыл) — отандық мәдениет пен өнерді дамытуға қосқан үлкен үлесі және көпжылдық қажырлы қызметі үшін [12] *2016 — [[Парасат ордені|Парасат Ордені]] (Қазахстан)[13]<ref>12. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 15 ноября 2013 года № 843 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»Архивировано 2 декабря 2013 года. 13. ↑ Нурсултан Назарбаев вручил казахстанцам государственные награды </ref> == Дереккөздері == [[Санат:Ресей қазақтары]] gahgum8o1zrlnehvmuuuf6eiye3xez5 0 649641 3634273 3172853 2026-07-24T12:52:16Z 1nter pares 146705 3634273 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |сурет = 2020-03-10 Fußball, Männer, UEFA Champions League Achtelfinale, RB Leipzig - Tottenham Hotspur 1DX 3676 by Stepro.jpg |туған күні = 27.10.1998 |туған жері = Эврё, [[Франция]] |азаматтығы = {{байрақ|Франция}} |бойы = 186<ref name="автоссылка1">[https://www.dierotenbullen.com/de/mannschaften/1.-mannschaft/team/upamecano.html Dayot Upamecano<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> |позиция = қорғаушы |қазіргі клуб = {{ту|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] |номері = 2 |клубтары = {{футбол карьерасы |2015—2017|{{ту|Аустрия}} [[Ред Булл Зальцбург]]|17 (0) |2015—2016|{{ту|Аустрия}} [[Лиферинг]]|16 (0) |2017—2021|{{ту|Германия}} [[РБ Лейпциг]]|112 (4) |2021—|{{ту|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|57 (1) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2020—|{{Футбол|Франция}} |11 (1) }} }} '''Дайотшанкуль (Дайо) Упамекано''' ({{lang-fr|Dayotchanculle Upamecano}}; [[27 қазан]] [[1998 жыл]], [[Эврё]], [[Франция]]) — франциялық футболшы, [[Франция Ұлттық футбол құрамасы]] мен "[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]" клубының қорғаушысы. == Мансабы == === Клубтық === "Валансьен" клубының түлегі. 2015 жылы "[[Ред Булл Зальцбург]]" клубына ауысып, кәсіпқой карьерасын сонда бастады. Бірақ негізгі құрамға бірден қабылдана қоймай, соны артынша жылы ойын практикасын жетілдіру үшін Аустрия бірінші лигасында ойнайтын "Лиферинг" клубына ауысты. Жаңа клубындағы тұңғыш ойынын 31 шілдеде "Санкт-Пельтенге" қарсы өткізді. 2016 жылдың басында "Ред Булл Зальцбурге" қайта оралды. 19 наурызда "[[Маттерсбург (футбол клубы)|Маттерсбургке]]" қарсы кездесуде тұңғыш рет [[Футболдан Аустрия чемпионаты|Аустрия Бундеслигасынд]]<nowiki/>а алаңға шықты. 2017 жылы "[[РБ Лейпциг]]" клубына ауысты. === Құрама === Францияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. Негізгі құрама сапында тұңғыш рет 2020 жылы 5 қыркүйекте [[УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21|УЕФА Ұлттар Лигасында]] [[Швеция Ұлттық футбол құрамасы|Швецияға]] қарсы ойында алаңға шықты. Үш күннен соң осы турнирде [[Хорватия Ұлттық футбол құрамасы|Хорватия]] қақпасына тұңғыш голын соқты. == Жетістіктері == * 17 жасқа дейінгілер арасындағы Еуропа чемпионы: 2015 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *[https://www.dierotenbullen.com/de/mannschaften/1.-mannschaft/team/upamecano.html Профилі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210522210704/https://www.dierotenbullen.com/de/mannschaften/1.-mannschaft/team/upamecano.html |date=2021-05-22 }} {{сыртқы сілтемелер}} {{Бавария ФК құрамы}} [[Санат:Франция футболшылары]] [[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ред Булл Зальцбург ФК ойыншылары]] [[Санат:РБ Лейпциг ФК ойыншылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] oat8864yspw3q46iqgzo3htoga1t7jb 0 655346 3634274 3117190 2026-07-24T12:52:58Z 1nter pares 146705 3634274 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |есімі= Жамал Мусиала |туған күні = 26.2.2003 |сурет = Jamal Musiala 2022 (cropped).jpg |бойы = 180 |азаматтығы = {{ту|Англия}} [[Англия]] |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = {{ту|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]] |номері = 42 |клубтары = {{футбол карьерасы |2020—|{{ту|Германия}} [[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]|12 (3) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2021—|{{футбол|Германия}}|1 (0) }} }} '''Жамал Мусиала''' ({{lang-en|Jamal Musiala}}; [[26 ақпан]] [[2003 жыл]], [[Фульда]], [[Штутгарт]], [[Германия]]) — англиялық және германиялық футболшы, [[Германия Ұлттық футбол құрамасы]] мен "Бавария" клубының жартылай қорғаушысы. == Мансабы == Германияның "Фульда" қаласында дүниеге келді. Жеті жасында отасымен бірге Англияға көшті. "[[Саутгемптон (футбол клубы)|Саутгемптон]]", "[[Челси (футбол клубы)|Челси]]", "[[Бавария (футбол клубы)|Бавария]]" клубтарының академиясынан өтті. 2019 жылы 16 жасында "Бавария"акадщемиясына ауысты. Бір жылдан соң негізгі клубқа қабылданды. Жыл соңына дейін клубтық деңгейдегі мүмкін болған турнирлердің көбінде жеңімпаз атанды. Англияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады<ref>https://www.dfb.de/datencenter/personen/jamal-musiala/spieler</ref>. 2021 жылы Германия құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. == Жетістіктері == '''Бавария ІІ''' * ІІІ лига чемпионы: 2019–20 '''Бавария''' * Чемпионар лигасы: 2019–20 * УЕФА суперкубогы: 2020 * Германия суперкубогы: 2020 * Германия чемпионы: 2019–20 * Германия кубогы: 2019–20 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{сыртқы сілтемелер}} {{Бавария ФК құрамы}} [[Санат:Англия футболшылары]] [[Санат:Германия футболшылары]] [[Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Бавария ФК ойыншылары]] gx7y1jz4hh0hm56v0hgw2sp12lalx9i 0 664716 3634433 3383498 2026-07-25T00:42:54Z ~2026-41392-82 183806 3634433 wikitext text/x-wiki {{Футболшы | есімі = Лионель Скалони | туған күні = 16.05.1978 | сурет = | туған жері = Росарио, [[Аргентина]] | азаматтығы = {{ту|Аргентина}} [[Аргентина]] {{ту|Италия}} [[Италия]] | бойы = 182 | позиция = қорғаушы | қазіргі клуб = {{Футбол|Аргентина}} | қызметі = бас бапкер | клубтары = {{футбол карьерасы |1993—1996|{{ту|Аргентина}} [[Ньюэллс Олд Бойз]]|16 (0) |1996—1998|{{ту|Аргентина}} [[Эстудиантес]]|37 (7) |1998—2006|{{ту|Испания}} [[Депортиво Ла-Корунья]]|202 (14) |2006|{{аренда}}{{ту|Англия}} [[Вест Хэм Юнайтед]]|13 (0) |2006—2007|{{ту|Испания}} [[Расинг (футбол клубы, Сантандер)|Расинг (Сантандер)]]|30 (1) |2007—2013|{{ту|Италия}} [[Лацио (футбол клубы)|Лацио]]|52 (1) |2008—2009|{{аренда}}{{ту|Испания}} [[Мальорка (футбол клубы)|Мальорка]]|28 (0) |2013—2015|{{ту|Италия}} [[Аталанта (футбол клубы)|Аталанта]]|15 (0)}} | ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2003—2006|{{Футбол|Аргентина}} |7 (1)}} | бапкер клубтары = {{футбол карьерасы |2016—2017|{{ту|Испания}} [[Севилья]]|асс |2017—2018|{{Футбол|Аргентина}} |асс |2018—2026|{{Футбол|Аргентина}}| }} }} '''Лионель Себастьян Скалони''' ({{lang-es|Lionel Sebastián Scaloni}}; [[16 мамыр]] [[1978 жыл]]<ref>[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/7499 Тransfermarkt.com]</ref>, [[Росарио]]) — аргентиналық футболшы, футбол жаттықтырушысы. Қорғаныс шебінде ойнаған. 2018 жылдан бері [[Аргентина Ұлттық футбол құрамасы|Аргентина Ұлттық футбол құрамасының]] бас бапкері. == Жетістіктері == === Ойыншы ретінде === * Әлем чемпионы (20 жас): 1997 * Испания чемпионы: 1999/00 * Испания суперкубогы: 2000, 2002 * Испания кубогы: 2002. === Бапкер ретінде === * Америка кубогының қола жүлдегері: 2019 * Әлем чемпионы: 2022 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Аргентина футболшылары]] [[Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Ньюэллс Олд Бойз ФК ойыншылары]] [[Санат:Эстудиантес ФК ойыншылары]] [[Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК ойыншылары]] [[Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары]] [[Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары]] [[Санат:Лацио ФК ойыншылары]] [[Санат:Аталанта ФК ойыншылары]] [[Санат:Мальорка ФК ойыншылары]] [[Санат:Аргентина футбол жаттықтырушылары]] [[Санат:Севилья ФК жаттықтырушылары]] [[Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары]] qdqr5ojcxqazxe0petgwyu8qf9xxzuj 4 675070 3634536 3634000 2026-07-25T07:01:06Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634536 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88015||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||96471||76771||11064||229||3388||234||110||5824||742 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86567||80964||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||3||{{u|Мағыпар}}||85607||80453||904||635||37||388||0||2886||49 |- |5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84039||68775||1239||147||11309||15||0||1699||24 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55562||30518||3588||368||5769||944||2238||4786||5201 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48892||40161||1765||102||629||17||11||4487||40 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38488||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||9||{{u|1nter pares}}||31915||29661||213||7||775||70||0||1455||148 |- |10||10||{{u|Ulan}}||30436||23962||391||78||4579||14||0||199||209 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844 |- |12||13||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||22681||21375||786||39||137||4||0||121||11 |- |14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13874||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |15||12||{{u|Sagzhan}}||21723||20342||432||44||249||11||0||329||87 |- |16||18||{{u|Nurken}}||19627||10144||1371||41||7040||115||8||429||51 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17236||12264||224||7||135||162||8||2486||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12988||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11325||6857||508||0||102||512||0||615||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10144||7973||1229||40||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8251||8157||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8185||5756||27||5||1867||204||0||172||52 |- |29||49||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7952||5419||980||137||628||59||24||532||198 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6911||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7488||5986||189||71||63||88||3||385||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5280||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6252||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||46||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||45||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5043||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4356||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||57||{{u|Madi Dos}}||4515||3077||214||63||55||50||0||637||122 |- |50||44||{{u|Coffee86}}||4429||3886||4||0||11||7||0||418||5 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||48||{{u|Makenzis}}||3746||3689||5||0||0||0||0||46||5 |- |53||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |54||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |55||58||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138 |- |56||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |58||60||{{u|Нурасылл}}||3398||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||68||{{u|ShadZ01}}||3285||2602||363||116||105||0||0||4||0 |- |61||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |62||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |63||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |64||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3223||0||16||0||0||0||5||3 |- |65||59||{{u|Qanattan}}||3136||3062||0||0||0||0||0||2||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2834||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2912||1877||317||0||91||55||0||441||4 |- |70||69||{{u|Dauren}}||2871||2462||0||14||0||0||0||68||6 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||90||{{u|Balaburgem}}||2470||1754||11||29||31||59||0||182||48 |- |81||76||{{u|G55}}||2468||2295||0||50||0||0||0||0||2 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2414||1985||126||0||13||1||0||195||44 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1501||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||88||{{u|RaiymbekZh}}||2106||1790||8||0||20||0||0||81||86 |- |94||91||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1946||1||0||0||0||0||0||0 |- |96||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||256||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||890||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||89||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1609||1339||1||0||106||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1540||1348||0||0||7||0||0||123||9 |- |109||95||{{u|Gliwi}}||1533||1527||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||119||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||884||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||113||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||145||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||114||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1198||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||118||{{u|Ziv}}||1173||1100||60||0||0||2||0||9||2 |- |127||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1001||0||61||0||0||0||0||0 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||139||{{u|Wikuiser}}||1079||782||142||0||63||0||43||18||4 |- |136||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |137||162||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |138||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |139||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||890||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||144||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||626||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||140||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||142||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||143||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||890||767||15||0||0||0||0||4||0 |- |149||148||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |150||161||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |151||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |152||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||141||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |154||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |155||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |156||150||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |157||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |158||177||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |159||152||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |160||151||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |161||147||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |162||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |163||154||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |164||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |165||160||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |166||149||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |167||165||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |168||153||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0 |- |169||146||{{u|Mheidegger}}||727||753||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||157||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |171||163||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |172||175||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |173||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |174||158||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |175||155||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0 |- |176||164||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |177||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |178||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |179||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |181||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||676||667||0||1||0||0||0||6||1 |- |182||159||{{u|Epoxa-HH}}||674||662||0||0||5||0||0||10||1 |- |183||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |184||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||389||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||174||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||176||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||178||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||216||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||261||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||180||{{u|Bauyr03}}||619||558||0||1||0||0||0||37||0 |- |196||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||173||{{u|Tuttiorchestra687}}||592||590||0||0||0||0||0||4||2 |- |204||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |205||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |206||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||219||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||218||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||427||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||226||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8 |- |228||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |230||215||{{u|Chingiz Nazbiev}}||516||422||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] rb62kaldy86nxuqpuixuxzknx83ibyt 4 675089 3634673 3634200 2026-07-25T11:00:44Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634673 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515622||380099||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145869||131247||957||0||13593||6||0||44||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132563||127398||753||15||62||17||10||2859||1424 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119563||112797||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113663||1||0||0||0||0||0||113662||0 |-style="background-color:#ccf" |6||6||{{u|MerlIwBot}}||105851||88195||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||5||{{u|InternetArchiveBot}}||88405||88405||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79299||79284||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50445||50152||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26605||22825||42||0||3648||2||0||66||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14655||13662||441||1||0||84||0||388||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13733||13236||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9117||9117||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7977||5419||980||137||628||40||24||532||198 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7607||6152||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3737||3676||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3245||3242||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1552||1533||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1120||1046||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |- |88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||166||164||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] 7lplsuoq1gfg52q9ik3vkb4mmoe70qe 4 675116 3634282 3633676 2026-07-24T13:07:18Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634282 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7808||948||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7384||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3125||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2648||42||0||60||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2329||102||14||200||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2185||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1342||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Орел Карл}}||1337||314||1||313||91||24||0||0||0 |- |15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1274||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||981||101||14||345||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||917||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||72||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|1nter pares}}||577||309||0||10||603||3||0||0||4 |- |44||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1630||168||18||7588||188||0||1||11 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||533||186||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||528||34||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Nurken}}||517||501||3||646||4814||32||15||3||4 |- |51||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |52||{{u|GulzhanOmarova}}||508||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |53||{{u|Sagzhan}}||507||88||2||23||186||30||0||0||0 |- |54||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||250||0||0||0 |- |57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||424||37||0||0||1599||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||387||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||303||197||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|ShadZ01}}||208||23||0||34||81||64||0||0||0 |- |110||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |113||{{u|Coffee86}}||203||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |114||{{u|Aimanber}}||202||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |115||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |119||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||157||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||142||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Aizhok}}||99||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|MuratbekErkebulan}}||87||21||0||69||83||0||11||0||0 |- |244||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |250||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |251||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |252||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Madi Dos}}||83||22||0||55||30||40||6||0||3 |- |256||{{u|Zamantay}}||83||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |261||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||82||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|RaiymbekZh}}||77||43||5||1||11||0||0||0||1 |- |280||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |281||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |282||{{u|Amiyeva}}||75||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |285||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2977||521||93||0||38||4 |- |286||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |289||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |290||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||27||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |372||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||42||0||1||1||6||0||0||0||0 |- |382||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |383||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |392||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |393||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |394||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |395||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |397||{{u|Yessentaikyzy}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |399||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |400||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |401||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |403||{{u|Mheidegger}}||38||19||0||1||0||2||0||0||0 |- |404||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |405||{{u|Syrlybek}}||38||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |406||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |408||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |409||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |411||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |412||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |413||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |414||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||35||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |420||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |422||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |428||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |432||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |433||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Andir}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |437||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |438||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |440||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |441||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |449||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |450||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |460||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |461||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |462||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |463||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |465||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |466||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |467||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |468||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |475||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |476||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |483||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |484||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |486||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |487||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |489||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |490||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |492||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |493||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |494||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |499||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |500||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |504||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |505||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |506||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |507||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |508||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|Unknown Alash}}||22||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |517||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |518||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |528||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |529||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |530||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |541||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |542||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |544||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |545||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |546||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |547||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|Tuttiorchestra687}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Жанна Ж}}||18||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |552||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |557||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |559||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |560||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |562||{{u|Бекемгүл}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |563||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |565||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |573||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |575||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |576||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |577||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |578||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |579||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |580||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |587||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |589||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |597||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |602||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |603||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |604||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |605||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |609||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |628||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |629||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |633||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |634||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |641||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |642||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |643||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||30||0||0||0||0 |- |644||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |645||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |649||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |650||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |653||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |654||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |660||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |661||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |664||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |665||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |666||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |706||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |714||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |715||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |719||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |720||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Канат Алимбаев}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |748||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |753||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |754||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |756||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |757||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |767||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |768||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |779||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |781||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |790||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |796||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |798||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.47.205.125}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |809||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |810||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayazhan10}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |822||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |823||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |824||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |827||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |830||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |831||{{u|Dostoevskykz}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |832||{{u|Gaukhar1980}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |833||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |834||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |835||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|KAigerim}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |843||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |845||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |847||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |852||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |853||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |854||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |855||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |856||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |862||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Амина Жанаковна}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |878||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |879||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |883||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |884||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |887||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |894||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aglamkhanm29}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |900||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |902||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |908||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |910||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |912||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |922||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |924||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |926||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |928||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Semsk-Karaga}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |932||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |935||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |936||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |938||{{u|Wikuiser}}||5||11||2||47||30||0||0||23||0 |- |939||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |940||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |950||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Назгүл Қуантқан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |955||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |959||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |960||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |985||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |988||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |990||{{u|Ahan Zere}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |993||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |999||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1002||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1014||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1022||{{u|Kvazimodo}}||4||0||0||0||5||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1030||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1043||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1045||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1050||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1058||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0 |- |1062||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1079||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1082||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1085||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1088||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1089||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1092||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1099||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1100||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1103||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1126||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1127||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1128||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1132||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1138||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1170||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1173||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1178||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1180||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1190||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1193||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1197||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1204||{{u|Omarova. ayagul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Zhibek2003}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1256||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Гулжайна Усен}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1285||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1295||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1309||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1381||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1421||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1423||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1424||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1425||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1427||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1428||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1436||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1440||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1441||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1456||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1457||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1460||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Ibrayevan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1486||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1516||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1533||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1551||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1552||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1559||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Uzsport}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Абзал Алия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Садықова Ақгүл}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1677||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1682||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1696||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1702||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1707||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1712||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1713||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1714||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1715||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1716||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1717||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1718||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||285||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] q7198x6d3ockilby2f3vr5n53wp3408 0 677353 3634356 3633217 2026-07-24T17:52:51Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595135 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Аяған Қуандықұлы Шәжімбаев''' — актёр, режиссёр, сценарист. [[Арғын]] тайпасының [[Атығай]] руынан шыққан.<ref>{{кітап |авторы = С.Жұмабаев, Қ.Құдайбергенов, Ә.Ғалеев |бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Атығай шежіресі |шынайы атауы = |сілтеме = http://212.154.240.86:8080/files/Atgai-Shezhire.pdf |уикитека = |жауапты = Серікбай елемесов |басылым = |орны = Петропавл |баспасы = Зщднфке |жыл = 2010 |томы = |беттері = |барлық беті = 510 |сериясы = |isbn = |тиражы = }}</ref> ==Өмір жолы== * 1952 жылы 25 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы Қаратал ауылында дүниеге келген. * 1959 жылы Бірлік ауылында бастауыш сыныбын, кейін орта мектебін және 1970 жылы Петропавлдағы дарынды балаларға арналған №2 облыстық қазақ мектеп-интернатын (қазіргі Әбу Досмұханбетов) бітірген. * 1970 жылы «Ленинское знамя» (қазіргі Солтүстік Қазақстан) редакциясында жұмыс істеп, жаңа фильмдерге рецензия жаза бастады. * 1972-1974 жылдар аралығында Алматыда жұмыс істеді. М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының екі жылдық актерлік студиясында актер және режиссер қызметін атқарды. * 1974-1976 жылдары Қазақстан Республикасының халық суретшісі, еңбек сіңірген өнер қайраткері Р. Сейтметовтың шеберханасында оқыды. С. Сейфуллин атындағы Қазақ драма театрында актер болып, сахналық өнерін жетілдірген. * Қазақ киносының дамуына ықпал еткен "Алжир" (1989), "Жансебіл" (1991) деректі фильмдерін түсірген. * "Қазақфильм" студиясында "Транссиберт Экспресс" (1977), А. Мәмбетовтың "Көлеңке" (1981), С. Пуинчиннің "Мадам Вонг", (1986), А. Қарсақбаевтың "Біздің Ғани" (1971), Серік Нарымбетовтың "Арман Атамен" (1967), Серік Ахметовтің (1982), Серік Аметовтың "Күш дәмі" (1982) жұмыс жасаған. * Қазіргі таңда, Солтүстік Қазақстан облысының Петропавл қаласы химия-биология бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебінде «Аяған Шәжімбаев» атындағы шаңырақ атауы бар. ==Дереккөздер== https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/33276/works/ [[Санат:Қазақстан режиссёрлері]] 98znclnb2uy5lc8662nyw2fbmct7amn 0 686109 3634351 3633181 2026-07-24T17:52:45Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3557981 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2022}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Айбек Нәби |Шынайы есімі = Әділбек Нәби |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 19.10.1985 |Туған жері = Қызылорда облысы Қазалы ауданы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Айбек (шын есімі Әділбек) Нәби ''' (1985 жылы 19 қазанда Қызылорда облысы Қазалы ауданы Әйтеке би кентінде дүниеге келген) — автор, аудармашы, филолог. == Білімі == * 2007 жылы Қазақ Ұлттық Университетінің Филология факультетін тәмамдаған. * 2012 жылы Халықаралық Қазақ-Түрік Университетінде Дінтану факультетінің магистратурасын бітірген. * 2022 жылы Мәскеу Психоанализ институтында "Экзистенция психологиясы және логотерапия" бойынша магистратурада білім алуда == Еңбек жолы == * 2007 жылы Қызылорда облысы Ішкі саясат басқармасынан бастады. * 2008-2010 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінде, Ақпарат және Байланыс министрлігінде қызмет атқарған. * 2010 жылы «Әзірет Сұлтан» тарихи-мәдени қорық-мұражайында ғылыми қызметкер болды. == Кітаптары == * 2012 жылы «Отбасы хрестоматиясы» сериясымен кітаптар шығарып бастады. * 2013 жылы «Әлдиден эпосқа дейін»; * 2014 жылы «Салт-дәстүр сөйлейді»; * 2015 жылы «Сияр Шәріп»; * 2016 жылы «Логотерапия және өмірге құштарлық»; * 2017 жылы «Яссауи феномені»; * 2018 жылы «Махабаттың мәні»; * 2019 жылы «Экософия немесе киелі табиғат», «Мың сұрақ» кітаптарын құрастырып шығарды. * 2020 жылдан бастап «Шетел әдебиеті» сериясымен жиырмаға жуық кітап әзірледі. * 2021 жылы «Бейсен және Болмыс», 2022 жылы «Қисса сүл-әнбия» кітаптарын құрастырды.<ref>https://otbasy.com/about</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} h8qfyozmewx4rp4tfb3tikl9qe2vnl9 0 688099 3634544 3495445 2026-07-25T07:42:08Z Орел Карл 81620 /* Бөлімдері */ 3634544 wikitext text/x-wiki {{Жауынгерлік құралым | Атауы = КСРО МҚК бірінші бас басқармасы | Шынайы атауы = {{lang-ru|Первое главное управление КГБ СССР}} | Сурет = Badge INO-PGU-SVR 85 years.jpg | Сурет ені = | Сурет атауы = ШЕБ-БББ-СБҚ 85 жыл естелік белгісі | Күндер = 20 желтоқсан 1920 | Таратылды = 25 қараша 1991 | Елі = {{USSR}} | Бағынышты = [[Сурет:Emblema KGB.svg|20px]] [[КСРО мемлекеттік қауіпсіздік комитеті|КСРО МҚК]] | Кіреді = | Түрі = барлау қызметі | Тармағы = 8 басқарма, 3 қызмет, 20 бөлім | Рөлі = сыртқы барлау (саяси, экономикалық) | Көлемі = | Штаб-пәтері = [[Ясенево (Мәскеу ауданы)|Ясенево]] | Штаб-пәтерінің түрі = Орналасқан жері | Лақап аты = | Сәруары = | Ұраны = | Реңкі = | Маршы = | Бойтұмары = | Жабдығы = | Жабдық түрі = | Шайқастары = [[Ұлы Отан соғысы]]<br /> [[Қырғи қабақ соғысы]] | Шайқас түрі = Соғыстары | Ізашары = | Ізбасары = {{ту|КСРО}} [[КСРО орталық барлау қызметі]]<br /> {{ту|Ресей}} [[Ресей Федерациясының Сыртқы барлау қызметі]] | Марапаттары = | Сайты = | ортаққордағы санаты = <!-- Басшылығы --> | Командирі1 = | Командир атағы1 = | Командирі2 = | Командир атағы2 = | Командирі3 = | Командир атағы3 = | Командирі4 = | Командир атағы4 = | Командирі5 = | Командир атағы5 = | Командирі6 = | Командир атағы6 = | Командирі7 = | Командир атағы7 = | Командирі8 = | Командир атағы8 = | Командирі9 = | Командир атағы9 = }} '''КСРО МҚК бірінші бас басқармасы''' ({{lang-ru|Первое главное управление КГБ СССР}}) — Кеңес Одағының Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің сыртқы барлау қызметіне жауапты құрылымдық бөлімшесі. Ол 1954 жылдың наурызынан 1991 жылдың қарашасына дейін жұмыс істеді, 1920 жылы 20 желтоқсанда құрылған РКФСР ІІХК қарамағындағы БТК Шетел бөлімінің / [[РКФСР ІІХК қарамағындағы Мемлекеттік саяси басқарма|РКФСР ІІХК МСБ]] ШЕБ / КСРО ХКК қарамағындағы БМСБ, КСРО ІІХК МҚББ мұрагері. == Мемлекеттік қауіпсіздіктің ресейлік және кеңестік барлау органдарының тарихы == «Кеңес республикасынан тыс жерде қоныстанған көптеген жауларының жоспарлары мен ниеттері туралы сенімді ақпараттың болмауы басшылықты, ең алдымен, көктемде 1920 жылы [[Контрреволюция мен іріткіге қарсы күрес жөніндегі бүкілресейлік төтенше комиссиясы|БТК]] арнайы бөліміндегі жаңа бөлімше – Шетел бөлімі пайда болуын алдын ала анықтаған сыртқы саясат саласында дұрыс шешім қабылдау мүмкіндігінен айырды.» деп тарих ғылымдарының кандидаты В. Лебедев жазады. [[Кеңес-поляк соғысы|Польшамен соғыста]] жеңілгеннен кейін РК(б)П ОК саяси бюросы сыртқы барлауды қайта құру туралы шешім қабылдады: БТК бірінші басшысы [[Феликс Эдмундович Дзержинский|Ф.Е. Дзержинскийдің]] төрағалығымен комиссия құрылып, оның қорытындысы бойынша 1920 жылы 20 желтоқсанда БТК шетел бөлімін құру туралы №169 тарихи бұйрыққа қол қойды. === БТК/РКФСР ІІХК/КСРО ШЕБ === ==== Хроникасы ==== *1920 жыл 20 желтоқсан — [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] ІІХК қарамағындағы [[Контрреволюция мен іріткіге қарсы күрес жөніндегі бүкілресейлік төтенше комиссиясы|БТК]] Шетел бөлімі (ШЕБ) ұйымдастырылды. Оны [[Яков Христофорович Давтян|Давыдов (Давтян) Яков Христофорович]] басқарды. *1922 жыл 6 ақпан — БТК ШЕБ басқаша, [[РКФСР ІІХК қарамағындағы Мемлекеттік саяси басқарма|РКФСР ІІХК МСБ]] ШЕБ болып өзгертілді және ІІХК қарамағындағы Мемлекеттік саяси басқармасындағы Құпия-жедел басқармасының құрамына кірді. *1923 жыл 2 қараша — Халық комиссарлар кеңесі ([[КСРО халық комиссарлар кеңесі|ХКК]]) қарамағындағы Біріккен мемлекеттік саяси басқармасының (БМСБ) Шетел бөлімі, кейін КСРО ІІХК Мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасының Шетел бөлімі ретінде құрылды<ref name=":1">{{Cite web|lang=|url=http://www.historia.ru/2015/02/2015-02-bondarenko.htm|title=Фитин: барлау бастығы.|author=Бондаренко, Александр Юльевич|website=www.historia.ru|subtitle="Расстрельная" должность|date=2014|publisher=Мир истории|accessdate=2020-11-20|archive-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715050649/http://www.historia.ru/2015/02/2015-02-bondarenko.htm|deadlink=no}}</ref>. ==== Атқарымдары мен бөлімшелері ==== ШЕБ міндеті «шетел мемлекеттерінің аумағында елге қарсы зиянкестік іс-әрекеттер жүргізетін контрреволюциялық ұйымдарды анықтау» болды. Іс-әрекеттерінің аясына ақ гвардияшылар ұйымдары, ресейлік эмигранттар және сол сияқтылар кірді, сондықтан кейіннен бұл жұмысты сыртқы қарсы барлау жүргізді. Қарсы барлау сипатындағы міндеттерге сондай-ақ бастапқыда ШЕБ-ке тапсырылған «жұмыстың барлық бағыттары бойынша құжаттық материалдарды, оның ішінде контрреволюциялық топтардың жетекшілеріне де, тұтас ұйымдарға да ымыраға келу үшін пайдаланылуы мүмкін материалдарды алу», «үкімет пен әскери, саяси және экономикалық тыңшылықпен айналысатын жеке ұйымдарды анықтау», сондай-ақ «шетелдегі кеңестік мекемелер мен азаматтарға қарсы барлаумен қамтамасыз ету». Барлаудық нақты міндеті «халықаралық саясаттың негізгі мәселелері бойынша әрбір мемлекет пен оның үкіметінің саяси бағытын қамту, олардың Ресейге деген ниетін анықтау, экономикалық жағдайы туралы ақпарат алу» болды. Бірінші кезеңде орталық барлау аппаратында дипломатиялық немесе сауда өкілдіктерінің бүркемесінде екі-төрт қызметкер істеген шетелдегі резиденцияларды («барлау аппараттары») басқарып, алты секторға бөлінген жетпіске жуық адам жұмыс істеді. #'''Солтүстік сектор''' Балтық және Скандинавия елдерімен айналысты; #'''Польша секторы''' (1920 жылдары Кеңес-Польша соғысының сәтті аяқталғаннан кейін Речпосполитаның кеудемсоқтығын сезінген Польша №1 ықтимал жау деп саналды); #'''Орталық Еуропа секторы''' Берлин мен Лондондағы резиденциялар арқылы ескі Еуропамен айналысты; #'''Оңтүстік Еуропа мен Балқан елдерінің секторы''' ірі ақ эмиграциялық диаспоралар орналасқан елдерде жұмыс істеді; #'''Шығыс бөлімі''' Түркия мен Ираннан Жапония мен Қытайға дейінгі орасан зор аумақты бақылауға тырысты; #'''Америкалық бөлім''' Нью-Йорк пен Монреалда резиденциялары болды. 1930 жылы БМСБ ШЕБ штаты 122 адамға дейін өсті, оның жартысы шетелде жұмыс істеді. Осы уақытқа дейін кеңестік барлау қызметінің міндеттері мен бағыттары айтарлықтай түзетілді. Біріншіден, барлау қызметінің ең үлкен қызығушылық танытатын бағыттары нақты анықталды: Англия, Франция, Германия, Польша, Румыния және Жапония, солтүстік-батыста – «[[Лимитроф|лимитрофтар]]» (үш Балтық елдері және Финляндия). Екіншіден, барлау қызметінің алдына жаңа, стратегиялық міндеттер қойылды: «Англия, Германия, Франция, Польша, Румыния, Жапония жетекші топтары әзірлеген басқыншылық жоспарларды ашып көрсету және бұл жоспарларды жүзеге асыру мерзімдерін нақтылау»; «Тізімде көрсетілген елдердің жетекші топтарының мемлекетті қаржылық-экономикалық блокадаға салу жоспарларын әшкерелеу»; «көрсетілген елдер арасындағы құпия әскери-саяси келісімдер мен шарттар бойынша құжаттарды алу»; «елге сала үшін әдеттегі жолмен алынбайтын өнертабыстар, конструкторлық және өндірістік сызбалар мен сұлбалар, техникалық жаңалықтар туралы ақпарат алу». Америкалық барлау зерттеушісі С.Кент атап көрсеткендей, «Стратегиялық барлау біздің еліміздің сыртқы саясаты соғыс уақытында да, бейбіт уақытта да негізделуі тиіс білім береді». ШЕБ ақпараты кеңес басшылығына маңызды сыртқы саяси шешімдер қабылдауға көмектесті. === Сыртқы барлау қызметі === ==== Хроникасы ==== * 1934 жылғы 10 шілде — сыртқы барлау КСРО ІІХК Мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасының (МҚББ) 7-бөліміне берілді. * 1938 жылы 9 маусымда сыртқы барлау қызметі КСРО ІІХК Бірінші басқармасының 5-бөліміне берілді. * 1938 жылы 29 қыркүйекте қайта құрудан кейін 5-бөлім КСРО ІІХК Мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасына берілді. * 1941 ж. ақпан — сыртқы барлау жұмыстарын жүргізу жүктелген КСРО [[КСРО мемлекеттік қауіпсіздік министрлігі|МҚХК]] 1-басқармасы құрылды. * 1943 ж. сәуір — барлау КСРО МҚХК 1-басқармасында шоғырланды. * 1946 ж. наурыз — сыртқы барлаумен айналысатын КСРО МҚМ 1-басқармасы құрылды. * 1947 ж. — сыртқы саяси және әскери барлауды біріктіретін КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы Ақпараттық Комитетті (АК) құру туралы шешім қабылданды. * 1949 ж. ақпан — КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы АК Сыртқы істер министрлігі қарамағындағы АК болып қайта құрылды. * 1952 жылдың қаңтарында КСРО МҚМ Бірінші Бас басқармасы (БББ) құрылды. * 1953 ж. наурыз — МҚМ БББ қайта КСРО ІІМ 2-Бас басқармасы болып құрылды. * 1954 ж. наурыз — сыртқы барлау КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің Бірінші бас басқармасына (БББ) бекітілді. * 1978 ж. шілде — КСРО Министрлер Кеңесі қарамағындағы МҚК БББ — КСРО МҚК БББ деп өзгертілді. * 1991 жылы 25 қарашада КСРО Президенті Михаил Горбачевтің жарлығымен уақытша «КСРО ОБҚ туралы ереже» бекітілді, онда КСРО Орталық барлау қызметінің, оның директорының, қызметкерлердің мәртебесі және оның қызметінің басқа да мәселелері түгенделді. * 1991 жылы 3 желтоқсанда КСРО МҚК-нің Республикааралық қауіпсіздік қызметіне, Орталық барлау қызметіне және КСРО Мемлекеттік шекарасын қорғау комитетіне бөлінуі КСРО-ның соңғы - «Мемлекеттік қауіпсіздік органдарын қайта құру туралы» Заңымен бекітілді. * 1991 жылы желтоқсанда КСРО ыдырағаннан кейін КСРО ОБҚ қайта РКФСР сыртқы барлау қызметі болып құрылды. Көптеген ресейлік саясаткерлер КСРО МҚК БББ қызмет етті, олардың ішінде Владимир Путин, Сергей Иванов, Сергей Нарышкин, Владимир Якунин бар. КСРО МҚК БББ шартты атауы 54282 ә/б болды. == Кадрларды дайындау == 1920-1930 жылдары [[М.В.Фрунзе атындағы ЖШҚӘ Әскери академиясының арнайы факультеті|М.В.Фрунзе атындағы ЖШҚӘ Шығыс академиясының Шығыс факультетінде]] кадр даярлау жүргізілді. 1938 жылы мекемелік оқу орны — [[ІІХК арнайы мақсаттағы мектеп]] пайда болды. == Құрылымы == === Басқармалары === * «Р» басқармасы (жедел жоспарлау және талдау) * «К» басқармасы (қарсы барлау) * [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасының «С» басқармасы|«С» басқармасы]] (заңсыздар) * «ОТ» басқармасы (жедел-техникалық) * «И» басқармасы (компьютерлік қызмет) * «Т» басқармасы (ғылыми-техникалық барлау) * Ақпаратты барлау басқармасы (талдау және бағалау) * «РТ» басқармасы (КСРО аумағындағы операциялар) === Қызметтері === * А қызметі (белсенді іс-шаралар) * Р қызметі (радио байланыс) * МҚК сегізінші басқармасының А қызметі (шифрлау қызметі) === Бөлімдері === 1991 жылға қарай: * 1-бөлім (АҚШ, Канада) * 2-бөлім (Латын Америкасы) * 3-бөлім (Ұлыбритания, Скандинавия, Аустралия, Жаңа Зеландия) * 4-бөлім (Германия, Аустрия) * 5-бөлім (Батыс Еуропа) * 6-бөлім (Қытай, Вьетнам, Лаос, Камбоджа, Корея) * 7-бөлім (Тайланд, Индонезия, Жапония, Малайзия, Сингапур, Филиппиндер) * 8-бөлім (Орталық Шығыс) * 9-бөлім (Африканың ағылшынша сөйлейтін елдері) * 10-бөлім (Африканың французша сөйлейтін елдері) * 11-бөлім (социалистік елдермен байланыс) * 12-бөлім (экономикалық барлау) * 15-бөлім (тіркеу және мұрағаттар) * 16-бөлім (радиоэлектрондық барлау) * 17-бөлім (Үндістан, Шри-Ланка, Пәкістан, Непал, Бангладеш, Бирма) * 18-бөлім (Таяу Шығыс) * 19-бөлім (эмиграция) * 20-бөлім (достас дамушы елдердің қауіпсіздік органдарымен байланыстар) == Мақсаттары == МҚК БББ міндеттері 1974 жылы бекітілген «Барлау доктринасында» былайша анықталды: <blockquote> Әлемнің екі қарсылас лагерге бөлінуі жағдайында, жауда қару-жарақтың болуы, жаппай қырып-жою, ядролық зымыран соғысында тосын фактордың күрт артуы жағдайында барлау қызметінің негізгі міндеті – КСРО-ға қарсы тұрған мемлекеттердің әскери-стратегиялық жоспарларын анықтау, үкіметті жақын арада болатын дағдарыстық жағдайлар туралы дер кезінде ескерту және Кеңес Одағына немесе одақтастық келісімдер бойынша КСРО-мен байланысты елдерге кенет шабуылдардың алдын алу болып табылады. Осы тапсырманы басшылыққа ала отырып, МҚК барлауы өз күштерін халықаралық қақтығыстарға әкелуі мүмкін және оқиғалардың қолайсыз дамуы кезінде болашақта қысқа және ұзақ мерзімді Кеңес мемлекеті мен жалпы социалистік қоғамдастық үшін тікелей қауіп төндіретін басты мәселелерді шешуге бағыттайды. Ол, ең алдымен, әлемдік аренадағы күштердің ағымдағы тепе-теңдігі тәуелді факторларды, сондай-ақ қалыптасқан тепе-теңдіктегі мүмкін болатын түбегейлі өзгерістерді ескереді. Оларға, атап айтқанда жатады: — АҚШ-та КСРО-ға қарсы алдын ала зымырандық соққы беруге бейім аса агрессияшыл топтар өкілдері басым болатын жаңа саяси жағдайдың пайда болуы; — кекшілдік және ұлы державалық ұмтылыстармен қуатталған ГФР немесе Жапонияда ұқсас жағдайдың пайда болуы; — авантюристік, солшыл көзқарастардың өте дамуы, соның салдарынан жекелеген мемлекеттер немесе мемлекеттер топтары қалыптасқан күштердің арақатынасын өзгерту мақсатында дүниежүзілік соғысты тудыруы мүмкін; — империалистік күштердің әртүрлі формадағы социалистік қауымдастықты бөлшектеуге, одан жекелеген елдерді оқшаулауға және бөлуге тырысуы; — жекелеген стратегиялық маңызды аймақтар мен елдерде әскери-саяси сипаттағы дағдарыстық жағдайлардың туындауы, дами келе қалыптасқан тепе-теңдікке қатер төндіруі немесе ұлы державаларды болашақта дүниежүзілік соғысқа ұласуы мүмкін тікелей қарсыласуға итермелеуі ықтимал; шекаралас және көршілес социалистік емес елдерде ұқсас жағдайдың дамуы; — жауды әскери әлеует пен соғыс құралдары бойынша айқын басымдықпен қамтамасыз ететін ғылыми-техникалық ойдың дамуындағы сапалы жаңа секіріс. [[КОКП орталық комитеті|КОКП ОК]] мен Кеңес үкіметінің нұсқауы бойынша нұсқаулықтарға сәйкес әрекет ете отырып, МҚК-ның сыртқы барлауы бір мезгілде келесі негізгі міндеттерді шешеді: Әскери-саяси салада: — негізгі империалистік мемлекеттердің, бірінші кезекте АҚШ-тың, оның агрессияшыл блоктардағы одақтастарының, сондай-ақ Мао Цзэдун тобының және басқа социалистік елдердің Кеңес Одағына қатысты саяси, әскери-саяси және экономикалық жоспарлары мен ниеттерін, әсіресе ұзақ мерзімді жоспарларын дер кезінде анықтайды; — социалистік қауымдастықты әлсіретуге және оның бірлігін бұзуға бағытталған жаудың жоспарларын ашып көрсетеді; — империалистік агенттердің, антисоциалистік, кекшілдік және ұлтшыл элементтердің іс-әрекетіне ерекше назар аудара отырып, социалистік елдердегі саяси жағдайды жүйелі түрде зерттейді. Социалистік мемлекеттердің қауіпсіздік органдарымен ынтымақтастық пен өзара іс-қимылды нығайтады; — жаудың коммунистік, жұмысшы және ұлт-азаттық қозғалыстарына қарсы күрес жоспарлары туралы ақпарат алады; — Кеңес Одағына іргелес жатқан социалистік емес мемлекеттердегі жағдайды, олардың сыртқы саясатын, олардың антикеңестік қастандық жасау әрекеттерін немесе КСРО-ға дұшпандық әрекеттер жасауын бақылайды; — басты қарсылас елдерінің ішкі саяси, әскери және экономикалық жағдайының астыртын жақтарын, қалыптасқан және енді туындап келе жатқан ішкі және халықаралық қайшылықтар, әскери-саяси блоктардағы, экономикалық топтардағы жағдай туралы құпия ақпаратты және басқа да қажетті кеңестік сыртқы саясатты әзірлеу және жүзеге асыру үшін мәліметтерді алады; — қарсыластың осал тұстарын ашып көрсетіп, басқа кеңестік мекемелермен бірлесіп, оның саяси, экономикалық және әскери бағдарларын әлсірету және жою, қарсыластың әрекеті Кеңес Одағының мүдделеріне зиян келтіруі мүмкін аймақтар мен елдерден назарын аудару үшін шаралар қолданады; — Кеңес Одағының, социалистік қоғамдастықтың және тұтас халықаралық коммунистік қозғалыстың мүдделері тұрғысынан ең өзекті және өткір болып табылатын халықаралық мәселелерді жан-жақты және үздіксіз талдау мен болжауды жүргізеді. Ғылыми-техникалық салада: — негізгі қарсылас елдерінің және олардың әскери-саяси блоктардағы одақтастарының ядролық-зымырандық қарулары туралы, жаппай қырып-жоятын және олардан қорғанудың басқа құралдары туралы құпия ақпаратты, сондай-ақ жетекші капиталистік мемлекеттерде КСРО-ның әскери-экономикалық және ғылыми-техникалық үдерісін нығайтуға ықпал ете алатын ғылым, техника және өндіріс технологиясының келешектегі бағыттары туралы нақты мәліметтерді алады; — қарсыластың ғылыми-техникалық және әскери әлеуетінің айтарлықтай секіруіне немесе қалыптасқан әлемдегі күштер тепе-теңдігін түбегейлі өзгерте алатын қарудың жаңа түрлерін жасауға әкелетін шетелдік ғылым мен техниканың дамуындағы жаңа ашылулар мен үрдістерді дер кезінде ашып, болжайды; — теориялық және қолданбалы зерттеулер, қару-жарақ жүйелері мен олардың жасалып жатқан және жұмыс істеп жатқан элементтері, жаңа технологиялық үдерістер, әскери экономика және басқару жүйелері мәселелері бойынша алынған барлау материалдарын талдайды, қорытындылайды және тиісті мекемелер арқылы өткізеді. Сыртқы қарсы барлау саласында: — Кеңес Одағына, бүкіл социалистік лагерге, коммунистік және ұлт-азаттық қозғалыстарға қарсы негізгі қарсыластың барлау және қарсы барлау органдарының, психологиялық соғыс органдары мен идеологиялық диверсия орталықтарының қарсыластың ниеттері, жоспарлары, тәжірбелік қызметінің нысандары мен әдістері туралы шетелден ақпарат алады; — Кеңес Одағына жіберуге дайындалып жатқан дұшпандық барлаушылары мен тыңшыларын, олардың байланысу әдістері мен арналарын, тапсырмаларын анықтайды. МҚК-ның басқа бөлімшелерімен және социалистік елдердің қауіпсіздік органдарымен бірлесе отырып, олардың зиянкестік әрекеттерінің жолын кесу шараларын қолданады; — қарсыластың барлау қызметтерінің атына кір келтіру және жалған ақпарат беру, олардың күштерін басқа жаққа бұру және тарату шараларын жүзеге асырады; — шетелде мемлекеттік құпиялардың сақталуын, кеңестік мекемелер мен іссапарға жіберілген кеңес азаматтарының, сондай-ақ МҚК барлау резиденциялары қызметінің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді; — негізгі қарсыластың арнайы қызметінің зиянкестік жұмыстары туралы мәліметтерді жинақтап, талдайды, алынған материалдар негізінде кордоннан тыс барлау және қарсы барлау жұмыстарын жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлейді. Белсенді операциялар саласында мыналарға ықпал ететін іс-шараларды жүзеге асырады: — Кеңес Одағының сыртқы саяси міндеттерін шешу; — қарсыластың КСРО мен социалистік қоғамдастыққа қарсы идеологиялық диверсиясын әшкерелеу және бұзу; — халықаралық коммунистік қозғалысты топтастыру, ұлт-азаттық, антиимпериалистік күресті күшейту; — Кеңес Одағының экономикалық және ғылыми-техникалық қуатының өсуі; — КСРО-ға дұшпан мемлекеттердің әскери дайындықтарын әшкерелеу; — КСРО дайындап жатқан немесе жүргізіп жатқан сыртқы саясат, әскери және барлау әрекеттері, елдің әскери, экономикалық, ғылыми-техникалық әлеуетінің жай-күйі туралы қарсыласты жалған ақпараттандыру; — ең қауіпті антикоммунистік және антикеңестік қайраткерлердің, Кеңес мемлекетінің қас жауларының атына кір келтіру. Белсенді барлау операцияларын жүргізу кезінде нақты жағдайларға байланысты өз күштерін, нақты құралдары мен әдістерін ғана емес, сонымен бірге жалпы МҚК, басқа да кеңестік мекемелердің, идаралар мен ұйымдардың, сондай-ақ қарулы күштердің мүмкіндіктерін пайдаланады. Ерекше өткір ұрыс құралдарын пайдалана отырып, арнайы операциялар саласында: — ерекше кезең немесе дағдарыстық жағдай кезінде қарсыластың арнаулы құрылымдарының, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік, саяси, әскери нысандардың қызметін бұзу мақсатында зиянкестік іс-шаралар жүргізуге; — Отанын сатқандарға қарсы арнайы шараларды және Кеңес мемлекетінің аса белсенді қарсыластарының антикеңестік әрекеттерінің жолын кесу операцияларын жүргізуге; — қарсыластың маңызды мемлекеттік және басқа да құпиясын, қару-жарақ, техника үлгілерін, құпия құжаттамаларды тасымалдаушылар болып табылатын адамдарды ұстауды және КСРО-ға жасырын жеткізуді жүзеге асыруға; — шет мемлекеттер аумағында антиимпериалистік қозғалыс пен партизандық күрестің жекелеген орталықтарын КСРО мүддесіне пайдалану үшін алғышарттар жасау; — сыртқы дүниеден оқшауланған жағдайда қарулы күрес жүргізетін бауырлас коммунистік партиялардың, үдемелі топтар мен ұйымдардың басшылығына арнаулы тапсырмалар бойынша байланыс жасау және қару-жарақпен, нұсқаушы құрамымен және т.б. қамтамасыз етеді. Дағдарыс жағдайының туындау мүмкіндігіне және үдемелі топтар Кеңес Одағына қарсы ядролық-зымыран соғысын бастау мүмкіндігін ескере отырып, КСРО сыртқы барлауы барлау аппараттарының өміршеңдігі мен тиімділігін, олардың ең маңызды нүктелерде және елдерде орналасуын, агенттерді негізгі нысандарға енгізу, қарсылас туралы ақпаратты үзіліссіз алуды алдын ала және жүйелі түрде қамтамасыз етеді. Осы мақсатта барлау желісін және басқа да күштерді ұдайы дайындайды, олардың жауынгерлік әзірлігін сақтайды, сондай-ақ барлау қызметінің барлық қызметкерлерін, әсіресе оның заңсыз аппаратын дайындауды қамтамасыз етеді. </blockquote> == Жетекшілері == ;Басшылары: * [[Александр Семенович Панюшкин|Александр Панюшкин]] (наурыз 1954 — 23 маусым 1955) * [[Александр Михайлович Сахаровский|Александр Сахаровский]] (23 маусым 1955 — 15 шілде 1971) * [[Федор Константинович Мортин|Федор Мортин]] (15 шілде 1971 — 13 қаңтар 1974) * [[Владимир Александрович Крючков|Владимир Крючков]] (13 қаңтар 1974 — 1 қазан 1988) * [[Вадим Алексеевич Кирпиченко|Вадим Кирпиченко]] (1 қазан 1988 — 6 ақпан 1989, міндеттерді атқарушы) * [[Леонид Владимирович Шебаршин|Леонид Шебаршин]] (6 ақпан 1989 — 22 қыркүйек 1991) * [[Вячеслав Иванович Гургенов|Вячеслав Гургенов]] (22 қыркүйек 1991 — 30 қыркүйек 1991, міндеттерді атқарушы) * [[Евгений Максимович Примаков|Евгений Примаков]] (30 қыркүйек — 6 қараша 1991)<ref>''Антонов В. С.'' Кеңестік сыртқы барлау басшылары. — М.: Вече, 2015. — 347 б. — (Құпия таңбасы алынды). </ref> ;Бірінші орынбасарлары: * [[Федор Константинович|Федор Мортин Мортин]] (1958—1971) * [[Альфонсас Бернардович Рандакявичюс|Альфонсас Рандакявичюс]] (1967) * [[Владимир Александрович Крючков|Владимир Крючков]] (1971—1974) * [[Михаил Андреевич Усатов|Михаил Усатов]] (1974—1979) * [[Борис Семенович Иванов|Борис Иванов]] (1974—1979) * [[Вадим Алексеевич Кирпиченко|Вадим Кирпиченко]] (1979—1991) * [[Иван Алексеевич Маркелов|Иван Маркелов]] (1979—1983) * [[Виктор Федорович Грушко|Виктор Грушко]] (1983—1989) * [[Геннадий Федорович Титов|Геннадий Титов]] (1989—1991) * [[Владимир Михайлович Рожков|Владимир Рожков]] (1991) ;Орынбасарлары: * [[Виталий Григорьевич Павлов|Виталий Павлов]] (1961—1966)<ref name="mozohin_pavlov_v_g">{{Cite web |url=http://shieldandsword.mozohin.ru/personnel/pavlov_v_g.htm |title=Павлов Виталий Григорьевичтің өмірбаяны арнайы қызметтерге арналған сайтта |access-date=2020-05-21 |archive-date=2020-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706195535/http://shieldandsword.mozohin.ru/personnel/pavlov_v_g.htm |deadlink=no }}</ref> * [[Борис Александрович Соломатин|Борис Соломатин]] (1968—1971) * [[Николай Сергеевич Леонов|Николай Леонов]] (1983—1990) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО МҚК бөлімшелері]] e2zuawz9a1vq8315hizqa933siwlplz 0 701981 3634355 3633214 2026-07-24T17:52:50Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:NaziraBimakova|NaziraBimakova]] соңғы нұсқасына қайтарды 3615109 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2023}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Абай шахтасындағы жарылыс және өрт''' - Қазақстанның Қарағанды облысының Абай қаласында орналасқан «Абай» шахтасында апат 2008 жылғы 11 қаңтарда болған. Апат салдарынан 30 адам қаза тауып, 14 адам жарақат алды. <ref>https://miningwiki.ru/wiki/%D0%90%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BD%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B5_%C2%AB%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%C2%BB</ref> Оқиға бойынша [[Қазақстандағы ұлттық аза тұту күндері|жалпыұлттық аза тұту күні]] жарияланды. == Апат == Метанның жарылуы 32к-10С Лавада 400 метр тереңдікте сағат 09:20-да (06:20 мск) болды. Жарылыстан кейін бірден Лавада өрт басталды. Жарылыс кезінде шахтада 191 адам болған. 161 шахтер жер бетіне шығарылды, оның 14-і әртүрлі дәрежедегі күйіктермен және жарақаттармен ауруханаға жатқызылды. Қаза тапқан жеті кеншінің денесі табылып, еліне жеткізілді. 23 кеншінің тағдыры белгісіз болып қалды. Әскерилендірілген құтқару қызметінің сегіз бригадасы құтқару жұмыстарына кірісті. == Құтқару жұмыстары == 90 градус температурада және нөлге жуық көріну кезінде тау-кен құтқарушылары шахтаның жарты шақырымға жуық қол жетімді учаскелерін зерттеді. Бірақ олар ешқашан жарылыстың эпицентріне жете алмады. Өрт ошағын «көмір» Васса қызметкерлері гипс жабындарымен оқшаулауға тырысты, бірақ мүмкін болмады. Метанның концентрациясы жоғары болып, жаңа жарылыстар қаупі бар болғандықтан, апаттық-құтқару қызметі апатты жоюмен айналысатын тау-кен құтқарушыларының жеке құрамын жер бетіне шығару туралы шешім қабылдады. 15 қаңтарда төтенше жағдайлар министрі Владимир Божко шахтада қалған 23 шахтер қаза тапты деп ресми түрде жариялады. == Себептер мен кінәлілер == «Абай» апатының салдары үкіметтік комиссия мүшелерінің авариялық учаскенің орнын тексеру мүмкіндігін жоққа шығарды. Сондықтан комиссия мүшелері апаттың себептері мен мән-жайларын бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштеріне және куәгерлердің сауалнамасына сәйкес шахтаның техникалық құжаттамасын зерделеу жолымен зерттеді. 29 қаңтарда комиссия апаттың себептерін атады-метан-ауа қоспасының жарылуы, содан кейін құмтастар ұсынған негізгі шатырдың құлаған блоктарының үйкеліс үйкелісінен болған өрт. Кінәлілердің қатарында үш инженерлік-техникалық қызметкер бар: № 2 учаске бастығы Қайролла Жаринов, бас технолог Арал Ханзабаев және шахтаның бас инженері Николай Цветков. Сонымен қатар, жұмыс берушінің кінәсі — «АрселорМиттал Теміртау» АҚ атап өтілді. == Қаза тапқандар == # Шарифуллин Эдуард Хамитович, 22.04.1974 # Мухутдиов Рустам Фаатович, 01.10.1979 # Минаков Владимир Александрович, 27.05.1954 # Шайхутдинов Ильдар Альзамович, 22.05.1984 # Ярыш Александр Александрович, 30.06.1986 # Виноградов Василий Иннокентьевич, 16.07.1967 # Утикеев Уразбай Нурахметович, 15.04.1957 # Нестеренко Алексей Анатольевич, 09.03.1965 # Сармулин Нурлан Мажитович, 05.05.1975 # Гафиулин Газинур Габдулхакович, 17.06.1973 # Баранов Александр Геннадьевич, 22.05.1972 # Радецкий Владимир Владимирович, 27.01.1956 # Шукенов Жанкозы Кудайбергенович, 14.06.1958 # Васильянов Сергей Александрович, 27.01.1959 # Омаров Жанат Омирзакович, 28.01.1964 # Бернацкий Виктор Анатольевич, 19.12.1970 # Бернацкий Сергей Анатольевич, 31.03.1966 # Борисов Константин Алексеевич, 18.06.1957 # Макеев Дмитрий Владимирович, 18.12.1960 # Перевезенцев Валерий Николаевич, 30.03.1961 # Жанзаков Ержан Владимирович, 24.08.1974 # Валеев Зиннур Мансурович, 20.05.1956 # Пашков Николай Николаевич, 09.10.1961 # Перфильев Александр Валерьевич, 29.12.1976 # Смирнов Александр Юрьевич, 28.06.1966 # Жайменов Берик Алиякпарович, 10.09.1963 # Власов Андрей Викторович, 10.12.1973 # Жуга Денис Викторович, 16.10.1986 # Скворцов Сергей Александрович, 03.05.1963 # Потапчук Артем Иванович, 12.09.1985 == Дереккөздер == [[Санат:Апаттар]] n2pvx8d9ygowi93eexcbo3m4z3dln01 2 725520 3634226 3634203 2026-07-24T12:08:53Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3634226 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Лаура Спелман Рокфеллер]] * [[Оливер Три]] * [[Джеймс Даймон]], [[American Express]], [[Стивен Сквери]], [[Төлем картасы]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 gxscsdlpow0et2dy2do7sr24nd40nua 3634450 3634226 2026-07-25T03:04:57Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3634450 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Лаура Спелман Рокфеллер]] * [[Оливер Три]] * [[Джеймс Даймон]], [[American Express]], [[Стивен Сквери]], [[Төлем картасы]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 7ftw99x1jumu5h3vzvt4agx9hvcs9c7 0 727214 3634283 3271855 2026-07-24T13:14:17Z Nehme1499 92217 3634283 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |сурет = Bassel Jradi (cropped).jpg |туған күні = 6.7.1993 |бойы = 187 |азаматтығы = {{ту|Ливан}} [[Ливан]]<br>{{ту|Дания}} [[Дания]] |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = {{ту|Кипр}} [[Аполлон (футбол клубы, Лимасол)|Аполлон]] |номері = 93 |клубтары = {{футбол карьерасы |2011—2012|{{ту|Дания}} [[Б-93]]|? (?) |2012—2013|{{ту|Дания}} [[АБ Гладсаксе]]|28 (8) |2013—2014|{{ту|Дания}} [[Норшелланн (футбол клубы)|Норшелланн]]|4 (0) |2014—2018|{{ту|Норвегия}} [[Стрёмсгодсет]]|65 (14) |2016|{{аренда}}{{ту|Норвегия}} [[Лиллестрем (футбол клубы)|Лиллестрём]]|26 (4) |2018—2021|{{ту|Хорватия}} [[Хайдук (футбол клубы, Сплит)|Хайдук]]|73 (5) |2021—|{{ту|Кипр}} [[Аполлон (футбол клубы, Лимасол)|Аполлон]]|17 (3) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2010|{{ту|Дания}} Дания-17|3 (0) |2011|{{ту|Дания}} Дания-19|4 (0) |2012—2013|{{ту|Дания}} Дания-21|7 (2) |2015—|{{футбол|Ливан}} |15 (1) }} }} '''Бассель Закария Жради''' ({{lang-ar|باسل زكريا جرادي}}, {{lang-da|Bassel Zakaria Jradi}}; [[6 шілде]] [[1993 жыл]], [[Копенгаген]], [[Дания]]) — даниялық және ливандық футболшы, [[Ливан Ұлттық футбол құрамасы]] сапында 2023 жылғы [[Футболдан Азия Кубогы|Азия кубогына]] қатысып, бір гол соқты. [[Дания]]ның бірнеше жастағы құрамасында ойнады. == Жүлделері == '''Стремгодсет''' * Норвегия чемпионатының күміс жүлдегері: 2015 '''Аполлон Лимасоль''' * Кипр чемпионы: 2021–22 * Кипр суперкубогы: 2022 {{Бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Дания футболшылары]] [[Санат:Ливан футболшылары]] [[Санат:Ливан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Норшелланн ФК ойыншылары]] [[Санат:Стремсгодсет ФК ойыншылары]] [[Санат:Лиллестрем ФК ойыншылары]] [[Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары]] [[Санат:Аполлон Лимасол ФК ойыншылары]] e13qarpvl25gmz514e47ynl7hcypxip 0 734858 3634343 3336872 2026-07-24T17:44:56Z Kasymov 10777 3634343 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Роман Васильевич Костенко |шынайы есімі = Роман Васильович Костенко |суреті = Roman Kostenko.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 21.10.1983 |туған жері = {{туғанжері|Херсон|Херсонда}}, [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украина КСР]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Байрақ|Украина}} |қызмет еткен жылдары = 2000 ж.бастап |атағы = Полковник |білімі = Одесса Құрлық әскерлері институты, Ұлттық мемлекеттік басқару академиясы |әскер түрі = Украинаның Құрлық әскерлері |басқарды = |әскери бөлімі = 79-десанттық-шабуылдау бригадасы Альфа тобы |шайқасы = Орыс-украин соғысы |марапаттары = {{III дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені (Украина)}} {{Украинаның халық батыры}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = Roman Kostenko }} '''Роман Васильевич Костенко''' ({{lang-uk|Роман Васильович Костенко;}} [[21 қазан]] [[1983 жыл]], [[Херсон]], [[Украин Кеңестік Социалистік Республикасы|Украина КСР]]) — украиналық әскери жетекші және саясаткер, 2019 жылғы 29 тамыздан бастап «Голос» партиясының тізімі бойынша Украинаның халық депутаты. == Білімі == Мектептен кейін Роман Одесса Құрлық әскерлері институтының әуе-десанттық бөлімінде курсант болды. 2005 жылы «Жауынгерлік пайдалану және құрлықтағы әскерлер бөлімшелерінің (бөлімшелерінің, құрамаларының) іс-қимылдарын басқару» мамандығы бойынша бітірді. 2020 жылы Костенко екінші жоғары білімді Украина Президенті жанындағы Ұлттық мемлекеттік басқару академиясында алды. Құрама Штаттардан келген нұсқаушылардың жетекшілігімен Біріккен күштердің арнайы операциялық күштері үшін 6 айлық курсын аяқтады.<ref>{{cite web|url=https://parlament.ua/ru/dossier/kostenko-roman-vasilevich/|title=Костенко Роман Васильевич|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-04-04|lang=}} </ref> == Отбасы == Роман ресми некеде жоқ, бірақ ол Полтава облысы, Кременчуг қаласының тумасы Марина Куневамен азаматтық некеде тұрады. Романның Полина атты қызы бар. Ол Маринаның ұлын да тәрбиелеп отыр.<ref>{{cite web|url=https://my.ua/persons/roman-kostenko|title=Роман Костенко|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-04-04|lang=}} </ref> == Әскери мансабы == 2005 жылы Костенко Украина Қарулы Күштерінің 79-шы жеке авиациялық-шабуылдау бригадасының взвод командирі болды. 2008 жылы аға лейтенант шенімен Украина қауіпсіздік қызметінің «Альфа» арнайы бөліміне ауыстырылды. 2016 жылы - СБУ подполковнигі, Николаев облысы бойынша СБУ дирекциясының «Альфа» бөлімі бастығының орынбасары болды. 2016 жылы 33 жасында СБУ полковнигі шенін алды. Қызмет барысында Украина Қауіпсіздік қызметінің «А» («Альфа») арнайы операциялық орталығында басшылық қызметтерді атқарған. 2014 жылдың сәуірінен 2019 жылдың мамырына дейінгі кезеңде Роман Костенко Украинаның шығысындағы антитеррорлық операцияға (кейінірек Біріккен күштер операциясы) белсенді қатысты. Ол Украинада он жылдың ішінде күшті армия құруға болатынына сенімді. Ол үшін, ең алдымен, әскерлерді технологиялық дамытуға, атап айтқанда, зымырандар мен ұшқышсыз ұшақтардағы жұмыстарға инвестициялау қажеттігін айтты.<ref>{{cite web|url=https://www.dsnews.ua/dosie/roman-kostenko-30092021-437986|title=Роман Костенко|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-04-04|lang=}} </ref> == Саяси мансабы == 2019 жылғы кезектен тыс парламенттік сайлауда Костенко «Голос» партиясынан халық депутаты болып сайланды (сайлау тізімі бойынша №14). Сайлау кезінде - Украина қауіпсіздік қызметінің әскери қызметкері, партияда емес. «Дауыс» фракциясы төрағасының орынбасары. 9-шақырылымдағы Жоғарғы Радада халық депутаты Ұлттық қауіпсіздік, қорғаныс және барлау комитетінің хатшысы қызметін атқарады. Ол НАТО Парламенттік Ассамблеясының Тұрақты Өкілдігінің балама мүшесі, сонымен қатар бірнеше парламентаралық байланыстар тобының мүшесі. 2021 жылдың қыркүйек айының соңындағы жағдай бойынша Роман Костенко 70-тен астам заң жобасын жасауға қатысты, 200-ге жуық түзетулер енгізді (ең бастысы қорғаныстық тапсырыстар туралы заң жобасына), 10 депутаттық сауал жолдады және парламентте 43 рет сөз сөйледі. «Сөз бен іс» сараптамалық порталының мәліметінше, халық қалаулысы сайлау алдындағы уәделерінің 17%-н орындап үлгерген.<ref>{{cite web|url=https://rus.lb.ua/file/person/4664_kostenko_roman_vasilevich.html|title=Досье/Тұлғалар/Роман Васильевич Костенко|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-04-04|lang=}} </ref><ref>{{cite web|url=https://www.chesno.org/politician/156270/|title=Костенко Роман Васильевич|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2024-04-04|lang=}} </ref> == Марапаттары == Украинаның мемлекеттік егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғауда көрсеткен жеке ерлігі мен қаһармандығы үшін - III дәрежелі Богдан Хмельницкий орденімен марапатталған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Украина саясаткерлері]] bzfeyrh5d7gczm1yeyq9w3c3cmihrti 0 743245 3634289 3488872 2026-07-24T15:30:35Z Kaiyr 3134 3634289 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = |эмблеманың ені = |эмблеманың тақырыбы = |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[6 тамыз]] [[2024 жыл]] |ізашары1 = |ізашары2 = |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = [[Астана]] қаласы, Есіл ауданы, Мәңгілік Ел даңғылы, 8-үй, "Министрліктер үйі" әкімшілік ғимараты, 6-кіреберіс |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = 20-30 адам орталық органда |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = Мейрамбек Ахметов |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = |басшылықтың лауазымы2 = |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/kgit?lang=kk |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті''' — еңбек қатынастары, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, халықты жұмыспен қамту саласындағы функцияларды жүзеге асыратын [[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі]]нің ведомствосы. == Міндеттері == * өз құзыреті шегінде еңбек қатынастары, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау, халықты жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру; * Қазақстан Республикасы еңбек заңнамасының, оның ішінде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптарының, Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту саласындағы заңнамасының сақталуына өз құзыреті шегіндегі мемлекеттік бақылауды ұйымдастыру мен жүзеге асыру.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G24G0000317 Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің кейбір мәселелері туралы]</ref> == Аумақтық бөлімшелері == * Комитеттің Алматы, Астана, Шымкент қалалары мен облыстар бойынша департаменттері == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының министрліктері}} [[Санат:Қазақстан Республикасының комитеттері|М]] f3220kov9rv4ghhb9orwqi104hdpjdw 0 747751 3634448 3396600 2026-07-25T03:00:06Z 1nter pares 146705 3634448 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Астана |қазақша атауы = Брейдс |сурет = WelcomeCenterBrades.jpg |ел = Монтсеррат |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 16|lat_min = 47|lat_sec = 34 |lon_dir = W|lon_deg = 62|lon_min = 12|lon_sec = 38 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1000 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -4:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Брейдс''' (Брейдс-Истейт; {{lang-en|Brades, Brades Estate}}) — [[Монтсеррат]] аралындағы кент, елдің уақытша астанасы<ref>https://www.google.com/maps/place/16%C2%B047%2734.0%22N+62%C2%B012%2738.0%22W/@16.7916994,-62.1957073,6459m/data=!3m1!1e3!4m2!3m1!1s0x0:0x0?hl=en</ref>. Аралдың солтүстігінде орналасқан. Халқының саны 1000 адам. 1997 жылы бұрынғы астанасы [[Плимут (Монтсеррат)|Плимутта]] вулкандар атқылап, қаланы жоқ қылып жіберген соң астана Брейдске көшірілді. Қалада бірнеше шағын дүкендер, банк, [[Royal Bank of Canada]] бөлімшесі, мемлекеттік кеңселер, пошта бөлімшесі, кітапхана және дәріхана бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Brades {{бастама}} {{Солтүстік Америка елордалары}} [[Санат:Монтсеррат]] [[Санат:Солтүстік Америка елордалары]] m7zhowb9q8y04bfosgvdzn9mbt9ik3i 3634449 3634448 2026-07-25T03:00:23Z 1nter pares 146705 /* */ 3634449 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Астана |қазақша атауы = Брейдс |сурет = WelcomeCenterBrades.jpg |ел = Монтсеррат |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = 16|lat_min = 47|lat_sec = 34 |lon_dir = W|lon_deg = 62|lon_min = 12|lon_sec = 38 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1000 |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = -4:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Брейдс''' (Брейдс-Истейт; {{lang-en|Brades, Brades Estate}}) — [[Монтсеррат]] аралындағы кент, елдің уақытша астанасы.<ref>https://www.google.com/maps/place/16%C2%B047%2734.0%22N+62%C2%B012%2738.0%22W/@16.7916994,-62.1957073,6459m/data=!3m1!1e3!4m2!3m1!1s0x0:0x0?hl=en</ref> Аралдың солтүстігінде орналасқан. Халқының саны 1000 адам. 1997 жылы бұрынғы астанасы [[Плимут (Монтсеррат)|Плимутта]] вулкандар атқылап, қаланы жоқ қылып жіберген соң астана Брейдске көшірілді. Қалада бірнеше шағын дүкендер, банк, [[Royal Bank of Canada]] бөлімшесі, мемлекеттік кеңселер, пошта бөлімшесі, кітапхана және дәріхана бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == *https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Brades {{бастама}} {{Солтүстік Америка елордалары}} [[Санат:Монтсеррат]] [[Санат:Солтүстік Америка елордалары]] ei3lvqw3j8dwxjgf9u2f8scc6a7gkc8 0 762699 3634427 3612950 2026-07-24T23:29:10Z Casserium 68287 3634427 wikitext text/x-wiki 1990 жылдан бастап Қазақстан Президентінің көмекшісі болып қызмет атқарған адамдар тізімі. == Атқаратын қызметі == Президент көмекшісін Президент Әкімшілігі басшысының ұсынуымен мемлекет басшысы қызметке тағайындайды. Көмекшінің қызметіне мыналар жатады: * Президенттің, Президент Әкімшілігі Басшысының актілері мен тапсырмаларының орындалуын ұйымдастырады; * Президентті елдегі істің жағдайы туралы хабардар етеді, оны ақпараттық-талдау материалдарымен қамтамасыз етеді; * Бөлініске сәйкес өздерінің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіреді; * Бөлініске сәйкес Президент Әкімшілігі құрылымдық бөлімшелерінің қызметін үйлестіруді жүзеге асырады, олардың мемлекеттік органдармен және өзге де ұйымдармен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді; * Президент пен Президент Әкімшілігі Басшысы белгілеген өзге де функцияларды жүзеге асырады.<ref name="ereje">[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U080000552_ Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі туралы ережені бекіту туралы]</ref> == Президенттің бірінші көмекшілері == 1995 жылы енгізіліп, 1999 жылы қысқартылды. # [[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев|Нұртай Әбіқаев]] (1996 — 1998) # [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (1998 — 1999) Бірінші көмекшінің атқарған қызметі: * жалпы мәселелер; * Президенттiң сапарлары мен кездесулерiн даярлау және ұйымдастыру, оның қызметiн хаттамалық қамтамасыз ету; * Президенттiң жұмыс кестесiн жасау; * Республика астанасын Ақмола қаласына көшiру мәселелерi; * Республикалық ұланның, Республика Президентi Күзет қызметiнiң; Президент Кеңесшiлерi тобының қызметiн үйлестiру; * Республика Президентiнiң өзге де тапсырмаларын орындау.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960003144_ Қазақстан Республикасы Президентiнiң қызметiн қамтамасыз ету жүйесi туралы]</ref> == Президенттің көмекшілері == === Қазіргі көмекшілері === # [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]], президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі (2025 жылдан бастап) # [[Қуанышбек Бақытбекұлы Есекеев|Қуанышбек Есекеев]], президент көмекшісі (2025 жылдан бастап) # [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу|Мұрат Нұртілеу]], президент көмекшісі (2019 — 2021); президенттің халықаралық инвестиция және сауда ынтымақтастығы жөніндегі көмекшісі (2025 жылдан бастап) # [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]], президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі (2026 жылдан бастап) === Бұрынғы көмекшілері === # [[Атамұрат Шәменов]], президент көмекшісі (1990) # [[Хайролла Қабжанов]], президент көмекшісі (1991 — 1993) # [[Гүлжан Жанпейісқызы Қарақұсова|Гүлжан Қарақұсова]], президент көмекшісі (1994 — 1995)<ref>[https://nomad.su/?a=3-202210270030 Они окружают президентов. Часть 1. Экономисты]</ref> # [[Төлен Әбдік]], президент көмекшісі (1994 — 1996) # [[Игорь Матвеевич Романов|Игорь Романов]], президент көмекшісі (1994 — 1996) # [[Әлнұр Әлжаппарұлы Мұсаев|Әлнұр Мұсаев]], президент көмекшісі (1995 — 1996) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]], президент көмекшісі (1991 — 1993; 1995 — 1996) # [[Ахан Құсайынұлы Бижанов|Ахан Бижанов]], президент көмекшісі (1995 — 1996) # [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]], президент көмекшісі (1995 — 1997) # [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров|Тоқтар Әубәкіров]], президент көмекшісі (1996 — 1997) # [[Ерлан Әбілфайызұлы Ыдырысов|Ерлан Ыдырысов]], президент көмекшісі (1996 — 1997) # [[Зейнолла Қалидоллаұлы Кәкімжанов|Зейнолла Кәкімжанов]], президент көмекшісі — Жоғары экономикалық кеңес төрағасының орынбасары (1997); президент көмекшісі — Орнықты даму жөніндегі ұлттық кеңес төрағасының орынбасары (1997 — 1998) # [[Бексұлтан Сәрсеков]], президенттің ұлттық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (1997 — 1999) # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]], президенттің ұлттық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2001) # [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]], президент көмекшісі (1999 — 2003) # [[Ораз Әлиұлы Жандосов|Ораз Жандосов]], президент көмекшісі (2003) # [[Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев|Мәжит Есенбаев]], президент көмекшісі (2003 – 2004) # [[Григорий Александрович Марченко|Григорий Марченко]], президент көмекшісі (2004) # [[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]], президент көмекшісі (2003 — 2006) # [[Серік Минаварұлы Бүркітбаев|Серік Бүркітбаев]], президент көмекшісі (2007 — 2008) # [[Берік Мәжитұлы Имашев|Берік Имашев]], президент көмекшісі — Шағын бизнесті қолдау агенттігінің төрағасы (1998 — 1999); президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2008) # [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]], президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2008 — 2009) # [[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]], президент көмекшісі (2009 – 2010) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]], президент көмекшісі (2008 — 2010) # [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов|Бақыт Сұлтанов]], президент көмекшісі (2010 – 2012) # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]], президенттің ұлттық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (1999 — 2001, 2001 — 2002); президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2006 — 2007, 2009 — 2013) # [[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров|Қайрат Қожамжаров]], президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2013 — 2014) # [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]], президент көмекшісі (2013 – 2015) # [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]], президент көмекшісі (2010 — 2012); президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2014 — 2016; 2018) # [[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]], президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2016 — 2018) # [[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]], президент көмекшісі (2015 – 2018) # [[Тимур Мекешұлы Жақсылықов|Тимур Жақсылықов]], президент көмекшісі (2018) # [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]], президент көмекшісі (2007 — 2008; 2014 — 2019) # [[Ғабит Жақыпбайұлы Байжанов|Ғабит Байжанов]], президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2018 — 2019) # [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]], президент көмекшісі (2018 – 2019) # [[Тимур Мұратұлы Сүлейменов|Тимур Сүлейменов]], президент көмекшісі (2019) # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]], президент көмекшісі (2019) # [[Қалмұханбет Нұрмұханбетұлы Қасымов|Қалмұханбет Қасымов]], президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2019 — 2020) # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]], президент көмекшісі — Президент Әкімшілігінің өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі (2019 — 2020) # [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев|Қанат Бозымбаев]], президент көмекшісі (2019 — 2021) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]], президент көмекшісі (2020 — 2022) # [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]], президент көмекшісі — Президент Әкімшілігінің өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі (2022) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]], президент көмекшісі — Президент Әкімшілігінің өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі (2022 — 2023) # [[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]], президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2020 — 2022); президент көмекшісі (2008 — 2009; 2022 — 2023) # [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]], президент көмекшісі — Қауіпсіздік кеңесінің хатшысы (2022 — 2023) # [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Әсет Ерғалиев]], президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі (2023 — 2024) # [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]], президент көмекшісі — Президент Әкімшілігінің өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі (2020 — 2022); президент көмекшісі (2025) # [[Қанат Бисимбайұлы Шарлапаев|Қанат Шарлапаев]], президенттің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі (2025) # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыхан]], президент көмекшісі (2008; 2012 — 2014); президенттің халықаралық мәселелер жөніндегі көмекшісі (2023 — 2025) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]], президенттің ішкі саясат мәселелері және коммуникациялар жөніндегі көмекшісі (2023 — 2025); президент көмекшісі — президенттің баспасөз хатшысы (2025 — 2026) # [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев|Ержан Жиенбаев]], президенттің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі (2023 — 2026) == Тұңғыш президенттің көмекшілері == # [[Абай Айдарханұлы Бисембаев|Абай Бисембаев]] (2019 — 2022) # [[Данияр Талғатұлы Ақышев|Данияр Ақышев]] (2019 — 2022) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2021 — 2022) # [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов|Ахметжан Есімов]] (2021 бастап, штаттан тыс негізде) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан саясаты бойынша тізімдер]] [[Санат:Қазақстан президенті әкімшілігінің қызметкерлері]] 2f3hh0schaxu2m130ibb2hmhyytsc7l 0 764236 3634425 3611474 2026-07-24T23:28:26Z Casserium 68287 3634425 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Ернар Жеңісұлы Баспаев | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] кеңесшісі | Ту = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады = 2 қыркүйек 2023 | Басқаруын аяқтады = 25 қыркүйек 2025 | Ізашары = | Ізбасары = [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Титулы_2 = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] басшысының орынбасары | Ту_2 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = 9 желтоқсан 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 1 қыркүйек 2023 | Ізашары_2 = [[Мәлік Кеңесбайұлы Мырзалин|Мәлік Мырзалин]] | Ізбасары_2 = ''лауазым жойылды'' | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_2 = | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] көмекшісі | Ту_3 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Реті = | Басқара бастады_3 = 13 сәуір 2022 | Басқаруын аяқтады_3 = 9 желтоқсан 2022 | Ізашары_3 = [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] | Ізбасары_3 = [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер_3 = | Туған күні = 26.03.1979 | Туған жері = {{туғанжері|Атырау|Атырауда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясы]]<br>[[Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті|Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} }} '''Ернар Жеңісұлы Баспаев''' ([[26 наурыз]] [[1979 жыл|1979]], [[Атырау]]) — Қазақстанның мемлекет қайраткері, заңгер, [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] кеңесшісі (2023—2025). == Өмірбаяны == 1979 жылы [[Атырау]] қаласында дүниеге келген. [[Қазақ гуманитарлық заң университеті|Қазақ мемлекеттік заң академиясын]], [[Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті|Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетін]], Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік қызмет академиясын бітірген. Мамандығы бойынша заңгер, экономика және бизнес бакалавры, іскерлік әкімшілендіру магистрі. Еңбек жолын 2001 жылы Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде Авторлық құқықтар жөніндегі комитеттің жетекші маманы болып бастаған. 2002—2006 жылдары Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі комитетінің халықты тіркеу жұмыстарын ұйымдастыру басқармасының бас маманы, басқарма бастығының орынбасары болды. 2006—2010 жылдары Жоғарғы Сот жанындағы Сот әкімшілігі комитетінің басқарма бастығы, Жоғарғы Сот аппаратының сектор меңгерушісі, бөлім меңгерушісінің орынбасары болды. 2010—2013 жылдары Атырау облысы бойынша Әділет департаментінің жетекшісі болды. 2013—2019 жылдары Атырау облысы әкімі аппаратының басшысы болды. 2019—2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы болды. 2022 жылғы 13 сәуір – 2022 жылғы 9 желтоқсан аралығында Қазақстан Республикасы Президентінің көмекшісі — Өтініштерді қарауды бақылау бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды. 2022 жылғы 9 желтоқсан — 2023 жылғы 1 қыркүйек аралығында Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі Басшысының орынбасары болып қызмет атқарды. 2023 жылғы 2 қыркүйек күні Мемлекет басшысының Жарлығымен Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі лауазымына тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiligi-basshysynyn-orynbasary-baspaev-ernar-zhenisuly-911852 Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі Баспаев Ернар Жеңісұлы]</ref> 2025 жылғы 25 қыркүйекте лауазымынан босатылды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysynyn-okimimen-ernar-zhenisuly-baspaev-kazakstan-respublikasy-prezidentinin-kenesshisi-lauazymynan-bosatyldy-258711 Мемлекет басшысының өкімімен Ернар Жеңісұлы Баспаев Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі лауазымынан босатылды]</ref> == Марапаттары == «Құрмет» (2018), «Парасат» (2024) ордендерімен, ҚР Президентінің Алғысымен (2021, 2022), «Қазақстан полициясына 20 жыл» (2014), «Әділет органдары жүйесін дамытуға қосқан үлесі үшін» (2013), «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштеріне 20 жыл» (2011) ведомстволық және 3 мерекелік медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]] [[Санат:Атырау мемлекеттік университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] [[Санат:Ресей ұлттық шаруашылық және мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]] bcdxohhc7mt6wymo3u8bd484fn342n1 10 764845 3634415 3633885 2026-07-24T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3634415 json application/json { "articles": 244367, "pages": 668982, "edits": 3630704, "users": 180045, "activeusers": 322, "admins": 15, "files": 8766 } 67cytbvodg6xhqmt3mhku3q71gzs7m3 0 767016 3634426 3627581 2026-07-24T23:28:48Z Casserium 68287 3634426 wikitext text/x-wiki Мақалада [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің]] құрылымдық бөлімшелері мен олардың басшылары көрсетілген. Президент Әкімшілігінің негізін 1990 жылдан бастап оның бөлімдері құрайды. 2026 жылы Президент Әкімшілігінде 15 бөлім болды. Одан бөлек Президент Әкімшілігінің құрамына жеке бөлім ретінде Президенттің кеңсесі, баспасөз қызметі, протокол қызметі, Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы, Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері кіреді. == Президент Әкімшілігінің бөлімдері мен орталықтары == ; Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі болып құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылдың басында қысқартылды.<ref name="bolim1" /> 2008 жылы қайта құрылып, 2024 жылға дейін Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі деп аталды. # Мұратхан Жуат (2004—2008) # [[Ғани Өтенұлы Тілеубеков|Ғани Тілеубеков]] (2008—2023) # Ержан Сейітқұлов (2023 бастап) ; Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімі 1998 жылы Әлеуметтік-экономикалық реформалар бөлімі болып құрылды. 1999—2008 жылдары Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі, 2008—2023 жылдары Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202210270030 Они окружают президентов. Часть 1. Экономисты (начало)]</ref> # [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] (1998) # Ескендір Бейсембетов (2000—2002) # Батырхан Исаев (2002) # Марлен Ысқақов (2002—2003) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2003—2005) # [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] (2005—2006) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2006) # Анар Мешімбаева (2006—2007) # [[Еділ Құламқадырұлы Мамытбеков|Еділ Мамытбеков]] (2007—2008) # [[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]] (2008—2009) # [[Серік Нөгербекұлы Нөгербеков|Серік Нөгербеков]] (2009—2012) # [[Дәулет Еділұлы Ерғожин|Дәулет Ерғожин]] (2012—2014) # [[Данияр Талғатұлы Ақышев|Данияр Ақышев]] (2014—2015) # [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] (2015—2018) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2018—2020) # [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (2020—2023) # Айдын Құлсейітов (2023—2025) # Рақымжан Ерназар (2025 бастап) ; Жалпы бөлім 1990 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2004 жылы қайта құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы бірнеше ай Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі деп аталды. # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1990—1996) # [[Мейірболат Хабиұлы Жақыпов|Мірболат Жақыпов]] (1996—2002, 2004—2018) # Бақытжан Темірболат (2018—2019) # Нұрдәулет Төлеев (2019—2025) # Ербол Адаев (2025 бастап) ; Инвестициялар және сауда бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://stan.kz/eks-ministr-nyrlan-baybazarov-prezident-akimshiliginde-424849/ Экс-министр Нұрлан Байбазаров Президент әкімшілігіне қызметке тағайындалды]</ref> # [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (2025—2026) # Мейіржан Байғонысов (2026 бастап) ; Коммуникациялар бөлімі 2023 жылы құрылды.<ref>[https://aqshamnews.kz/kz/article/aldenei-qr-prezidenti-akimshiligine-qyzmetke-bardy.html Әлденей ҚР Президенті Әкімшілігіне қызметке барды]</ref> # [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] (2024—2025) # Қанат Құлшыманов (2025 бастап) ; Көлік-логистика саласын дамыту бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://baq.kz/kolik-logistika-boliminin-basshysy-tagayyndaldy-200028013/ Көлік-логистика бөлімінің басшысы тағайындалды]</ref> # Азамат Кескінбаев (2025 бастап) ; Құқық қорғау жүйесі бөлімі 1992 жылы Құқық қорғау органдары бөлімі болып құрылды. 1994 жылы Заңдылықты қамтамасыз ету, құқықтық тәртіп және сот реформасы бөлімі болып өзгертіліп, 1996 жылы қысқартылды. 2004 жылы Құқық қорғау қызметі бөлімі болып қайта құрылды. 2005 жылы Құқық қорғау мен сот жүйелері мәселелері бөлімі деп өзгертіліп, 2008 жылдан бастап Құқық қорғау жүйесі бөлімі деп аталады. 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының, 2019—2023 жылдары Қауіпсіздік кеңесінің құрамында болды. # [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев|Мақсұт Нәрікбаев]] (1992—1993) # Назымбек Әкімбеков (1993—1994) # Николай Белоруков (1994—1996) # Марат Әбілхатаев (2004—2006) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (2006—2007) # Ерлік Кененбаев (2007—2008) # Сейітжан Шалабаев (2008) # [[Алик Жатқамбайұлы Шпекбаев|Алик Шпекбаев]] (2008—2014) # Ерлік Кененбаев (2014—2016) # Алексей Калайчиди (2016—2019) # Қанат Сейдгапбаров (2019—2022) # Азамат Дүйсембеков (2022—2023) # Алексей Калайчиди (2023—2025) # Дәурен Ерғарин (2025 бастап) ; Мемлекеттік бақылау бөлімі 1991 жылы құрылды. 1991—1993 жылдары Ұйымдастыру-инспекторлық және аумақтық даму бөлімі, 1993—1994 жылдары Ұйымдастыру жұмысы және жергілікті әкімшіліктер бөлімі, 1994—1995 жылдары Президенттің аймақтардағы өкілдерінің тобы, 1995 жылы Ұйымдастыру-бақылау басқармасы, 2002—2004 жылдары Аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 1995—2002 және 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау бөлімі, 2005—2008 жылдары Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 2008 жылы Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-кадр жұмысы бөлімі, 2008—2023 жылдары Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды.<ref name="bakylau">[https://nomad.su/?a=3-202011040035 Из истории президентской администрации]</ref> # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (1991—1996) # [[Үсен Жетенов]] (1996) # [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] (1996—1997) # [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (1997—1998) # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (м.а., 1998—1999) # [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (1999—2000) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2000—2002) # [[Орал Байғонысұлы Мұхамеджанов|Орал Мұхамеджанов]] (2002—2004) # Владимир Коломийцев (2004—2005) # [[Нұрлан Әбділдаұлы Ысқақов|Нұрлан Ысқақов]] (2005—2006) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2006—2007) # [[Серікжан Зиадаұлы Қанаев|Серікжан Қанаев]] (2007—2011) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2012—2014) # [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] (2014—2017) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2017—2018) # [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (2019—2021) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев|Қанатбек Жайсаңбаев]] (2021—2022) # Ғабидолла Оспанқұлов (2022—2023) # [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] (2023—2025) # Әлихан Жамсатов (2025 бастап) ; Мемлекеттік құқық бөлімі 1990 жылы құрылды. 1992—1994 жылдары Заңнама бөлімі, 1994—1995 жылдары Заңнамалық бастамалар және құқықтық сараптау бөлімі, 1995—1996 және 2004—2008 жылдары Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі, 1996—1999 жылдары Заңнама және сот жүйесі мәселелері бөлімі деп аталды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202211070030&ysclid=mickh8jub3208302349 Они окружают президентов. Часть 2. Силовики и юристы (начало)]</ref> 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында болды. # [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]] (1990—1991) # Юрий Обрядин (1991—1992) # Сергей Тихонов (1992—1994) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (1994—1997) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (1997—1999) # [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] (1999—2000) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2000—2002) # [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] (2002—2004) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (2004—2008) # Инна Ахметова (2008—2013) # [[Әлия Ғалымжанқызы Рақышева|Әлия Рақышева]] (2013—2018) # Данияр Вагапов (2018—2020) # Қайрат Жақыпбаев (2020—2022) # Айдар Жарылғанов (2023 бастап) ; Мемлекеттік қызмет бөлімі 1990 жылы құрылып, 1994 жылға дейін Кадр бөлімі, 1995 жылға дейін Кадр саясаты бөлімі деп аталды. 1999—2004 жылдары Кадр жұмысы бөлімі, 2004—2008 жылдары Кадр саясаты бөлімі деп аталып, 2008 жылдың басында қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды. 2008 жылы қайта құрылып, 1995—1999 және 2008—2023 жылдары Мемлекеттік қызмет және кадр саясаты бөлімі деп аталды. # Геннадий Пирожников (1990—1996) # [[Александр Сергеевич Судьин|Александр Судьин]] (1996—2004) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2004—2008) # Жомарт Әбиесов (2008) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2008—2012) # Марат Дәуешов (2012—2019) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2019—2022) # Руслан Тұрғаналы (2022 бастап) ; Өңірлік даму мониторингі бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/rustam-bayaliev-zhana-kizmetke-tagayindaldi-6a1fc4/ Рустам Баялиев жаңа қызметке тағайындалды]</ref> # Рустам Баялиев (2025) ; Өтініштерді қарауды бақылау бөлімі 2019 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/318626-khalyq-unine-qulaq-asady Халық үніне құлақ асады]</ref> # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2019—2020) # [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (2020—2022) # [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] (2022) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2022—2026) ; Сыртқы саясат бөлімі 1992 жылы Халықаралық бөлім болып құрылып, 1995 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202303140035 Они окружают президентов. Часть 3. Международники]</ref> 2004 жылы Сыртқы саясат орталығы болып қайта құрылды.<ref name="bolim1" /> 2019 жылы Сыртқы саясат және халықаралық байланыстар бөлімі, 2023 жылы Сыртқы саясат бөлімі болып өзгертілді. # [[Ғани Есенкелдіұлы Қасымов|Ғани Қасымов]] (1992—1994) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (1994—1995) # [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (2004—2007) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2007—2012) # Ержан Ашықбаев (2012—2013) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2013—2016) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2016—2019) # Сатыбалды Бұршақов (2019) # Дәулетбек Құсайынов (2019—2023) # [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] (2023—2025) # Жандос Иманалиев (2025 бастап) ; Цифрландыруды дамыту бөлімі 2024 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/369480-quat-sandalov-prezident-akimshiliginde-bolim-menhgerushisi-bolyp-taghayyndaldy Қуат Сандалов Президент Әкімшілігінде бөлім меңгерушісі болып тағайындалды]</ref> # Қуат Сандалов (2024 бастап) ; Ішкі саясат бөлімі 1992 жылы құрылды. 1994—1995, 1999—2002 жылдары Қоғамдық-саяси бөлім, 2004—2008 жылдары Әлеуметтік-саяси бөлім деп аталды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-201311150031 Министерство любви и правды]</ref> # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992—1993) # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993) # Әділ Ибраев (1993—1994) # Роза Кенжетаева (1994—1995) # Гүлша Тәңірбергенова (1995—1996) # [[Ахан Құсайынұлы Бижанов|Ахан Бижанов]] (1996—2000) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2000—2002) # [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] (2002) # Біржан Қанешев (2002—2003) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2003—2006) # Ардақ Досжан (2006—2008) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2008) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2008—2012) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2012—2014) # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2014—2019) # Ғани Нығыметов (2019—2020) # Нұргүл Мауберлинова (2020—2022) # [[Болат Әнапияұлы Тілепов|Болат Тілепов]] (2022—2023) # Айжан Шайназарова (2023—2025) # Абзал Нүкенов (2025) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2025—2026) # [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] (2026 бастап) === Бұрынғы бөлімдері мен орталықтары === ; Қауіпсіздік және құқықтық тәртіп бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Алмат Байшолақов (2019—2021) # Алексей Калайчиди (2021—2023) ; Мемлекеттік басқару бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Әлтайыр Ахметов (2019—2023) ; Стратегиялық жоспарлау бөлімі 2008 жылы құрылып, 2019 жылға дейін Стратегиялық әзірлемелер және талдау орталығы деп аталды. 2023 жылы қысқартылды. # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2008—2011) # Эльдар Сыздықов (2011—2012) # Азамат Әбдімомынов (2012—2014) # Аяна Манасова (2014—2017) # Айдын Құлсейітов (2017—2023) # Рақымжан Ерназар (2023) ; Талдау және болжау орталығы 1993 жылы Ақпараттық-талдау орталығы болып құрылды. 1995 жылы Талдау және стратегиялық зерттеу орталығы болып өзгертіліп, 1999 жылы қысқартылды. 2004 жылы Ақпараттық-талдау орталығы қайта құрылып, 2008 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2018 жылы Талдау және болжау орталығы болып қайта құрылып, 2019 жылы қысқартылды.<ref>[https://kapital.kz/naznacheniya/74374/sozdan-tsentr-analiza-i-prognozirovaniya-administratsii-prezidenta.html Создан Центр анализа и прогнозирования Администрации Президента]</ref> # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993—1999) # Жанай Омаров (2004) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2004—2006) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2006—2007) # [[Асқар Жұмабайұлы Шоманов|Асқар Шоманов]] (2007—2008) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2018—2019) ; Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі 1990 жылы Іс басқармасы болып құрылды. 1995—1996 жылдары Қаржылық-шаруашылық бөлім, 1996—2004 жылдары Бухгалтерия деп аталды. 2004 жылы Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі деп өзгертіліп, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1" /> # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1990—1992) # Сайлаубек Әлібеков (1992—1993) # Хайролла Қабжанов (1993—1996) # Қадырбай Нұрпейісов (1996—2008) ; Жүйелі зерттеулер орталығы 2002 жылы құрылып, 2006 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды. # Азамат Әбдімомынов (2002—2005) # Анар Мешімбаева (2005—2006) ; Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі 2004 жылы Ішкі саясат басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # Есетжан Қосубаев (2004) # Жанай Омаров (2004) # [[Серік Тұрарұлы Сейдуманов|Серік Сейдуманов]] (2004—2005) ; Сот жүйесі мәселелері бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # [[Мұхаметжан Ахмедияұлы Пақырдінов|Мұхамеджан Пакирдинов]] (2004) ; Конфессияаралық қатынастар бөлімі 2003 жылы құрылып, 2004 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1">[https://nomad.su/?a=3-202510200030&ysclid=mh6mpancoe351051373 Из истории АП. Часть 2]</ref> # Алексей Кекшаев (2003) # Рәпіл Жошыбаев (2003—2004) ; Қазақстан халықтары ассамблеясымен жұмыс бөлімі 2002 жылы бірнеше ай ғана жұмыс істеді.<ref name="bolim1" /> # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2002) ; Азаматтық және кешірім жасау мәселелері бөлімі 1990 жылы құрылып, 1995 жылы қысқартылды. 1996 жылы қайта құрылып, 1999 жылы қысқартылды. # Михаил Бабушкин (1990—?) # Николай Белоруков (1996—1999) ; Наградалар бөлімі 1990 жылы құрылды. Әр жылдары Мемлекеттік наградалар бөлімі, Наградалар бөлімі деп аталды. 1996 жылы қысқартылды. # Геннадий Бердюгин (1990—1994) # Зинаида Федотова (1995—1996) # [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] (1996) ; Азаматтық бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Айткүл Байғазықызы Самақова|Айткүл Самақова]] (1996) ; Кешірім жасау бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. ; Қорғаныс бөлімі 1992 жылы құрылып, 1994 жылы қысқартылды. # [[Ким Серікбайұлы Серікбаев|Ким Серікбаев]] (1992—1993) # Нұрлан Тілемісов (1993—1994) ; Саяси талдау бөлімі 1992 жылы құрылып, 1993 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1992—1993) ; Мәдениет және ұлтаралық қатынастар бөлімі 1990 жылы референтура ретінде құрылып, 1991 жылы қысқартылды. 1992 жылы бөлім ретінде қайта құрылып, сол жылы қысқартылды. # [[Әбіш Кекілбайұлы]] (1990—1991) # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992) == Президент Әкімшілігінің басқармалары == 2004 жылы 4 басқарма құрылып, 2005 жылы барлығы қысқартылды. Әр басқарманы Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары басқарып, құрамына бірнеше бөлімді жинақтады. {| class="wikitable" ! Басқарма !! Бастығы !! Басқарған уақыты !! Құрылымы |- | rowspan="2" | Мемлекеттік құқық басқармасы || [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] || 2004 || rowspan="2" | * Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі * Құқық қорғау қызметі бөлімі * Сот жүйесі мәселелері бөлімі |- | [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004—2005 |- | rowspan="2" | Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасы || [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004 || rowspan="2" | * Ұйымдастыру-бақылау бөлімі * Кадр саясаты бөлімі * Мемлекеттік инспекциясы |- | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 2004—2005 |- | Ішкі саясат басқармасы || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-саяси бөлімі * Ақпараттық-талдау орталығы * Ахуалдық орталығы * Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі * Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы |- | Экономикалық саясат басқармасы || [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі * Жүйелі зерттеулер орталығы |} == Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері == ; Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы 2004 жылы құрылды. 2008 жылы қысқартылып, 2009 жылы қайта құрылды.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201001200039 Указ Президента Республики Казахстан от 29 декабря 2009 года №911]</ref> 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды, 2006 жылдан бастап Қауіпсіздік кеңесінің құрамына кіреді. # Нелля Жұбасова (2004—2007) # [[Мейіржан Серікұлы Машан|Мейіржан Машан]] (2007) # Алмаз Ещанов (2007—2008) # Нұрлан Жанәбілов (2010—2013) # Абзал Нүкенов (2013—2016) # Ерлан Абдақасов (2016—2021) # Данияр Есин (2021—2022) # Амангелді Омарбеков (2022—2025) # Арман Әбдірәсілов (2025 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі 2015 жылы құрылды.<ref name="bolim1" /> # [[Талғат Жеңісұлы Жанжүменов|Талғат Жанжүменов]] (2015—2016) # [[Мүслім Мұхтарұлы Алтынбаев|Мүслім Алтынбаев]] (2016—2017) # Бақыт Құрманбаев (2017—2019) # Талғат Мұхтаров (2019—2020) # Қайыргелді Есенеев (2020—2022) # Русланбек Бекжігітов (2022—2024) # Марат Аймашев (2024 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі 2015 жылы құрылып, 2023 жылға дейін Қауіпсіздіктің жалпы мәселелері бөлімі деп аталды.<ref name="bolim1" /> # Русланбек Бекжігітов (2015—2021) # Расул Оразғұлов (2021 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі 1999 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау орталығы болып құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2009 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі болып қайта құрылды. # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (1999—2002) # Еркін Тұқымов (2010—2018) # Александр Суханов (2018 бастап) === Бұрынғы бөлімдері === ; Қауіпсіздік Кеңесінің Экономикалық қауіпсіздік мәселелері бөлімі 2000 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. # Рүстем Жоламан (2000—2001) == Президент кеңсесі == 1991 жылы құрылды. 1995 жылға дейін Президент хатшылығы, 2002—2004 жылдары Президент Әкімшілігінің кеңсесі деп аталды. # Владимир Шепель (1991—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # Владимир Шепель (1994—1996) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1996—2019) # Бақытжан Темірболат (м.а., 2019) # [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (2019—2022) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2022 бастап) 2004—2005 жылдары құрамына бірнеше бөлімді жинақтады: * Жалпы бөлім * Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі * Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі == Президенттің баспасөз қызметі == 1990 жылы Баспасөзбен байланыс және қоғамдық пікірді зерттеу бөлімі болып құрылған. 1990 жылдың соңында бөлім атауын өзгертпестен референтураға, 1991 жылы референтура қайтадан бөлімге айналды. 1992—1994 жылдары Президент баспасөз хатшысының қызметі деп аталса, 1994 жылдан бастап Президенттің баспасөз қызметі деп аталады.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202309130035&ysclid=mh6ayo0ll8549330047 Глас свыше: история должности пресс-секретаря президента]</ref> ; [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің баспасөз хатшысы]] 1990 жылдың соңында енгізілген. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990—1991) # Сейітқазы Матаев (1991—1993) # Нұрлан Дәненов (1993—1994) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1994—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # [[Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев|Асылбек Бисенбаев]] (1998—2001) # Жанай Омаров (2001—2004) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2004—2007) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2007—2008) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2008—2009) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2009—2011) # [[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]] (2011—2016) # [[Айдос Ыдырысұлы Үкібай|Айдос Үкібай]] (2016—2019) # [[Берік Уәли]] (2019—2022) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2022—2023) # Нұрмұхамед Байғараев (2023) # [[Берік Уәли]] (2023—2025) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2025—2026) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2026 бастап) ; Президент баспасөз қызметінің басшысы 1990—2008 жылдары Президенттің баспасөз қызметін басқарды. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990) # Игорь Романов (1990—1995)<ref>[https://centrasia.org/person2.php?st=1080807196 РОМАНОВ Игорь Матвеевич]</ref> # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1995—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # Лев Тараков (1998—2002) # Есетжан Қосубаев (2002—2004) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2004—2008) == Президенттің протокол қызметі == 1995 жылы құрылды. 2004 жылға дейін Президенттің протокол қызметі, 2004—2021 жылдары Президент протоколы деп аталды. # [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (м.а., 1996) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1996—1997) # [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (1997—1999) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (1999—2006) # [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] (2006—2009) # [[Румиль Тауфикұлы Тауфиков|Румиль Тауфиков]] (2009—2015) # Мәди Атамқұлов (2015—2021) # Дмитрий Михно (2021—2023) # [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] (2023 бастап) == Президенттің Парламенттегі өкілдігі == 2001 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. # Жолымбет Бәйішев (2001—2002) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2002—2006) # Рахмет Мұқашев (2006—2007) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2007—2008) # [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (2008—2013) # [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] (2013—2019) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2019—2022) # Әмірбек Оспанбеков (2022—2026) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Жоғарғы Кеңестегі жеке өкілі 1994—1995 жылдары жұмыс істеді. # Константин Колпаков (1994—1995) ; Президенттің Парламент Сенатындағы өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Жолымбет Бәйішев (1996—2001) ; Президенттің Парламент Мәжілісіндегі өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Қабылсаят Әбішев (1996—1999) # [[Бексұлтан Сәрсеков]] (1999) # Сабыр Қасымов (1999—2001) == Президент Әкімшілігінің хатшылықтары == ; Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы 1995 жылы құрылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. # [[Жүнісбек Қабыкейұлы Сұлтанмұратов|Жүнісбек Сұлтанмұратов]] (2004) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2004—2008) # Виктор Супрун (2008—2012) # Әнуар Омарқожаев (2012—2014) # Дастан Махаев (2014—2016) # [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] (2016) # Үмбетбай Мағзұмов (2016—2018) # Ақмарал Байтемірова (2018—2019) # Алмас Батанов (2019) # Евгений Ким (2019) # Ренат Айтаев (2019—2022) # Ринат Мұхаметқали (2022—2023) # Берік Беркімбаев (2023) # Асқар Жакенов (2023—2024) # Қаныш Төлеушин (2025—2026) # Данияр Құсайынов (2026—) === Бұрынғы хатшылықтары === ; Мемлекеттік кеңесшінің хатшылығы 1995 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. 2022 жылға дейін Мемлекеттік хатшының хатшылығы деп аталды. # Амангелді Қайырбаев (1996—2002) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2004) # Еран Мағзұмов (2004—2008) # [[Қайрат Орынбайұлы Айтбай|Қайрат Айтбай]] (2008—2013) # Нұрлан Жанәбілов (2013—2014) # Михаил Чирков (2014) # Серік Ахмет (2014—2019) # Алмас Батанов (2019) # Жанна Құрманғалиева (2019) # Евгений Ким (2019—2021) # Мәжит Самитов (2021—2024) # Жанна Нұржанова (2024—2026) ; Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы 2004 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2005 жылға дейін Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2007 жылға дейін Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы деп аталды. # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2004—2008) # [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] (2008—2017) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2017—2018) # Леонид Прокопенко (2018—2019) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2019—2021) # Марат Әзілханов (2021—2026) ; Қауіпсіздік кеңесінің хатшылығы 1996 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035 К истории АП. Часть 1]</ref> # Марат Нұриев (199?—1997) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (1997—1999) # Біржан Қанешев (2001—2002) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2002—2005) # [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]] (2005—2009) # [[Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин|Қозы-Көрпеш Жаңбыршин]] (2009—2014) # Азамат Әбдімомынов (2014—2015) # Саидмұрат Тәңірберген (2015—2019) # Шоқан Елшібеков (2019—2020) # Ерлан Байтұқбаев (2020—2023) ; Президент көмекшісінің хатшылығы 1999 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. Президент көмекшісі [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратовтың]] қызметін қамтамасыз етумен айналысты. # [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (1999—2002) ; Жоғары тәртiптiлiк кеңесінің хатшылығы 1997 жылы құрылып, 1998 жылы қысқартылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003705_ Қазақстан Республикасының Жоғары тәртiптiлiк кеңесi туралы]</ref> # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (1997—1998) ; Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес хатшылығы 1996 жылы құрылып, 1997 жылға дейін Жоғары экономикалық кеңес хатшылығы деп аталды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960002946_ Қазақстан Республикасының Президентi жанынан Жоғары экономикалық кеңес құру туралы]</ref><ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003723_ Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес мәселелерi]</ref> 1998 жылы қысқартылды. # [[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (1996–1997) ; Вице-президент хатшылығы 1991 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1991—1992) # Константин Колпаков (1992—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # [[Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов|Серік Темірболатов]] (1994—1995) # Ержан Досмұхамедов (1995—1996) == Президент Әкімшілігінің инспекциялары == ; Мемлекеттік инспекция 1993—1995 жылдары Президент жанында Бас бақылау инспекциясы жұмыс істеді. 2002 жылы Президент Әкімшілігінің Бас бақылау инспекциясы болып құрылып, сол жылы қысқартылды. 2004 жылы Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының Мемлекеттік инспекциясы болып қайта құрылып, 2005 жылы қысқартылды.<ref name="bakylau" /> # [[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] (1993) # Саят Бейсенов (1993—1995) # [[Омархан Нұртайұлы Өксікбаев|Омархан Өксікбаев]] (2002) # [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] (2004—2005) == Президент Әкімшілігінің шаруашылығы == ; Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы 1992 жылы Президент аппаратының Шаруашылық басқармасы болып құрылды. 1994 жылы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып өзгертілді. 1995 жылы Президент аппаратынан бөлініп, тікелей Президентке бағынатын [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс басқармасы]] құрылды. # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1992—1995) == Тұңғыш Президент — Елбасы кеңсесі == 2019 жылы Тұңғыш Президент — Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] өзі туралы конституциялық заңға сәйкес құрды. Елбасына тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган мәртебесі болды, Президент әкімшілігінің құрамына кірген жоқ. 2023 жылы конституциялық заңның күші жойылуына байланысты жұмысын тоқтатты.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1900000884 Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының Кеңсесі туралы]</ref> # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (2019—2023) # Нұрлан Қаймолдаев (2023) Құрылымы: # Ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету бөлімі # Құжаттама, қаржы және кадрмен қамтамасыз ету бөлімі # Ұйымдастыру жұмыстары бөлімі # Елбасының баспасөз қызметі # Елбасының протоколы # Елбасы кеңсесі басшысының хатшылығы # Елбасы көмекшісінің хатшылығы == Президент жанындағы мекемелер == ; Президент архиві 1994 жылы құрылды. # Ғалия Қарпықова (1994—1997) # Людмила Дегитаева (1997—2004) # Владимир Шепель (2004—2014) # Борис Джапаров (2014—2018) # Жәмилә Әбдіқадырова (2018—2022) # Әлия Мұстафина (2022 бастап) ; Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі 2012 жылы Президент жанынан құрылды. 2016—2019 жылдары Ақпарат және коммуникациялар министрлігіне қарады. 2019 жылдан бастап қайтадан Президент жанында жұмыс істейді. # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2012—2016) # [[Кемелбек Бақтығұлұлы Ойшыбаев|Кемелбек Ойшыбаев]] (2016) # Евгений Кочетов (2016—2017) # Анастасия Щегорцова (2017—2018) # Руслан Әлішев (2018—2019) # Талғат Қалиев (2019—2020) # Руслан Әлішев (2020—2022) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2022) # [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] (2022 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты]] 1992 жылы Президент жанындағы [[КИМЭП]] университетінің құрамында құрылды. 1993 жылдан бастап жеке мекеме ретінде Президент жанында жұмыс істейді. # Өмірсерік Қасенов (1993—1997) # Лев Тараков (1997) # Алма Сұлтанғалиева (1997—1998) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (1998—2000) # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (2000—2005) # Болат Сұлтанов (2005—2014) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2014—2017) # Зарема Шаукенова (2017—2022) # Еркін Тұқымов (2022—2025) # [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] (2025 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясы]] 2022 жылы акционерлік қоғам ретінде құрылды. 2023 жылдан бастап Президент жанында жұмыс істейді. Академияны Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. # [[Күнсұлу Дальтонқызы Закария|Күнсұлу Закария]] (2023—2024) # [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев|Ақылбек Күрішбаев]] (2024 бастап) ; Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы 1994 жылы Президент жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі болып құрылды. 1998 жылы Мемлекеттік қызмет академиясы болып өзгертіліп, 2005 жылы қазіргі атауын алды. 2008 жылдан бастап оқу орнын Мемлекеттік қызмет істері агенттігі басқарады. # Нұрлан Дәненов (1994—1995) # Қайыржан Тақуов (тең директор, 1995—199?) # Кристиан Висанти (тең директор, 1995—1997)<ref>[https://journal.apa.kz/index.php/path/article/download/80/58/607&ved=2ahUKEwir4vetgKCSAxUc8LsIHV6AMPkQFnoECDoQAQ&usg=AOvVaw2QA2YFkkl8PXqnhMNliWC НВШГУ – ПЕРВАЯ ШКОЛА ПОЛИТИЧЕСКОГО МЕНЕДЖМЕНТА НЕЗАВИСИМОГО КАЗАХСТАНА]</ref> # Аманқұл Серікбаев (1998—2005) # [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] (2005—2006) # [[Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов|Әшімжан Ахметов]] (2006—2008) # Бақыт Есекина (2008—2009) # Арын Орсариев (2009—2012) # [[Болатбек Серікбайұлы Әбдірәсілов|Болатбек Әбдірәсілов]] (2012—2016) # Фатима Жақыпова (2016—2019) # Әлтайыр Ахметов (2019) # Ерлан Әбіл (2019—2025)<ref>[https://dknews.kz/ru/v-strane/42266-akademii-gosudarstvennogo-upravleniya-pri-prezidente Академии государственного управления при Президенте РК 25 лет: форум выпускников]</ref> # Азамат Жолманов (2025 бастап) === Президент жанында жұмыс істеген мекемелер === ; Президент жанындағы Қоғамдық келісім 2014 жылы Президент жанынан құрылды. 2020 жылдан бастап Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарайды. Мекеме [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның жұмысын ұйымдастырады. # [[Наталья Павловна Калашникова|Наталья Калашникова]] (2014—2016) # [[Александр Юрьевич Тараков|Александр Тараков]] (2016—2019) # Саттар Мәжитов (2019—2020) ; Тұңғыш Президент кітапханасы 2012 жылы Назарбаев орталығы болып құрылды. 2014 жылы оның негізінде Тұңғыш Президент кітапханасы құрылды. 2016 жылы оған Тұңғыш Президент музейі қосылды. 2023 жылы Тұңғыш Президент кітапханасы Президент іс басқармасына қарайтын Президенттік орталық және Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын Тұңғыш Президент музейі болып екіге бөлінді. # [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (2012—2013) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (м.а., 2013—2019) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2019—2021) # Бақытжан Темірболат (2021 бастап) ; Тұңғыш Президент музейі 2004 жылы құрылды. 2016 жылы жеке мекеме ретінде жұмысын тоқтатып, Тұңғыш Президент кітапханасына қосылды. 2023 жылдан бастап Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын корпоративтік қор ретінде жұмыс істейді. # Алма Сағынғали (2004—2016) ; Президент жанындағы Қазақстанның менеджмент, экономика және болжау институты 1992 жылы құрылды. 2003 жылдан бастап акционерлік қоғамға айналып, кейін жартылай жекешелендірілді. Мажоритарлық акционері оқу орнының басшысы [[Чан Йан Бэнг]] болса, акцияларының қалған мемлекеттік пакетін Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. Қазіргі кезде [[КИМЭП]] университеті деп аталады. # [[Чан Йан Бэнг]] (1992 бастап) == Президенттің арнайы өкілдері == ; Президенттің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі 1995 жылы енгізілді. 2008 жылға дейін Президенттің «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы арнайы өкiлi деп аталды. 2008—2009 жылдары Қызылорда облысының әкімі, 2009 жылдан бастап Қызылорда облысы әкімінің орынбасары лауазымын қатар атқарады. # [[Ерғазы Мейірғалиұлы Нұрғалиев|Ерғазы Нұрғалиев]] (1995—2004) # [[Әділбек Әлімжанұлы Басекеев|Әділбек Бәсекеев]] (2004—2008) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2008) # [[Болатбек Баянұлы Қуандықов|Болатбек Қуандықов]] (2008—2009) # Сәбит Қожаметов (2009—2013) # [[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев|Рзақұл Нұртаев]] (2013—2014) # Серік Қожаниязов (2014—2019) # Бақытжан Намаев (2019—2020) # Серік Сүлейменов (2020—2022) # Қайрат Нұртай (2022 бастап) ; Президенттің Ауғанстан бойынша арнаулы өкілі 2020 жылы енгізілді. Сыртқы істер министрлігінің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі қызметін қатар атқарады. # Талғат Қалиев (2020—202?) # Еркін Тұқымов (2025 бастап) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Алматы қаласындағы арнаулы өкілі 2004 жылы енгізіліп, 2005 жылы қысқартылды. # [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев|Серікбай Нұрғисаев]] (2004—2005) ; Президенттің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2021 жылы енгізіліп, 2023 жылы қысқартылды. 2022 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары лауазымын қатар атқарды. # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыхан]] (2021—2023) ; Президенттің халықаралық экологиялық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2023 жылы енгізіліп, 2025 жылы қысқартылды. Президент кеңесшісі лауазымын қоса атқарды. # [[Зүлфия Болатқызы Сүлейменова|Зүлфия Сүлейменова]] (2023—2025) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] 17d4xr5oigzh8gtjffbw84a71t9m3ew 3634428 3634426 2026-07-24T23:29:27Z Casserium 68287 3634428 wikitext text/x-wiki Мақалада [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің]] құрылымдық бөлімшелері мен олардың басшылары көрсетілген. Президент Әкімшілігінің негізін 1990 жылдан бастап оның бөлімдері құрайды. 2026 жылы Президент Әкімшілігінде 15 бөлім болды. Одан бөлек Президент Әкімшілігінің құрамына жеке бөлім ретінде Президенттің кеңсесі, баспасөз қызметі, протокол қызметі, Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы, Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері кіреді. == Президент Әкімшілігінің бөлімдері мен орталықтары == ; Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі болып құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылдың басында қысқартылды.<ref name="bolim1" /> 2008 жылы қайта құрылып, 2024 жылға дейін Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі деп аталды. # Мұратхан Жуат (2004—2008) # [[Ғани Өтенұлы Тілеубеков|Ғани Тілеубеков]] (2008—2023) # Ержан Сейітқұлов (2023 бастап) ; Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімі 1998 жылы Әлеуметтік-экономикалық реформалар бөлімі болып құрылды. 1999—2008 жылдары Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі, 2008—2023 жылдары Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202210270030 Они окружают президентов. Часть 1. Экономисты (начало)]</ref> # [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] (1998) # Ескендір Бейсембетов (2000—2002) # Батырхан Исаев (2002) # Марлен Ысқақов (2002—2003) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2003—2005) # [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] (2005—2006) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2006) # Анар Мешімбаева (2006—2007) # [[Еділ Құламқадырұлы Мамытбеков|Еділ Мамытбеков]] (2007—2008) # [[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]] (2008—2009) # [[Серік Нөгербекұлы Нөгербеков|Серік Нөгербеков]] (2009—2012) # [[Дәулет Еділұлы Ерғожин|Дәулет Ерғожин]] (2012—2014) # [[Данияр Талғатұлы Ақышев|Данияр Ақышев]] (2014—2015) # [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] (2015—2018) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2018—2020) # [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (2020—2023) # Айдын Құлсейітов (2023—2025) # Рақымжан Ерназар (2025 бастап) ; Жалпы бөлім 1990 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2004 жылы қайта құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы бірнеше ай Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі деп аталды. # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1990—1996) # [[Мейірболат Хабиұлы Жақыпов|Мірболат Жақыпов]] (1996—2002, 2004—2018) # Бақытжан Темірболат (2018—2019) # Нұрдәулет Төлеев (2019—2025) # Ербол Адаев (2025 бастап) ; Инвестициялар және сауда бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://stan.kz/eks-ministr-nyrlan-baybazarov-prezident-akimshiliginde-424849/ Экс-министр Нұрлан Байбазаров Президент әкімшілігіне қызметке тағайындалды]</ref> # [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (2025—2026) # Мейіржан Байғонысов (2026 бастап) ; Коммуникациялар бөлімі 2023 жылы құрылды.<ref>[https://aqshamnews.kz/kz/article/aldenei-qr-prezidenti-akimshiligine-qyzmetke-bardy.html Әлденей ҚР Президенті Әкімшілігіне қызметке барды]</ref> # [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] (2024—2025) # Қанат Құлшыманов (2025 бастап) ; Көлік-логистика саласын дамыту бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://baq.kz/kolik-logistika-boliminin-basshysy-tagayyndaldy-200028013/ Көлік-логистика бөлімінің басшысы тағайындалды]</ref> # Азамат Кескінбаев (2025 бастап) ; Құқық қорғау жүйесі бөлімі 1992 жылы Құқық қорғау органдары бөлімі болып құрылды. 1994 жылы Заңдылықты қамтамасыз ету, құқықтық тәртіп және сот реформасы бөлімі болып өзгертіліп, 1996 жылы қысқартылды. 2004 жылы Құқық қорғау қызметі бөлімі болып қайта құрылды. 2005 жылы Құқық қорғау мен сот жүйелері мәселелері бөлімі деп өзгертіліп, 2008 жылдан бастап Құқық қорғау жүйесі бөлімі деп аталады. 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының, 2019—2023 жылдары Қауіпсіздік кеңесінің құрамында болды. # [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев|Мақсұт Нәрікбаев]] (1992—1993) # Назымбек Әкімбеков (1993—1994) # Николай Белоруков (1994—1996) # Марат Әбілхатаев (2004—2006) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (2006—2007) # Ерлік Кененбаев (2007—2008) # Сейітжан Шалабаев (2008) # [[Алик Жатқамбайұлы Шпекбаев|Алик Шпекбаев]] (2008—2014) # Ерлік Кененбаев (2014—2016) # Алексей Калайчиди (2016—2019) # Қанат Сейдгапбаров (2019—2022) # Азамат Дүйсембеков (2022—2023) # Алексей Калайчиди (2023—2025) # Дәурен Ерғарин (2025 бастап) ; Мемлекеттік бақылау бөлімі 1991 жылы құрылды. 1991—1993 жылдары Ұйымдастыру-инспекторлық және аумақтық даму бөлімі, 1993—1994 жылдары Ұйымдастыру жұмысы және жергілікті әкімшіліктер бөлімі, 1994—1995 жылдары Президенттің аймақтардағы өкілдерінің тобы, 1995 жылы Ұйымдастыру-бақылау басқармасы, 2002—2004 жылдары Аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 1995—2002 және 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау бөлімі, 2005—2008 жылдары Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 2008 жылы Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-кадр жұмысы бөлімі, 2008—2023 жылдары Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды.<ref name="bakylau">[https://nomad.su/?a=3-202011040035 Из истории президентской администрации]</ref> # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (1991—1996) # [[Үсен Жетенов]] (1996) # [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] (1996—1997) # [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (1997—1998) # [[Оралбай Әбдікәрімов]] (м.а., 1998—1999) # [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (1999—2000) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2000—2002) # [[Орал Байғонысұлы Мұхамеджанов|Орал Мұхамеджанов]] (2002—2004) # Владимир Коломийцев (2004—2005) # [[Нұрлан Әбділдаұлы Ысқақов|Нұрлан Ысқақов]] (2005—2006) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2006—2007) # [[Серікжан Зиадаұлы Қанаев|Серікжан Қанаев]] (2007—2011) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2012—2014) # [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] (2014—2017) # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2017—2018) # [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (2019—2021) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2021—2022) # Ғабидолла Оспанқұлов (2022—2023) # [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] (2023—2025) # Әлихан Жамсатов (2025 бастап) ; Мемлекеттік құқық бөлімі 1990 жылы құрылды. 1992—1994 жылдары Заңнама бөлімі, 1994—1995 жылдары Заңнамалық бастамалар және құқықтық сараптау бөлімі, 1995—1996 және 2004—2008 жылдары Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі, 1996—1999 жылдары Заңнама және сот жүйесі мәселелері бөлімі деп аталды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202211070030&ysclid=mickh8jub3208302349 Они окружают президентов. Часть 2. Силовики и юристы (начало)]</ref> 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында болды. # [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]] (1990—1991) # Юрий Обрядин (1991—1992) # Сергей Тихонов (1992—1994) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (1994—1997) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (1997—1999) # [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] (1999—2000) # [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2000—2002) # [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] (2002—2004) # [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (2004—2008) # Инна Ахметова (2008—2013) # [[Әлия Ғалымжанқызы Рақышева|Әлия Рақышева]] (2013—2018) # Данияр Вагапов (2018—2020) # Қайрат Жақыпбаев (2020—2022) # Айдар Жарылғанов (2023 бастап) ; Мемлекеттік қызмет бөлімі 1990 жылы құрылып, 1994 жылға дейін Кадр бөлімі, 1995 жылға дейін Кадр саясаты бөлімі деп аталды. 1999—2004 жылдары Кадр жұмысы бөлімі, 2004—2008 жылдары Кадр саясаты бөлімі деп аталып, 2008 жылдың басында қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды. 2008 жылы қайта құрылып, 1995—1999 және 2008—2023 жылдары Мемлекеттік қызмет және кадр саясаты бөлімі деп аталды. # Геннадий Пирожников (1990—1996) # [[Александр Сергеевич Судьин|Александр Судьин]] (1996—2004) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2004—2008) # Жомарт Әбиесов (2008) # [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2008—2012) # Марат Дәуешов (2012—2019) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2019—2022) # Руслан Тұрғаналы (2022 бастап) ; Өңірлік даму мониторингі бөлімі 2025 жылы құрылды.<ref>[https://kaz.inform.kz/news/rustam-bayaliev-zhana-kizmetke-tagayindaldi-6a1fc4/ Рустам Баялиев жаңа қызметке тағайындалды]</ref> # Рустам Баялиев (2025) ; Өтініштерді қарауды бақылау бөлімі 2019 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/318626-khalyq-unine-qulaq-asady Халық үніне құлақ асады]</ref> # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2019—2020) # [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (2020—2022) # [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] (2022) # [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2022—2026) ; Сыртқы саясат бөлімі 1992 жылы Халықаралық бөлім болып құрылып, 1995 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202303140035 Они окружают президентов. Часть 3. Международники]</ref> 2004 жылы Сыртқы саясат орталығы болып қайта құрылды.<ref name="bolim1" /> 2019 жылы Сыртқы саясат және халықаралық байланыстар бөлімі, 2023 жылы Сыртқы саясат бөлімі болып өзгертілді. # [[Ғани Есенкелдіұлы Қасымов|Ғани Қасымов]] (1992—1994) # [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (1994—1995) # [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (2004—2007) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2007—2012) # Ержан Ашықбаев (2012—2013) # [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2013—2016) # [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2016—2019) # Сатыбалды Бұршақов (2019) # Дәулетбек Құсайынов (2019—2023) # [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] (2023—2025) # Жандос Иманалиев (2025 бастап) ; Цифрландыруды дамыту бөлімі 2024 жылы құрылды.<ref>[https://egemen.kz/article/369480-quat-sandalov-prezident-akimshiliginde-bolim-menhgerushisi-bolyp-taghayyndaldy Қуат Сандалов Президент Әкімшілігінде бөлім меңгерушісі болып тағайындалды]</ref> # Қуат Сандалов (2024 бастап) ; Ішкі саясат бөлімі 1992 жылы құрылды. 1994—1995, 1999—2002 жылдары Қоғамдық-саяси бөлім, 2004—2008 жылдары Әлеуметтік-саяси бөлім деп аталды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-201311150031 Министерство любви и правды]</ref> # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992—1993) # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993) # Әділ Ибраев (1993—1994) # Роза Кенжетаева (1994—1995) # Гүлша Тәңірбергенова (1995—1996) # [[Ахан Құсайынұлы Бижанов|Ахан Бижанов]] (1996—2000) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2000—2002) # [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] (2002) # Біржан Қанешев (2002—2003) # [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2003—2006) # Ардақ Досжан (2006—2008) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2008) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2008—2012) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2012—2014) # [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2014—2019) # Ғани Нығыметов (2019—2020) # Нұргүл Мауберлинова (2020—2022) # [[Болат Әнапияұлы Тілепов|Болат Тілепов]] (2022—2023) # Айжан Шайназарова (2023—2025) # Абзал Нүкенов (2025) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2025—2026) # [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] (2026 бастап) === Бұрынғы бөлімдері мен орталықтары === ; Қауіпсіздік және құқықтық тәртіп бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Алмат Байшолақов (2019—2021) # Алексей Калайчиди (2021—2023) ; Мемлекеттік басқару бөлімі 2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды. # Әлтайыр Ахметов (2019—2023) ; Стратегиялық жоспарлау бөлімі 2008 жылы құрылып, 2019 жылға дейін Стратегиялық әзірлемелер және талдау орталығы деп аталды. 2023 жылы қысқартылды. # [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2008—2011) # Эльдар Сыздықов (2011—2012) # Азамат Әбдімомынов (2012—2014) # Аяна Манасова (2014—2017) # Айдын Құлсейітов (2017—2023) # Рақымжан Ерназар (2023) ; Талдау және болжау орталығы 1993 жылы Ақпараттық-талдау орталығы болып құрылды. 1995 жылы Талдау және стратегиялық зерттеу орталығы болып өзгертіліп, 1999 жылы қысқартылды. 2004 жылы Ақпараттық-талдау орталығы қайта құрылып, 2008 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2018 жылы Талдау және болжау орталығы болып қайта құрылып, 2019 жылы қысқартылды.<ref>[https://kapital.kz/naznacheniya/74374/sozdan-tsentr-analiza-i-prognozirovaniya-administratsii-prezidenta.html Создан Центр анализа и прогнозирования Администрации Президента]</ref> # [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993—1999) # Жанай Омаров (2004) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2004—2006) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2006—2007) # [[Асқар Жұмабайұлы Шоманов|Асқар Шоманов]] (2007—2008) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2018—2019) ; Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі 1990 жылы Іс басқармасы болып құрылды. 1995—1996 жылдары Қаржылық-шаруашылық бөлім, 1996—2004 жылдары Бухгалтерия деп аталды. 2004 жылы Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі деп өзгертіліп, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1" /> # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1990—1992) # Сайлаубек Әлібеков (1992—1993) # Хайролла Қабжанов (1993—1996) # Қадырбай Нұрпейісов (1996—2008) ; Жүйелі зерттеулер орталығы 2002 жылы құрылып, 2006 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды. # Азамат Әбдімомынов (2002—2005) # Анар Мешімбаева (2005—2006) ; Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі 2004 жылы Ішкі саясат басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # Есетжан Қосубаев (2004) # Жанай Омаров (2004) # [[Серік Тұрарұлы Сейдуманов|Серік Сейдуманов]] (2004—2005) ; Сот жүйесі мәселелері бөлімі 2004 жылы Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды. # [[Мұхаметжан Ахмедияұлы Пақырдінов|Мұхамеджан Пакирдинов]] (2004) ; Конфессияаралық қатынастар бөлімі 2003 жылы құрылып, 2004 жылы қысқартылды.<ref name="bolim1">[https://nomad.su/?a=3-202510200030&ysclid=mh6mpancoe351051373 Из истории АП. Часть 2]</ref> # Алексей Кекшаев (2003) # Рәпіл Жошыбаев (2003—2004) ; Қазақстан халықтары ассамблеясымен жұмыс бөлімі 2002 жылы бірнеше ай ғана жұмыс істеді.<ref name="bolim1" /> # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2002) ; Азаматтық және кешірім жасау мәселелері бөлімі 1990 жылы құрылып, 1995 жылы қысқартылды. 1996 жылы қайта құрылып, 1999 жылы қысқартылды. # Михаил Бабушкин (1990—?) # Николай Белоруков (1996—1999) ; Наградалар бөлімі 1990 жылы құрылды. Әр жылдары Мемлекеттік наградалар бөлімі, Наградалар бөлімі деп аталды. 1996 жылы қысқартылды. # Геннадий Бердюгин (1990—1994) # Зинаида Федотова (1995—1996) # [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] (1996) ; Азаматтық бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Айткүл Байғазықызы Самақова|Айткүл Самақова]] (1996) ; Кешірім жасау бөлімі 1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. ; Қорғаныс бөлімі 1992 жылы құрылып, 1994 жылы қысқартылды. # [[Ким Серікбайұлы Серікбаев|Ким Серікбаев]] (1992—1993) # Нұрлан Тілемісов (1993—1994) ; Саяси талдау бөлімі 1992 жылы құрылып, 1993 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1992—1993) ; Мәдениет және ұлтаралық қатынастар бөлімі 1990 жылы референтура ретінде құрылып, 1991 жылы қысқартылды. 1992 жылы бөлім ретінде қайта құрылып, сол жылы қысқартылды. # [[Әбіш Кекілбайұлы]] (1990—1991) # [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992) == Президент Әкімшілігінің басқармалары == 2004 жылы 4 басқарма құрылып, 2005 жылы барлығы қысқартылды. Әр басқарманы Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары басқарып, құрамына бірнеше бөлімді жинақтады. {| class="wikitable" ! Басқарма !! Бастығы !! Басқарған уақыты !! Құрылымы |- | rowspan="2" | Мемлекеттік құқық басқармасы || [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] || 2004 || rowspan="2" | * Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі * Құқық қорғау қызметі бөлімі * Сот жүйесі мәселелері бөлімі |- | [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004—2005 |- | rowspan="2" | Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасы || [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004 || rowspan="2" | * Ұйымдастыру-бақылау бөлімі * Кадр саясаты бөлімі * Мемлекеттік инспекциясы |- | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 2004—2005 |- | Ішкі саясат басқармасы || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-саяси бөлімі * Ақпараттық-талдау орталығы * Ахуалдық орталығы * Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі * Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы |- | Экономикалық саясат басқармасы || [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] || 2004—2005 || * Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі * Жүйелі зерттеулер орталығы |} == Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері == ; Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы 2004 жылы құрылды. 2008 жылы қысқартылып, 2009 жылы қайта құрылды.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201001200039 Указ Президента Республики Казахстан от 29 декабря 2009 года №911]</ref> 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды, 2006 жылдан бастап Қауіпсіздік кеңесінің құрамына кіреді. # Нелля Жұбасова (2004—2007) # [[Мейіржан Серікұлы Машан|Мейіржан Машан]] (2007) # Алмаз Ещанов (2007—2008) # Нұрлан Жанәбілов (2010—2013) # Абзал Нүкенов (2013—2016) # Ерлан Абдақасов (2016—2021) # Данияр Есин (2021—2022) # Амангелді Омарбеков (2022—2025) # Арман Әбдірәсілов (2025 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі 2015 жылы құрылды.<ref name="bolim1" /> # [[Талғат Жеңісұлы Жанжүменов|Талғат Жанжүменов]] (2015—2016) # [[Мүслім Мұхтарұлы Алтынбаев|Мүслім Алтынбаев]] (2016—2017) # Бақыт Құрманбаев (2017—2019) # Талғат Мұхтаров (2019—2020) # Қайыргелді Есенеев (2020—2022) # Русланбек Бекжігітов (2022—2024) # Марат Аймашев (2024 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі 2015 жылы құрылып, 2023 жылға дейін Қауіпсіздіктің жалпы мәселелері бөлімі деп аталды.<ref name="bolim1" /> # Русланбек Бекжігітов (2015—2021) # Расул Оразғұлов (2021 бастап) ; Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі 1999 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау орталығы болып құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2009 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі болып қайта құрылды. # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (1999—2002) # Еркін Тұқымов (2010—2018) # Александр Суханов (2018 бастап) === Бұрынғы бөлімдері === ; Қауіпсіздік Кеңесінің Экономикалық қауіпсіздік мәселелері бөлімі 2000 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. # Рүстем Жоламан (2000—2001) == Президент кеңсесі == 1991 жылы құрылды. 1995 жылға дейін Президент хатшылығы, 2002—2004 жылдары Президент Әкімшілігінің кеңсесі деп аталды. # Владимир Шепель (1991—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # Владимир Шепель (1994—1996) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1996—2019) # Бақытжан Темірболат (м.а., 2019) # [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (2019—2022) # [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2022 бастап) 2004—2005 жылдары құрамына бірнеше бөлімді жинақтады: * Жалпы бөлім * Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі * Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі == Президенттің баспасөз қызметі == 1990 жылы Баспасөзбен байланыс және қоғамдық пікірді зерттеу бөлімі болып құрылған. 1990 жылдың соңында бөлім атауын өзгертпестен референтураға, 1991 жылы референтура қайтадан бөлімге айналды. 1992—1994 жылдары Президент баспасөз хатшысының қызметі деп аталса, 1994 жылдан бастап Президенттің баспасөз қызметі деп аталады.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202309130035&ysclid=mh6ayo0ll8549330047 Глас свыше: история должности пресс-секретаря президента]</ref> ; [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің баспасөз хатшысы]] 1990 жылдың соңында енгізілген. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990—1991) # Сейітқазы Матаев (1991—1993) # Нұрлан Дәненов (1993—1994) # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1994—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # [[Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев|Асылбек Бисенбаев]] (1998—2001) # Жанай Омаров (2001—2004) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2004—2007) # [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2007—2008) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2008—2009) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2009—2011) # [[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]] (2011—2016) # [[Айдос Ыдырысұлы Үкібай|Айдос Үкібай]] (2016—2019) # [[Берік Уәли]] (2019—2022) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2022—2023) # Нұрмұхамед Байғараев (2023) # [[Берік Уәли]] (2023—2025) # [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2025—2026) # [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2026 бастап) ; Президент баспасөз қызметінің басшысы 1990—2008 жылдары Президенттің баспасөз қызметін басқарды. # [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990) # Игорь Романов (1990—1995)<ref>[https://centrasia.org/person2.php?st=1080807196 РОМАНОВ Игорь Матвеевич]</ref> # [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1995—1996) # [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998) # Лев Тараков (1998—2002) # Есетжан Қосубаев (2002—2004) # [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2004—2008) == Президенттің протокол қызметі == 1995 жылы құрылды. 2004 жылға дейін Президенттің протокол қызметі, 2004—2021 жылдары Президент протоколы деп аталды. # [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (м.а., 1996) # [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1996—1997) # [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (1997—1999) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (1999—2006) # [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] (2006—2009) # [[Румиль Тауфикұлы Тауфиков|Румиль Тауфиков]] (2009—2015) # Мәди Атамқұлов (2015—2021) # Дмитрий Михно (2021—2023) # [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] (2023 бастап) == Президенттің Парламенттегі өкілдігі == 2001 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. # Жолымбет Бәйішев (2001—2002) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2002—2006) # Рахмет Мұқашев (2006—2007) # [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2007—2008) # [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (2008—2013) # [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] (2013—2019) # [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2019—2022) # Әмірбек Оспанбеков (2022—2026) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Жоғарғы Кеңестегі жеке өкілі 1994—1995 жылдары жұмыс істеді. # Константин Колпаков (1994—1995) ; Президенттің Парламент Сенатындағы өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Жолымбет Бәйішев (1996—2001) ; Президенттің Парламент Мәжілісіндегі өкілі 1995—2001 жылдары жұмыс істеді. # Қабылсаят Әбішев (1996—1999) # [[Бексұлтан Сәрсеков]] (1999) # Сабыр Қасымов (1999—2001) == Президент Әкімшілігінің хатшылықтары == ; Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы 1995 жылы құрылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. # [[Жүнісбек Қабыкейұлы Сұлтанмұратов|Жүнісбек Сұлтанмұратов]] (2004) # [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2004—2008) # Виктор Супрун (2008—2012) # Әнуар Омарқожаев (2012—2014) # Дастан Махаев (2014—2016) # [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] (2016) # Үмбетбай Мағзұмов (2016—2018) # Ақмарал Байтемірова (2018—2019) # Алмас Батанов (2019) # Евгений Ким (2019) # Ренат Айтаев (2019—2022) # Ринат Мұхаметқали (2022—2023) # Берік Беркімбаев (2023) # Асқар Жакенов (2023—2024) # Қаныш Төлеушин (2025—2026) # Данияр Құсайынов (2026—) === Бұрынғы хатшылықтары === ; Мемлекеттік кеңесшінің хатшылығы 1995 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. 2022 жылға дейін Мемлекеттік хатшының хатшылығы деп аталды. # Амангелді Қайырбаев (1996—2002) # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2004) # Еран Мағзұмов (2004—2008) # [[Қайрат Орынбайұлы Айтбай|Қайрат Айтбай]] (2008—2013) # Нұрлан Жанәбілов (2013—2014) # Михаил Чирков (2014) # Серік Ахмет (2014—2019) # Алмас Батанов (2019) # Жанна Құрманғалиева (2019) # Евгений Ким (2019—2021) # Мәжит Самитов (2021—2024) # Жанна Нұржанова (2024—2026) ; Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы 2004 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2005 жылға дейін Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2007 жылға дейін Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы деп аталды. # [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2004—2008) # [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] (2008—2017) # [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2017—2018) # Леонид Прокопенко (2018—2019) # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2019—2021) # Марат Әзілханов (2021—2026) ; Қауіпсіздік кеңесінің хатшылығы 1996 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.<ref>[https://nomad.su/?a=3-202510150035 К истории АП. Часть 1]</ref> # Марат Нұриев (199?—1997) # [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (1997—1999) # Біржан Қанешев (2001—2002) # [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2002—2005) # [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]] (2005—2009) # [[Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин|Қозы-Көрпеш Жаңбыршин]] (2009—2014) # Азамат Әбдімомынов (2014—2015) # Саидмұрат Тәңірберген (2015—2019) # Шоқан Елшібеков (2019—2020) # Ерлан Байтұқбаев (2020—2023) ; Президент көмекшісінің хатшылығы 1999 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. Президент көмекшісі [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратовтың]] қызметін қамтамасыз етумен айналысты. # [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (1999—2002) ; Жоғары тәртiптiлiк кеңесінің хатшылығы 1997 жылы құрылып, 1998 жылы қысқартылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003705_ Қазақстан Республикасының Жоғары тәртiптiлiк кеңесi туралы]</ref> # [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (1997—1998) ; Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес хатшылығы 1996 жылы құрылып, 1997 жылға дейін Жоғары экономикалық кеңес хатшылығы деп аталды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960002946_ Қазақстан Республикасының Президентi жанынан Жоғары экономикалық кеңес құру туралы]</ref><ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003723_ Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес мәселелерi]</ref> 1998 жылы қысқартылды. # [[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (1996–1997) ; Вице-президент хатшылығы 1991 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды. # [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1991—1992) # Константин Колпаков (1992—1994) # [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994) # [[Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов|Серік Темірболатов]] (1994—1995) # Ержан Досмұхамедов (1995—1996) == Президент Әкімшілігінің инспекциялары == ; Мемлекеттік инспекция 1993—1995 жылдары Президент жанында Бас бақылау инспекциясы жұмыс істеді. 2002 жылы Президент Әкімшілігінің Бас бақылау инспекциясы болып құрылып, сол жылы қысқартылды. 2004 жылы Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының Мемлекеттік инспекциясы болып қайта құрылып, 2005 жылы қысқартылды.<ref name="bakylau" /> # [[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] (1993) # Саят Бейсенов (1993—1995) # [[Омархан Нұртайұлы Өксікбаев|Омархан Өксікбаев]] (2002) # [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] (2004—2005) == Президент Әкімшілігінің шаруашылығы == ; Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы 1992 жылы Президент аппаратының Шаруашылық басқармасы болып құрылды. 1994 жылы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып өзгертілді. 1995 жылы Президент аппаратынан бөлініп, тікелей Президентке бағынатын [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс басқармасы]] құрылды. # [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1992—1995) == Тұңғыш Президент — Елбасы кеңсесі == 2019 жылы Тұңғыш Президент — Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] өзі туралы конституциялық заңға сәйкес құрды. Елбасына тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган мәртебесі болды, Президент әкімшілігінің құрамына кірген жоқ. 2023 жылы конституциялық заңның күші жойылуына байланысты жұмысын тоқтатты.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1900000884 Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының Кеңсесі туралы]</ref> # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (2019—2023) # Нұрлан Қаймолдаев (2023) Құрылымы: # Ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету бөлімі # Құжаттама, қаржы және кадрмен қамтамасыз ету бөлімі # Ұйымдастыру жұмыстары бөлімі # Елбасының баспасөз қызметі # Елбасының протоколы # Елбасы кеңсесі басшысының хатшылығы # Елбасы көмекшісінің хатшылығы == Президент жанындағы мекемелер == ; Президент архиві 1994 жылы құрылды. # Ғалия Қарпықова (1994—1997) # Людмила Дегитаева (1997—2004) # Владимир Шепель (2004—2014) # Борис Джапаров (2014—2018) # Жәмилә Әбдіқадырова (2018—2022) # Әлия Мұстафина (2022 бастап) ; Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі 2012 жылы Президент жанынан құрылды. 2016—2019 жылдары Ақпарат және коммуникациялар министрлігіне қарады. 2019 жылдан бастап қайтадан Президент жанында жұмыс істейді. # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2012—2016) # [[Кемелбек Бақтығұлұлы Ойшыбаев|Кемелбек Ойшыбаев]] (2016) # Евгений Кочетов (2016—2017) # Анастасия Щегорцова (2017—2018) # Руслан Әлішев (2018—2019) # Талғат Қалиев (2019—2020) # Руслан Әлішев (2020—2022) # [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2022) # [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] (2022 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты]] 1992 жылы Президент жанындағы [[КИМЭП]] университетінің құрамында құрылды. 1993 жылдан бастап жеке мекеме ретінде Президент жанында жұмыс істейді. # Өмірсерік Қасенов (1993—1997) # Лев Тараков (1997) # Алма Сұлтанғалиева (1997—1998) # [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (1998—2000) # [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (2000—2005) # Болат Сұлтанов (2005—2014) # [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2014—2017) # Зарема Шаукенова (2017—2022) # Еркін Тұқымов (2022—2025) # [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] (2025 бастап) ; Президент жанындағы [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясы]] 2022 жылы акционерлік қоғам ретінде құрылды. 2023 жылдан бастап Президент жанында жұмыс істейді. Академияны Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. # [[Күнсұлу Дальтонқызы Закария|Күнсұлу Закария]] (2023—2024) # [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев|Ақылбек Күрішбаев]] (2024 бастап) ; Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы 1994 жылы Президент жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі болып құрылды. 1998 жылы Мемлекеттік қызмет академиясы болып өзгертіліп, 2005 жылы қазіргі атауын алды. 2008 жылдан бастап оқу орнын Мемлекеттік қызмет істері агенттігі басқарады. # Нұрлан Дәненов (1994—1995) # Қайыржан Тақуов (тең директор, 1995—199?) # Кристиан Висанти (тең директор, 1995—1997)<ref>[https://journal.apa.kz/index.php/path/article/download/80/58/607&ved=2ahUKEwir4vetgKCSAxUc8LsIHV6AMPkQFnoECDoQAQ&usg=AOvVaw2QA2YFkkl8PXqnhMNliWC НВШГУ – ПЕРВАЯ ШКОЛА ПОЛИТИЧЕСКОГО МЕНЕДЖМЕНТА НЕЗАВИСИМОГО КАЗАХСТАНА]</ref> # Аманқұл Серікбаев (1998—2005) # [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] (2005—2006) # [[Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов|Әшімжан Ахметов]] (2006—2008) # Бақыт Есекина (2008—2009) # Арын Орсариев (2009—2012) # [[Болатбек Серікбайұлы Әбдірәсілов|Болатбек Әбдірәсілов]] (2012—2016) # Фатима Жақыпова (2016—2019) # Әлтайыр Ахметов (2019) # Ерлан Әбіл (2019—2025)<ref>[https://dknews.kz/ru/v-strane/42266-akademii-gosudarstvennogo-upravleniya-pri-prezidente Академии государственного управления при Президенте РК 25 лет: форум выпускников]</ref> # Азамат Жолманов (2025 бастап) === Президент жанында жұмыс істеген мекемелер === ; Президент жанындағы Қоғамдық келісім 2014 жылы Президент жанынан құрылды. 2020 жылдан бастап Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарайды. Мекеме [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның жұмысын ұйымдастырады. # [[Наталья Павловна Калашникова|Наталья Калашникова]] (2014—2016) # [[Александр Юрьевич Тараков|Александр Тараков]] (2016—2019) # Саттар Мәжитов (2019—2020) ; Тұңғыш Президент кітапханасы 2012 жылы Назарбаев орталығы болып құрылды. 2014 жылы оның негізінде Тұңғыш Президент кітапханасы құрылды. 2016 жылы оған Тұңғыш Президент музейі қосылды. 2023 жылы Тұңғыш Президент кітапханасы Президент іс басқармасына қарайтын Президенттік орталық және Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын Тұңғыш Президент музейі болып екіге бөлінді. # [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (2012—2013) # [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (м.а., 2013—2019) # [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2019—2021) # Бақытжан Темірболат (2021 бастап) ; Тұңғыш Президент музейі 2004 жылы құрылды. 2016 жылы жеке мекеме ретінде жұмысын тоқтатып, Тұңғыш Президент кітапханасына қосылды. 2023 жылдан бастап Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын корпоративтік қор ретінде жұмыс істейді. # Алма Сағынғали (2004—2016) ; Президент жанындағы Қазақстанның менеджмент, экономика және болжау институты 1992 жылы құрылды. 2003 жылдан бастап акционерлік қоғамға айналып, кейін жартылай жекешелендірілді. Мажоритарлық акционері оқу орнының басшысы [[Чан Йан Бэнг]] болса, акцияларының қалған мемлекеттік пакетін Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. Қазіргі кезде [[КИМЭП]] университеті деп аталады. # [[Чан Йан Бэнг]] (1992 бастап) == Президенттің арнайы өкілдері == ; Президенттің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі 1995 жылы енгізілді. 2008 жылға дейін Президенттің «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы арнайы өкiлi деп аталды. 2008—2009 жылдары Қызылорда облысының әкімі, 2009 жылдан бастап Қызылорда облысы әкімінің орынбасары лауазымын қатар атқарады. # [[Ерғазы Мейірғалиұлы Нұрғалиев|Ерғазы Нұрғалиев]] (1995—2004) # [[Әділбек Әлімжанұлы Басекеев|Әділбек Бәсекеев]] (2004—2008) # [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2008) # [[Болатбек Баянұлы Қуандықов|Болатбек Қуандықов]] (2008—2009) # Сәбит Қожаметов (2009—2013) # [[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев|Рзақұл Нұртаев]] (2013—2014) # Серік Қожаниязов (2014—2019) # Бақытжан Намаев (2019—2020) # Серік Сүлейменов (2020—2022) # Қайрат Нұртай (2022 бастап) ; Президенттің Ауғанстан бойынша арнаулы өкілі 2020 жылы енгізілді. Сыртқы істер министрлігінің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі қызметін қатар атқарады. # Талғат Қалиев (2020—202?) # Еркін Тұқымов (2025 бастап) === Бұрынғы өкілдері === ; Президенттің Алматы қаласындағы арнаулы өкілі 2004 жылы енгізіліп, 2005 жылы қысқартылды. # [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев|Серікбай Нұрғисаев]] (2004—2005) ; Президенттің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2021 жылы енгізіліп, 2023 жылы қысқартылды. 2022 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары лауазымын қатар атқарды. # [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыхан]] (2021—2023) ; Президенттің халықаралық экологиялық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі 2023 жылы енгізіліп, 2025 жылы қысқартылды. Президент кеңесшісі лауазымын қоса атқарды. # [[Зүлфия Болатқызы Сүлейменова|Зүлфия Сүлейменова]] (2023—2025) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]] 1mltwdukar8tncpwx1dmqy49rdoxt4u 0 767031 3634429 3519296 2026-07-25T00:24:12Z LametinoWiki 30965 3634429 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Кэтрин Коннолли | Шынайы есімі = Catherine Connolly<br />Caitríona Ní Chonghaile | Суреті = Catherine_Connolly_3_October_2024.jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = 10-[[Ирландия президенті]] | Ту = Flag of Ireland.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 11 қаңтар 2025 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Премьер = Михол Мартин | Ізашары = Майкл Хиггинс | Ізбасары = | Президент = | Титулы_2 = Төменгі палаттың спикер орынбасары | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = 23 шілде 2017 | Басқаруын аяқтады_2 = 8 қараша 2024 | Президент_2 = Шон О’Фергейл | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = Голуэй мэрі | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = маусым 2004 | Басқаруын аяқтады_3 = маусым 2005 | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Туған күні = 12.07.1957 | Туған жері = {{туғанжері|Голуэй|Голуэйде}}, [[Ирландия]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Брайан МакЕнери | Балалары = 2 | Партиясы = тәуелсіз | Білімі = Лидс университеті, Голуэй университеті, Кингс-Иннс | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = Catherine Connolly | Марапаттары = }} '''Кэтрин Коннолли''' — [[Ирландия]]ның тәуелсіз саясаткері, 2025 жылдан бастап мемлекет президенті. Осы лауазымдағы үшінші әйел. 2016 жылдан бері ол Ирландия парламентіндегі төменгі палаттың депутаты болып келеді. Ал 2020-2024 жылдары оның спикеріне орынбасар ретінде жұмыс істеді. Саяси мансабын Лейбор партиясында бастады. 1999 жылдан бастап туған қаланың мәслихатына кіреді. 2004-2005 жылдары Голуэйдің әкімі болады. 2025 жылдың 24 қазанында өткен президент сайлауында ол 63.4% жинап, жеңіске жетті.<ref>{{Cite news |last=McGee |first=Harry |last2= |date=25 October 2025 |title=Election results live: Catherine Connolly elected after landslide win and promises to be an 'inclusive president' |url=https://www.irishtimes.com/politics/2025/10/25/irish-presidential-election-count-results-catherine-connolly-heather-humphreys/ |access-date=25 October 2025 |newspaper=[[The Irish Times]] |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Үлгі:Ирландия президенттері}} [[Санат:Ирландия саясаткерлері]] [[Санат:Ирландия президенттері]] [[Санат:Саясаттағы Ирландия әйелдері]] ap0wscxwqbp0chuc9samy4rkqjlis7s 0 768462 3634291 3520589 2026-07-24T15:52:58Z 1nter pares 146705 3634291 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ларри Финк |Шынайы есімі = Laurence Fink |Сурет = Larry Fink with Valdis Dombrovskis (cropped).jpg |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 02.11.1952 |Туған жері = [[Ван-Найс]], [[Лос-Анджелес]], [[Калифорния]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Лори Вейдер |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = 3 |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Лоуренс Дуглас Финк''' ({{lang-en| Laurence Douglas Fink}}; 1952 жылғы 2 қарашада туған) — америкалық [[миллиард]]ер-[[бизнес]]мен. Ол BlackRock компаниясының тең құрылтайшысы, директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директоры болып табылады; [[BlackRock]] — АҚШ-та орналасқан халықаралық инвестициялық менеджмент корпорациясы.<ref name="Forbes.com">{{cite web |url=https://people.forbes.com/profile/laurence-d-fink/12231 |title=Profile: Laurence D. Fink |year=2010 |work=[[Forbes]] |access-date=January 26, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206092301/http://people.forbes.com/profile/laurence-d-fink/12231 |archive-date=February 6, 2010 |url-status=dead }}</ref> BlackRock — әлемдегі ең ірі активтерді басқару компаниясы, оның басқаруындағы активтер көлемі 10 триллион АҚШ долларынан асады.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/finance/blackrock-profit-rises-25-asset-growth-boosts-fee-income-2022-01-14/|title=BlackRock assets cross $10 trillion, revenue slightly misses|first1=Sohini|last1=Podder|first2=Lewis|last2=Krauskopf|date=January 14, 2022|access-date=January 18, 2022|website=Reuters.com}}</ref><ref name="Vanity">Suzanna Andrews: [http://www.vanityfair.com/business/features/2010/04/fink-201004 Larry Fink's $12 Trillion Shadow], ''Vanity Fair'', April 2010</ref> 2024 жылғы сәуірде [[Forbes]] мәліметі бойынша, Финктің жеке байлығы шамамен 1,2 миллиард АҚШ доллары деп бағаланған.<ref>{{Cite web |title=Larry Fink - 2024 Billionaires Net Worth |url=https://www.forbes.com/profile/larry-fink/ |access-date=2024-05-07 |website=Forbes |language=en}}</ref> Ол [[Дүниежүзілік экономикалық форум]]ның тең төрағасы қызметін атқарады.<ref>[https://www.weforum.org/about/leadership-and-governance "Board of Trustees"], World Economic Forum</ref> 2025 жылы [[Time]] журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның қатарына енгізді.<ref>{{Cite web |date=2025-04-16 |title=Adam Scott: The 100 Most Influential People of 2025 |url=https://time.com/collections/100-most-influential-people-2025/7273826/adam-scott/ |access-date=2025-04-16 |website=Time |language=en}}</ref> == Ерте өмірі және білімі == Финк 1952 жылғы 2 қарашада дүниеге келген.<ref>"[https://archive.today/20130118205445/http://investing.businessweek.com/research/stocks/people/person.asp?personId=402029&ticker=BLK Laurence Fink: Executive Profile & Biography]", ''[[Businessweek]]''.</ref><ref name="CEO">{{cite book|title=1000 CEOs |last1=Davidson |first1=Andrew |last2=Goldsmith |first2=Marshall |date=2009|publisher=Penguin|isbn=9780756661243 |url=https://books.google.com/books?id=ndAbs5tRmtIC&q=Fink+%221952%22+-popularly++born+Blackrock&pg=PT538}}</ref> Ол [[Калифорния]] штатындағы [[Ван-Найс]] қаласында еврей отбасында, үш баланың бірі ретінде өсті.<ref>{{Cite news |title=The demonisation of BlackRock's Larry Fink |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/1843/2023/07/27/the-demonisation-of-blackrocks-larry-fink |url-status=live |access-date=2023-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230727160636/https://www.economist.com/1843/2023/07/27/the-demonisation-of-blackrocks-larry-fink |archive-date=27 July 2023 |issn=0013-0613}}</ref> Анасы Лора (1930–2012) ағылшын тілінің профессоры болған, ал әкесі Фредерик (1925–2013) аяқкиім дүкенін иеленген.<ref name="Vanity" /> 1974 жылы Финк [[Калифорния университеті]]н (UCLA) саяси ғылымдар мамандығы бойынша бітіріп, [[Бакалавр дәрежесі|бакалавр]] дәрежесін алды.<ref name="CEO" /> Сондай-ақ Kappa Beta Phi қауымдастығының мүшесі болды.<ref>{{cite book |last=Roose |first=Kevin |date=2014 |title=Young Money: Inside the Hidden World of Wall Street's Post-Crash Recruits |location=London, UK |publisher= John Murray (Publishers), An Hachette UK Company |page=208 |isbn=978-1-47361-161-0}}</ref> 1976 жылы UCLA [[Андерсон менеджмент мектебі]]нен жылжымайтын мүлік саласы бойынша MBA дәрежесін алды.<ref name="CEO" /><ref name="Forbes: CEO Compensation">{{cite web |url= https://www.forbes.com/lists/2009/12/best-boss-09_Laurence-D-Fink_4U0F.html|title=CEO Compensation: #55 Laurence D Fink|date=April 22, 2009|work=[[Forbes]] |access-date=January 26, 2010}}</ref> == Мансабы == === 1970–2000 жылдары === Финк мансабын 1976 жылы [[Нью-Йорк]]те орналасқан [[First Boston]] инвестициялық банкінде бастады.<ref>{{Cite news|last=Wigglesworth|first=Robin|date=2021-10-07|title=The ten trillion dollar man: how Larry Fink became king of Wall St|work=Financial Times|url=https://www.ft.com/content/7dfd1e3d-e256-4656-a96d-1204538d75cd|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028054039/https://www.ft.com/content/7dfd1e3d-e256-4656-a96d-1204538d75cd|archive-date=October 28, 2021|url-access=subscription|url-status=bot: unknown|access-date=2021-10-28}}</ref> Ол бұл жерде ипотекалық бағалы қағаздармен жұмыс істеген алғашқы трейдерлердің бірі болды және уақыт өте келе банктің облигациялар бөлімін басқарды.<ref name="Fink Center for Finance & Investments">{{cite web|url=http://www.anderson.ucla.edu/x20552.xml|title=Profile: Laurence D. Fink (MBA '76)|year=2010|work=Fink Center for Finance & Investments|publisher=UCLA|access-date=January 26, 2010|location=Los Angeles|archive-url=https://web.archive.org/web/20120524164722/http://www.anderson.ucla.edu/x20552.xml|archive-date=May 24, 2012|url-status=dead}}</ref> First Boston компаниясында Финк басқарма комитетінің мүшесі, басқарушы директор және Taxable Fixed Income бөлімінің тең жетекшісі қызметтерін атқарды. Сондай-ақ ол Қаржылық фьючерстер мен опциондар бөлімін құрды әрі Ипотекалық және жылжымайтын мүлік өнімдері тобының жетекшісі болды.<ref>{{Cite web |date=2011-07-13 |title=Laurence Fink - News, Articles, Biography, Photos - WSJ.com |url=http://topics.wsj.com/person/F/laurence-d-fink/375 |access-date=2024-01-19 |archive-date=July 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713145456/http://topics.wsj.com/person/F/laurence-d-fink/375 |url-status=bot: unknown }}</ref> 2010 жылы [[Vanity Fair]] хабарлағандай, Финк First Boston-ның активтерін шамамен 1 миллиард долларға ұлғайтты.<ref name="Vanity" /> Ол банкте табысты болғанымен, 1986 жылы пайыздық мөлшерлемелер туралы қате болжамының салдарынан оның бөлімі 100 миллион доллар шығынға ұшырады.<ref name="Vanity" /> Бұл тәжірибе оған клиенттердің қаражатын басқарумен қатар тәуекелдерді кешенді түрде басқаруды да енгізетін компания құру жөнінде шешім қабылдауға әсер етті.<ref name="Vanity" /> 1988 жылы [[The Blackstone Group]] құрамындағы корпоративтік құрылым аясында Финк BlackRock компаниясының тең құрылтайшысы болып, оның директоры және [[бас атқарушы директор]]ы қызметін атқарды. 1994 жылы [[BlackRock]] Blackstone-нан бөлінген кезде Финк өз қызметтерін сақтап қалды,<ref name="Vanity" /> ал 1998 жылы BlackRock толық тәуелсіз компанияға айналғаннан кейін директорлар кеңесінің төрағасы болды. Компаниядағы өзге қызметтеріне директорлар кеңесінің төрағасы, атқарушы және жетекшілік комитеттердің төрағасы, корпоративтік кеңестің төрағасы және жаһандық клиенттер комитетінің тең төрағасы лауазымдары кірді.<ref name="WSJ">"[http://topics.wsj.com/person/F/laurence-d-fink/375 Laurence Fink - News, Articles, Biography, Photos - WSJ.com]", ''[[Wall Street Journal]]''. Retrieved October 14, 2011.</ref> BlackRock 1999 жылы ашық акционерлік қоғамға айналды (IPO өткізілді).<ref name=corporate-history>{{cite web |url=https://www.pnc.com/webapp/unsec/NCProductsAndService.do?siteArea=/pnccorp/PNC/Home/About+PNC/Our+Organization/Corporate+History |title=Corporate History |access-date=March 22, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517183033/https://www.pnc.com/webapp/unsec/NCProductsAndService.do?siteArea=%2Fpnccorp%2FPNC%2FHome%2FAbout+PNC%2FOur+Organization%2FCorporate+History |archive-date=May 17, 2012 }}</ref> === 2000-жылдары === [[Image:finkcalatrava.jpg|thumb|right|Финк (оң жақтан үшінші), 2010 жылдың сәуірінде [[Вудро Вильсон сыйлығы]]н алып жатыр.]] 2003 жылы Финк Нью-Йорк қор биржасының жетекшісі Ричард Грассоның отставкасына қатысты келіссөздерге көмектесті; Грассо 190 миллион доллар көлеміндегі сыйақысы үшін кеңінен сынға алынған болатын.<ref name="Vanity" /> 2006 жылы Финк [[Merrill Lynch Investment Managers]] компаниясымен бірігуді басқарды, бұл мәміле BlackRock-тың активтер портфелін екі есе ұлғайтты.<ref name="CEO" /> Сол жылы BlackRock-тың Манхэттендегі [[Stuyvesant Town–Peter Cooper Village]] тұрғын үй кешенін 5,4 миллиард долларға сатып алуы АҚШ тарихындағы ең ірі тұрғын үй жылжымайтын мүлік мәмілесі болды. Жоба дефолтқа ұшыраған кезде BlackRock клиенттері қаржыларын жоғалтты; олардың арасында шамамен 500 миллион доллар жоғалтқан Калифорнияның Зейнетақы және Республикалық жүйесі де болды.<ref name="Vanity" /> АҚШ үкіметі 2008 жылғы қаржы дағдарасынан кейін қалпына келу шараларына көмектесу үшін BlackRock компаниясымен келісімшарт жасады. Финктің жоғары лауазымды мемлекеттік шенеуніктермен бұрыннан келе жатқан байланыстары үкіметтің бәсекесіз негізде берген келісімшарттарына қатысты мүдделер қақтығысы жөнінде сұрақтар туғызды.<ref name="Vanity" /> BlackRock-тың бұл келісімшарты Обаманың алғашқы Қаржы министрі [[Тимоти Гайтнер]]мен және Обаманың экономикалық қалпына келтіру командасының басқа мүшелерімен байланыс орнатуына әкелді.<ref>{{Cite magazine|last=Andrews|first=Suzanna|title=Larry Fink's $12 Trillion Shadow|url=https://www.vanityfair.com/news/2010/04/fink-201004|access-date=2020-06-12|magazine=Vanity Fair|language=en-us}}</ref> 2016 жылы Финк [[Хиллари Клинтон]] президент болып сайланған жағдайда Қаржы министрі болуды қалағаны хабарланды.<ref>{{Cite web|last=VerHage|first=Julie|date=2016-01-09|title=BlackRock's Fink Hoping Hillary is Ticket to Treasury Post|url=https://www.foxbusiness.com/features/blackrocks-fink-hoping-hillary-is-ticket-to-treasury-post|access-date=2020-06-12|website=FOXBusiness|language=en-US}}</ref> BlackRock компаниясы сондай-ақ атқарушы билік бөлімінде қызмет атқарған көптеген бұрынғы шенеуніктерді жұмысқа алған,<ref name="blackrocktransparencyproject.org">{{Cite web|title=The BlackRock Revolving Door – BlackRock Transparency Project|url=https://blackrocktransparencyproject.org/2018/06/27/the-blackrock-revolving-door/|access-date=2020-06-12|website=blackrocktransparencyproject.org|archive-date=June 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612173635/https://blackrocktransparencyproject.org/2018/06/27/the-blackrock-revolving-door/|url-status=dead}}</ref> бұл оның федералдық үкіметпен байланысын күшейтті.<ref name="blackrocktransparencyproject.org"/> 2009 жылдың желтоқсанында BlackRock Barclays Global Investors компаниясын сатып алды, осыдан кейін компания әлемдегі ең ірі активтерді басқару фирмасына айналды.<ref name="Vanity" /> Үлкен ықпалына қарамастан, Финк жалпы жұртқа кең танымал емес, тек CNBC-дегі тұрақты қатысулары арқылы белгілі.<ref name="Vanity" /> BlackRock 2010 жылы Финкке 23,6 миллион доллар,<ref name="The Wall Street Journal/Hay Group Survey of CEO Compensation">{{cite web|url=http://graphicsweb.wsj.com/php/CEOPAY11.html#top|title=The Wall Street Journal/Hay Group Survey of CEO Compensation|date=May 8, 2011|work=The Wall Street Journal|access-date=October 14, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111016172836/http://graphicsweb.wsj.com/php/CEOPAY11.html#top|archive-date=October 16, 2011|url-status=dead}}</ref> ал 2021 жылы 36 миллион доллар төледі.<ref>{{Cite news |last=Vandevelde |first=Mark |date=2022-04-14 |title=BlackRock chief executive Larry Fink's pay rose to $36mn in 2021 |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/f9cffe7f-ab54-456d-a126-fbe43373ebb0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415115004/https://www.ft.com/content/f9cffe7f-ab54-456d-a126-fbe43373ebb0 |archive-date=April 15, 2022 |url-access=subscription |url-status=bot: unknown |access-date=2022-04-15 }}</ref> 2016 жылға қарай BlackRock басқаруындағы активтер көлемі 5 триллион долларға жетіп, компанияның 27 елде 12 000 қызметкері болды.<ref>[https://www.nytimes.com/2016/09/18/business/dealbook/at-blackrock-shaping-the-shifts-in-power.html?hp&action=click&pgtype=Homepage&clickSource=story-heading&module=second-column-region&region=top-news&WT.nav=top-news BlackRock shapes shifts] NYTimes, September 16, 2016</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.blackrock.com/corporate/en-us/about-us|title=About Us {{!}} BlackRock|website=BlackRock|language=en-US|access-date=February 23, 2018}}</ref> 2016 жылы Финк Нью-Йорк қаласында ABANA Achievement Award марапатын алды. Бұл марапат банк ісі мен қаржы саласындағы үздік көшбасшылықты көрсеткен, сондай-ақ АҚШ пен Таяу Шығыс және Солтүстік Африка арасындағы кәсіби ынтымақтастықты дамытуға үлес қосқан тұлғаларға беріледі.<ref>{{Cite web|url=https://www.abana.co/events/all/2016-abana-achievement-award-dinner-and-conference/|title=2016 ABANA Achievement Award Dinner|website=ABANA|language=en-US|access-date=February 23, 2018}}</ref> 2018 жылы Финк [[Forbes]] журналының «Әлемдегі ең ықпалды адамдар» тізімінде 28-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/larry-fink/|title=Larry Fink|website=Forbes|language=en|access-date=2019-01-15}}</ref> 2020 жылғы коронавирус пандемиясы кезінде Федералдық резерв жүйесі 2008 жылғыдай жағдай қайталанып, проблемалық активтерді сатып алуға көмектесу үшін BlackRock компаниясына жүгінді.<ref>{{Cite news|last1=Zuckerman|first2=Dawn |last2=Lim |first1=Gregory|date=2020-05-10|title=Big Money Managers Take Lead Role in Managing Coronavirus Stimulus|language=en-US|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/big-money-managers-take-lead-role-in-managing-coronavirus-stimulus-11589130185|access-date=2020-06-12|issn=0099-9660}}</ref> 2024 жылғы президенттік сайлау қарсаңында Финк қаржы нарықтары үшін Дональд Трамптың не Камала Харристің сайлауда жеңуінің «шын мәнінде маңызды емес» екенін айтты.<ref>{{Cite news |last=Wells |first=Peter |last2=Kelly |first2=Maxine |last3=Wheatley |first3=Jonathan |last4=Orr |first4=Robert |last5=Sandlund |first5=William |last6=Kerr |first6=Jaren |last7=White |first7=Alexandra |date=2024-10-21 |title=News updates from October 21: Disney names James Gorman as chair; China cuts lending rates |url=https://www.ft.com/content/c27edc91-ef73-4008-826e-376b941186ab |work=Financial Times}}</ref><ref>{{Cite news |last=Luce |first=Edward |date=2024-10-25 |title=Larry Fink is so wrong about 2024 |url=https://www.ft.com/content/48fe5ade-55f1-4482-b565-e74479f3db2b |work=Financial Times}}</ref> 2025 жылдың наурызында, Трамп әкімшілігінің қадамдары аясында АҚШ акциялары бірнеше апта бойы нашар көрсеткіш танытқаннан кейін, Финк «протекционизм күшпен қайта оралды» деп мәлімдеді.<ref>{{Cite news |last=Platt |first=Eric |date=2025-03-31 |title=Larry Fink warns 'protectionism has returned with force' as Trump tariffs loom |url=https://www.ft.com/content/6e1783ef-8e05-446b-be23-6458c6e80dfa |work=Financial Times}}</ref> == Марапаттары == * 2007 — American Academy of Achievement ұйымының Golden Plate Award сыйлығы<ref>{{cite web|title= Golden Plate Awardees of the American Academy of Achievement |website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#business}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://achievement.org/summit/2007/|title=2007|website=Academy of Achievement|access-date=January 18, 2022}}</ref> * 2015 — Appeal of Conscience Award марапаты<ref>{{cite press release|title= Appeal of Conscience Foundation to Honor Laurence D. Fink, Chairman and Chief Executive Officer of BlackRock, with 2015 Appeal of Conscience Award| publisher= Cision PR Newswire | url= https://www.prnewswire.com/news-releases/appeal-of-conscience-foundation-to-honor-laurence-d-fink-chairman-and-chief-executive-officer-of-blackrock-with-2015-appeal-of-conscience-award-300142250.html}}</ref> * 2015 — Americas Society Gold Medal марапаты<ref>{{cite web|title= Americas Society 35th Annual Spring Party Honoring Miguel Alemán Velasco and Laurence D. Fink| publisher= Americas Society / Council of the Americas| url= https://www.as-coa.org/articles/americas-society-35th-annual-spring-party-honoring-miguel-alem%C3%A1n-velasco-and-laurence-d}}</ref> * 2016 — UCLA Medal марапаты<ref>{{cite web|title= BlackRock chairman Laurence Fink receives UCLA Medal| publisher= UCLA Newsroom | url= https://newsroom.ucla.edu/releases/blackrock-chairman-laurence-fink-receives-ucla-medal}}</ref> * 2019 — Charles Schwab Financial Innovation Award марапаты<ref>{{cite web|title= Museum of American Finance to Honor Laurence D. Fink and Dr. Janet Yellen at 2019 Gala| publisher= Museum of American Finance | url= https://www.moaf.org/news/press_releases/2019-01-02-museum-of-american-finance-to-honor-laurence-d-fink-and-dr-janet-yellen-at-2019-gala}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің менеджмент мектебінің түлектері]] [[Санат:Лос-Анджелестегі Калифорния университетінің түлектері]] [[Санат:АҚШ қаржыгерлері]] [[Санат:АҚШ миллиардерлері]] 1rhfli8lm7fmlainb3z6p6td682j15f 0 772252 3634537 3582083 2026-07-25T07:03:29Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634537 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == Медаль КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1938 жылғы 17 қазандағы «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалін тағайындау туралы Жарлығымен бекітілді. Медаль туралы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-Шаруа Қызыл Армиясының, Әскери-Теңіз Флотының және шекара әскерлерінің қатардағы, командалық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-Шаруа Қызыл Армиясының, Әскери-Теңіз Флотының және шекара әскерлерінің қатарында болмаса да, Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып көрсеткен шебер, бастамашыл және батыл әрекеттері арқылы майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен тұлғалар марапатталады».'' === Медаль келесі еңбегі сіңген тұлғаларға табысталды === * ұрыста көрсеткен шебер, бастамашыл және батыл әрекеттері үшін, әскери бөлімше мен бөлімнің жауынгерлік тапсырмаларын табысты орындауына ықпал еткені үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси дайындықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен бөлімшелердің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз еткені және мерзімді әскери қызмет өткеру барысында басқа да еңбегі үшін; * неміс басқыншыларына қарсы күрес майданында командованиенің жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. == Медальді тағу ережелері == Лентасының түсі және марапаттық тақшадағы орны КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының [[1943 жыл]]ғы [[19 маусым]]дағы «КСРО ордендері мен медальдарының үлгілері мен ленталарының сипаттамасын және ордендер мен медальдарды, орден ленталары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. [[1944 жыл]]ғы [[4 маусым]]нан [[1957 жыл]]ғы [[14 қыркүйек]]ке дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл Армия, Әскери-Теңіз Флоты, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдары қатарында он жыл қызмет өткергені үшін де тапсырылды. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі 31–32,5 мм болатын (шығарылған жылына байланысты) дұрыс дөңгелек пішінді. Медальдің алдыңғы беті ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм болатын жиекпен қоршалған. Артқы беті тегіс. 1947 жылға дейін медальдің кері бетіне (реверсіне) сериялық нөмір соғылып отырды. Алайда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы Секретариатының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері медалін қоспағанда, КСРО-ның медальдарын одан әрі нөмірсіз дайындау жүргізіледі» деп белгіленді. Мұндай медальдардың құлақшасы медальонмен бірге біртұтас етіп соғылды. Медаль құлақша мен сақина арқылы сұр түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның екі шетінде ені 2 мм болатын екі бойлық алтын түсті жолақ бар. Лентаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті лентамен қапталған төртбұрышты тағанда табысталған. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] 514l8d943qpbzuv3zl7fe47qinwxbhi 3634538 3634537 2026-07-25T07:25:29Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634538 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. Медальді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметші медалмен марапатталды. № 1 медалі КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің барлау-диверсиялық тобының құрамында Испаниядағы азамат соғысына қатысқан Л. П. Василевскийге табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медальді тағу ережелері == Лентасының түсі және марапаттық тақшадағы орны КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының [[1943 жыл]]ғы [[19 маусым]]дағы «КСРО ордендері мен медальдарының үлгілері мен ленталарының сипаттамасын және ордендер мен медальдарды, орден ленталары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. [[1944 жыл]]ғы [[4 маусым]]нан [[1957 жыл]]ғы [[14 қыркүйек]]ке дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл Армия, Әскери-Теңіз Флоты, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдары қатарында он жыл қызмет өткергені үшін де тапсырылды. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі 31–32,5 мм болатын (шығарылған жылына байланысты) дұрыс дөңгелек пішінді. Медальдің алдыңғы беті ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм болатын жиекпен қоршалған. Артқы беті тегіс. 1947 жылға дейін медальдің кері бетіне (реверсіне) сериялық нөмір соғылып отырды. Алайда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы Секретариатының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері медалін қоспағанда, КСРО-ның медальдарын одан әрі нөмірсіз дайындау жүргізіледі» деп белгіленді. Мұндай медальдардың құлақшасы медальонмен бірге біртұтас етіп соғылды. Медаль құлақша мен сақина арқылы сұр түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның екі шетінде ені 2 мм болатын екі бойлық алтын түсті жолақ бар. Лентаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті лентамен қапталған төртбұрышты тағанда табысталған. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] rv39ofxjtrhszx3pp7dcb9h8sn3yyj0 3634539 3634538 2026-07-25T07:32:12Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634539 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметші медалмен марапатталды. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медальді тағу ережелері == Лентасының түсі және марапаттық тақшадағы орны КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының [[1943 жыл]]ғы [[19 маусым]]дағы «КСРО ордендері мен медальдарының үлгілері мен ленталарының сипаттамасын және ордендер мен медальдарды, орден ленталары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. [[1944 жыл]]ғы [[4 маусым]]нан [[1957 жыл]]ғы [[14 қыркүйек]]ке дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл Армия, Әскери-Теңіз Флоты, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдары қатарында он жыл қызмет өткергені үшін де тапсырылды. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі 31–32,5 мм болатын (шығарылған жылына байланысты) дұрыс дөңгелек пішінді. Медальдің алдыңғы беті ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм болатын жиекпен қоршалған. Артқы беті тегіс. 1947 жылға дейін медальдің кері бетіне (реверсіне) сериялық нөмір соғылып отырды. Алайда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы Секретариатының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері медалін қоспағанда, КСРО-ның медальдарын одан әрі нөмірсіз дайындау жүргізіледі» деп белгіленді. Мұндай медальдардың құлақшасы медальонмен бірге біртұтас етіп соғылды. Медаль құлақша мен сақина арқылы сұр түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның екі шетінде ені 2 мм болатын екі бойлық алтын түсті жолақ бар. Лентаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті лентамен қапталған төртбұрышты тағанда табысталған. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] t9yi19w82toziqtxqitof4vif1d4vkd 3634540 3634539 2026-07-25T07:37:42Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634540 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медальді тағу ережелері == Лентасының түсі және марапаттық тақшадағы орны КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының [[1943 жыл]]ғы [[19 маусым]]дағы «КСРО ордендері мен медальдарының үлгілері мен ленталарының сипаттамасын және ордендер мен медальдарды, орден ленталары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. [[1944 жыл]]ғы [[4 маусым]]нан [[1957 жыл]]ғы [[14 қыркүйек]]ке дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл Армия, Әскери-Теңіз Флоты, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдары қатарында он жыл қызмет өткергені үшін де тапсырылды. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі 31–32,5 мм болатын (шығарылған жылына байланысты) дұрыс дөңгелек пішінді. Медальдің алдыңғы беті ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм болатын жиекпен қоршалған. Артқы беті тегіс. 1947 жылға дейін медальдің кері бетіне (реверсіне) сериялық нөмір соғылып отырды. Алайда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы Секретариатының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері медалін қоспағанда, КСРО-ның медальдарын одан әрі нөмірсіз дайындау жүргізіледі» деп белгіленді. Мұндай медальдардың құлақшасы медальонмен бірге біртұтас етіп соғылды. Медаль құлақша мен сақина арқылы сұр түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның екі шетінде ені 2 мм болатын екі бойлық алтын түсті жолақ бар. Лентаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті лентамен қапталған төртбұрышты тағанда табысталған. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] 954orkz5bwaaq1bl4gy3acvwi8n9xnr 3634541 3634540 2026-07-25T07:39:47Z Орел Карл 81620 /* Медальді тағу ережелері */ 3634541 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі 31–32,5 мм болатын (шығарылған жылына байланысты) дұрыс дөңгелек пішінді. Медальдің алдыңғы беті ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм болатын жиекпен қоршалған. Артқы беті тегіс. 1947 жылға дейін медальдің кері бетіне (реверсіне) сериялық нөмір соғылып отырды. Алайда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы Секретариатының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері медалін қоспағанда, КСРО-ның медальдарын одан әрі нөмірсіз дайындау жүргізіледі» деп белгіленді. Мұндай медальдардың құлақшасы медальонмен бірге біртұтас етіп соғылды. Медаль құлақша мен сақина арқылы сұр түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның екі шетінде ені 2 мм болатын екі бойлық алтын түсті жолақ бар. Лентаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті лентамен қапталған төртбұрышты тағанда табысталған. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] g0q4jvxuiw96h7x2jprytoy1pmd2bcf 3634542 3634541 2026-07-25T07:40:15Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634542 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі 31–32,5 мм болатын (шығарылған жылына байланысты) дұрыс дөңгелек пішінді. Медальдің алдыңғы беті ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм болатын жиекпен қоршалған. Артқы беті тегіс. 1947 жылға дейін медальдің кері бетіне (реверсіне) сериялық нөмір соғылып отырды. Алайда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы Секретариатының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері медалін қоспағанда, КСРО-ның медальдарын одан әрі нөмірсіз дайындау жүргізіледі» деп белгіленді. Мұндай медальдардың құлақшасы медальонмен бірге біртұтас етіп соғылды. Медаль құлақша мен сақина арқылы сұр түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның екі шетінде ені 2 мм болатын екі бойлық алтын түсті жолақ бар. Лентаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті лентамен қапталған төртбұрышты тағанда табысталған. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] q6mk0jxw7t0ja8hqeq1brnyb48ezn9r 3634543 3634542 2026-07-25T07:40:28Z Орел Карл 81620 /* Медалді тағу ережелері */ 3634543 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі 31–32,5 мм болатын (шығарылған жылына байланысты) дұрыс дөңгелек пішінді. Медальдің алдыңғы беті ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм болатын жиекпен қоршалған. Артқы беті тегіс. 1947 жылға дейін медальдің кері бетіне (реверсіне) сериялық нөмір соғылып отырды. Алайда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумы Секретариатының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері медалін қоспағанда, КСРО-ның медальдарын одан әрі нөмірсіз дайындау жүргізіледі» деп белгіленді. Мұндай медальдардың құлақшасы медальонмен бірге біртұтас етіп соғылды. Медаль құлақша мен сақина арқылы сұр түсті жібек муар лентамен қапталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Лентаның екі шетінде ені 2 мм болатын екі бойлық алтын түсті жолақ бар. Лентаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті лентамен қапталған төртбұрышты тағанда табысталған. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] 9o58404smguc58xr2vlrq584x9u3rxi 3634560 3634543 2026-07-25T07:53:24Z Орел Карл 81620 /* Медальдің сипаттамасы */ 3634560 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі шығарылған жылына қарай 31–32,5 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінге ие. Медалдің беткі жағы ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм ернеумен жиектелген. Медальдің артқы жағы тегіс. 1947 жылға дейін медалдің артқы жағына реттік нөмір соғылып отырды. Алайда, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасы Хатшылығының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері „Орақ пен Балға“ медалін қоспағанда, КСРО медалдарын одан әрі дайындау нөмір соқпай жүзеге асырылсын» деп белгіленді. Мұндай медальдердің құлақшасы медальонмен бірге тұтас мөрленіп дайындалды. Медаль құлақшасы мен шығыршық арқылы сұр түсті қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның екі жиегі бойымен ені 2 мм болатын алтын түсті екі бойлық жолақ орналасқан. Таспаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті таспамен тысталған төртбұрышты тағанмен табысталды. === Бет жағы === Медальдің беткі жағында жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен ойыңқы әріптермен жазылған, лағыл-қызыл түсті эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) жазуы жазылған. «КСРО» жазуының ені — 6 мм, әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Ортаңғы бөлігінде үш жолдан тұратын шығыңқы «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ»}}) жазуы бейнеленген. Әріптерінің биіктігі — 3 мм. Жазудың төменгі жағында бекітілген мылтық сүңгісі мен босатылған қайысбауы бар Мосин мылтығының офицерлік қылышпен айқастырылған шығыңқы бейнесі орналасқан. Сүңгісімен бірге мылтықтың ұзындығы — 23,2 мм, қылыштың ұзындығы — 20 мм. === Артқы жағы === Ешқандай жазулар мен бейнелер жоқ. Төменгі бөлігінде көлденеңінен марапаттың реттік нөмірі соғылған. === Өндіріс материалы === Медал 925 сынамалы күмістен дайындалды. Медал құрамындағы күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 18,22 г. Тағансыз медалдің жалпы салмағы — 19,725±1,3 г. == Марапатталғандар == Барлығы марапатталған саны: 5 210 078. Медальмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелқұмұлы Екі рет: * Асанов, Даир Асанович * Багаев, Николай Николаевич * Вейцман, Самуил Гдальевич * Дёмин, Павел Карпович * Залгаллер, Виктор Абрамович * Красавин, Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин, Алексей Дмитриевич * Островский, Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов, Иван Дмитриевич * Суховский, Иван Николаевич * Рыжанков, Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков, Иван Афанасьевич * Фабричников, Аркадий Андреевич * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев * Носенкис, Борис Иосифович «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас кавалері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андрейұлы Алёшков|Сергей Алёшков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] cvi0fnc4jcdm1w85jvn9zeli0p5cwpa 3634604 3634560 2026-07-25T08:04:26Z Орел Карл 81620 /* Марапатталғандар */ 3634604 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі шығарылған жылына қарай 31–32,5 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінге ие. Медалдің беткі жағы ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм ернеумен жиектелген. Медальдің артқы жағы тегіс. 1947 жылға дейін медалдің артқы жағына реттік нөмір соғылып отырды. Алайда, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасы Хатшылығының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері „Орақ пен Балға“ медалін қоспағанда, КСРО медалдарын одан әрі дайындау нөмір соқпай жүзеге асырылсын» деп белгіленді. Мұндай медальдердің құлақшасы медальонмен бірге тұтас мөрленіп дайындалды. Медаль құлақшасы мен шығыршық арқылы сұр түсті қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның екі жиегі бойымен ені 2 мм болатын алтын түсті екі бойлық жолақ орналасқан. Таспаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті таспамен тысталған төртбұрышты тағанмен табысталды. === Бет жағы === Медальдің беткі жағында жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен ойыңқы әріптермен жазылған, лағыл-қызыл түсті эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) жазуы жазылған. «КСРО» жазуының ені — 6 мм, әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Ортаңғы бөлігінде үш жолдан тұратын шығыңқы «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ»}}) жазуы бейнеленген. Әріптерінің биіктігі — 3 мм. Жазудың төменгі жағында бекітілген мылтық сүңгісі мен босатылған қайысбауы бар Мосин мылтығының офицерлік қылышпен айқастырылған шығыңқы бейнесі орналасқан. Сүңгісімен бірге мылтықтың ұзындығы — 23,2 мм, қылыштың ұзындығы — 20 мм. === Артқы жағы === Ешқандай жазулар мен бейнелер жоқ. Төменгі бөлігінде көлденеңінен марапаттың реттік нөмірі соғылған. === Өндіріс материалы === Медал 925 сынамалы күмістен дайындалды. Медал құрамындағы күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 18,22 г. Тағансыз медалдің жалпы салмағы — 19,725±1,3 г. == Марапатталғандар == Медалмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелкумович * Финкельштейн Матвей Григорьевич * Асанов Дайыр Асанұлы * Багаев Николай Николаевич * Вейцман Самуил Гдальевич * Дёмин Павел Карпович * Залгаллер Виктор Абрамович * Красавин Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин Алексей Дмитриевич * Островский Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов Иван Дмитриевич * Суховский Иван Николаевич * Рыжанков Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков Иван Афанасьевич * Фабричников Аркадий Андреевич * Носенкис Борис Иосифович * Озолин Ян Петрович (1942, 1943, 1944). Сондай-ақ, «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен және 3-дәрежелі Даңқ орденімен марапатталған. * Табаков, Павел Павлович (1944, 1944, 1945). Сондай-ақ ол екі мәрте «Ерлігі үшін» медалімен (1944, 1944), «[[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|Кенигсбергті алғаны үшін]]», «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медальдарымен және [[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз орденімен]] (1945) марапатталған.. * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас иегері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андреевич Алешков|Сергей Алешков]] болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] ey2sepgr3pgdojjipaklx8da2mgyvf3 3634605 3634604 2026-07-25T08:06:33Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3634605 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі шығарылған жылына қарай 31–32,5 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінге ие. Медалдің беткі жағы ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм ернеумен жиектелген. Медальдің артқы жағы тегіс. 1947 жылға дейін медалдің артқы жағына реттік нөмір соғылып отырды. Алайда, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасы Хатшылығының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері „Орақ пен Балға“ медалін қоспағанда, КСРО медалдарын одан әрі дайындау нөмір соқпай жүзеге асырылсын» деп белгіленді. Мұндай медальдердің құлақшасы медальонмен бірге тұтас мөрленіп дайындалды. Медаль құлақшасы мен шығыршық арқылы сұр түсті қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның екі жиегі бойымен ені 2 мм болатын алтын түсті екі бойлық жолақ орналасқан. Таспаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті таспамен тысталған төртбұрышты тағанмен табысталды. === Бет жағы === Медальдің беткі жағында жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен ойыңқы әріптермен жазылған, лағыл-қызыл түсті эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) жазуы жазылған. «КСРО» жазуының ені — 6 мм, әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Ортаңғы бөлігінде үш жолдан тұратын шығыңқы «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ»}}) жазуы бейнеленген. Әріптерінің биіктігі — 3 мм. Жазудың төменгі жағында бекітілген мылтық сүңгісі мен босатылған қайысбауы бар Мосин мылтығының офицерлік қылышпен айқастырылған шығыңқы бейнесі орналасқан. Сүңгісімен бірге мылтықтың ұзындығы — 23,2 мм, қылыштың ұзындығы — 20 мм. === Артқы жағы === Ешқандай жазулар мен бейнелер жоқ. Төменгі бөлігінде көлденеңінен марапаттың реттік нөмірі соғылған. === Өндіріс материалы === Медал 925 сынамалы күмістен дайындалды. Медал құрамындағы күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 18,22 г. Тағансыз медалдің жалпы салмағы — 19,725±1,3 г. == Марапатталғандар == Медалмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелкумович * Финкельштейн Матвей Григорьевич * Асанов Дайыр Асанұлы * Багаев Николай Николаевич * Вейцман Самуил Гдальевич * Дёмин Павел Карпович * Залгаллер Виктор Абрамович * Красавин Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин Алексей Дмитриевич * Островский Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов Иван Дмитриевич * Суховский Иван Николаевич * Рыжанков Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков Иван Афанасьевич * Фабричников Аркадий Андреевич * Носенкис Борис Иосифович * Озолин Ян Петрович (1942, 1943, 1944). Сондай-ақ, «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен және 3-дәрежелі Даңқ орденімен марапатталған. * Табаков, Павел Павлович (1944, 1944, 1945). Сондай-ақ ол екі мәрте «Ерлігі үшін» медалімен (1944, 1944), «[[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|Кенигсбергті алғаны үшін]]», «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медальдарымен және [[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз орденімен]] (1945) марапатталған.. * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас иегері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андреевич Алешков|Сергей Алешков]] болды. == Әдебиет == * Ордена и медали СССР / Сост. Г. И. Гребенникова, Р. С. Каткова. — М.: Планета, 1982. * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20150831211722/http://onagradah.ru/medal-za-boevye-zaslugi/ Медаль «За боевые заслуги»] // портал «Онаградах.ру» * ''Олег Деревянко, Валерий Дуров.'' [https://web.archive.org/web/20131203014127/http://www.bratishka.ru/archiv/2001/7/2001_7_8.php Награды: Медаль «За боевые заслуги»] // Братишка. — 2001. — № 7—8 (43—44). * [http://mondvor.narod.ru/MBz.html Медали и ордена СССР] // mondvor.narod.ru == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] 8vndzd8jqg0vlyzqebtusdb8hnfqdrs 3634607 3634605 2026-07-25T08:07:40Z Орел Карл 81620 /* Сілтеме */ 3634607 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі шығарылған жылына қарай 31–32,5 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінге ие. Медалдің беткі жағы ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм ернеумен жиектелген. Медальдің артқы жағы тегіс. 1947 жылға дейін медалдің артқы жағына реттік нөмір соғылып отырды. Алайда, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасы Хатшылығының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері „Орақ пен Балға“ медалін қоспағанда, КСРО медалдарын одан әрі дайындау нөмір соқпай жүзеге асырылсын» деп белгіленді. Мұндай медальдердің құлақшасы медальонмен бірге тұтас мөрленіп дайындалды. Медаль құлақшасы мен шығыршық арқылы сұр түсті қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның екі жиегі бойымен ені 2 мм болатын алтын түсті екі бойлық жолақ орналасқан. Таспаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті таспамен тысталған төртбұрышты тағанмен табысталды. === Бет жағы === Медальдің беткі жағында жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен ойыңқы әріптермен жазылған, лағыл-қызыл түсті эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) жазуы жазылған. «КСРО» жазуының ені — 6 мм, әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Ортаңғы бөлігінде үш жолдан тұратын шығыңқы «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ»}}) жазуы бейнеленген. Әріптерінің биіктігі — 3 мм. Жазудың төменгі жағында бекітілген мылтық сүңгісі мен босатылған қайысбауы бар Мосин мылтығының офицерлік қылышпен айқастырылған шығыңқы бейнесі орналасқан. Сүңгісімен бірге мылтықтың ұзындығы — 23,2 мм, қылыштың ұзындығы — 20 мм. === Артқы жағы === Ешқандай жазулар мен бейнелер жоқ. Төменгі бөлігінде көлденеңінен марапаттың реттік нөмірі соғылған. === Өндіріс материалы === Медал 925 сынамалы күмістен дайындалды. Медал құрамындағы күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 18,22 г. Тағансыз медалдің жалпы салмағы — 19,725±1,3 г. == Марапатталғандар == Медалмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелкумович * Финкельштейн Матвей Григорьевич * Асанов Дайыр Асанұлы * Багаев Николай Николаевич * Вейцман Самуил Гдальевич * Дёмин Павел Карпович * Залгаллер Виктор Абрамович * Красавин Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин Алексей Дмитриевич * Островский Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов Иван Дмитриевич * Суховский Иван Николаевич * Рыжанков Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков Иван Афанасьевич * Фабричников Аркадий Андреевич * Носенкис Борис Иосифович * Озолин Ян Петрович (1942, 1943, 1944). Сондай-ақ, «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен және 3-дәрежелі Даңқ орденімен марапатталған. * Табаков, Павел Павлович (1944, 1944, 1945). Сондай-ақ ол екі мәрте «Ерлігі үшін» медалімен (1944, 1944), «[[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|Кенигсбергті алғаны үшін]]», «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медальдарымен және [[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз орденімен]] (1945) марапатталған.. * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас иегері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андреевич Алешков|Сергей Алешков]] болды. == Әдебиет == * Ордена и медали СССР / Сост. Г. И. Гребенникова, Р. С. Каткова. — М.: Планета, 1982. * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20150831211722/http://onagradah.ru/medal-za-boevye-zaslugi/ Медаль «За боевые заслуги»] // «Онаградах.ру» порталы * ''Олег Деревянко, Валерий Дуров.'' [https://web.archive.org/web/20131203014127/http://www.bratishka.ru/archiv/2001/7/2001_7_8.php Награды: Медаль «За боевые заслуги»] // Братишка. — 2001. — № 7—8 (43—44). * [http://mondvor.narod.ru/MBz.html Медали и ордена СССР] // mondvor.narod.ru == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] hquqpo9e2g48xbvxtreajf0tvb3iuqe 3634608 3634607 2026-07-25T08:09:02Z Орел Карл 81620 /* Марапатталғандар */ 3634608 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = 1 қаңтар 1995 | барынша ұсынылған = 5 210 078 | жоғары марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | төменгі марапаты = [[Нахимов медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Battle Merit" }} '''«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За боевые заслуги»}}) — Кеңес мемлекетінің жауларына қарсы әскери әрекеттердің табысты болуына үлес қосқан, өмірге қауіп төндіретін шебер, ынталы және батыл әрекеттері үшін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медал жайлы Ережеде былай делінген: ''«„Жауынгерлік еңбегі үшін“ медалімен Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатардағы, қолбасшылық және басшылық құрамындағы әскери қызметшілер, сондай-ақ Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің, Әскери-теңіз флотының және шекара күзеті әскерлерінің қатарында тұрмайтын, бірақ Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өздерінің өміріне төнген қауіпке қарамастан, шебер, ынталы және батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты өтуіне жәрдемдескен адамдар марапатталады»''. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі үздік шыққан адамдарға мынадай еңбектері үшін табысталды: * әскери бөлімнің немесе бөлімшенің жауынгерлік тапсырмаларды ойдағыдай орындауына ықпал еткен ұрыстағы шебер, ынталы және батыл іс-қимылдары үшін; * КСРО мемлекеттік шекарасын қорғау кезінде көрсеткен ерлігі үшін; * жауынгерлік және саяси даярлықтағы үздік жетістіктері, жаңа әскери техниканы меңгеруі, әскери бөлімдер мен олардың бөлімшелерінің жоғары жауынгерлік әзірлігін қамтамасыз етуі, сондай-ақ мерзімді әскери қызметті өткеру кезіндегі өзге де еңбектері үшін; * неміс басқыншыларына қарсы майданда қолбасшылықтың жауынгерлік тапсырмаларын үлгілі орындағаны үшін. 1944 жылдың 4 маусымынан 1957 жылдың 14 қыркүйегіне дейін «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі Қызыл әскердің, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер органдары мен мемлекеттік қауіпсіздік органдарының қатарындағы он жылдық мінсіз қызметі үшін де табысталды<ref>{{Cite web|url=https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|title=Указ Президиума ВС СССР|author=|website=|date=|publisher=|access-date=2019-12-11|archive-date=2017-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804205517/https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_4.06.1944_%D0%BE_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%B2_%D0%9A%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%B8|url-status=live}}</ref>. Алғашқы марапаттау КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен өткізілді («Кеңес Одағының қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі үкіметтің арнайы тапсырмаларын үлгілі орындағаны және Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері құрамаларының, бөлімшелері мен бөлімдерінің, сондай-ақ КСРО ІІХК әскерлерінің жауынгерлік, саяси және техникалық даярлығындағы үздік табыстары мен жетістіктері үшін»). Осы Жарлық бойынша 168 әскери қызметкер медалмен марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=230|беттері=2}}</ref>. № 1 медалі [[КСРО МҚК бірінші бас басқармасы|КСРО ІІХК Шетел (барлау) бөлімінің]] барлау-диверсиялық тобының құрамында [[Испан азамат соғысы|Испаниядағы азамат соғысына]] қатысқан [[Лев Петрович Василевский|Л. П. Василевскийге]] табысталды. [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, көрсеткен қаһармандығы мен ерлігі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 25 қазандағы Жарлығымен 1159 адам марапатталды<ref>{{мақала|сілтеме=|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|жыл=1938|басылым=Известия|түрі=газета|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 14 қарашада шыққан Жарлыққа сәйкес медалмен 248 адам марапатталды<ref>Сведения о количестве награждённых орденами и медалями СССР по состоянию на 15.09.1940 г. / ЦАМО. Ф. 33. Оп. 42436сс. Д. 70. Л. 2.</ref>. Қиыр Шығыста жауынгерлік тапсырмаларды үздік орындағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 19 қаңтарда шыққан Жарлыққа сәйкес 39 адам медалмен марапатталды. [[Халхин гол шайқасы|Халхин гол өзені]] ауданындағы шайқастарда көрсеткен ерліктері үшін 2901 адам, ал [[Кеңес-Фин соғысы (1941—1944)|Кеңес-фин соғысы]] кезінде 14 969 адам «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жалпы 1941 жылдың маусымына дейін осы медалмен шамамен 21 мың марапаттау өткізілді<ref>. Всего к июню 1941 года медалью было произведено около 21 тысячи награждений<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында осы медалмен 3 000 000-нан астам марапаттау өткізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалімен 5 210 078 марапаттау өткізілді. == Медалді тағу ережелері == Медалді тағу тәртібі, таспасының түсі және оның марапаттық тағанға орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жылы=1943|айы=6|күні=23|томы= |нөмірі=23 (229)|беттері=1–2|doi= |issn= |archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына және [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалінен]] кейін тағады. == Медальдің сипаттамасы == [[Сурет:Medal-za-boevye-zaslugi USSR 105525744.jpg|thumb|right|300px|Медальдің екі жағы.]] «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі диаметрі шығарылған жылына қарай 31–32,5 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінге ие. Медалдің беткі жағы ені 1 мм, биіктігі 0,25 мм ернеумен жиектелген. Медальдің артқы жағы тегіс. 1947 жылға дейін медалдің артқы жағына реттік нөмір соғылып отырды. Алайда, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасы Хатшылығының 1947 жылғы 30 қаңтардағы № 176 хаттамасының 8-тармағына сәйкес, «Кеңес Одағының Батырының „Алтын Жұлдыз“ медалі мен Социалистік Еңбек Ері „Орақ пен Балға“ медалін қоспағанда, КСРО медалдарын одан әрі дайындау нөмір соқпай жүзеге асырылсын» деп белгіленді. Мұндай медальдердің құлақшасы медальонмен бірге тұтас мөрленіп дайындалды. Медаль құлақшасы мен шығыршық арқылы сұр түсті қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның екі жиегі бойымен ені 2 мм болатын алтын түсті екі бойлық жолақ орналасқан. Таспаның ені — 24 мм. 1943 жылдың күзіне дейін медаль қызыл түсті таспамен тысталған төртбұрышты тағанмен табысталды. === Бет жағы === Медальдің беткі жағында жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен ойыңқы әріптермен жазылған, лағыл-қызыл түсті эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) жазуы жазылған. «КСРО» жазуының ені — 6 мм, әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Ортаңғы бөлігінде үш жолдан тұратын шығыңқы «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ»}}) жазуы бейнеленген. Әріптерінің биіктігі — 3 мм. Жазудың төменгі жағында бекітілген мылтық сүңгісі мен босатылған қайысбауы бар Мосин мылтығының офицерлік қылышпен айқастырылған шығыңқы бейнесі орналасқан. Сүңгісімен бірге мылтықтың ұзындығы — 23,2 мм, қылыштың ұзындығы — 20 мм. === Артқы жағы === Ешқандай жазулар мен бейнелер жоқ. Төменгі бөлігінде көлденеңінен марапаттың реттік нөмірі соғылған. === Өндіріс материалы === Медал 925 сынамалы күмістен дайындалды. Медал құрамындағы күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 18,22 г. Тағансыз медалдің жалпы салмағы — 19,725±1,3 г. == Марапатталғандар == [[Сурет:Medal "For Battle Merit" reverse.jpg|thumb|right|200px|Медалдің нөмірі жазылмаған артқы жағы]] Медалмен үш рет: * Ақтанов Торғамбек Байызұлы * Каневец Павел Максимович * Абалян Александр Мелкумович * Финкельштейн Матвей Григорьевич * Асанов Дайыр Асанұлы * Багаев Николай Николаевич * Вейцман Самуил Гдальевич * Дёмин Павел Карпович * Залгаллер Виктор Абрамович * Красавин Михаил Васильевич<ref>{{Cite web|url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|title=Красавин Михаил Васильевич|website=warheroes.ru|access-date=2024-06-24|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201636/https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=8186|url-status=live}}</ref> * Овечкин Алексей Дмитриевич * Островский Иосиф Иванович<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1277253017|title=Островский Иосиф Иванович|website=https://pamyat-naroda.ru|access-date=2025-01-27}}</ref> * Павлов Иван Дмитриевич * Суховский Иван Николаевич * Рыжанков Лев Петрович (1907 т.ж.)<ref>{{Cite web |url=http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |title=Халық подвигтері|access-date=2023-04-18 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414154437/http://podvignaroda.ru/#id=1005256557&tab=navDetailManCard |url-status=live }}</ref> * Сучков Иван Афанасьевич * Фабричников Аркадий Андреевич * Носенкис Борис Иосифович * Озолин Ян Петрович (1942, 1943, 1944). Сондай-ақ, «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен және 3-дәрежелі Даңқ орденімен марапатталған. * Табаков, Павел Павлович (1944, 1944, 1945). Сондай-ақ ол екі мәрте «Ерлігі үшін» медалімен (1944, 1944), «[[Кенигсбергті алғаны үшін медалі|Кенигсбергті алғаны үшін]]», «[[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|Германияны жеңгені үшін]]», «[[Жапонияны жеңгені үшін медалі|Жапонияны жеңгені үшін]]» медальдарымен және [[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз орденімен]] (1945) марапатталған.. * Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінің ең жас иегері жеті жасында 47-гвардиялық атқыштар дивизиясының 142-гвардиялық атқыштар полкінің тәрбиеленушісі [[Сергей Андреевич Алешков|Сергей Алешков]] болды. == Әдебиет == * Ордена и медали СССР / Сост. Г. И. Гребенникова, Р. С. Каткова. — М.: Планета, 1982. * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20150831211722/http://onagradah.ru/medal-za-boevye-zaslugi/ Медаль «За боевые заслуги»] // «Онаградах.ру» порталы * ''Олег Деревянко, Валерий Дуров.'' [https://web.archive.org/web/20131203014127/http://www.bratishka.ru/archiv/2001/7/2001_7_8.php Награды: Медаль «За боевые заслуги»] // Братишка. — 2001. — № 7—8 (43—44). * [http://mondvor.narod.ru/MBz.html Медали и ордена СССР] // mondvor.narod.ru == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО марапаттары]] [[Санат:КСРО медалдары]] 7blecefzf8c6mv0b5efc6dnwa93y5cs 4 775564 3634454 3633927 2026-07-25T03:06:07Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3634454 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 40246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 150844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 283727] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 36352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 111588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 392743] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 11244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 94981] |- |4 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 5695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18538] |- |5 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 266537] |- |6 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7791] |- |7 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 21801] |- |8 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 3938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 13590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83651] |- |9 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10107] |- |10 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 84177] |- |11 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 127215] |- |12 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 4763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7654] |- |13 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 10252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 110185] |- |14 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 22534] |- |15 |[[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 78] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5148] |- |16 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 7396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 23929] |- |17 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 63091] |- |18 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 2144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28956] |- |19 |[[Колледж]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 2203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 3121] |- |20 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 1944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 6841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 77071] |- |21 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23504] |- |22 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 6408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8148] |- |23 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 59145] |- |24 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31249] |- |25 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46392] |- |26 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 5497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28510] |- |27 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 121183] |- |28 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 36987] |- |29 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 8690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106689] |- |30 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30975] |- |31 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116383] |- |32 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49598] |- |33 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35804] |- |34 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58848] |- |35 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 39071] |- |36 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 63711] |- |37 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 38] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 9685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13685] |- |38 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36571] |- |39 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32040] |- |40 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 4393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 10857] |- |41 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 23972] |- |42 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13217] |- |43 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27697] |- |44 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 4957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 42997] |- |45 |[[Ақыр заман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 2936] |- |46 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 6402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 65793] |- |47 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 22974] |- |48 |[[Рафаил Иосифович Розенсон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 76] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 1637] |- |49 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 4129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 29215] |- |50 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 38130] |- |51 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5708] |- |52 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58508] |- |53 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 4822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23365] |- |54 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26571] |- |55 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 23524] |- |56 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 4264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 29207] |- |57 |[[Жылқы еті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1757] |- |58 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20083] |- |59 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 99725] |- |60 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 2425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 5250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 21669] |- |61 |[[Қарақұрт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 2545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 4936] |- |62 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35658] |- |63 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35130] |- |64 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84449] |- |65 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26222] |- |66 |[[:Сурет:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 4] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 1278] |- |67 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28463] |- |68 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 4807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23503] |- |69 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 9680] |- |70 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31116] |- |71 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77062] |- |72 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 6050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64194] |- |73 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1181] |- |74 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17866] |- |75 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7505] |- |76 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34588] |- |77 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15709] |- |78 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35863] |- |79 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8028] |- |80 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 54854] |- |81 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58852] |- |82 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50287] |- |83 |[[Күл ауруы уыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1321] |- |84 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 7627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50260] |- |85 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 27170] |- |86 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13432] |- |87 |[[Футболдан әлем чемпионаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5417] |- |88 |[[Түркілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 11808] |- |89 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33459] |- |90 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 3679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 8690] |- |91 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 3387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 32048] |- |92 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11891] |- |93 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 4931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36268] |- |94 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12972] |- |95 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71969] |- |96 |[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3706] |- |97 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 4426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 29965] |- |98 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29197] |- |99 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40080] |- |100 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23725] |- |101 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 3649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 21127] |- |102 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 4105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 46311] |- |103 |[[Ермұхамед Мәулен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 2216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 3590] |- |104 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29401] |- |105 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10989] |- |106 |[[Әпике Кәріпқызы Әбенова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 967] |- |107 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 23335] |- |108 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54541] |- |109 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 38911] |- |110 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 3875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24821] |- |111 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 2251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 4039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 9961] |- |112 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17067] |- |113 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 6764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29558] |- |114 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29791] |- |115 |[[Талқылау:Әйел дирижёрлер (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 5] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 906] |- |116 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12603] |- |117 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 24733] |- |118 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14983] |- |119 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6085] |- |120 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 21551] |- |121 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8722] |- |122 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9050] |- |123 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39020] |- |124 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12643] |- |125 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 2767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32063] |- |126 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 5722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23470] |- |127 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5775] |- |128 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30632] |- |129 |[[Құмырсқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9063] |- |130 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8602] |- |131 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 15894] |- |132 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 2107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25671] |- |133 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18941] |- |134 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 2378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 5838] |- |135 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16379] |- |136 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31996] |- |137 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7462] |- |138 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3741] |- |139 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5770] |- |140 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19020] |- |141 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 2993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15573] |- |142 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53930] |- |143 |[[Дәрілік өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8549] |- |144 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11327] |- |145 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9354] |- |146 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35327] |- |147 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 1801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 5212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23827] |- |148 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18648] |- |149 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14015] |- |150 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 28213] |- |151 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12899] |- |152 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 2828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 21123] |- |153 |[[Вегетативтік көбею]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 56] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 4069] |- |154 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26452] |- |155 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47572] |- |156 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 3400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30187] |- |157 |[[Құйынды мекен (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 4123] |- |158 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6058] |- |159 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 3117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 7385] |- |160 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12018] |- |161 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11652] |- |162 |[[Берел қорымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15866] |- |163 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43369] |- |164 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18180] |- |165 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4925] |- |166 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 22861] |- |167 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 16321] |- |168 |[[Кемпірқосақ (сөз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 1131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 2067] |- |169 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12195] |- |170 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20310] |- |171 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17224] |- |172 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10432] |- |173 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 8503] |- |174 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24095] |- |175 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23331] |- |176 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 2917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26585] |- |177 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26186] |- |178 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 4060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28190] |- |179 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14286] |- |180 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9973] |- |181 |[[Алаш партиясы программасының жобасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1741] |- |182 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28265] |- |183 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 3209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 65350] |- |184 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4786] |- |185 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9337] |- |186 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9047] |- |187 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 2457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 4277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 19090] |- |188 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 2389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28371] |- |189 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8172] |- |190 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19403] |- |191 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 1515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12059] |- |192 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23692] |- |193 |[[Рауан Кенжеханұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1495] |- |194 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 3756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21702] |- |195 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40611] |- |196 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13522] |- |197 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13081] |- |198 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12374] |- |199 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 3253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33069] |- |200 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 2027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16593] |- |201 |[[Қыша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 1292] |- |202 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27522] |- |203 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18218] |- |204 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8404] |- |205 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3851] |- |206 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 18689] |- |207 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17489] |- |208 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14519] |- |209 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9888] |- |210 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16140] |- |211 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15900] |- |212 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12094] |- |213 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 1108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12299] |- |214 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12087] |- |215 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16039] |- |216 |[[Күй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5553] |- |217 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15625] |- |218 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19105] |- |219 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12269] |- |220 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57001] |- |221 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 3729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24653] |- |222 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 5600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 28048] |- |223 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10966] |- |224 |[[Келінжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 11663] |- |225 |[[Батыр ауылдық округі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 813] |- |226 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 2441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 29956] |- |227 |[[Kaspi Bank]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi_Bank 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi_Bank 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi_Bank 4171] |- |228 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 13925] |- |229 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6837] |- |230 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32891] |- |231 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15552] |- |232 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10608] |- |233 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3846] |- |234 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19860] |- |235 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 91] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11462] |- |236 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14388] |- |237 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15446] |- |238 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16557] |- |239 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29072] |- |240 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13008] |- |241 |[[Ұрыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7628] |- |242 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15165] |- |243 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 14773] |- |244 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5457] |- |245 |[[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5816] |- |246 |[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7609] |- |247 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 2426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 22912] |- |248 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 2206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 14386] |- |249 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6189] |- |250 |[[Шығанақ Берсиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 88] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 4100] |- |251 |[[Оливер Три]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1143] |- |252 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16522] |- |253 |[[Абсорбция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 1297] |- |254 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 4011] |- |255 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60304] |- |256 |[[Төлеңгіттер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 1333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 6311] |- |257 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15792] |- |258 |[[Прожектор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 665] |- |259 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16680] |- |260 |[[Бэкрумс (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 664] |- |261 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 2610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 24919] |- |262 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9209] |- |263 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8230] |- |264 |[[Халықаралық балаларды қорғау күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 16] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1281] |- |265 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 1726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 14623] |- |266 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9336] |- |267 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2896] |- |268 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7487] |- |269 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10537] |- |270 |[[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 4199] |- |271 |[[Нарықтық экономика қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3483] |- |272 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19442] |- |273 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 2048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31520] |- |274 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10463] |- |275 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 4240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29479] |- |276 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16491] |- |277 |[[Софы Қалыбекұлы Сматаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1819] |- |278 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9686] |- |279 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11220] |- |280 |[[Қазақстан елтаңбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11413] |- |281 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7434] |- |282 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13504] |- |283 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11352] |- |284 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13096] |- |285 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14862] |- |286 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9860] |- |287 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20852] |- |288 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 3390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12603] |- |289 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39539] |- |290 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8963] |- |291 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8340] |- |292 |[[Әл-Ихлас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5677] |- |293 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17047] |- |294 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11760] |- |295 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18210] |- |296 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14632] |- |297 |[[Қарақалпақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6211] |- |298 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15140] |- |299 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 3474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 4421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 8597] |- |300 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8596] |- |301 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16029] |- |302 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17606] |- |303 |[[Дулат Тұрсынұлы Тастекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2142] |- |304 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 15664] |- |305 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32021] |- |306 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27038] |- |307 |[[Атырау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8905] |- |308 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19523] |- |309 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12080] |- |310 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15841] |- |311 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9013] |- |312 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8210] |- |313 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10640] |- |314 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15947] |- |315 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9827] |- |316 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28457] |- |317 |[[Алтын Орда дәуіріндегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1126] |- |318 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14751] |- |319 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7574] |- |320 |[[Менопауза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 2500] |- |321 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10008] |- |322 |[[Заттыбек Көпбосынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5504] |- |323 |[[Биология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9340] |- |324 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12840] |- |325 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 23680] |- |326 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 1803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 16932] |- |327 |[[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 89] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4237] |- |328 |[[Еуразия ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5903] |- |329 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 6346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 41608] |- |330 |[[Әсел Маратқызы Сәдуақасова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 826] |- |331 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7738] |- |332 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9488] |- |333 |[[Шашыратқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2543] |- |334 |[[Жұмыс уақыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 3342] |- |335 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13014] |- |336 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 13365] |- |337 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 9190] |- |338 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 10682] |- |339 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 2896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26831] |- |340 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8840] |- |341 |[[Әкелер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 78] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 866] |- |342 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6128] |- |343 |[[Ерболат Беделхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 2763] |- |344 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6748] |- |345 |[[Әл-Бақара сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4722] |- |346 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18240] |- |347 |[[Қарқаралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 4616] |- |348 |[[Жетісу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10088] |- |349 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9255] |- |350 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 1760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12427] |- |351 |[[Диуани лұғат ат-түрк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 4884] |- |352 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19855] |- |353 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20429] |- |354 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22971] |- |355 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27011] |- |356 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 2094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24019] |- |357 |[[Қазақстан халық кеңесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1754] |- |358 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 4119] |- |359 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11023] |- |360 |[[Кесірткелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 4752] |- |361 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7860] |- |362 |[[Жезқазған мыс кен орны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1810] |- |363 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 26542] |- |364 |[[Елтаңба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 11545] |- |365 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12946] |- |366 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9628] |- |367 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7315] |- |368 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12482] |- |369 |[[Баланы ұшықтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 7584] |- |370 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16501] |- |371 |[[Алаш қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8751] |- |372 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 18008] |- |373 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6871] |- |374 |[[Қоғам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 6021] |- |375 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11424] |- |376 |[[Махамбет ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1769] |- |377 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 37814] |- |378 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 20892] |- |379 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13511] |- |380 |[[Төрегелді Шарманұлы Шарманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1970] |- |381 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30259] |- |382 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12354] |- |383 |[[Астана қаласының бас мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 5905] |- |384 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15276] |- |385 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25742] |- |386 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13491] |- |387 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7590] |- |388 |[[Мемлекет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 9136] |- |389 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9134] |- |390 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22911] |- |391 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10912] |- |392 |[[Шие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2409] |- |393 |[[Еркектің жыныстық мүшесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 5817] |- |394 |[[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3408] |- |395 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8112] |- |396 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12034] |- |397 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4446] |- |398 |[[Тігін машинасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1837] |- |399 |[[Әлмерек абыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 2885] |- |400 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8207] |- |401 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11118] |- |402 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 2272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23359] |- |403 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 12504] |- |404 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9321] |- |405 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 7917] |- |406 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8474] |- |407 |[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7154] |- |408 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8392] |- |409 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 10362] |- |410 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4206] |- |411 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8360] |- |412 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11566] |- |413 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8837] |- |414 |[[Сүндеттеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 4768] |- |415 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10655] |- |416 |[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5730] |- |417 |[[Түркия қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5641] |- |418 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19166] |- |419 |[[Асу Алмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2768] |- |420 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9054] |- |421 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 18679] |- |422 |[[Халықаралық балалар күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 29] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1714] |- |423 |[[Ұлт-азаттық көтерілістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 7058] |- |424 |[[Сона]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1803] |- |425 |[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1549] |- |426 |[[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4963] |- |427 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 2027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12128] |- |428 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18805] |- |429 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21339] |- |430 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15366] |- |431 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9248] |- |432 |[[Әскери қызмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 1273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3608] |- |433 |[[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 7576] |- |434 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12232] |- |435 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30271] |- |436 |[[Қазақ жүздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11648] |- |437 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9923] |- |438 |[[Білге қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5989] |- |439 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5703] |- |440 |[[Лионель Месси]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 4205] |- |441 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7800] |- |442 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 13931] |- |443 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22462] |- |444 |[[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5784] |- |445 |[[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4492] |- |446 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 3146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 40497] |- |447 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 4146] |- |448 |[[Құрмет ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5703] |- |449 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11835] |- |450 |[[Қазақстан бокс федерациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1083] |- |451 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13303] |- |452 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 3323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20460] |- |453 |[[Омар Жәлелұлы Темірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5658] |- |454 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8557] |- |455 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8186] |- |456 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12187] |- |457 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 3433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13680] |- |458 |[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1480] |- |459 |[[Күлтегін ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12662] |- |460 |[[Аниме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 1003] |- |461 |[[Психологияның зерттеу әдістері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 4513] |- |462 |[[Алма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 4028] |- |463 |[[Сәукеле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4672] |- |464 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5729] |- |465 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32433] |- |466 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14364] |- |467 |[[Ұйықтатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 6245] |- |468 |[[Талас шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14069] |- |469 |[[Әл-Кәһф сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4919] |- |470 |[[Майкл Джексон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 4230] |- |471 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 1616] |- |472 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 12960] |- |473 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25116] |- |474 |[[Сүре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 1308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 7089] |- |475 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9215] |- |476 |[[:Сурет:Mari holiday Peledysh Payrem 2024 in the Leningrad region 01.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 417] |- |477 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24880] |- |478 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8776] |- |479 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11203] |- |480 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7013] |- |481 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8216] |- |482 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10746] |- |483 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15295] |- |484 |[[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4278] |- |485 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17272] |- |486 |[[Жұмабай Шаяхметұлы Шаяхметов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1232] |- |487 |[[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7358] |- |488 |[[Зу-Зу Күлпаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 5580] |- |489 |[[Темір баба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 604] |- |490 |[[Сергей Викторович Лохвицкий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 20] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 569] |- |491 |[[Қорқай дұғасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 1164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 4708] |- |492 |[[Жұмаділдаев Асқар Серқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 412] |- |493 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15015] |- |494 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10009] |- |495 |[[Саясат Нұрбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3407] |- |496 |[[Найман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 2554] |- |497 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3851] |- |498 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12045] |- |499 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 8911] |- |500 |[[Құрлық әскерлерінің әскери институты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 1821] |- |501 |[[Есік жазба ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 7] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1083] |- |502 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15339] |- |503 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14279] |- |504 |[[Макаров тапаншасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6085] |- |505 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32244] |- |506 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7108] |- |507 |[[Ерен еңбегі үшін медалі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 3697] |- |508 |[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3861] |- |509 |[[Жер сілкіну]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 7314] |- |510 |[[Корея Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8741] |- |511 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19595] |- |512 |[[Әдет-ғұрыптар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2592] |- |513 |[[YouTube]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=YouTube 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=YouTube 3958] |- |514 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11482] |- |515 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16692] |- |516 |[[Мемлекеттік ту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 8675] |- |517 |[[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1589] |- |518 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 22401] |- |519 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 10127] |- |520 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19650] |- |521 |[[Жайдарман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 6977] |- |522 |[[Есекжем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 1103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 5390] |- |523 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12395] |- |524 |[[Мастурбация]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 4470] |- |525 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5929] |- |526 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9326] |- |527 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15964] |- |528 |[[Алаша (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 5084] |- |529 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6140] |- |530 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9384] |- |531 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8279] |- |532 |[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4635] |- |533 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 3953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24656] |- |534 |[[Құтадғу білік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 13010] |- |535 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 1600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10617] |- |536 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 1531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18163] |- |537 |[[Қазақстан теңгесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 1234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 20936] |- |538 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 17276] |- |539 |[[Үш Жүз партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9873] |- |540 |[[Қазақстан Халық банкі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 3373] |- |541 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 3323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 5883] |- |542 |[[Бүйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 2319] |- |543 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 16852] |- |544 |[[Қапшағай су қоймасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2644] |- |545 |[[Қазақ газеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2288] |- |546 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 17536] |- |547 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10665] |- |548 |[[Арқалық (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3589] |- |549 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 23816] |- |550 |[[Кете (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 4407] |- |551 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36273] |- |552 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7565] |- |553 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8514] |- |554 |[[Португалия Ұлттық футбол құрамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1052] |- |555 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20784] |- |556 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10389] |- |557 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12512] |- |558 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5663] |- |559 |[[Конъюнктивит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 6252] |- |560 |[[Өкпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 7697] |- |561 |[[Балағат сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 4569] |- |562 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10360] |- |563 |[[Адай көтерілісі (1870)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 4233] |- |564 |[[Ерлан Рысқалиұлы Рысқали]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1167] |- |565 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 5602] |- |566 |[[Білім инновациялық лицейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3661] |- |567 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17106] |- |568 |[[Тодо бичиг]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 493] |- |569 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16905] |- |570 |[[Қазақ асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1093] |- |571 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7692] |- |572 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19953] |- |573 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4886] |- |574 |[[Айыртау ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1721] |- |575 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16420] |- |576 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10213] |- |577 |[[Алпамыс батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10413] |- |578 |[[Бозжыра шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6212] |- |579 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 11688] |- |580 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10582] |- |581 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22019] |- |582 |[[Ауа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 5982] |- |583 |[[Қарақытай мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 12502] |- |584 |[[Дат тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 609] |- |585 |[[Аналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 5146] |- |586 |[[Әлам ад-Дин Әл-Жауһари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 470] |- |587 |[[Грамматика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 4892] |- |588 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8511] |- |589 |[[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5011] |- |590 |[[Өзбекстан қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4758] |- |591 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9101] |- |592 |[[Әл-Кәусәр сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6659] |- |593 |[[Шиқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 4725] |- |594 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10375] |- |595 |[[I Сүлеймен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4063] |- |596 |[[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 6470] |- |597 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10522] |- |598 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5413] |- |599 |[[Қайтадан (фильм, 2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 8652] |- |600 |[[Тәңіршілдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5641] |- |601 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 12898] |- |602 |[[Бөкей ордасы ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2643] |- |603 |[[Кабо-Верде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 1031] |- |604 |[[Қауын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 2350] |- |605 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12173] |- |606 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20943] |- |607 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 3184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27308] |- |608 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16101] |- |609 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12904] |- |610 |[[Технологиялық процесс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 815] |- |611 |[[Қызға қырық үйден тыйым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5842] |- |612 |[[Ми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8 282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8 11750] |- |613 |[[Мулао]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 439] |- |614 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20376] |- |615 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10801] |- |616 |[[Қалың мал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3923] |- |617 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15188] |- |618 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16213] |- |619 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 5456] |- |620 |[[Араб тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3331] |- |621 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14239] |- |622 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8115] |- |623 |[[Педагогика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7731] |- |624 |[[Бидай (астық)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 4764] |- |625 |[[Қайрат (футбол клубы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13918] |- |626 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6917] |- |627 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8680] |- |628 |[[Тәуекел Мүслім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4200] |- |629 |[[Ұ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0 3058] |- |630 |[[Қазақ ұлттық медицина университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5128] |- |631 |[[Дәулеткерей Шығайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6789] |- |632 |[[Халықаралық әйелдер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6007] |- |633 |[[Гайморит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 3500] |- |634 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6592] |- |635 |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3871] |- |636 |[[Халел Досмұхамедов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7683] |- |637 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 2057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 17928] |- |638 |[[Асау жүрек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 86] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 1883] |- |639 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 2755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 17382] |- |640 |[[Отқа май құю]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 3294] |- |641 |[[Қазақстан премьер-министрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 3997] |- |642 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12066] |- |643 |[[Тобыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 2657] |- |644 |[[Балқадиша әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 5658] |- |645 |[[Серке газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3708] |- |646 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6531] |- |647 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6818] |- |648 |[[Ерлан Жақанұлы Қошанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4115] |- |649 |[[ALT Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3836] |- |650 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23679] |- |651 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 13921] |- |652 |[[Алатау (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 4608] |- |653 |[[Сарыүйсін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 4882] |- |654 |[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15139] |- |655 |[[Жанабіл Сымағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1279] |- |656 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5779] |- |657 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17498] |- |658 |[[Үтір намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4552] |- |659 |[[Имантай Сәтбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 99] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1046] |- |660 |[[2026 жыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 4212] |- |661 |[[Ауғанстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 5299] |- |662 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5817] |- |663 |[[Мажарстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4643] |- |664 |[[Күн (жұлдыз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6130] |- |665 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 62251] |- |666 |[[Жәнібек Әлімханұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4873] |- |667 |[[Алтай таулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10034] |- |668 |[[Нағашы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 6520] |- |669 |[[Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 8008] |- |670 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15664] |- |671 |[[Сырға салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 4791] |- |672 |[[ИС-1]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%A1-1 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%A1-1 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%A1-1 385] |- |673 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2856] |- |674 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15269] |- |675 |[[Төртқара]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 6573] |- |676 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 81] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8157] |- |677 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12049] |- |678 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5169] |- |679 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15920] |- |680 |[[Алматы заң колледжі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 672] |- |681 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 8999] |- |682 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 19005] |- |683 |[[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3087] |- |684 |[[BALA (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BALA_%28Ninety_One%29 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BALA_%28Ninety_One%29 4907] |- |685 |[[Григориополь]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 397] |- |686 |[[Шығыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8163] |- |687 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 50] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3577] |- |688 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15695] |- |689 |[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6549] |- |690 |[[Келтеминар мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 781] |- |691 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11047] |- |692 |[[Ұйқы безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 8302] |- |693 |[[Алтыналмас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 7] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 425] |- |694 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5537] |- |695 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 4718] |- |696 |[[Ойыншықтар хикаясы 5]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 627] |- |697 |[[Клавдия Николаевна Чернышева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 386] |- |698 |[[Қалқанша без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 7603] |- |699 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 2049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22584] |- |700 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 13985] |- |701 |[[Жыныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 2472] |- |702 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6617] |- |703 |[[IC 544]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=IC_544 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=IC_544 2796] |- |704 |[[Ағаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 2656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 3010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 8060] |- |705 |[[Тана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3177] |- |706 |[[Бағаналы (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 3183] |- |707 |[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2234] |- |708 |[[Қыз ұзату]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 4359] |- |709 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8889] |- |710 |[[Талқылау:Ғарифолла Есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 332] |- |711 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10213] |- |712 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15784] |- |713 |[[Жай зат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 1754] |- |714 |[[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2048] |- |715 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5683] |- |716 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9205] |- |717 |[[Шығыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19168] |- |718 |[[Виттельсбахтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 7] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 394] |- |719 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11512] |- |720 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15650] |- |721 |[[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 3511] |- |722 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 7748] |- |723 |[[Марқакөл қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11809] |- |724 |[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5768] |- |725 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7903] |- |726 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 61] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 13552] |- |727 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18202] |- |728 |[[Телефон коды бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3484] |- |729 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 16858] |- |730 |[[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5609] |- |731 |[[Сүлеймен Бақырғани]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 2491] |- |732 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18457] |- |733 |[[Эйнштейн постулаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1119] |- |734 |[[Сыбайлас жемқорлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8525] |- |735 |[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 6663] |- |736 |[[Әлеуметтік салық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 730] |- |737 |[[Араб жазуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 3339] |- |738 |[[Ядролық қару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 4253] |- |739 |[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4596] |- |740 |[[Ән-Нас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7194] |- |741 |[[Қандала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3764] |- |742 |[[Уикипедия:Санаттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3732] |- |743 |[[Жетіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 5377] |- |744 |[[Жапония қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5473] |- |745 |[[Георгий Михайлович Вицин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 5] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 388] |- |746 |[[Жатыр мойны эрозиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5541] |- |747 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22422] |- |748 |[[Ақтөбе гуманитарлық колледжі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 640] |- |749 |[[Тасаттық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 1543] |- |750 |[[Қызыл тамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 873] |- |751 |[[Жезқазған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6509] |- |752 |[[Уикипедия:Мақалаға бастама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 4118] |- |753 |[[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 2418] |- |754 |[[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2437] |- |755 |[[Тоқтамыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7009] |- |756 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19109] |- |757 |[[Шиелі ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3852] |- |758 |[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14314] |- |759 |[[Тәнеке Нұралы Дөсетұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1468] |- |760 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7170] |- |761 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16755] |- |762 |[[Қазақстандағы сауда және жәрмеңкелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 6584] |- |763 |[[Палеолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 63] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 9440] |- |764 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11492] |- |765 |[[Бибісара Ерханқызы Асаубаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1233] |- |766 |[[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2385] |- |767 |[[Ескендір Зұлқарнайын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10481] |- |768 |[[Эрлинг Холанд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 1124] |- |769 |[[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 714] |- |770 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24487] |- |771 |[[Бұрыш (геометрия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 3752] |- |772 |[[Кельтеминар мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 553] |- |773 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12048] |- |774 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 15645] |- |775 |[[Ұшықтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 2651] |- |776 |[[Барақ хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5896] |- |777 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3759] |- |778 |[[Төреғали Төреəліұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5260] |- |779 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9615] |- |780 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4620] |- |781 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7314] |- |782 |[[Бекіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 2633] |- |783 |[[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2818] |- |784 |[[Өлім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 1441] |- |785 |[[Тама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 5670] |- |786 |[[Әскери шен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 5495] |- |787 |[[Шекті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 5173] |- |788 |[[II Екатерина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1680] |- |789 |[[Ас беру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 5996] |- |790 |[[Өтте тас байлану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 4176] |- |791 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5767] |- |792 |[[Назарбаев Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2976] |- |793 |[[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1992] |- |794 |[[Әл-Кәфирун сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7194] |- |795 |[[Созақ ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3694] |- |796 |[[Қазақ ұлттық өнер университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2745] |- |797 |[[Үйлену тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2824] |- |798 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6540] |- |799 |[[Мысыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 6407] |- |800 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24201] |- |801 |[[Бату хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6456] |- |802 |[[Жыл күндерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6891] |- |803 |[[Астана LRT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 688] |- |804 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5009] |- |805 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16706] |- |806 |[[Алтын Орда хандарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9540] |- |807 |[[Қыпшақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17636] |- |808 |[[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11513] |- |809 |[[Көлсай көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4398] |- |810 |[[Тортай мінер ақ боз ат (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8781] |- |811 |[[Ғарифолла Есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 1194] |- |812 |[[Орман қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 844] |- |813 |[[:Санат:Ресей өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5990] |- |814 |[[Ортаққор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 3970] |- |815 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 6604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16771] |- |816 |[[Еуропа өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6596] |- |817 |[[Павлодар облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8203] |- |818 |[[Петр Моисеевич Поспелов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 71] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 407] |- |819 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 7984] |- |820 |[[Күн күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 4920] |- |821 |[[Лэндон Донован]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 361] |- |822 |[[Азан шақырып ат қою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 1195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 6488] |- |823 |[[Шыңғыс хан әулеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 12217] |- |824 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2179] |- |825 |[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 83] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 11235] |- |826 |[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 4092] |- |827 |[[Ақпараттық қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 10414] |- |828 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10772] |- |829 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21897] |- |830 |[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5964] |- |831 |[[Жаңа Зеландия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2893] |- |832 |[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5678] |- |833 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11700] |- |834 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6353] |- |835 |[[:Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 493] |- |836 |[[Құрылтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3972] |- |837 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9314] |- |838 |[[Дания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2458] |- |839 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7812] |- |840 |[[Асхат Сергеевич Ниязов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 4851] |- |841 |[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5795] |- |842 |[[Қазақстан Республикасы әуе қорғаныс күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2817] |- |843 |[[Игельстром реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4659] |- |844 |[[Диуани хикмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10248] |- |845 |[[Жаңабай (Дулат)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4326] |- |846 |[[Мөңке би Тілеуұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9170] |- |847 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 4539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 22956] |- |848 |[[Сабина Абайқызы Алтынбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1959] |- |849 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8419] |- |850 |[[Шкала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 609] |- |851 |[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5324] |- |852 |[[Жылқы аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3328] |- |853 |[[Грузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 3984] |- |854 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12358] |- |855 |[[Дыбыс қысымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 326] |- |856 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8338] |- |857 |[[Qazaqstan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 7782] |- |858 |[[Сарайшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6500] |- |859 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9699] |- |860 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19577] |- |861 |[[Темірқазық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4983] |- |862 |[[Өт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82 4857] |- |863 |[[BINOM School]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BINOM_School 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BINOM_School 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BINOM_School 1206] |- |864 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12166] |- |865 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17282] |- |866 |[[Лексика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 6183] |- |867 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14442] |- |868 |[[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4731] |- |869 |[[Жәннәтпен сүйіншіленген он сахаба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 3545] |- |870 |[[Бекет Мырзағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4760] |- |871 |[[Кетбұға]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 3285] |- |872 |[[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1043] |- |873 |[[Отырар апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9053] |- |874 |[[Ыстықкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 3488] |- |875 |[[Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 1738] |- |876 |[[Бақ өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 456] |- |877 |[[Жиде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 2781] |- |878 |[[Төтенше жағдай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 39] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2776] |- |879 |[[Құдалық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 3852] |- |880 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12266] |- |881 |[[Баян-Өлгей аймағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 2680] |- |882 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15203] |- |883 |[[Оргазм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 1749] |- |884 |[[Сөзжасам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8259] |- |885 |[[Абақ Керей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 3579] |- |886 |[[Қазақ тілінің батыс диалектісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 4668] |- |887 |[[Жігіттер тобы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6371] |- |888 |[[Мойын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 40] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1081] |- |889 |[[Қымыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 1045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 5956] |- |890 |[[Бекболат Әшекеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 3008] |- |891 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7948] |- |892 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20092] |- |893 |[[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4266] |- |894 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7802] |- |895 |[[Вагиналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 3738] |- |896 |[[Аустралия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9712] |- |897 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14083] |- |898 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9407] |- |899 |[[Философия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 11201] |- |900 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17213] |- |901 |[[Қамар сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6304] |- |902 |[[Көнерген сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 9578] |- |903 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15593] |- |904 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 895] |- |905 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8210] |- |906 |[[Самарқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 2234] |- |907 |[[Өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12492] |- |908 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13230] |- |909 |[[Жәпек бытыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 530] |- |910 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8719] |- |911 |[[Сүйінші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 3774] |- |912 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29541] |- |913 |[[Штифенхофен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 308] |- |914 |[[Мұса пайғамбар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 4677] |- |915 |[[Орда (музыкалық топ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 3762] |- |916 |[[Жәндіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5697] |- |917 |[[Никотин қышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 571] |- |918 |[[Темекі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 4307] |- |919 |[[Әсия Әйіпқызы Беркенова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1017] |- |920 |[[Сиыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 7210] |- |921 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18860] |- |922 |[[Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 395] |- |923 |[[Ер Қосай Құдайкеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5710] |- |924 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 19631] |- |925 |[[Адам анатомиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4773] |- |926 |[[Тұрымтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 562] |- |927 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 85] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11863] |- |928 |[[Тобықты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5130] |- |929 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9905] |- |930 |[[Zheka Fatbelly]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Zheka_Fatbelly 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Zheka_Fatbelly 6005] |- |931 |[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 78] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18213] |- |932 |[[Аркадий Кемерханұлы Топаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2029] |- |933 |[[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 2536] |- |934 |[[Бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1559] |- |935 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10151] |- |936 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 6049] |- |937 |[[Жер тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3236] |- |938 |[[Канада]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 5729] |- |939 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6831] |- |940 |[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7065] |- |941 |[[Қазақстандағы дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 3129] |- |942 |[[SCAT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=SCAT 226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=SCAT 3130] |- |943 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9193] |- |944 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4314] |- |945 |[[Садыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 2710] |- |946 |[[Уикипедия:Авторлық құқықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1649] |- |947 |[[Минет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 3933] |- |948 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7044] |- |949 |[[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3224] |- |950 |[[Қақбас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 1148] |- |951 |[[Ошақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5353] |- |952 |[[Саяси партия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 3831] |- |953 |[[АИВ/ЖИТС]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 9701] |- |954 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 2350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39237] |- |955 |[[Сара Тастанбекқызы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 4057] |- |956 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7374] |- |957 |[[Сауд Арабиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5539] |- |958 |[[Адам ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 6902] |- |959 |[[Эссе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7433] |- |960 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7701] |- |961 |[[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1322] |- |962 |[[Қазақстан банктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5195] |- |963 |[[Ботай (қоныс)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 1694] |- |964 |[[Мекке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 3000] |- |965 |[[Жайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10107] |- |966 |[[Ағатай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1170] |- |967 |[[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 5024] |- |968 |[[АҚШ тәуелсіздік декларациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1000] |- |969 |[[Кюрасао]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 39] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 491] |- |970 |[[Қанжығалы руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 4220] |- |971 |[[Айнымалы ток]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 2738] |- |972 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7306] |- |973 |[[Үлкен көз кесіртке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 9] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 445] |- |974 |[[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3450] |- |975 |[[Маколей Калкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 540] |- |976 |[[Қазақстан Республикасы ІІМ Қарағанды академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1727] |- |977 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8521] |- |978 |[[Аят әл-Курси]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 3509] |- |979 |[[Бейсен Абайұлы Құранбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4739] |- |980 |[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6827] |- |981 |[[Гарвард университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1735] |- |982 |[[Максимович рауғашы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 316] |- |983 |[[Қыз ұзату салттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5693] |- |984 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2705] |- |985 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 2515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 7293] |- |986 |[[Уақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 5713] |- |987 |[[Сәулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5255] |- |988 |[[Карта ойыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 3437] |- |989 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 14575] |- |990 |[[Ұлы Жібек Жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 417] |- |991 |[[Ән-Ниса сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3095] |- |992 |[[Адамаралық қарым-қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3821] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 9761werl3rum85bnzdvjppti238lm55 0 775779 3634424 3632044 2026-07-24T23:27:42Z Casserium 68287 3634424 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан халық кеңесі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблеманың ені = 120px |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан елтаңбасы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[2026 жыл]] |ізашары1 = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] <small>(1995–2026)</small> |ізашары2 = [[Ұлттық құрылтай]] <small>(2022–2026)</small> |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = [[Астана]], Мәңгілік ел даңғылы, 4-үй |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = ''лауазым бос'' |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] |басшылықтың лауазымы2 = Төрағаның орынбасары — хатшылық басшысы |басшылықтың есімі3 = 126 |басшылықтың лауазымы3 = Мүшелер саны |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан халық кеңесі''' — Қазақстан халқының мүддесін білдіретін Қазақстанның жоғары консультативтік органы. 2026 жылы президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] бастамасымен құрылды. 126 адамнан тұратын консультативтік орган [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] мен [[Ұлттық құрылтай]]дың орнына келді. Қазақстан халық кеңесіне 2026 жылы қабылданған жаңа конституцияда VI бөлім және арнайы конституциялық заң арналған.<ref>[https://24.kz/kz/zha-aly-tar/kogam/756665-zana-konstitucia-zobasy-kogamdyk-bakylau Жаңа Конституция жобасы: қоғамдық бақылау]</ref> == Тарихы == 2026 жылғы 20 қаңтар күні Президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] Ұлттық құрылтайдың V отырысында Қазақстанға қоғамның дамуына қатысты барлық мәселелер бойынша жалпыхалықтық диалог өткізу үшін жаңа ауқымды платформа қажет екенін айтты. [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] мен [[Ұлттық құрылтай]]ды өзінің тарихи миссиясын сәтті орындады деп бағалап, жаңа институт ретінде Қазақстан халық кеңесін құруды ұсынды.<ref name="nurkz">[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2333526-qazaqstannyng-halyq-kengesi-qurylyp-ulttyq-quryltai-men-qazaqstan-halqy-assambleiasy-taratylady/ Қазақстанның Халық кеңесі құрылып, Ұлттық құрылтай мен Қазақстан халқы ассамблеясы таратылады]</ref> Реформаны [[Қазақстандағы референдум (2026)|2026 жылғы конституциялық референдум]]да халық қолдап, 1 шілдеде жаңа конституция күшіне енді. 2026 жылғы 2 шілдеде Халық кеңесінің хатшылығы құрылып, 8 шілдеде оның басшысы болып [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] тағайындалды.<ref name="adilet">[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2600001343 Қазақстан Халық Кеңесінің кейбір мәселелері туралы]</ref><ref name="Жайсанбаев">[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-865331 Қ.Б. Жайсанбаев туралы]</ref> == Құру тәртібі == Қазақстан халық кеңесі құрамына 126 адам кіреді: оның 42-сі этномәдени бірлестіктерден, 42-сі қоғамдық бірлестіктер мен коммерциялық емес ұйымдардан және 42-сі аймақтық мәслихаттар мен қоғамдық кеңестерден болады.<ref name="joba">[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2600000298 Қазақстан Халық Кеңесі туралы]</ref> Қазақстан халық кеңесінің барлық мүшесін [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] тағайындайды, олардың өкілеттік мерзімі 4 жылды құрайды. Халық кеңесінің құрамы туралы ұсыныстарды Кеңес Хатшылығы қалыптастырып, Кеңес құрамын бекіту үшін Президентке жібереді.<ref name="nurkz" /><ref name="joba" /> == Атқаратын қызметі == Қазақстан халық кеңесі: * мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары, қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақты нығайту, Қазақстан Республикасы қызметінің негіз құраушы қағидаттарын және жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді; * [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтайға]] заң жобаларын енгізеді; * жалпыхалықтық [[референдум]] тағайындау туралы бастама көтереді;<ref name="konstsot">[https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/press/news/details/1159830?lang=kk Жаңа Конституцияның жобасы республикалық референдумға шығарылды]</ref> * әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съездерін, басқа да маңызды гуманитарлық форумдарды ұйымдастыруды және өткізуді қамтамасыз етеді; * Қазақстан Халық Кеңесінің функцияларын іске асыру үшін мемлекеттік органдармен, ұйымдармен, азаматтық қоғам институттарымен және халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасайды; * мемлекеттік органдар, ұйымдар және азаматтық қоғам институттары арасындағы жалпыұлттық диалогты қамтамасыз ету үшін әртүрлі іс-шараларды ұйымдастырады.<ref name="joba" /> == Құрылымы == Қазақстан халық кеңесінің жоғары басшылық органы — Сессия, сессиялар аралығындағы кезеңде Халық кеңесіне басшылықты Төралқа жасайды. Сессия кемінде жылына бір рет, Төралқа отырысы кемінде жарты жылда бір рет шақырылады. Халық кеңесінің төрағасын кеңес мүшелері 4 жылға сайлайды, кандидатурасын Президент немесе кеңес мүшелерінің үштен бірі ұсынады. Халық кеңесі төрағасының ротациялық негізде төрағаның өзі 2 жылға тағайындайтын екі орынбасары болады. Бір адам екі реттен артық Кеңес төрағасы бола алмайды, сол сияқты бір адам бір реттен артық төрағаның орынбасары бола алмайды. Халық кеңесі тұрақты және уақытша комитеттер, салалық комиссиялар, жұмыс топтарын, өзге де консультативтік-кеңесші органдар құруға құқылы. == Хатшылығы == Халық кеңесінің қызметін оның Хатшылығы қамтамасыз етеді, оны бір мезгілде кеңес төрағасының орынбасары болатын Хатшылықтың басшысы басқарады. Басшыны кеңес мүшесі емес адамдар арасынан Президент 4 жылға тағайындайды.<ref name="joba" /> Кеңес Хатшылығы 2026 жылғы 2 шілдеде Президент жарлығымен құрылды.<ref name="adilet" /> Оған 2026 жылдан бастап [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] басшылық етеді.<ref name="Жайсанбаев" /> ; Хатшылық құрылымы (2026 ж.) * Басшылық * Этномәдени бірлестіктермен өзара іс-қимыл бөлімі * Қоғамдық бірлестіктермен өзара іс-қимыл бөлімі * Мәслихаттармен және қоғамдық кеңестермен өзара іс-қимыл бөлімі * Ақпараттық-талдау бөлімі * Әкімшілік бөлім<ref name="adilet" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақстан тақырыптарда}} [[Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары]] sur0sgwswztmdpnwdnlu69jdkrx7li2 3634688 3634424 2026-07-25T11:22:39Z Casserium 68287 /* */ 3634688 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік орган |атауы = Қазақстан халық кеңесі |қысқартылған атауы = |шынайы атауы = |шынайы атауы1 = |шынайы атауы2 = |мемлекет = {{KAZ}} |құзыреті = |құзерет_тақырып_мәтіні = |эмблема = Emblem of Kazakhstan latin.svg |эмблеманың ені = 120px |эмблеманың тақырыбы = [[Қазақстан елтаңбасы]] |мөрі = |мөрдің ені = |мөрдің тақырыбы = |сурет = |сурет ені = |сурет тақырыбы = |құрылған жылы = [[2026 жыл]] |ізашары1 = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] <small>(1995–2026)</small> |ізашары2 = [[Ұлттық құрылтай]] <small>(2022–2026)</small> |таратылған жылы = |ізбасары = |бағынады = |штаб-пәтері = [[Астана]], Мәңгілік ел даңғылы, 4-үй |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region_code = |қызметкерлер = |бюджет = |министрдің есімі1 = |министрдің міндеті1 = |министрдің есімі2 = |министрдің міндеті2 = |басшылықтың есімі1 = ''лауазым бос'' |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы |басшылықтың есімі2 = [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] |басшылықтың лауазымы2 = Төраға орынбасары — хатшылық басшысы |басшылықтың есімі3 = 126 |басшылықтың лауазымы3 = Мүшелер саны |жоғарыда тұрған мекеме = |бір мекемеге қарасты орган1 = |бір мекемеге қарасты орган2 = |құжат1 = |сайты = |түсініктемелер = |карта = |карта ені = |картаның тақырыбы = }} '''Қазақстан халық кеңесі''' — Қазақстан халқының мүддесін білдіретін Қазақстанның жоғары консультативтік органы. 2026 жылы президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] бастамасымен құрылды. 126 адамнан тұратын консультативтік орган [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] мен [[Ұлттық құрылтай]]дың орнына келді. Қазақстан халық кеңесіне 2026 жылы қабылданған жаңа конституцияда VI бөлім және арнайы конституциялық заң арналған.<ref>[https://24.kz/kz/zha-aly-tar/kogam/756665-zana-konstitucia-zobasy-kogamdyk-bakylau Жаңа Конституция жобасы: қоғамдық бақылау]</ref> == Тарихы == 2026 жылғы 20 қаңтар күні Президент [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] Ұлттық құрылтайдың V отырысында Қазақстанға қоғамның дамуына қатысты барлық мәселелер бойынша жалпыхалықтық диалог өткізу үшін жаңа ауқымды платформа қажет екенін айтты. [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] мен [[Ұлттық құрылтай]]ды өзінің тарихи миссиясын сәтті орындады деп бағалап, жаңа институт ретінде Қазақстан халық кеңесін құруды ұсынды.<ref name="nurkz">[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2333526-qazaqstannyng-halyq-kengesi-qurylyp-ulttyq-quryltai-men-qazaqstan-halqy-assambleiasy-taratylady/ Қазақстанның Халық кеңесі құрылып, Ұлттық құрылтай мен Қазақстан халқы ассамблеясы таратылады]</ref> Реформаны [[Қазақстандағы референдум (2026)|2026 жылғы конституциялық референдум]]да халық қолдап, 1 шілдеде жаңа конституция күшіне енді. 2026 жылғы 2 шілдеде Халық кеңесінің хатшылығы құрылып, 8 шілдеде оның басшысы болып [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] тағайындалды.<ref name="adilet">[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2600001343 Қазақстан Халық Кеңесінің кейбір мәселелері туралы]</ref><ref name="Жайсанбаев">[https://www.akorda.kz/kz/kb-zhaysanbaev-turaly-865331 Қ.Б. Жайсанбаев туралы]</ref> == Құру тәртібі == Қазақстан халық кеңесі құрамына 126 адам кіреді: оның 42-сі этномәдени бірлестіктерден, 42-сі қоғамдық бірлестіктер мен коммерциялық емес ұйымдардан және 42-сі аймақтық мәслихаттар мен қоғамдық кеңестерден болады.<ref name="joba">[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z2600000298 Қазақстан Халық Кеңесі туралы]</ref> Қазақстан халық кеңесінің барлық мүшесін [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]] тағайындайды, олардың өкілеттік мерзімі 4 жылды құрайды. Халық кеңесінің құрамы туралы ұсыныстарды Кеңес Хатшылығы қалыптастырып, Кеңес құрамын бекіту үшін Президентке жібереді.<ref name="nurkz" /><ref name="joba" /> == Атқаратын қызметі == Қазақстан халық кеңесі: * мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары, қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақты нығайту, Қазақстан Республикасы қызметінің негіз құраушы қағидаттарын және жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді; * [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтайға]] заң жобаларын енгізеді; * жалпыхалықтық [[референдум]] тағайындау туралы бастама көтереді;<ref name="konstsot">[https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/press/news/details/1159830?lang=kk Жаңа Конституцияның жобасы республикалық референдумға шығарылды]</ref> * әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съездерін, басқа да маңызды гуманитарлық форумдарды ұйымдастыруды және өткізуді қамтамасыз етеді; * Қазақстан Халық Кеңесінің функцияларын іске асыру үшін мемлекеттік органдармен, ұйымдармен, азаматтық қоғам институттарымен және халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасайды; * мемлекеттік органдар, ұйымдар және азаматтық қоғам институттары арасындағы жалпыұлттық диалогты қамтамасыз ету үшін әртүрлі іс-шараларды ұйымдастырады.<ref name="joba" /> == Құрылымы == Қазақстан халық кеңесінің жоғары басшылық органы — Сессия, сессиялар аралығындағы кезеңде Халық кеңесіне басшылықты Төралқа жасайды. Сессия кемінде жылына бір рет, Төралқа отырысы кемінде жарты жылда бір рет шақырылады. Халық кеңесінің төрағасын кеңес мүшелері 4 жылға сайлайды, кандидатурасын Президент немесе кеңес мүшелерінің үштен бірі ұсынады. Халық кеңесі төрағасының ротациялық негізде төрағаның өзі 2 жылға тағайындайтын екі орынбасары болады. Бір адам екі реттен артық Кеңес төрағасы бола алмайды, сол сияқты бір адам бір реттен артық төрағаның орынбасары бола алмайды. Халық кеңесі тұрақты және уақытша комитеттер, салалық комиссиялар, жұмыс топтарын, өзге де консультативтік-кеңесші органдар құруға құқылы. == Хатшылығы == Халық кеңесінің қызметін оның Хатшылығы қамтамасыз етеді, оны бір мезгілде кеңес төрағасының орынбасары болатын Хатшылықтың басшысы басқарады. Басшыны кеңес мүшесі емес адамдар арасынан Президент 4 жылға тағайындайды.<ref name="joba" /> Кеңес Хатшылығы 2026 жылғы 2 шілдеде Президент жарлығымен құрылды.<ref name="adilet" /> Оған 2026 жылдан бастап [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] басшылық етеді.<ref name="Жайсанбаев" /> ; Хатшылық құрылымы (2026 ж.) * Басшылық * Этномәдени бірлестіктермен өзара іс-қимыл бөлімі * Қоғамдық бірлестіктермен өзара іс-қимыл бөлімі * Мәслихаттармен және қоғамдық кеңестермен өзара іс-қимыл бөлімі * Ақпараттық-талдау бөлімі * Әкімшілік бөлім<ref name="adilet" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақстан тақырыптарда}} [[Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары]] j58lneaa0ydmgf4o5jqz2nxan8xsgsf 3 777858 3634267 3573792 2026-07-24T12:51:13Z Ternarius 17489 Ternarius [[Қатысушы талқылауы:Jan Majan - Wije]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Jan Wajun - Wije]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Jan Majan - Wije|Jan Majan - Wije]]" to "[[Special:CentralAuth/Jan Wajun - Wije|Jan Wajun - Wije]]" 3573792 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Jan Majan - Wije}} -- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 14:11, 2026 ж. наурыздың 31 (+05) i1vseqlw97m8qjy5u3yuor7b1u03zez 4 780876 3634288 3633736 2026-07-24T15:00:19Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634288 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-07-23'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1260" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 260] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="628" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 628] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="363" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 363] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Қазақстанның аты ауыстырылған қалаларының тізімі]] | data-sort-value="292" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 292] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Азан шақырып ат қою]] | data-sort-value="248" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 248] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Қазақстанның ақпарат агенттіктері]] | data-sort-value="220" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 220] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Күрен]] | data-sort-value="207" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 207] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Тілашар тойы]] | data-sort-value="205" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 205] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="191" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 191] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Талдыбұлақ (Жамбыл облысы)]] | data-sort-value="188" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 188] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Кәрсен-Керней болысы]] | data-sort-value="185" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B9_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 185] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Талдыбұлақ (Кербұлақ ауданы)]] | data-sort-value="176" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%28%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 176] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="173" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 173] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="171" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 171] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Балағат сөз]] | data-sort-value="158" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 158] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Нина Имшенецкая]] | data-sort-value="144" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D0%BC%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F 144] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Добротица (Силистра облысы)]] | data-sort-value="144" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B0_%28%D0%A1%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 144] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Қазақстанның ежелгі қалалары]] | data-sort-value="142" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 142] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Астана]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 138] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Қазақстанның көне қалалары тізімі]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 138] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] | data-sort-value="134" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 134] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Әбу Ханифа]] | data-sort-value="132" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B0 132] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="132" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 132] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Ауыз үй]] | data-sort-value="131" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 131] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Сырдария облысы]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 128] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Люк Бессон]] | data-sort-value="127" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8E%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%BD 127] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Мұхаммед Шайбани]] | data-sort-value="126" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8 126] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 125] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[6-7]] | data-sort-value="121" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=6-7 121] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Айдын Дүйсенбайқызы]] | data-sort-value="121" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 121] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Ноғай Ордасы]] | data-sort-value="117" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 117] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Оспан Міркемелұлы Сейфолла]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0 116] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Ламин Ямаль]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 112] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 107] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Айдын Жұмаділұлы Рақымбаев]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 107] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Улану]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 107] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 102] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 102] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Асхат Сергеевич Ниязов]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 98] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Еділ қаған]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 94] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Зират]] | data-sort-value="93" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 93] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Қарақалпақ мемлекеттік университеті]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 92] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Щучинск]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 92] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Асхат Ғалымұлы Хасенов]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 92] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 92] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Канибадам]] | data-sort-value="92" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 92] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 91] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Бір кем дүние (фильм)]] | data-sort-value="89" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BC_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 89] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Dream League Soccer 2021]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Dream_League_Soccer_2021 86] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Құран ғылымдары]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 86] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Тораңғы]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 86] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Үйде жалғыз қалғанда]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 85] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 85] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Шұрат]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 84] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Әділ Өтеғұлұлы]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="84" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 84] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Sәlem Entertainment]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=S%D3%99lem_Entertainment 83] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Нан]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 83] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Шорья]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 83] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Шешендік сөз]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 83] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Араб мемлекеттері Лигасы]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 82] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Енога]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 82] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Футбол]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 81] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]] | data-sort-value="80" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 80] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 78] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Халифа]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 77] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 75] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Кванхе гун ван]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 74] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Нақыл сөздер]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 74] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Арсланбек Сұлтанбеков]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 74] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 74] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 73] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Төремұрат Тайлыбекұлы]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 72] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Нұрсұлу Жамалбекқызы Шаймерденова]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 72] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 72] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Түзуші ұлпа]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 71] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 70] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Сайфуддин Азизи]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 69] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Стоматит]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 68] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 68] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Есінеу]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 68] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Ажырасу]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 68] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 67] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 67] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Үлкен Арлан]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 66] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Елена Александровна Пак]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 66] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Элен Каррер д’Анкосс]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 65] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Кеген (ауыл)]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 65] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Филипп Исаевич Голощёкин]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 65] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Абайдың этнографиялық лексикасы]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 65] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 64] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Джон Фицджеральд Кеннеди]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 64] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Коростышев]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 64] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Жанна Исақызы Керімтаева-Сатыбалдиева]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 64] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Дирлеванг]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 63] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 63] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Батырлар жыры]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 63] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Райнгау-Таунус (аудан)]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 62] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Мұғалжар ауданы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 62] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Алатау (қала)]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 61] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 61] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Салауатты өмір салты]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 61] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Бірлік (Мойынқұм ауданы)]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 61] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Экологиялық пирамида ережесі]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 61] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Маржан Тасова]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 60] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Дональд Трамп]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 60] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 60] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Пісте]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 60] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Данил Голубенко]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 60] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Түсті металлургия өнеркәсібі]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 60] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Тарық ибн Зияд]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 60] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Әлем халықтарының ертегілері]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 59] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 59] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Құшайри]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 59] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Мақсат Мәлікұлы Толықбаев]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 59] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 58] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Қазақ-ноғай қатынастары]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 58] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 58] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Мал атаулары]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 57] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Атырау облысы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 57] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Павел Яковлевич Зальцман]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 57] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Азаматтық тәрбие]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 56] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 55] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Виктория (Британдық Колумбия)]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 55] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Бостері]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 55] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 55] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 55] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Түркістан легионы]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 54] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Байдарка]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 54] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Кіші Диқан]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 54] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Берік Мәжитұлы Имашев]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 54] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[:Сурет:Photo of massacre victims in Turkey.jpg|Сурет:Photo of massacre victims in Turkey.jpg]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 54] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 54] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Чесноковка (Боровка тармағы)]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B5%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B0_%28%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 53] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Ершат Ағыбайұлы Оңғаров]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 53] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Ресей]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 53] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Пиноккио]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 53] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Турбина]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 53] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Қатысушы талқылауы:Kasthack]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 53] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Ирина Ерофеева]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 53] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Мұхаммед Мохбер]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 52] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Самұрық құсы]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 52] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 51] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Жаңасемей ауданы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 51] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Шахмұрат Мүтәліп]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 51] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 51] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Шу аңғары]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 51] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Ибн әл-Қаийм әл-Джәузия]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 51] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Бөгенбай батыр]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 51] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Заһар]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 50] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Нарғызгүл]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B3%D2%AF%D0%BB 50] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Валмиера]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D1%80%D0%B0 50] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Лана Паррия]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 50] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 50] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Икер Касильяс]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 50] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Әкімшілік жауапкершілік]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 49] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Қабір]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 49] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Талисман]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD 49] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Супер келіншек]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 49] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Болат Оралұлы Ақшолақов]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 48] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Ларри Финк]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 48] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Канье Уэст]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%B5_%D0%A3%D1%8D%D1%81%D1%82 48] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 48] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Ежелгі грек философиясы]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 48] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Қазақстан демографиясы]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Ботбай]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 48] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 47] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Шымыр батыр]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 47] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 47] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 47] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 47] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Салтанат (би ансамблі)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 47] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Отырар қорғанысы]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%8B 47] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Терек шайқасы]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 47] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Комако Кимура]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 46] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 46] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Құрылтай сайлауы (2026)]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 46] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 46] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Қазақ ұлттық киімдер тігуге пайдаланған маталар]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 45] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Тывалар]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 45] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 45] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Солтүстік Мұзды мұхит]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 45] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Деле Алли]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 45] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 45] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Жалағаш ауданы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 45] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 45] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 45] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Чарли Кирк]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 44] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Дастарқан жаю]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 44] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 44] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 44] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Дельфина Арно]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%BE 44] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 44] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Тасбақалар]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 44] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 44] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Қытай]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 44] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 44] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 44] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Омония (футбол клубы, Никосия)]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 44] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Орта ғасыр кезеңінің антропологиясы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 43] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Тәубә сүресі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 43] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Марат Қабиденұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Ергежейлі мемлекет]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 43] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Мандам]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 43] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Папаго]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D0%BE 43] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 43] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Бақыт]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 43] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 42] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Қ]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 42] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Үстеу]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 42] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Zheka Fatbelly]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 42] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Қайнар (Қарасай ауданы)]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80_%28%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 42] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Истинжа]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B6%D0%B0 42] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Әлпеншек]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 42] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Ипанема]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 42] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Ұйғырлар мен дүнгендердің Қытайдан Жетісуға қоныс аударуы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 42] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 42] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Ттокпокки]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 42] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Асқар Сүлейменов]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 42] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Виктор Орбан]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 42] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Дина Төлепберген]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 42] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 41] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Пазырық қорғандары]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 41] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Ислам негіздері]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 41] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Кристалдық тор]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 41] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Абай ескерткіші (Алматы)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 41] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Пазырық мәдениеті]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 41] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 41] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Жақ (анатомия)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 41] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Қызыл (қала)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 41] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Қазақ хандарының шежіресі]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 41] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 41] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 41] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Адуын]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 40] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Қытай халықтары]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 40] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Бала ауруы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 40] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Профессор Мориарти]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 40] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[:Сурет:Bandeira Betim.png|Сурет:Bandeira Betim.png]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 40] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Ингуш ұлттық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 40] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 39] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[:Санат:Чадтағы футбол|Санат:Чадтағы футбол]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 39] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 39] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Бала құқығы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 39] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Мәскеу мемлекеттік университеті]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 38] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Әйнек]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 38] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Саида Шавкатқызы Мирзиёева]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 38] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Уоррен Гардинг]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 38] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Цирк]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 38] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Жалғас Жұмағұлов]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 38] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 38] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Ұлы тоқырау]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 37] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Сорпа]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 37] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 37] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Мұзды мұхит]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 37] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Нұх пайғамбар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 36] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 36] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 36] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Ванесса Кирби]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 36] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 36] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Mellstroy]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Mellstroy 36] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Үлгі:Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Дулат]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 36] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Мырза Ғұләм Ахмед]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 36] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Асқа бата]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 36] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Қайнар ауылдық округі (Райымбек ауданы)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96_%28%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 36] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Шұғыла (журнал)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 36] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Наймандар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 35] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (10001-15000)]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%2810001-15000%29 35] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Қатысушы:Дана Нұрболқызы/зертхана]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 35] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Хакан Чалханоглу]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 35] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 35] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Арғын]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 35] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Шашыратқы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 34] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 34] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Қазақстан қазақтарының унисекс есімдері тізімі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 34] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Волчанск (Украина)]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 34] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Жігіттің сөзі. Қанды жол]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 34] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Бейметалдар атомы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 34] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Елюй чуцай]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%8E%D0%B9_%D1%87%D1%83%D1%86%D0%B0%D0%B9 34] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 33] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Мақал-мәтелдер]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 33] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Салауат]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 33] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Бронх демікпесі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 33] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Қазгидромет]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82 33] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Қоскөпір]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 33] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 33] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 32] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 32] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Қазақстан Президентінің Резиденциясы (Алматы)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 32] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Қазақтың антропологиялық типі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 32] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Бокс]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D1%81 32] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 32] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Арыс қалалық әкімдігі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 32] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 32] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Намаз уақыты]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 32] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Айсай]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 32] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 32] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Зебра]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%B0 32] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Пэм Бонди]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8D%D0%BC_%D0%91%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B8 32] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Нұрлан Құсайынұлы Рахметов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Түрік әліпбиі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 31] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Дезире Дуэ]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 31] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Жіктік жалғау]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 31] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2026-27]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B_2026-27 31] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Ғылыми еңбек]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 31] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 31] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Алматы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 31] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 31] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Көкбас (балық)]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 31] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 31] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Үндістер]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 31] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Хулиан Альварес]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 31] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Ортохантавирус]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 30] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Қиық]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8B%D2%9B 30] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Бейсенбілік (бағыштау)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%83%29 30] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Сығандар]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 30] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 30] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Мәртөк ауданы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D1%82%D3%A9%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 30] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Гүлназ Жоланова]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 30] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Хасар]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 30] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 30] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[XVII ғасырдағы Ресей]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XVII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 30] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Отырардың күйреуі (фильм)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D1%83%D1%96_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 30] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Бауыржан Нұрланұлы Байтана]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 30] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Қайсар Арена]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0 30] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 29] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Накхер]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 29] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Ребус]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 29] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Қатысушы талқылауы:Temirlan olzhabay]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ATemirlan_olzhabay 29] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 29] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Сауран ауданы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 29] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Орал]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 29] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Жын]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 29] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Метис]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 29] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Әулие адам]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 29] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Табын]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 28] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Ұлы Дала Таңы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D1%8B 28] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Айша]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 28] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 28] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 28] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 28] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 28] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Ат қою рәсімдері]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 28] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Виталий Михайлович Еремеев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Иммунды жүйе]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 28] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[:Санат:Жылқы тұқымдары|Санат:Жылқы тұқымдары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 28] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Ертегі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 28] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 28] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Жігіт сөзі. Асфальттағы қан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 27] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Қатысушы:Tvoilubimyibakhthar]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 27] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Темір алмасуы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 27] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Әбен Сатыбалдиев]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 27] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[12 шілде]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=12_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 27] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Құс өсіру]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 27] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Энтеровирусты инфекция]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 27] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 27] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 27] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 27] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 27] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Малдың инвазиялық аурулары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Шолпан Иманбаева]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 26] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 26] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Linux]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Linux 26] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Албан руы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 26] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Салжұқ мемлекеті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D2%B1%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 26] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Архимед]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4 26] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Қызып кету]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%83 26] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_8-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Аляска штатының қалалары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Лиам Макдональд]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 26] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Тоғыз-құмалақ]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 25] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Нағашы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 25] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Қожа]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 25] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Қармақшы ауданы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 25] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Шымкент]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 25] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 25] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Гүлжан Жанпейісқызы Қарақұсова]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 25] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Ою-өрнек]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 25] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Маймыл шешек]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 25] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D1%8B%D2%93%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%BD 25] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 25] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Кропивницкий]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 25] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Одиссея (фильм, 2026)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%8F_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2026%29 25] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Ағаш]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 24] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Йошинори Осуми]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 24] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Марианна Мур]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D1%83%D1%80 24] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Химия оқу пәні және ғылыми сала]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 24] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Қоянды (тау, Ақмола облысы)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 24] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Староконстантинов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Ысты]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 23] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Құран]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 23] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 23] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 23] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Құқық]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 23] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 23] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Желдірме (ән жанры)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 23] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Юрмала]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0 23] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Адай]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 23] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Ай (қазақ дәстүрінде)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 23] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Наманған облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[:Санат:Оңтүстік Америка өзендері|Санат:Оңтүстік Америка өзендері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Шақ]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B 23] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Жаныс]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 23] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%E2%80%93_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82_%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Мелака бұғазы мешіті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%B0_%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Карача-Елга]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0-%D0%95%D0%BB%D0%B3%D0%B0 23] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 23] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Айлант]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 23] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Тив (халық)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 22] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Шоштан батыр]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 22] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 22] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 22] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[:Санат:Алматы облысында туғандар|Санат:Алматы облысында туғандар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Рүстем Оразбайұлы Есдәулетов]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Егор Крид]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B3%D0%BE%D1%80_%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B4 22] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Сақтар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Қазақ хандығының тарихы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 22] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Давид Мамиевич Дегтярев]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 22] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Нұрбек Рахатұлы Оралбай]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9 22] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[:Санат:Ресей қалалары|Санат:Ресей қалалары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Рахман қайнары (шипажай)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 22] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Жаратылыстану ғылымдары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 22] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[:Сурет:Kumis alqa.jpg|Сурет:Kumis alqa.jpg]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AKumis_alqa.jpg 22] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Неолит]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 22] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Тиләуәт сәждесі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BB%D3%99%D1%83%D3%99%D1%82_%D1%81%D3%99%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 21] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 21] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Раиса Мәжитқызы Мұхамедиярова]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 21] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Шолпаната]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0 21] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 21] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 21] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 21] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Кәлимә]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D3%99 21] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 21] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Қатысушы:EPIC]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AEPIC 21] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 21] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Жаһандану]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 21] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 20] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Түркия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 20] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 20] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Өскемен]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 20] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[19]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=19 20] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Капонир]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 20] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Демалғыш]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D1%88 20] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 20] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 20] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Қарадың]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 20] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Ләззат Оразханқызы Асанова]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Qazaqstan (телеарна)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 20] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Сиқым]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 20] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 20] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Вагиналды секс]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 20] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 20] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Кенесары хан ұрпақтары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Шариғат]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 19] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 19] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Джоан Джетт]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82 19] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 19] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[КешYOU]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 19] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 19] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Әзірбайжан халқының мәдениеті]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Құтадғу білік]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 19] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Аргентина]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 19] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Данияр Рамазанұлы Каленов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D1%80_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Нұрсұлтан (ханбике)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 19] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Суан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Төре]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 19] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Қырық Қыз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7 19] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Өзбекстан қалаларының тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Ет (тағам)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82_%28%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%29 19] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 19] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 19] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 18] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Есім хан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Мононим]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC 18] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Grok]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Grok 18] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Түркия]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 18] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Ху Цзиньтао]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 18] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Қазақстан халық партиясы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Ақтау]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 18] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Бүйрек тастары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Қыз ұзату кәделері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Бакен сирек металдар кен орны]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 18] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Полинезия]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 18] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Саумал]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 18] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Шақпақ баба ауылы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 18] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Ыстықкөл]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 18] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Антикалық дәуір]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80 18] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Castle Rock Entertainment]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Castle_Rock_Entertainment 18] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Туркс және Кайкос]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%BA%D1%81_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%81 18] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Дональд Джордж Брэдмен]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B6_%D0%91%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BC%D0%B5%D0%BD 18] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Құтайба ибн Муслим]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 18] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 18] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Отырар апаты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Айя Шалқар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Кхмерлер]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80 17] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 17] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Керей хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Келінжан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Алмалы (Қызылорда облысы)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 17] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 17] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Корнелия Груммт-Эндер]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%BC%D1%82-%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 17] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 17] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Атығай]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 17] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 17] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Михаил Васильевич Драпатый]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B9 17] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Кәдірбек Төлеуұлы Демесінов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[:Санат:Қазақстан көне қалалары|Санат:Қазақстан көне қалалары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Жапония]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Айбалта]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0 17] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 17] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Нұрсұлтан мешіті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 17] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[4 тамыз]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=4_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 17] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Әмеңгерлік]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA 17] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Үйлену тойы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 17] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 16] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Катар әмірі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Тарақты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Алматы энергетика және байланыс университеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[10 шілде]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=10_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 16] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Астана ЛРТ]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9B%D0%A0%D0%A2 16] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 16] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 16] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Азан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Жақып Ақбаев]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қазақстан музейлері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Ақ жол (партия)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 16] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Еуропа]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 16] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Аргентина Ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Құрылтай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Келін түсіру тойы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 16] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Қазақстандағы дін]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 15] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[8]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=8 15] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Қазақ жүздері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Қазақстанның жеті кереметі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Білезікті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Таз руы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 15] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Көлсай көлдері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 15] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Уикипедия:Мақалаға бастама]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 15] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[ФАО]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%90%D0%9E 15] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Мемлекет]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 15] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Мәсіх тарту]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 15] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Бойницкий қамалы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Бесағаш (Жамбыл облысы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Толағай (аңыз)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%29 15] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Павлодар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[VII Клеопатра]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=VII_%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%B0 15] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Уикипедия:Администраторларды сайлау]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 15] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Айбек Айдарұлы Барыс]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 15] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Қазақстандағы уақыт]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 15] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Байбақты]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 15] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Ұрыс хан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Ебей]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B1%D0%B5%D0%B9 15] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Қасым Сүлеймани]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8 15] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Солтүстік Америка]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Аят әл-Курси]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 15] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Барақ хан (Орта жүз)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 15] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Халық қаһарманы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Әзербайжан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Ақмоншақ Баужанова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[9]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=9 15] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Кеңірдек]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 15] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Талдықорған]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Мәтін]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 15] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 15] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Ағылшын әліпбиі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 15] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Психологияның зерттеу әдістері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 15] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Іштің қатуы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%8B 15] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Ас қорыту жолдарынан қан кету]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%83 15] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Жүйке жүйесінің типтері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 15] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Семей]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 15] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_1992_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 15] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Балқадиша әні]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 15] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Қазақ хандығының қалыптасуы мен нығаюы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%8E%D1%8B 14] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Әділхан Құрманғалиұлы Макин]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 14] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Багдати]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 14] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Ақпараттық қауіпсіздік]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 14] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Отырар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Қазақстан кенттері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Галлон]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 14] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 14] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Дыбыстың сипаттамалары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 14] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Өтелмеген парыз (фильм)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B7_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 14] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 14] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 14] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 14] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Жаңаөзен]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD 14] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Лалагүл]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D2%AF%D0%BB 14] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Жасуша]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 14] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Kaspi.kz]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi.kz 14] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Украина]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 14] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Қалқанша без]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 14] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Алдашбай ахун ауылы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%85%D1%83%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 14] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Александр Станиславович Сырский]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 14] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 14] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Отырар ауданы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 14] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 14] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Қасым Аманжол]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB 14] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 14] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Рауан Кенжеханұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Лионель Месси]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 14] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 14] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 14] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 14] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Бұлғарлар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Нұрбақыт Молдахметұлы Теңізбаев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Әуе Қорғаныс Күштері Әскери Институты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%98%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Құрманбек Әмірбекұлы Әмірбеков]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 14] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Төле би]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 14] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Джуд Беллингем]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D1%83%D0%B4_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BC 14] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 13] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Қызықты биология. Жануарлар әлемі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Алғабас (Бәйдібек ауданы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Чувашия]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 13] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Қалқаман (метро бекеті)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 13] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Topic:Y1torvmkb6khrsos]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Topic%3AY1torvmkb6khrsos 13] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Жуалы ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Түстер психологиясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Симон Боливар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Он екі мүше]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5 13] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Төлеңгіттер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі (10001-15000)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%2810001-15000%29 13] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Абай облысындағы өрт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 13] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Балқаш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 13] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Git]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Git 13] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Қазіргі қазақ мәдениетінің типтері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Қалың мал]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 13] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Арқалық (қала)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 13] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Психология]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Тянь-Шань шиесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8F%D0%BD%D1%8C-%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8C_%D1%88%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Куннилингус]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%83%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%81 13] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Карел Чапек]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%A7%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D0%BA 13] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Есекжем]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 13] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 13] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[BTS]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BTS 13] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Ракапоши]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 13] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Мақұлбек Байгелдиев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Балқаш ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қазақстандағы атауы ауыстырылған елді мекендердің тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Орыс тілі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 13] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Киста]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 13] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Қазақстан қонақ үйлері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Ақсу]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83 13] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Қызылағаш оқиғасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Жерорта теңізі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 13] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Шымыр]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 13] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі (5001-10000)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 13] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Бүйі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 13] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 13] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Бауыр (орган)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%29 13] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Ширақ батыр]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 13] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Шығыс Қазақстан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Тұрар Рысқұлов ауылы (Түркістан облысы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%28%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 13] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Қазақ әдебиеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 13] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Абайдың қара сөздері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 13] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Құйрық-бауыр (салт)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B-%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%29 13] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Сақал қаған]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Футбол ережелері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Алматыдағы ең биік ғимараттардың тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Бенджамин Дизраэли]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%94%D0%B8%D0%B7%D1%80%D0%B0%D1%8D%D0%BB%D0%B8 12] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Дәуіт ұста]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 12] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Кайыпкул]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BF%D0%BA%D1%83%D0%BB 12] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Шаһрихан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Ерейментау]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%83 12] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Қатысушы:Амина Нахыпбекқызы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 12] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Сарқан ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Ақ бата, тілек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Алшын]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 12] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Аустрия жолы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 12] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Грузия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Ақсу ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Оливер Три]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 12] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Германия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Қырғызстан президенті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 12] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Тараз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 12] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Тархан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Офсайд]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%84%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%B4 12] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Қуаныш Ахметов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[SCAT]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 12] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 12] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 12] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Сабын]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Amanat Media Group]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Amanat_Media_Group 12] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Париж]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B6 12] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Биология]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Ермексу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%83 12] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Қуандық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Тама]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 12] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Ертіс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 12] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Байұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Лори Макнил]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%BB 12] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Алтай таулары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 12] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Жәнібек Әлімханұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Константин Викторович Авершин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%90%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Қазақстан халық санағы (2021)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%93%D1%8B_%282021%29 12] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Панкреатин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Қоқан-Ресей соғысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD-%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Төреғали Төреəліұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Петропавл]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%BB 12] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Уикипедия:Зертхана]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%97%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[ACE (Ninety One)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ACE_%28Ninety_One%29 12] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Жезқазған]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 12] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Жетіру]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 12] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[HTML]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=HTML 12] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Қапаған қаған]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Рахым Алмабекұлы Оразалиев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Алтай-Қарпық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Марқакөл ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 11] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 11] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Қазақ (этноним)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 11] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[Оспан батыр]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Үржар ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Арыс]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81 11] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 11] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[25]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25 11] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Испания Ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 11] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Ақтабан шұбырынды жырлары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Ашамайлы Керей]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 11] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Шар (өзен)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80_%28%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%29 11] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Ақсуат ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Испания]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[Борсық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%81%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Адай шежіресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Әуе компаниялары кодтары-T]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 11] |- | data-sort-value="916" | 916 | [[Астана қаласы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="917" | 917 | [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="918" | 918 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="919" | 919 | [[Габала]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 11] |- | data-sort-value="920" | 920 | [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="921" | 921 | [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="922" | 922 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="923" | 923 | [[Кек алушылар: Финал]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB 11] |- | data-sort-value="924" | 924 | [[Шырақтың ерлігі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 11] |- | data-sort-value="925" | 925 | [[Екібастұз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D2%B1%D0%B7 11] |- | data-sort-value="926" | 926 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="927" | 927 | [[Өзбекстан Қарулы күштері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="928" | 928 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 11] |- | data-sort-value="929" | 929 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="930" | 930 | [[Ирригатор]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80 11] |- | data-sort-value="931" | 931 | [[Аида Ғалымқызы Балаева]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="932" | 932 | [[Қанжығалы руы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="933" | 933 | [[Қарабура]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 11] |- | data-sort-value="934" | 934 | [[Галуст Гюльбенкян]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%81%D1%82_%D0%93%D1%8E%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D1%8F%D0%BD 11] |- | data-sort-value="935" | 935 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="936" | 936 | [[Қазақстан халық кеңесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="937" | 937 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="938" | 938 | [[Байғыз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D0%B7 11] |- | data-sort-value="939" | 939 | [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9B%D2%B1%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="940" | 940 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 11] |- | data-sort-value="941" | 941 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 11] |- | data-sort-value="942" | 942 | [[Кеуел]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%83%D0%B5%D0%BB 11] |- | data-sort-value="943" | 943 | [[Хаббл ғарыш телескопы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%BB_%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%8B 11] |- | data-sort-value="944" | 944 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="945" | 945 | [[Домалақ ана кесенесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="946" | 946 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="947" | 947 | [[3]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=3 11] |- | data-sort-value="948" | 948 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 11] |- | data-sort-value="949" | 949 | [[Құлқын]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD 11] |- | data-sort-value="950" | 950 | [[Беріш]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 11] |- | data-sort-value="951" | 951 | [[:Санат:Спорт түрлері|Санат:Спорт түрлері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="952" | 952 | [[Хамедорея]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F 11] |- | data-sort-value="953" | 953 | [[Еңлік — Кебек (пьеса)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 11] |- | data-sort-value="954" | 954 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="955" | 955 | [[Үлгі:Апта күндері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BF%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="956" | 956 | [[Төле]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5 11] |- | data-sort-value="957" | 957 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 11] |- | data-sort-value="958" | 958 | [[Ерке Есмахан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="959" | 959 | [[Орал Ақшолақұлы Ақшолақов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="960" | 960 | [[Идда]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B4%D0%B4%D0%B0 11] |- | data-sort-value="961" | 961 | [[Ежелгі Грекия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="962" | 962 | [[Тьяго Алькантара]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8C%D1%8F%D0%B3%D0%BE_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0 11] |- | data-sort-value="963" | 963 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11] |- | data-sort-value="964" | 964 | [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="965" | 965 | [[Маңғытай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="966" | 966 | [[Қазақ хандарының тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="967" | 967 | [[Вьетнам]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D1%8C%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%BC 11] |- | data-sort-value="968" | 968 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="969" | 969 | [[Жыныстық акт]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%BA%D1%82 11] |- | data-sort-value="970" | 970 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="971" | 971 | [[Әл-Кәусәр сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="972" | 972 | [[Текелі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="973" | 973 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="974" | 974 | [[Аққайың ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="975" | 975 | [[Қазақстан өзбектерінің әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="976" | 976 | [[Қара махаббат (телехикая)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 11] |- | data-sort-value="977" | 977 | [[Гандхара]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B0 11] |- | data-sort-value="978" | 978 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="979" | 979 | [[Бату хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="980" | 980 | [[Әмен Әбжанұлы Қайдаров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 7ip4faqddxoc8gv657jubqzm4i3il69 0 782412 3634348 3633176 2026-07-24T17:52:42Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] ([[User talk:Айжан Утепбаева|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3620730 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға | есімі = Ермағанбетов Алпыс Арықбайұлы | туған күні = 1946 | туған жері = Қаражал қаласы, Қарағанды облысы | азаматтығы = Қазақстан | қызметі = Педагог, жаттықтырушы, спортшы | білімі = Қарағанды политехникалық институты (1976), Қарағанды дене тәрбиесі институты (1982) | марапаттары = Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, Қазақстан Республикасының Құрметті спорт қайраткері }} '''Ермағанбетов Алпыс Арықбайұлы''' (1946 жылы туған, Қаражал, Қарағанды облысы) — қазақстандық педагог, жеңіл атлетика және шаңғы спорты бойынша жаттықтырушы, спортшы. Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, КСРО спорт шебері, Қазақстан Республикасының Құрметті спорт қайраткері, Еңбекшіқазақ ауданының құрметті азаматы және Есік қаласының Құрметті тұрғыны. == Өмірбаяны == Алпыс Арықбайұлы Ермағанбетов 1946 жылы Қарағанды облысының Қаражал қаласында дүниеге келген. Қаражал қаласындағы №1 орта мектепті тәмамдаған. 1976 жылы Қарағанды политехникалық институтын, 1982 жылы Қарағанды дене тәрбиесі институтын бітірген. Еңбек жолын Қаражал қаласындағы балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде жеңіл атлетикадан жаттықтырушы болып бастаған. Кейін осы спорт мектебінің директоры қызметін атқарды. Әр жылдары Есік педагогикалық училищесінде және Есік қалалық гимназиясында директордың дене тәрбиесі және спорт жұмыстары жөніндегі орынбасары болды. Педагогикалық еңбек өтілі 50 жылдан асады. == Жаттықтырушылық қызметі == Ермағанбетовтің шәкірттері арасында республикалық және халықаралық жарыстардың жеңімпаздары мен жүлдегерлері бар. Жеңіл атлетикадан тәрбиелеген шәкірттері қатарында В. Резников, А. Колногоров, А. Усенов, М. Айқынбаев, Н. Журавлева, А. Мұқан, С. Исламов және А. Салиев бар. Н. Журавлева Сочи қаласында өткен жарыста 3000 метрге жүгіруден, Минск қаласында өткен жарыста 1500 метрге жүгіруден қола жүлдегер атанған. Шаңғы спорты бойынша оның шәкірттері Алматы облысы мен Қазақстан Республикасының чемпионаттарында бірнеше мәрте жеңімпаз болған. Олардың қатарында Ә. Оразбай, А. Шәкір, М. Ғаниұлы, А. Нұрқияс, Д. Евдокимов, А. Михайлева, А. Пашнина, Д. Нұрмұханбетов және Қ. Берімбаев бар. 2021 жылы Айдана Шәкір Қазақстан чемпионатында шаңғы эстафетасында күміс жүлдеге ие болды. Сондай-ақ оның шәкірттері халықаралық Алматы марафонында және Қазақстан чемпионаттарында жүлделі орындарға ие болған. == Ғылыми-әдістемелік еңбектері == Ермағанбетовтің педагогикалық және спорттық тәжірибесіне қатысты мақалалары республикалық және салалық басылымдарда жарияланған. Оның материалдары «Физкультура в школе», «Артспорт», «Мектептегі дене шынықтыру» журналдарында жарық көрген. Авторлық еңбектері: * ''Азбука оздоровительного бега''; * ''Активные методы обучения в ССУЗах''; * ''Корреляция артериального давления с использованием физических упражнений при гипотонии''; * ''Питание легкоатлетов''; * ''Средства восстановления работоспособности бегунов''. == Спорттық жетістіктері == Ермағанбетов ұзақ қашықтыққа жүгіру және марафон жарыстары бойынша бірнеше мәрте республикалық және халықаралық жарыстардың жеңімпазы атанған. Негізгі жетістіктері: * 1972 жылы Қазақстанның VII жазғы спартакиадасында 30 км жүгіруден қола жүлдегер; * 1972 жылы Мәскеуде өткен Тарасовка–Мәскеу жарысында 2-орын; * 1975 жылы Душанбе қаласында өткен Орджоникидзе–Душанбе жарысының қола жүлдегері; * 1981 жылы Тракай–Вильнюс жарысында 3-орын; * 1984 жылы Қарағанды және Алматы марафондарының чемпионы; * 1997 жылы Стамбұлдағы халықаралық Еуразия марафонының чемпионы; * 1998 және 2002 жылдары Астана марафонының чемпионы; * 1999 жылы Ұлыбританиядағы марафоннан әлем чемпионатында Қазақстан құрамасы сапында өнер көрсетті; * 2003 жылы Бішкек қаласындағы халықаралық «Жеңіс марафонының» чемпионы; * 2007 жылы Мәскеу қаласының 860 жылдығына арналған дүниежүзілік марафонның чемпионы. 2002–2013 жылдары Алматы қаласында өткен халықаралық марафондардың екі дүркін чемпионы және бірнеше мәрте күміс жүлдегері болған. Қазақстан Республикасының марафон бойынша екі дүркін рекордсмені. == Марапаттары == * «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі»; * «Қазақстан Республикасының Құрметті спорт қайраткері»; * «Еңбек даңқы» медалі (2017); * Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің мерейтойлық медальдары; * Еңбекшіқазақ ауданының құрметті азаматы; * Есік қаласының Құрметті тұрғыны. == Сыртқы сілтемелер == * [https://mezet.org/s-yas-t/zh-lykt-r/item/10903-alpys-ermaganbetov-marafonshy-chempiondarga-k-rmet-kozini-tirisinde-korsetilse.html Алпыс Ермағанбетов, марафоншы: «Чемпиондарға құрмет көзінің тірісінде көрсетілсе...»] — «Mezet» ақпараттық порталы, 1 қазан 2021 ж. :contentReference[oaicite:0]{index=0} * [https://www.youtube.com/watch?v=Dbfy2z9RTiE Алпыс Ермағанбетов туралы бейнематериал] (YouTube) * [https://www.youtube.com/watch?v=Nfmc86RerU8 Алпыс Ермағанбетов туралы бейнематериал] (YouTube) [[Санат:1946 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақстан педагогтері]] [[Санат:Қазақстан спортшылары]] [[Санат:Жеңіл атлетика жаттықтырушылары]] [[Санат:Марафоншылар]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] d2un2ptcaudz8kh7po1qtgotsf53i5j 0 782945 3634418 3622900 2026-07-24T21:42:43Z Nurken 111493 3634418 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрсұлтан Нұрланұлы Шоқанов | Шынайы есімі = | Суреті = Нұрсұлтан Шоқанов (2025-02-12) (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Шоқанов, 2025 жыл | Титулы = [[Қазақстан халық партиясы]]ның төрағасы | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 27 маусым 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] | Ізбасары = | Туған күні = 20.1.1986 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі =1 | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = [[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]] | Білімі = [[КИМЭП]] (2006)<br>IMD (Швейцария, 2018) | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|Саясаткер|қаржыгер|бизнес-менеджер}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нұрсұлтан Нұрланұлы Шоқанов''' ([[20 қаңтар]] [[1986 жыл|1986]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер, кәсіпкер, қоғам қайраткері, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан халық партиясы]]ның төрағасы. Одан бөлек 2023 жылдан бастап Альпинизм және спорттық құзға өрмелеу федерациясының президенті. == Өмірбаяны == Нұрсұлтан Шоқанов 1986 жылы 20 қаңтарда [[Алматы]] қаласында дүниеге келген. Ол [[Республикалық физика-математика мектебі|Физика-математика мектебін]] бітіргеннен кейін 2003 жылы [[КИМЭП|Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтына]] (КИМЭП) оқуға түсіп, 2006 жылы Іскерлік әкімшілендіру бакалавры дәрежесін алды және «қаржы» мамандығын үздік бітірді. 2018 жылы Лозаннадағы ([[Швейцария]]) бизнестегі қолданбалы мамандықтар бойынша әлемдегі жетекші университеттердің бірі IMD-де Менеджерлерге арналған магистр (MBA) дәрежесін алды. Оқу аясында IMD-ді АҚШ, Қытай, Вьетнам және Швейцариядағы жобаларды сәтті аяқтады. Соңғы жылдары қоғамдық жұмыстармен белсенді айналысты. «D-Mura» Мәдени-тарихи мұраны цифрландыру қорының қамқоршылық кеңесінің мүшесі, жеті ғылыми-қолданбалы мақаланың авторы, Қазақстан кәсіпорындарындағы еңбекті қорғау мәселелері жөніндегі Қазақстандағы жалғыз халықаралық диалог және көрме алаңы «Kazakhstan International Occupational Safety and Health (KIOSH) Conference and Exhibition» авторы және бастамашысы болды. 2009 жылдан бастап кәсіпкерлікпен айналысады. Ол қоғамдық тамақтану, тағам жеткізу, ретейл, ақпараттық технологиялар, өндіріс және дистрибуция салаларында жұмыс істейтін «OMIR Group» компаниялар тобының директорлар кеңесін басқарады. Бүгінде топқа қарасты кәсіпорындар Қазақстанның алты қаласында және төрт шет мемлекетте қызмет көрсетеді.<ref name="nur">[https://kaz.nur.kz/politics/appointments/2393566-ermuhamet-ertisbaev-qazaqstan-halyq-partiiasynyng-toragalygynan-ketti/ Ермұхамет Ертісбаев Қазақстан Халық партиясының төрағалығынан кетті]</ref> 2026 жылғы 27 маусым күні [[Қазақстан халық партиясы]]ның төрағасы болып сайланды.<ref>[https://stan.kz/ermuxamet-ertisbaev-qazaqstan-xalyq-partiiasynyn-toragasy-qyzmetinen-k-436384/ Ермұхамет Ертісбаев Қазақстан Халық партиясының төрағасы қызметінен кетті]</ref> == Қоғамдық қызметі == 2021 жылдан 2025 жылға дейін VII және VIII сайланған [[Алматы қаласы мәслихаты]]ның депутаты болды.<ref>[https://bes.media/news/deputat-maslihata-almati-nursultan-shokanov-dosrochno-slozhil-polnomochiya-dc1d59/ Депутат маслихата Алматы Нурсултан Шоканов досрочно сложил полномочия]</ref><ref name="shokan">[https://www.gov.kz/memleket/entities/maslihat-almaty/about/structure/people/31057 Шоқанов Нұрсұлтан Нұрланұлы]</ref> 2022 жылғы желтоқсаннан бастап Қазақстан Халық партиясының Алматы қалалық, кейіннен Алматы облыстық филиалдарына жетекшілік еткен. 2023–2025 жылдары Алматы қаласының «Атамекен» өңірлік кәсіпкерлер палатасын басқарған, кейіннен «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы басқарма төрағасының орынбасары болып сайланған.<ref name="nur" /> Сонымен қатар 2023 жылдан бастап ол — Альпинизм және спорттық құзға өрмелеу федерациясының президенті.<ref name="nur" /> == Марапаттары == Шоқанов «Әлеуметтік еңбек саласының үздігі», «Заңғар» төсбелгілерімен марапатталған.<ref name="shokan" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институты түлектері]] gmcnz6o9d27kw11ls0lca76727wh2fg 3634419 3634418 2026-07-24T21:44:43Z Nurken 111493 3634419 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Нұрсұлтан Нұрланұлы Шоқанов | Шынайы есімі = | Суреті = Нұрсұлтан Шоқанов (2025-02-12) (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Шоқанов, 2025 жыл | Титулы = [[Қазақстан халық партиясы]]ның төрағасы | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 27 маусым 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Алматы қаласы мәслихаты]]ның депутаты | Ту_2 = Almaty City Maslihat.svg | Ту2_2 = Coat of arms of Almaty.svg | Басқара бастады_2 = 2021 | Басқаруын аяқтады_2 = 2025 | Туған күні = 20.1.1986 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі =1 | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = [[Қазақстан халық партиясы|ҚХП]] | Білімі = [[КИМЭП]] (2006)<br>IMD (Швейцария, 2018) | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = {{hlist|Саясаткер|қаржыгер|бизнес-менеджер}} | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Нұрсұлтан Нұрланұлы Шоқанов''' ([[20 қаңтар]] [[1986 жыл|1986]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер, кәсіпкер, қоғам қайраткері, 2026 жылдан бастап [[Қазақстан халық партиясы]]ның төрағасы. Одан бөлек 2023 жылдан бастап Альпинизм және спорттық құзға өрмелеу федерациясының президенті. == Өмірбаяны == Нұрсұлтан Шоқанов 1986 жылы 20 қаңтарда [[Алматы]] қаласында дүниеге келген. Ол [[Республикалық физика-математика мектебі|Физика-математика мектебін]] бітіргеннен кейін 2003 жылы [[КИМЭП|Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтына]] (КИМЭП) оқуға түсіп, 2006 жылы Іскерлік әкімшілендіру бакалавры дәрежесін алды және «қаржы» мамандығын үздік бітірді. 2018 жылы Лозаннадағы ([[Швейцария]]) бизнестегі қолданбалы мамандықтар бойынша әлемдегі жетекші университеттердің бірі IMD-де Менеджерлерге арналған магистр (MBA) дәрежесін алды. Оқу аясында IMD-ді АҚШ, Қытай, Вьетнам және Швейцариядағы жобаларды сәтті аяқтады. Соңғы жылдары қоғамдық жұмыстармен белсенді айналысты. «D-Mura» Мәдени-тарихи мұраны цифрландыру қорының қамқоршылық кеңесінің мүшесі, жеті ғылыми-қолданбалы мақаланың авторы, Қазақстан кәсіпорындарындағы еңбекті қорғау мәселелері жөніндегі Қазақстандағы жалғыз халықаралық диалог және көрме алаңы «Kazakhstan International Occupational Safety and Health (KIOSH) Conference and Exhibition» авторы және бастамашысы болды. 2009 жылдан бастап кәсіпкерлікпен айналысады. Ол қоғамдық тамақтану, тағам жеткізу, ретейл, ақпараттық технологиялар, өндіріс және дистрибуция салаларында жұмыс істейтін «OMIR Group» компаниялар тобының директорлар кеңесін басқарады. Бүгінде топқа қарасты кәсіпорындар Қазақстанның алты қаласында және төрт шет мемлекетте қызмет көрсетеді.<ref name="nur">[https://kaz.nur.kz/politics/appointments/2393566-ermuhamet-ertisbaev-qazaqstan-halyq-partiiasynyng-toragalygynan-ketti/ Ермұхамет Ертісбаев Қазақстан Халық партиясының төрағалығынан кетті]</ref> 2026 жылғы 27 маусым күні [[Қазақстан халық партиясы]]ның төрағасы болып сайланды.<ref>[https://stan.kz/ermuxamet-ertisbaev-qazaqstan-xalyq-partiiasynyn-toragasy-qyzmetinen-k-436384/ Ермұхамет Ертісбаев Қазақстан Халық партиясының төрағасы қызметінен кетті]</ref> == Қоғамдық қызметі == 2021 жылдан 2025 жылға дейін VII және VIII сайланған [[Алматы қаласы мәслихаты]]ның депутаты болды.<ref>[https://bes.media/news/deputat-maslihata-almati-nursultan-shokanov-dosrochno-slozhil-polnomochiya-dc1d59/ Депутат маслихата Алматы Нурсултан Шоканов досрочно сложил полномочия]</ref><ref name="shokan">[https://www.gov.kz/memleket/entities/maslihat-almaty/about/structure/people/31057 Шоқанов Нұрсұлтан Нұрланұлы]</ref> 2022 жылғы желтоқсаннан бастап Қазақстан Халық партиясының Алматы қалалық, кейіннен Алматы облыстық филиалдарына жетекшілік еткен. 2023–2025 жылдары Алматы қаласының «Атамекен» өңірлік кәсіпкерлер палатасын басқарған, кейіннен «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы басқарма төрағасының орынбасары болып сайланған.<ref name="nur" /> Сонымен қатар 2023 жылдан бастап ол — Альпинизм және спорттық құзға өрмелеу федерациясының президенті.<ref name="nur" /> == Марапаттары == Шоқанов «Әлеуметтік еңбек саласының үздігі», «Заңғар» төсбелгілерімен марапатталған.<ref name="shokan" /> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институты түлектері]] kcujeok9hphhu9g50efzq7zk2j38b0i 0 783062 3634414 3629208 2026-07-24T18:55:22Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3634414 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Мәмбет Шотбаев|Толық есімі=Мәмбет Шотбайұлы Шотбаев|Туған күні=1892|Қайтыс болған күні=1978|Туған жері={{Туғанжері|Баянауыл ауданы|Баянауыл ауданында}}, [[Павлодар облысы]]|Қайтыс болған жері={{Қайтысболғанжері|Ерейментау ауданы|Ерейментау ауданында}}, [[Ақмола облысы]]|Азаматтығы={{байрақ|Ресей империясы}} →<br>{{байрақ|Алаш орда}} →<br> {{байрақ|КСРО}}|Ұлты=[[Қазақ]]|Не үшін белгілі=1953 жылғы Ерейментау ауданынан совет депутаті, Ерейментаулық басты фермасының бастығы|Партиясы=[[КОКП]]|Жұбайы=Ұмсынған Жүнісбекқызы Шотбаева (Шашкина)|Әкесі=Шотбай|Марапаттары={{Социалистік еңбек ері}}{{!}}{{Ленин ордені}}|Балалары=14|Сурет атауы=[[Ажы]]да жасалған Шотбаев Мәмбеттің суреті|Сурет=Mambet Shotbaev.jpg}} '''Мәмбет Шотбайұлы Шотбаев''' ([[1892 жыл|1892]], [[Павлодар облысы|Павлодар уезі]] — [[1978 жыл|1978]], [[Ақмола облысы]], [[Ерейментау ауданы]]) — саясаткер, депутат<ref name=":0">[https://anatili.kazgazeta.kz/news/10057 Мәмбет Шотбаев туралы]</ref>, [[социалистік еңбек ері]]<ref name=":1">[https://m.vk.com/wall-144264909_343?ysclid=mr4t02vy3n514826476 ЕРЕЙМЕНТАУ АУДАНЫНА 90 ЖЫЛ]</ref>. == Өмірбаяны == Руы — [[Арғын]], ішінде [[Бегендік]]-Қозған. Шотбаев Мәмбет 1892 жылы Павлодар уезінің Баянауыл ауданында дүниеге келген. 1932 жылғы ауыр ашаршылық кезінде ауыл шаруашылығы бригадасын басқарып, халықтың тұрмысын жақсартуға үлкен үлес қосқан азамат. 1953 жылы Ерейментау ауданынан совет депутаті болып қызмет атқарды. Ерейментау жылқы фермасының бастығы болып қызмет еткен. 1978 жылы дүниеден озды<ref name=":0" />. == Отбасы == [[Сурет:Shotbaev Mambet with grandchildren.jpg|thumb|1969 жылы жасалған Шотбаев Мәмбеттің, Шотбаева Ұмсынғанның және немерелерінің суреті]] * Әйелі — Ұмсынған Жүнісбекқызы (1900—1976), [[Зейін Шашкин]]нің апасы; * 14 баласы болған; * [[Еділ Ерғожин]]нің қайын атасы. * Ағасы - Теубек, [[Қайыржан Теубекұлы Шотбаев|Қайыржан Шотбаевтың]] әкесі. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]]<ref name=":1" />; * [[Ленин ордені]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} [[Санат:Депутаттар]] [[Санат:КСРО аудандық кеңестерінің депутаттары]] 8ejiut71hmxvk5yub1s7ens8e9pjqak 0 783286 3634376 3633825 2026-07-24T18:01:57Z Kasymov 10777 «[[Санат:Педагогтар|Педагогтар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634376 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы |Шынайы есімі = Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы |Суреті = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.02.1948 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]] <br /> {{туғанжері|Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы)}} |Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Уикиқайнар = |Ұлты=[[қазақтар|қазақ]]|Әкесі=Әмірбек Тасқараұлы|Мамандығы=[[инженер]], [[педагогика|педагог]], [[профессор]], [[экономика]], [[архитектоника]], энергетик|Белсенді жылдары=[[1970 жыл]]дан|Сурет=Құрманбек Әмірбеков.jpg}} '''Құрманбек Әмірбекұлы Әмірбеков''' ([[29 ақпан]] [[1948 жыл|1948]], [[Өрнек (Жамбыл ауданы)|Өрнек ауылы]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]]) — қазақстандық [[су шаруашылығы]] саласының [[Маман|маманы]], [[Педагогика|педагог]], [[қоғам қайраткері]]. Су шаруашылығы және [[гидромелиорация]] саласында ұзақ жылдар еңбек еткен. [[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Құрметті азамат|Құрметті азаматы]], "Асыл ардагер" медалінің иегері. == Өмірбаяны == Құрманбек Әмірбеков [[Ұлы жүз]]дің [[Дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/kz |title=Қазақстан тарихы |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Орта мектепті тәмамдағаннан кейін Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтында білім алды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның жоғары оқу орындары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2001}}</ref> 1974 жылы оқуын жалғастыру мақсатында [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясына]] жолдамамен түсіп, су шаруашылығын механикаландыру мамандығы бойынша инженер-педагог біліктілігін алды.<ref>{{cite web |url=https://www.timacad.ru/ |title=РГАУ–МСХА имени К. А. Тимирязева |website=РГАУ–МСХА |access-date=2026-07-23}}</ref> Студенттік жылдары [[Павлодар облысы]]ндағы [[Ертіс-Қарағанды каналы|Ертіс–Қарағанды каналының]] құрылысында өндірістік тәжірибеден өтіп, ірі [[гидротехникалық құрылыс]] нысандарының салынуына қатысты.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидротехникалық құрылыстары |publisher=Ғылым |year=1988}}</ref> Бұл тәжірибе оның кейінгі кәсіби қызметінде маңызды орын алды.<ref>{{cite book |title=Су шаруашылығы инженерлерін даярлау тарихы |publisher=Білім |year=1999}}</ref> Сонымен қатар 1970 жылы [[Іле]] өзені бойындағы бөгет пен гидротурбина құрылысына қатысқан.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасы Су ресурстары саласы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Еңбек жолын [[Түлкібас ауданы]]ндағы Ванновка гидромелиорация техникумында оқытушы болып бастады.<ref>{{cite book |title=Қазақстандағы техникалық білім беру тарихы |publisher=Атамұра |year=2005}}</ref> Кейін «Гидромелиорация» бөлімінің меңгерушісі және директордың оқу-өндірістік практика жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның кәсіптік білім беру жүйесі |publisher=Фолиант |year=2010}}</ref> Осы кезеңде оқу орнының материалдық-техникалық базасын нығайтуға, жаңа зертханалар ашуға, сумен жабдықтау жүйесін жетілдіруге және студенттердің өндірістік тәжірибесін дамытуға үлес қосты.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы |website=Әділет |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994–1996 жылдары [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті]]нің [[Түлкібас ауданы|Түлкібас]] филиалында басшылық қызмет атқарып, техникалық мамандықтардың оқу жоспарлары мен білім беру бағдарламаларын әзірлеуге қатысты.<ref>{{cite web |url=https://ayu.edu.kz/ |title=Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті |website=ayu.edu.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Сонымен қатар білім беру жүйесін дамытуға, ауыл мектептерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға және жастар тәрбиесіне бағытталған қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысты.<ref>{{cite book |title=Қазақстандағы білім беру реформалары |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Майлыкент орта мектебінің салынуына бастамашы болып, оның жүзеге асуына үлес қосты.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасының білім беру саласы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> [[Сурет:Құрманбек Әмірбеков пен Шәмші Қалдаяқов.jpg|thumb|Құрманбек Әмірбеков пен Шәмші Қалдаяқов]] Құрманбек Әмірбеков ғылым, мәдениет және қоғам қайраткерлерімен тығыз байланыста болды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның мәдениет қайраткерлері |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2012}}</ref> Ол композитор [[Шәмші Қалдаяқов]]пен және әнші [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев|Әлібек Дінішев]]пен араласқан.<ref>{{cite web |url=https://adebiportal.kz/ |title=Қазақстан мәдениеті |website=Әдебиет порталы |access-date=2026-07-23}}</ref> Сондай-ақ қоғам қайраткері Қабыл Әблязовпен, медицина ғылымдарының докторы Асхан Смайловпен, актер [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов|Тұңғышбай Жаманқұлов]]пен, әдебиеттанушы [[Мекемтас Мырзахметұлы|Мекемтас Мырзахметұлымен]], Түркияның бұрынғы мәдениет министрі Намық Кемал Зейбекпен, филология ғылымдарының докторы Болат Байтанаевпен және химия ғылымдарының докторы [[Бәкен Жаңабаев]]пен шығармашылық әрі кәсіби байланыста болды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның көрнекті тұлғалары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> Сонымен қатар [[Бауыржан Момышұлы]]ның әулетімен сыйластық қарым-қатынаста болған.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/kz |title=Қазақстанның тарихи тұлғалары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> == Марапаттары == *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Құрметті азамат|«Құрметті азаматы»]] атағы; *Бірнеше мәрте [[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Мәслихат|мәслихатының]] Құрмет Грамоталары; *1980 жылы Министр [[:ru:Тыныбаев,_Абубакир_Алиевич|Тыныбаев Абубакир Алиевичтің]] атынан [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ ССР]] [[Су шаруашылығы]] министрлігінің Құрмет грамотасы ([[Алматы|Алматы қаласы]]); *1984 жылы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] Су шаруашылығы министрлігі, [[Мәскеу|Мәскеу қаласы]] №547-к бұйрығымен Министр [[:ru:Васильев,_Николай_Фёдорович|Васильев Николай Федоровичтің]] Құрмет грамотасы; *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] әкімінің бірнеше Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттары; *[[Майлыкент ауылдық округі|Майлыкент ауыл округі]] әкімінің Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттары; *ҚР Тәуелсіздігіне 25 жылдығына орай "Ардақты ардагерлер мен билер" атты автобиографиялық энциклопедияның енуі (222 бет); *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] 90 жылдығына орай автобиографиялық энциклопедиялық кітабына енуі (509 бет); *[[Майлыкент ауылдық округі|Майлыкент ауыл округінің]] айтулы азаматтары тізіміне енуі; *"Тұлға тағылымы 100 есім" кітабына енген (53 бет); *"Асыл ардагер ұстаз" медалі; == Әдебиет == * Қазақстанның Алтын кітабы. Алматы, 2025. 463–468 беттер. * Әмірбеков Қ.Ә. Өткен күндерде белгі бар. – Түлкібас ауданы. – Шамшырақ баспасы, 2021. – 2 б, 252 бет. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Педагогтар]] m0l49yisvu52aosehjpyhy1f0bldjz4 3634377 3634376 2026-07-24T18:02:35Z Kasymov 10777 3634377 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы |Шынайы есімі = Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы |Суреті = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.02.1948 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]] <br /> {{туғанжері|Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы){{!}}Жамбыл ауданы|Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы)}} |Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Уикиқайнар = |Ұлты=[[қазақтар|қазақ]]|Әкесі=Әмірбек Тасқараұлы|Мамандығы=[[инженер]], [[педагогика|педагог]], [[профессор]], [[экономика]], [[архитектоника]], энергетик|Белсенді жылдары=[[1970 жыл]]дан|Сурет=Құрманбек Әмірбеков.jpg}} '''Құрманбек Әмірбекұлы Әмірбеков''' ([[29 ақпан]] [[1948 жыл|1948]], [[Өрнек (Жамбыл ауданы)|Өрнек ауылы]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]]) — қазақстандық [[су шаруашылығы]] саласының [[Маман|маманы]], [[Педагогика|педагог]], [[қоғам қайраткері]]. Су шаруашылығы және [[гидромелиорация]] саласында ұзақ жылдар еңбек еткен. [[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Құрметті азамат|Құрметті азаматы]], "Асыл ардагер" медалінің иегері. == Өмірбаяны == Құрманбек Әмірбеков [[Ұлы жүз]]дің [[Дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/kz |title=Қазақстан тарихы |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Орта мектепті тәмамдағаннан кейін Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтында білім алды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның жоғары оқу орындары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2001}}</ref> 1974 жылы оқуын жалғастыру мақсатында [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясына]] жолдамамен түсіп, су шаруашылығын механикаландыру мамандығы бойынша инженер-педагог біліктілігін алды.<ref>{{cite web |url=https://www.timacad.ru/ |title=РГАУ–МСХА имени К. А. Тимирязева |website=РГАУ–МСХА |access-date=2026-07-23}}</ref> Студенттік жылдары [[Павлодар облысы]]ндағы [[Ертіс-Қарағанды каналы|Ертіс–Қарағанды каналының]] құрылысында өндірістік тәжірибеден өтіп, ірі [[гидротехникалық құрылыс]] нысандарының салынуына қатысты.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидротехникалық құрылыстары |publisher=Ғылым |year=1988}}</ref> Бұл тәжірибе оның кейінгі кәсіби қызметінде маңызды орын алды.<ref>{{cite book |title=Су шаруашылығы инженерлерін даярлау тарихы |publisher=Білім |year=1999}}</ref> Сонымен қатар 1970 жылы [[Іле]] өзені бойындағы бөгет пен гидротурбина құрылысына қатысқан.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасы Су ресурстары саласы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Еңбек жолын [[Түлкібас ауданы]]ндағы Ванновка гидромелиорация техникумында оқытушы болып бастады.<ref>{{cite book |title=Қазақстандағы техникалық білім беру тарихы |publisher=Атамұра |year=2005}}</ref> Кейін «Гидромелиорация» бөлімінің меңгерушісі және директордың оқу-өндірістік практика жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның кәсіптік білім беру жүйесі |publisher=Фолиант |year=2010}}</ref> Осы кезеңде оқу орнының материалдық-техникалық базасын нығайтуға, жаңа зертханалар ашуға, сумен жабдықтау жүйесін жетілдіруге және студенттердің өндірістік тәжірибесін дамытуға үлес қосты.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы |website=Әділет |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994–1996 жылдары [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті]]нің [[Түлкібас ауданы|Түлкібас]] филиалында басшылық қызмет атқарып, техникалық мамандықтардың оқу жоспарлары мен білім беру бағдарламаларын әзірлеуге қатысты.<ref>{{cite web |url=https://ayu.edu.kz/ |title=Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті |website=ayu.edu.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Сонымен қатар білім беру жүйесін дамытуға, ауыл мектептерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға және жастар тәрбиесіне бағытталған қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысты.<ref>{{cite book |title=Қазақстандағы білім беру реформалары |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Майлыкент орта мектебінің салынуына бастамашы болып, оның жүзеге асуына үлес қосты.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасының білім беру саласы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> [[Сурет:Құрманбек Әмірбеков пен Шәмші Қалдаяқов.jpg|thumb|Құрманбек Әмірбеков пен Шәмші Қалдаяқов]] Құрманбек Әмірбеков ғылым, мәдениет және қоғам қайраткерлерімен тығыз байланыста болды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның мәдениет қайраткерлері |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2012}}</ref> Ол композитор [[Шәмші Қалдаяқов]]пен және әнші [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев|Әлібек Дінішев]]пен араласқан.<ref>{{cite web |url=https://adebiportal.kz/ |title=Қазақстан мәдениеті |website=Әдебиет порталы |access-date=2026-07-23}}</ref> Сондай-ақ қоғам қайраткері Қабыл Әблязовпен, медицина ғылымдарының докторы Асхан Смайловпен, актер [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов|Тұңғышбай Жаманқұлов]]пен, әдебиеттанушы [[Мекемтас Мырзахметұлы|Мекемтас Мырзахметұлымен]], Түркияның бұрынғы мәдениет министрі Намық Кемал Зейбекпен, филология ғылымдарының докторы Болат Байтанаевпен және химия ғылымдарының докторы [[Бәкен Жаңабаев]]пен шығармашылық әрі кәсіби байланыста болды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның көрнекті тұлғалары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> Сонымен қатар [[Бауыржан Момышұлы]]ның әулетімен сыйластық қарым-қатынаста болған.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/kz |title=Қазақстанның тарихи тұлғалары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> == Марапаттары == *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Құрметті азамат|«Құрметті азаматы»]] атағы; *Бірнеше мәрте [[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Мәслихат|мәслихатының]] Құрмет Грамоталары; *1980 жылы Министр [[:ru:Тыныбаев,_Абубакир_Алиевич|Тыныбаев Абубакир Алиевичтің]] атынан [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ ССР]] [[Су шаруашылығы]] министрлігінің Құрмет грамотасы ([[Алматы|Алматы қаласы]]); *1984 жылы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] Су шаруашылығы министрлігі, [[Мәскеу|Мәскеу қаласы]] №547-к бұйрығымен Министр [[:ru:Васильев,_Николай_Фёдорович|Васильев Николай Федоровичтің]] Құрмет грамотасы; *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] әкімінің бірнеше Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттары; *[[Майлыкент ауылдық округі|Майлыкент ауыл округі]] әкімінің Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттары; *ҚР Тәуелсіздігіне 25 жылдығына орай "Ардақты ардагерлер мен билер" атты автобиографиялық энциклопедияның енуі (222 бет); *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] 90 жылдығына орай автобиографиялық энциклопедиялық кітабына енуі (509 бет); *[[Майлыкент ауылдық округі|Майлыкент ауыл округінің]] айтулы азаматтары тізіміне енуі; *"Тұлға тағылымы 100 есім" кітабына енген (53 бет); *"Асыл ардагер ұстаз" медалі; == Әдебиет == * Қазақстанның Алтын кітабы. Алматы, 2025. 463–468 беттер. * Әмірбеков Қ.Ә. Өткен күндерде белгі бар. – Түлкібас ауданы. – Шамшырақ баспасы, 2021. – 2 б, 252 бет. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Педагогтар]] b97l8l0py1dxfqr1sco4cxu7sgu7ppx 3634379 3634377 2026-07-24T18:04:23Z Kasymov 10777 «[[Санат:Қазақ КСР қоғам қайраткерлері|Қазақ КСР қоғам қайраткерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634379 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы |Шынайы есімі = Әмірбеков Құрманбек Әмірбекұлы |Суреті = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.02.1948 |Туған жері = [[Жамбыл облысы]] <br /> {{туғанжері|Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы){{!}}Жамбыл ауданы|Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы)}} |Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Уикиқайнар = |Ұлты=[[қазақтар|қазақ]]|Әкесі=Әмірбек Тасқараұлы|Мамандығы=[[инженер]], [[педагогика|педагог]], [[профессор]], [[экономика]], [[архитектоника]], энергетик|Белсенді жылдары=[[1970 жыл]]дан|Сурет=Құрманбек Әмірбеков.jpg}} '''Құрманбек Әмірбекұлы Әмірбеков''' ([[29 ақпан]] [[1948 жыл|1948]], [[Өрнек (Жамбыл ауданы)|Өрнек ауылы]], [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]], [[Жамбыл облысы]]) — қазақстандық [[су шаруашылығы]] саласының [[Маман|маманы]], [[Педагогика|педагог]], [[қоғам қайраткері]]. Су шаруашылығы және [[гидромелиорация]] саласында ұзақ жылдар еңбек еткен. [[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Құрметті азамат|Құрметті азаматы]], "Асыл ардагер" медалінің иегері. == Өмірбаяны == Құрманбек Әмірбеков [[Ұлы жүз]]дің [[Дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/kz |title=Қазақстан тарихы |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Орта мектепті тәмамдағаннан кейін Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтында білім алды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның жоғары оқу орындары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2001}}</ref> 1974 жылы оқуын жалғастыру мақсатында [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясына]] жолдамамен түсіп, су шаруашылығын механикаландыру мамандығы бойынша инженер-педагог біліктілігін алды.<ref>{{cite web |url=https://www.timacad.ru/ |title=РГАУ–МСХА имени К. А. Тимирязева |website=РГАУ–МСХА |access-date=2026-07-23}}</ref> Студенттік жылдары [[Павлодар облысы]]ндағы [[Ертіс-Қарағанды каналы|Ертіс–Қарағанды каналының]] құрылысында өндірістік тәжірибеден өтіп, ірі [[гидротехникалық құрылыс]] нысандарының салынуына қатысты.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның гидротехникалық құрылыстары |publisher=Ғылым |year=1988}}</ref> Бұл тәжірибе оның кейінгі кәсіби қызметінде маңызды орын алды.<ref>{{cite book |title=Су шаруашылығы инженерлерін даярлау тарихы |publisher=Білім |year=1999}}</ref> Сонымен қатар 1970 жылы [[Іле]] өзені бойындағы бөгет пен гидротурбина құрылысына қатысқан.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасы Су ресурстары саласы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Еңбек жолын [[Түлкібас ауданы]]ндағы Ванновка гидромелиорация техникумында оқытушы болып бастады.<ref>{{cite book |title=Қазақстандағы техникалық білім беру тарихы |publisher=Атамұра |year=2005}}</ref> Кейін «Гидромелиорация» бөлімінің меңгерушісі және директордың оқу-өндірістік практика жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның кәсіптік білім беру жүйесі |publisher=Фолиант |year=2010}}</ref> Осы кезеңде оқу орнының материалдық-техникалық базасын нығайтуға, жаңа зертханалар ашуға, сумен жабдықтау жүйесін жетілдіруге және студенттердің өндірістік тәжірибесін дамытуға үлес қосты.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы |website=Әділет |access-date=2026-07-23}}</ref> 1994–1996 жылдары [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті]]нің [[Түлкібас ауданы|Түлкібас]] филиалында басшылық қызмет атқарып, техникалық мамандықтардың оқу жоспарлары мен білім беру бағдарламаларын әзірлеуге қатысты.<ref>{{cite web |url=https://ayu.edu.kz/ |title=Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті |website=ayu.edu.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> Сонымен қатар білім беру жүйесін дамытуға, ауыл мектептерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға және жастар тәрбиесіне бағытталған қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысты.<ref>{{cite book |title=Қазақстандағы білім беру реформалары |publisher=Қазақ университеті |year=2015}}</ref> Майлыкент орта мектебінің салынуына бастамашы болып, оның жүзеге асуына үлес қосты.<ref>{{cite web |url=https://www.gov.kz/ |title=Қазақстан Республикасының білім беру саласы |website=Gov.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> [[Сурет:Құрманбек Әмірбеков пен Шәмші Қалдаяқов.jpg|thumb|Құрманбек Әмірбеков пен Шәмші Қалдаяқов]] Құрманбек Әмірбеков ғылым, мәдениет және қоғам қайраткерлерімен тығыз байланыста болды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның мәдениет қайраткерлері |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2012}}</ref> Ол композитор [[Шәмші Қалдаяқов]]пен және әнші [[Әлібек Мұсаұлы Дінішев|Әлібек Дінішев]]пен араласқан.<ref>{{cite web |url=https://adebiportal.kz/ |title=Қазақстан мәдениеті |website=Әдебиет порталы |access-date=2026-07-23}}</ref> Сондай-ақ қоғам қайраткері Қабыл Әблязовпен, медицина ғылымдарының докторы Асхан Смайловпен, актер [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов|Тұңғышбай Жаманқұлов]]пен, әдебиеттанушы [[Мекемтас Мырзахметұлы|Мекемтас Мырзахметұлымен]], Түркияның бұрынғы мәдениет министрі Намық Кемал Зейбекпен, филология ғылымдарының докторы Болат Байтанаевпен және химия ғылымдарының докторы [[Бәкен Жаңабаев]]пен шығармашылық әрі кәсіби байланыста болды.<ref>{{cite book |title=Қазақстанның көрнекті тұлғалары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> Сонымен қатар [[Бауыржан Момышұлы]]ның әулетімен сыйластық қарым-қатынаста болған.<ref>{{cite web |url=https://e-history.kz/kz |title=Қазақстанның тарихи тұлғалары |website=e-history.kz |access-date=2026-07-23}}</ref> == Марапаттары == *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Құрметті азамат|«Құрметті азаматы»]] атағы; *Бірнеше мәрте [[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] [[Мәслихат|мәслихатының]] Құрмет Грамоталары; *1980 жылы Министр [[:ru:Тыныбаев,_Абубакир_Алиевич|Тыныбаев Абубакир Алиевичтің]] атынан [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ ССР]] [[Су шаруашылығы]] министрлігінің Құрмет грамотасы ([[Алматы|Алматы қаласы]]); *1984 жылы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] Су шаруашылығы министрлігі, [[Мәскеу|Мәскеу қаласы]] №547-к бұйрығымен Министр [[:ru:Васильев,_Николай_Фёдорович|Васильев Николай Федоровичтің]] Құрмет грамотасы; *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] әкімінің бірнеше Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттары; *[[Майлыкент ауылдық округі|Майлыкент ауыл округі]] әкімінің Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттары; *ҚР Тәуелсіздігіне 25 жылдығына орай "Ардақты ардагерлер мен билер" атты автобиографиялық энциклопедияның енуі (222 бет); *[[Түлкібас ауданы|Түлкібас ауданының]] 90 жылдығына орай автобиографиялық энциклопедиялық кітабына енуі (509 бет); *[[Майлыкент ауылдық округі|Майлыкент ауыл округінің]] айтулы азаматтары тізіміне енуі; *"Тұлға тағылымы 100 есім" кітабына енген (53 бет); *"Асыл ардагер ұстаз" медалі; == Әдебиет == * Қазақстанның Алтын кітабы. Алматы, 2025. 463–468 беттер. * Әмірбеков Қ.Ә. Өткен күндерде белгі бар. – Түлкібас ауданы. – Шамшырақ баспасы, 2021. – 2 б, 252 бет. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Педагогтар]] [[Санат:Қазақ КСР қоғам қайраткерлері]] 46k1r34z5jl4g2xefy7ocuoy2trxtu2 10 783355 3634309 3633994 2026-07-24T17:10:20Z Мағыпар 100137 үлгі 3634309 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аты = Латвия қалалары |тақырыбы = Латвия қалалары |сурет2 = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] |мазмұны = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Рига]] |асты = |асты_стиль = }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]] </noinclude> s09e8p2fgwhsicv07vn2o146olj334d 3634661 3634309 2026-07-25T10:10:57Z Мағыпар 100137 3634661 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аты = Латвия қалалары |тақырыбы = Латвия қалалары |сурет2 = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] |мазмұны = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Вентспилс]]{{•}} [[Рига]] |асты = |асты_стиль = }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 7qm0i7ged5w6ayb5bl4hf8u5n538364 0 783861 3634358 3633197 2026-07-24T17:53:41Z Kasymov 10777 «[[Санат:1957 жылы туғандар|1957 жылы туғандар]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634358 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Сайдулла Әбдіқұддусұлы Мадаминов |түпнұсқа есімі = {{lang-uz|Saydulla Abduquddusovich Madaminov}} |суреті = Colonel Saydulla Madaminov.png |ені = 250px |сипаттамасы = Полковник С. Ә. Мадаминов (1999 жыл) |туған күні = 04.09.1957 |туған жері = [[Ош]], [[Қырғыз КСР]], [[Кеңес Одағы]] |қызмет еткен жылдары = 1974–2007 |тиесілігі = {{flag|КСРО}}<br>{{flag|Өзбекстан}} |әскер түрі = [[Әскери-әуе күштері]] |шені = [[Полковник]] |қолбасшылық етті = [[Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштері]] (2001–2003) |шайқастары = [[Тәжікстандағы азамат соғысы]]<br>[[Баткен оқиғасы]] |марапаттары = [[Сурет:Узбекистан Медаль Жасорат.png|45px|«Жасорат» медалі]] [[Сурет:Узбекистан Орден Шон-Шараф 2 ст.png|45px|«Шон-шараф» ордені]] }} '''Сайдулла Әбдіқұддусұлы Мадаминов''' ({{lang-uz|Saydulla Abduquddusovich Madaminov}}; туған [[4 қыркүйек]] [[1957 жыл|1957]], [[Ош]], [[Қырғыз КСР]], [[Кеңес Одағы]]) — [[Өзбекстан|өзбекстандық]] әскери қайраткер, отставкадағы [[полковник]]. 2001–2003 жылдары [[Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштері]]нің 4-ші қолбасшысы болып қызмет атқарған.<ref>{{Cite book |title=Security Assistance, U.S. and International Historical Perspectives: Proceedings of the Combat Studies Institute 2006 Military History Symposium |publisher=Government Printing Office |year=2006 |pages=156 |isbn=978-0-16-087349-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=1994-08-27 |title=ВАТАНПАРВАР |url=https://issuu.com/petrov11/docs/4.pptx |access-date=2024-05-15 |publisher=Ватанпарвар |language=uz |quote=Мадаминов Сайдулла Абдукуддусович — Қорғаныс министрлігінің авиациялық бөлімшесінің командирі — «Жасорат» медалімен марапатталды.}}</ref> == Өмірбаяны және әскери қызметі == [[Ейск жоғары әскери авиациялық ұшқыштар училищесі]]н (ЕВВАУЛ) бітіргеннен кейін, С. Мадаминов [[Забайкалье әскери округі]]нің құрамындағы [[23-ші Әуе армиясы]]на қызметке жіберілді. Онда ол алдымен [[Степь (әуе базасы)|Степь]] авиабазасында, кейіннен [[Джида (өзен)|Джида]] гарнизонында әскери міндетін атқарды. 1982 жылы ол авиациялық звено командирі болып тағайындалды. 1983 жылы [[Шығыс Германия]] аумағында орналасқан [[Бранд-Бризен әуе базасы]]на ауыстырылып, [[Германиядағы Кеңес әскерлері тобы]]ның құрамына енгізілді. 1987 жылға қарай эскадрилья командирінің орынбасары деңгейіне дейін көтерілді.<ref>{{Cite web |date=1985-04-28 |title=SOVIET PATRIOT |url=https://issuu.com/petrovmd/docs/6.pptx |access-date=2024-05-15 |language=en |quote=The commander of one of the best air crews in the Air Force of the Group of Soviet Forces in Germany is a communist military pilot 1st class, Guards Captain S. Madaminov.}}</ref> 1991 жылы [[Монино]] қаласындағы [[Ю. А. Гагарин атындағы Әскери-әуе академиясы]]нда екінші жоғары әскери білімін тәмамдаған соң, [[Түркістан әскери округі]]не қызметін жалғастыруға бағытталды. 1991 жылдың жазында ол [[Қаршы-Ханабад әуе базасы]]на келіп, 735-авиациялық полк командирінің бірінші орынбасары — штаб бастығы болып бекітілді.<ref>{{Cite web |date=1985-02-23 |title=SOVIET ARMY |url=https://issuu.com/petrov11/docs/3.pptx |access-date=2024-05-15 |language=en |quote=Personnel of the sniper detachments commanded by Captain Madaminov S. A. were awarded a photograph at the monument to the Soviet Warrior-Liberator in Treptow Park.}}</ref> [[Кеңес Одағының ыдырауы|КСРО ыдырағаннан]] кейін, 735-авиациялық полктің қолбасшысы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web |date=1998-02-04 |title=RED STAR |url=https://issuu.com/petrov11/docs/2.pptx |access-date=2024-05-15 |language=en |quote=Guards Major Saydullah Madaminov, one of the unit's best aviators and a first class military pilot, completed the next combat training mission.}}</ref> 1995 жылдың тамызында бұл бөлімше жаңадан құрылған Өзбекстан Әскери-әуе күштерінің 60-жеке авиациялық полкі болып кайта аталды. 1990-жылдардың ортасында Өзбекстан Әуе күштері [[Тәжікстандағы азамат соғысы]]на тартылды; бұл кезеңде полковник Мадаминов жауынгерлік тапсырмаларды орындау аясында бірнеше рет әуеге ұшу операцияларын басқарды. 1990-жылдардың соңында ол [[Сурхандария облысы]]ның солтүстігіндегі таулы аймақтарды басып алған және кейіннен [[Қырғызстан]]ның [[Баткен облысы|Баткен]] мен [[Ош облысы|Ош]] өңірлеріне басып кірген [[Өзбекстан ислам қозғалысы]]ның қарулы топтарын залалсыздандыру жөніндегі операцияларға қатысты ([[Баткен оқиғасы]]). 1999 жылы [[Өзбекстан Қорғаныс министрлігі]]нің бұйрығымен Мадаминов астана [[Ташкент]] қаласына ауыстырылып, Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштері қолбасшысының орынбасары қызметіне бекітілді. 2001 жылы Өзбекстан Республикасының Президенті [[Ислам Каримов]]тің Жарлығымен полковник Сайдулла Мадаминов Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштерінің қолбасшысы болып тағайындалды. Ол бұл жоғары әскери лауазымды 2003 жылдың соңына дейін атқарды. Осы кезеңде халықаралық әскери ынтымақтастық пен НАТО, Түркия және АҚШ тарапынан көрсетілген қауіпсіздік бағдарламалары аясындағы келіссөздерге қатысты.<ref>{{Cite journal |last=Celasin |first=Ergin |title=Turkish Air Force Hostings and Bilateral Defense Cooperation |journal=Defense & Diplomacy Review |year=2001 |volume=12 |issue=3 |pages=45–48 |language=en}}</ref> Кейіннен Өзбекстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің аға әскери кеңесшісі және инспекторы лауазымдарында жұмыс істеп, 2007 жылдың тамызында отставкаға (запастағы офицер ретінде) шықты.<ref>{{Cite web |title=Узбекистан: Военные новости из Ташкента от А. Касымходжаева |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1096291620 |access-date=2024-07-11 |website=centrasia.org |language=ru}}</ref> == Марапаттары == 1994 жылы Мадаминов тәуелсіз Өзбекстанның алғашқы мемлекеттік марапаттарының бірі — «Жасорат» медалімен, кейін «Шон-Шараф» орденімен марапатталды.<ref>{{Cite web |date=2000-01-22 |title=WATANPARVAR |url=https://issuu.com/petrovmd/docs/7.pptx |access-date=2024-05-15 |language=uz |quote=«Шон-Шараф» орденінің толық иегері. Полковник Мадаминов — Әуе күштерінің орынбасары, ұрыс ұшқышы және дарынды қолбасшы.}}</ref><ref>{{Cite web |date=1994-08-27 |title=WATANPARVAR |url=https://issuu.com/petrov11/docs/5.pptx |access-date=2024-05-15 |language=uz |quote=Тәуелсіздіктің 3-жылдығына орай Мадаминов Сайдулла Абдукуддусович «Жасорат» медалімен марапатталды.}}</ref> Мемлекеттік марапаттарының тізімі: * [[Жасорат медалі|«Жасорат» медалі]] (Өзбекстан) * [[Шон-Шараф ордені|II дәрежелі «Шон-Шараф» ордені]] (Өзбекстан) * [[Әскери қызметте ерекшеленгені үшін медаль|«Әскери қызметте ерекшеленгені үшін» медалі]] (КСРО) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Мадаминов, Сайдулла}} [[Санат:Ошта туғандар]] [[Санат:Полковниктер]] 2f3sp0eq123gxzt38r28x6xx9olzgow 3634361 3634358 2026-07-24T17:54:21Z Kasymov 10777 «[[Санат:Өзбекстан әскер басшылары|Өзбекстан әскер басшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634361 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Сайдулла Әбдіқұддусұлы Мадаминов |түпнұсқа есімі = {{lang-uz|Saydulla Abduquddusovich Madaminov}} |суреті = Colonel Saydulla Madaminov.png |ені = 250px |сипаттамасы = Полковник С. Ә. Мадаминов (1999 жыл) |туған күні = 04.09.1957 |туған жері = [[Ош]], [[Қырғыз КСР]], [[Кеңес Одағы]] |қызмет еткен жылдары = 1974–2007 |тиесілігі = {{flag|КСРО}}<br>{{flag|Өзбекстан}} |әскер түрі = [[Әскери-әуе күштері]] |шені = [[Полковник]] |қолбасшылық етті = [[Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштері]] (2001–2003) |шайқастары = [[Тәжікстандағы азамат соғысы]]<br>[[Баткен оқиғасы]] |марапаттары = [[Сурет:Узбекистан Медаль Жасорат.png|45px|«Жасорат» медалі]] [[Сурет:Узбекистан Орден Шон-Шараф 2 ст.png|45px|«Шон-шараф» ордені]] }} '''Сайдулла Әбдіқұддусұлы Мадаминов''' ({{lang-uz|Saydulla Abduquddusovich Madaminov}}; туған [[4 қыркүйек]] [[1957 жыл|1957]], [[Ош]], [[Қырғыз КСР]], [[Кеңес Одағы]]) — [[Өзбекстан|өзбекстандық]] әскери қайраткер, отставкадағы [[полковник]]. 2001–2003 жылдары [[Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштері]]нің 4-ші қолбасшысы болып қызмет атқарған.<ref>{{Cite book |title=Security Assistance, U.S. and International Historical Perspectives: Proceedings of the Combat Studies Institute 2006 Military History Symposium |publisher=Government Printing Office |year=2006 |pages=156 |isbn=978-0-16-087349-2 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=1994-08-27 |title=ВАТАНПАРВАР |url=https://issuu.com/petrov11/docs/4.pptx |access-date=2024-05-15 |publisher=Ватанпарвар |language=uz |quote=Мадаминов Сайдулла Абдукуддусович — Қорғаныс министрлігінің авиациялық бөлімшесінің командирі — «Жасорат» медалімен марапатталды.}}</ref> == Өмірбаяны және әскери қызметі == [[Ейск жоғары әскери авиациялық ұшқыштар училищесі]]н (ЕВВАУЛ) бітіргеннен кейін, С. Мадаминов [[Забайкалье әскери округі]]нің құрамындағы [[23-ші Әуе армиясы]]на қызметке жіберілді. Онда ол алдымен [[Степь (әуе базасы)|Степь]] авиабазасында, кейіннен [[Джида (өзен)|Джида]] гарнизонында әскери міндетін атқарды. 1982 жылы ол авиациялық звено командирі болып тағайындалды. 1983 жылы [[Шығыс Германия]] аумағында орналасқан [[Бранд-Бризен әуе базасы]]на ауыстырылып, [[Германиядағы Кеңес әскерлері тобы]]ның құрамына енгізілді. 1987 жылға қарай эскадрилья командирінің орынбасары деңгейіне дейін көтерілді.<ref>{{Cite web |date=1985-04-28 |title=SOVIET PATRIOT |url=https://issuu.com/petrovmd/docs/6.pptx |access-date=2024-05-15 |language=en |quote=The commander of one of the best air crews in the Air Force of the Group of Soviet Forces in Germany is a communist military pilot 1st class, Guards Captain S. Madaminov.}}</ref> 1991 жылы [[Монино]] қаласындағы [[Ю. А. Гагарин атындағы Әскери-әуе академиясы]]нда екінші жоғары әскери білімін тәмамдаған соң, [[Түркістан әскери округі]]не қызметін жалғастыруға бағытталды. 1991 жылдың жазында ол [[Қаршы-Ханабад әуе базасы]]на келіп, 735-авиациялық полк командирінің бірінші орынбасары — штаб бастығы болып бекітілді.<ref>{{Cite web |date=1985-02-23 |title=SOVIET ARMY |url=https://issuu.com/petrov11/docs/3.pptx |access-date=2024-05-15 |language=en |quote=Personnel of the sniper detachments commanded by Captain Madaminov S. A. were awarded a photograph at the monument to the Soviet Warrior-Liberator in Treptow Park.}}</ref> [[Кеңес Одағының ыдырауы|КСРО ыдырағаннан]] кейін, 735-авиациялық полктің қолбасшысы болып тағайындалды.<ref>{{Cite web |date=1998-02-04 |title=RED STAR |url=https://issuu.com/petrov11/docs/2.pptx |access-date=2024-05-15 |language=en |quote=Guards Major Saydullah Madaminov, one of the unit's best aviators and a first class military pilot, completed the next combat training mission.}}</ref> 1995 жылдың тамызында бұл бөлімше жаңадан құрылған Өзбекстан Әскери-әуе күштерінің 60-жеке авиациялық полкі болып кайта аталды. 1990-жылдардың ортасында Өзбекстан Әуе күштері [[Тәжікстандағы азамат соғысы]]на тартылды; бұл кезеңде полковник Мадаминов жауынгерлік тапсырмаларды орындау аясында бірнеше рет әуеге ұшу операцияларын басқарды. 1990-жылдардың соңында ол [[Сурхандария облысы]]ның солтүстігіндегі таулы аймақтарды басып алған және кейіннен [[Қырғызстан]]ның [[Баткен облысы|Баткен]] мен [[Ош облысы|Ош]] өңірлеріне басып кірген [[Өзбекстан ислам қозғалысы]]ның қарулы топтарын залалсыздандыру жөніндегі операцияларға қатысты ([[Баткен оқиғасы]]). 1999 жылы [[Өзбекстан Қорғаныс министрлігі]]нің бұйрығымен Мадаминов астана [[Ташкент]] қаласына ауыстырылып, Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштері қолбасшысының орынбасары қызметіне бекітілді. 2001 жылы Өзбекстан Республикасының Президенті [[Ислам Каримов]]тің Жарлығымен полковник Сайдулла Мадаминов Өзбекстан Әскери-әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштерінің қолбасшысы болып тағайындалды. Ол бұл жоғары әскери лауазымды 2003 жылдың соңына дейін атқарды. Осы кезеңде халықаралық әскери ынтымақтастық пен НАТО, Түркия және АҚШ тарапынан көрсетілген қауіпсіздік бағдарламалары аясындағы келіссөздерге қатысты.<ref>{{Cite journal |last=Celasin |first=Ergin |title=Turkish Air Force Hostings and Bilateral Defense Cooperation |journal=Defense & Diplomacy Review |year=2001 |volume=12 |issue=3 |pages=45–48 |language=en}}</ref> Кейіннен Өзбекстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің аға әскери кеңесшісі және инспекторы лауазымдарында жұмыс істеп, 2007 жылдың тамызында отставкаға (запастағы офицер ретінде) шықты.<ref>{{Cite web |title=Узбекистан: Военные новости из Ташкента от А. Касымходжаева |url=https://centrasia.org/newsA.php?st=1096291620 |access-date=2024-07-11 |website=centrasia.org |language=ru}}</ref> == Марапаттары == 1994 жылы Мадаминов тәуелсіз Өзбекстанның алғашқы мемлекеттік марапаттарының бірі — «Жасорат» медалімен, кейін «Шон-Шараф» орденімен марапатталды.<ref>{{Cite web |date=2000-01-22 |title=WATANPARVAR |url=https://issuu.com/petrovmd/docs/7.pptx |access-date=2024-05-15 |language=uz |quote=«Шон-Шараф» орденінің толық иегері. Полковник Мадаминов — Әуе күштерінің орынбасары, ұрыс ұшқышы және дарынды қолбасшы.}}</ref><ref>{{Cite web |date=1994-08-27 |title=WATANPARVAR |url=https://issuu.com/petrov11/docs/5.pptx |access-date=2024-05-15 |language=uz |quote=Тәуелсіздіктің 3-жылдығына орай Мадаминов Сайдулла Абдукуддусович «Жасорат» медалімен марапатталды.}}</ref> Мемлекеттік марапаттарының тізімі: * [[Жасорат медалі|«Жасорат» медалі]] (Өзбекстан) * [[Шон-Шараф ордені|II дәрежелі «Шон-Шараф» ордені]] (Өзбекстан) * [[Әскери қызметте ерекшеленгені үшін медаль|«Әскери қызметте ерекшеленгені үшін» медалі]] (КСРО) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Мадаминов, Сайдулла}} [[Санат:Ошта туғандар]] [[Санат:Полковниктер]] [[Санат:Өзбекстан әскер басшылары]] 0qkpy8zbokouekb3h9hl1tkvk2hpbo6 0 783981 3634394 3633936 2026-07-24T18:26:37Z Sagzhan 29953 3634394 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға | есімі = Ахметжан Шардинов | шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов | суреті = | сурет атауы = | туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов | толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов | туған күні = {{Туған күні және жасы|1947|10|20}} | туған жері = [[Жаркент]], [[Алматы облысы]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] | азаматтығы = {{KAZ}} | ұлты = [[Ұйғырлар|ұйғыр]] | білімі = [[Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Өскемен жол-құрылыс институты]] | мамандығы = инженер-механик | қызметі = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер | белсенділігі = 1967 жылдан | партиясы = [[Нұр Отан]] | әкесі = Бакрим Шардинов | марапаттары = {{Парасат ордені}} {{Достық ордені|2}} | ортаққор = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті азаматы. {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, Жаркент қаласы, Алматы облысы) – қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер, Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы қоғамдық бірлестігінің төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты.<br> <big>'''Өмірбаяны'''</big><br> Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген. 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдаған. 2002 жылы Санкт-Петербург қаласындағы Халықаралық көлік академиясының академигі болып сайланды. <br> <big>'''Еңбек жолы'''</big><br> Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<br> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды.<br> 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды.<br> 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог, цех бастығы қызметтерін атқарды.<br> 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды.<br> 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды.<br> 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндіріс көлемін арттырып, Қазақстанның ірі өнеркәсіп орындарының біріне айналды.<br> <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big><br> 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<br> 1993 жылы *«Құрметті жол қызметкері»* атағына ие болды.<br> 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін Қазақстан халқы Ассамблерасы төрағасының орынбасары болды.<br> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<br> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің құрамында қызмет атқарды.<br> '''<big>Марапаттары</big>''' * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені; * '''«Парасат»''' ордені * Алматы облысының Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысының Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті азаматы.<br> <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> d8zg70zyt2mako8f8hfglkdku8q5jf6 3634395 3634394 2026-07-24T18:26:58Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634395 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті азаматы. {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, Жаркент қаласы, Алматы облысы) – қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер, Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы қоғамдық бірлестігінің төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты.<br> <big>'''Өмірбаяны'''</big><br> Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген. 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдаған. 2002 жылы Санкт-Петербург қаласындағы Халықаралық көлік академиясының академигі болып сайланды. <br> <big>'''Еңбек жолы'''</big><br> Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<br> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды.<br> 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды.<br> 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог, цех бастығы қызметтерін атқарды.<br> 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды.<br> 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды.<br> 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндіріс көлемін арттырып, Қазақстанның ірі өнеркәсіп орындарының біріне айналды.<br> <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big><br> 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<br> 1993 жылы *«Құрметті жол қызметкері»* атағына ие болды.<br> 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін Қазақстан халқы Ассамблерасы төрағасының орынбасары болды.<br> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<br> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің құрамында қызмет атқарды.<br> '''<big>Марапаттары</big>''' * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені; * '''«Парасат»''' ордені * Алматы облысының Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысының Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті азаматы.<br> <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> lmbvhnrbv9mmpg4qtu1ncu3li0j10jq 3634396 3634395 2026-07-24T18:27:29Z Sagzhan 29953 3634396 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> азаматы. {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, Жаркент қаласы, Алматы облысы) – қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер, Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы қоғамдық бірлестігінің төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты.<br> <big>'''Өмірбаяны'''</big><br> Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген. 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдаған. 2002 жылы Санкт-Петербург қаласындағы Халықаралық көлік академиясының академигі болып сайланды. <br> <big>'''Еңбек жолы'''</big><br> Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<br> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды.<br> 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды.<br> 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог, цех бастығы қызметтерін атқарды.<br> 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды.<br> 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды.<br> 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндіріс көлемін арттырып, Қазақстанның ірі өнеркәсіп орындарының біріне айналды.<br> <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big><br> 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<br> 1993 жылы *«Құрметті жол қызметкері»* атағына ие болды.<br> 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін Қазақстан халқы Ассамблерасы төрағасының орынбасары болды.<br> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<br> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің құрамында қызмет атқарды.<br> '''<big>Марапаттары</big>''' * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені; * '''«Парасат»''' ордені * Алматы облысының Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысының Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті азаматы.<br> <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> bv7ckcb3y420tp69q9unvbh2ovjy4ly 3634397 3634396 2026-07-24T18:28:15Z Sagzhan 29953 3634397 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> азаматы. {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} hd9f9fjhqs7289j4r7ncgp39x31d4qj 3634398 3634397 2026-07-24T18:28:46Z Sagzhan 29953 3634398 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kd2lchkcvfp0xfk9etqi9wnin3a4y1o 3634399 3634398 2026-07-24T18:29:14Z Sagzhan 29953 3634399 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} lghzptv6k9lny659d5f0w4fifsxsovq 3634400 3634399 2026-07-24T18:29:57Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634400 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kf56ot5su4609nqokm3ztr4jdl2qrga 3634401 3634400 2026-07-24T18:30:36Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634401 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 3nybi4vrde6lvp3b6kfveou5rup7904 3634402 3634401 2026-07-24T18:31:18Z Sagzhan 29953 /* Қоғамдық қызметі */ 3634402 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} izvwrm5ddtl80hmi42om0hv1l5poezb 3634403 3634402 2026-07-24T18:31:42Z Sagzhan 29953 3634403 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} i7cmmwl8gyylo4q5awotymk5bpt3wmn 3634404 3634403 2026-07-24T18:32:02Z Sagzhan 29953 3634404 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20 қазан 1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ofwi8cxt02rlz0kcflep02kj7c77wyn 3634405 3634404 2026-07-24T18:32:21Z Sagzhan 29953 3634405 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = ұйғыр |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} d0shumilt3qvtshodk1ogyu3g6hmaeo 3634406 3634405 2026-07-24T18:32:46Z Sagzhan 29953 3634406 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[ұйғырлар|ұйғыр]] |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі Шығыс Қазақстан техникалық университеті) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 3w7gxpj78j0p71b3mijba5gbtsnv2hh 3634407 3634406 2026-07-24T18:33:31Z Sagzhan 29953 3634407 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[ұйғырлар|ұйғыр]] |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ehzj2a44vbcz4wmbzd9g78jkuux0u1i 3634408 3634407 2026-07-24T18:34:01Z Sagzhan 29953 3634408 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[ұйғырлар|ұйғыр]] |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов 1947 жылғы 20 қазанда Алматы облысының Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1ivjvmz5z92r2kjmvduatkkjz6i0utt 3634409 3634408 2026-07-24T18:34:35Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634409 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[ұйғырлар|ұйғыр]] |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов [[1947 жыл]]ғы [[20 қазан]]да [[Алматы облысы]]ның Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы [[Халықаралық көлік академиясы]]ның академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 4eefr89hoso480no79v5vnzlfr5zgyp 3634410 3634409 2026-07-24T18:34:56Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634410 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[ұйғырлар|ұйғыр]] |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов [[1947 жыл]]ғы [[20 қазан]]да [[Алматы облысы]]ның Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы Халықаралық көлік академиясының академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} pf3h8ggyimx5klyz0szkc3baq78s7wu 3634411 3634410 2026-07-24T18:35:40Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері|Қазақстан кәсіпкерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634411 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[ұйғырлар|ұйғыр]] |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов [[1947 жыл]]ғы [[20 қазан]]да [[Алматы облысы]]ның Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы Халықаралық көлік академиясының академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] j70oczwelovwihi53ipsz15wihyfcf5 3634412 3634411 2026-07-24T18:36:00Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Қазақстан инженерлері|Қазақстан инженерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634412 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ахметжан Шардинов |Шынайы есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Толық есімі = Ахметжан Бакримұлы Шардинов |Туған күні = 20.10.1947 |Туған жері = Жаркент қаласы, Алматы облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[ұйғырлар|ұйғыр]] |Мансабы = қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер |Белсенді жылдары = 1967 жылдан |Білімі = Өскемен жол-құрылыс институты (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) |Мамандығы = инженер-механик |Не үшін белгілі = Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығының төрағасы, Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты |Партиясы = «Нұр Отан» |Әкесі = Бакрим |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = «Парасат» ордені, II дәрежелі «Достық» ордені, «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993) |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = 2002 жылдан Халықаралық көлік академиясының академигі |Commons = }} '''Ахметжан Бакримұлы Шардинов''' (20 қазан 1947 жыл, [[Жаркент]], [[Алматы облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам және мемлекет қайраткері, инженер-механик, кәсіпкер. «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы, [[Алматы]] қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының бұрынғы орынбасары.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Өмірбаяны == Ахметжан Бакримұлы Шардинов [[1947 жыл]]ғы [[20 қазан]]да [[Алматы облысы]]ның Жаркент қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1978 жылы Өскемен жол-құрылыс институтын (қазіргі [[Дәулет Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті|Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті]]) инженер-механик мамандығы бойынша тәмамдады.<ref>{{cite web |url=https://ektu.kz |title=Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ тарихы |website=ektu.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2002 жылы Халықаралық көлік академиясының академигі болып сайланды.<ref>{{cite web |url=https://transport-academy.ru |title=Халықаралық көлік академиясы |website=transport-academy.ru |access-date=2026-07-24}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1967 жылы Панфилов жүгері-калибрлеу зауытында темір ұстасы болып бастады.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Ахметжан Шардинов |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1967–1970 жылдары Кеңес Армиясы қатарында әскери қызмет атқарды. 1970–1972 жылдары Алматы темір-бетон бұйымдары және айдағыш құбырлар зауытында темір ұстасы болды. 1972–1981 жылдары «Асфальтобетон» өндірістік бірлестігінде аға технолог және цех бастығы қызметтерін атқарды. 1981–1985 жылдары Қапшағай жол-құрылыс материалдары комбинаты директорының орынбасары болды. 1985–1990 жылдары Алматы тас өңдеу зауытының директоры қызметін атқарды. 1990 жылдан бастап Алматы көпір құрылымдары зауытын (кейінгі «АЗМК» ЖШС) басқарды. Оның жетекшілігімен кәсіпорын өндірістік әлеуетін арттырып, Қазақстандағы ірі металл конструкцияларын өндіруші кәсіпорындардың біріне айналды.<ref>{{cite web |url=https://azmk.kz |title=АЗМК туралы |website=azmk.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> == Қоғамдық қызметі == 2003 жылдан бастап «Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан ұйғырларының республикалық мәдени орталығы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 1993 жылы «Құрметті жол қызметкері» атағына ие болды. 2010 жылғы қазаннан 2012 жылғы сәуірге дейін [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихы |website=assembly.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> 2011 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі болды.<ref>{{cite web |url=https://amanatpartiasy.kz |title=AMANAT партиясы |website=amanatpartiasy.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> Алматы қалалық мәслихатының V шақырылым депутаты болып сайланды. Сонымен қатар [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі және Алматы қаласы Қоғамдық кеңесінің мүшесі болды. == Марапаттары == * «Құрметті жол қызметкері» атағы (1993); * II дәрежелі «Достық» ордені;<ref>{{cite web |url=https://akorda.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |website=akorda.kz |access-date=2026-07-24}}</ref> * «Парасат» ордені;<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы |website=Әділет |access-date=2026-07-24}}</ref> * Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы; * Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының Құрметті == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Қазақстан инженерлері]] 063p4igzj9jl4cjx5jcb2h3y6f4mm80 0 784001 3634227 2026-07-24T12:08:59Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = Groupe_BPCE_Logo.svg |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды... 3634227 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = Groupe_BPCE_Logo.svg |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = 19.12.2006<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = Париж, Франция |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{ӨСІМ}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' (''Banque Populaire Caisse d'Epargne'' сөздерінің қысқартылған атауы) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — ''Groupe Caisse d'Épargne'' мен ''Groupe Banque Populaire'' бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы ''Natixis'', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. 4ni69qqjkrfd2rfwvcxr1ewhlhc4v1o 3634228 3634227 2026-07-24T12:09:26Z 1nter pares 146705 3634228 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = Groupe_BPCE_Logo.svg |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = 19.12.2006<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = Париж, Франция |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{ӨСІМ}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' (''Banque Populaire Caisse d'Epargne'' сөздерінің қысқартылған атауы) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — ''Groupe Caisse d'Épargne'' мен ''Groupe Banque Populaire'' бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы ''Natixis'', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} bh51tok17dsimxfy3z6c1ahdh2hwbql 3634229 3634228 2026-07-24T12:09:41Z 1nter pares 146705 /* */ 3634229 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = 19.12.2006<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{ҚҰЛДЫРАУ}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{ӨСІМ}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' (''Banque Populaire Caisse d'Epargne'' сөздерінің қысқартылған атауы) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — ''Groupe Caisse d'Épargne'' мен ''Groupe Banque Populaire'' бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы ''Natixis'', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lfl048gigv5f76iu16aa1q907aijirl 3634230 3634229 2026-07-24T12:10:19Z 1nter pares 146705 /* */ 3634230 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = 19.12.2006<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' (''Banque Populaire Caisse d'Epargne'' сөздерінің қысқартылған атауы) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — ''Groupe Caisse d'Épargne'' мен ''Groupe Banque Populaire'' бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы ''Natixis'', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} rqwmznezdms6p28vdwuqquo81xav9bs 3634231 3634230 2026-07-24T12:10:49Z 1nter pares 146705 /* */ 3634231 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = 19.12.2006<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — ''Groupe Caisse d'Épargne'' мен ''Groupe Banque Populaire'' бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы ''Natixis'', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mczn9788bpwlximm4bfq46jmogxb0ej 3634232 3634231 2026-07-24T12:12:08Z 1nter pares 146705 /* */ 3634232 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = 19.12.2006<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы ''Natixis'', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} csiw09d6rrws4a4ufnr1ub4olrs5ds7 3634233 3634232 2026-07-24T12:12:21Z 1nter pares 146705 /* */ 3634233 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = 19.12.2006<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 3mhht82qql62grcmbk4zpys270niyow 3634234 3634233 2026-07-24T12:13:12Z 1nter pares 146705 /* */ 3634234 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>31.07.2009 (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jajvgjg8hyc8ufuhytlymyht1l6txzg 3634235 3634234 2026-07-24T12:13:35Z 1nter pares 146705 /* */ 3634235 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 2bq76fwosl9vg0r7npu1hwhuf7b63e5 3634236 3634235 2026-07-24T12:15:03Z 1nter pares 146705 3634236 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 7d1eln1r4x85uuegx5n9kfat9qd1x6w 3634237 3634236 2026-07-24T12:16:10Z 1nter pares 146705 /* */ 3634237 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} hpjvnpts470d70spbsbdwi6fmsoq86t 3634238 3634237 2026-07-24T12:16:51Z 1nter pares 146705 3634238 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} c4js0dioqf7lpp1lwl9osyn3ugptu7w 3634239 3634238 2026-07-24T12:17:50Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634239 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 7mf8m78gk5jff7qja0vj9dh0ix9fzaq 3634240 3634239 2026-07-24T12:18:38Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634240 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 64kk6kyasewy2yz3xcjc0k9y7aomqax 3634241 3634240 2026-07-24T12:20:48Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634241 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jf1towacgpz9yuhyvbnid43l26lw7m5 3634242 3634241 2026-07-24T12:21:43Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634242 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 187zu7k6qzuaslyqszrhvgi7mwdaufa 3634243 3634242 2026-07-24T12:22:55Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634243 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} s7mi0kq75q9yd145cwlmoe4szuov1fh 3634244 3634243 2026-07-24T12:24:06Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634244 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} i9z48fwjg4s785cyaf55unkinsq0k18 3634246 3634244 2026-07-24T12:26:02Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634246 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8ndzd1e1p4inmi971ktjswctfhux5pd 3634247 3634246 2026-07-24T12:27:36Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634247 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5hmx7oos8jgmlbwo89hyx3s67ucy93p 3634248 3634247 2026-07-24T12:29:26Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634248 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} a4dzj0ep53ju8n0l5tmqv656osmmfia 3634249 3634248 2026-07-24T12:30:49Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634249 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} merl7quxo1zs34850w48c62368de2y2 3634250 3634249 2026-07-24T12:31:42Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634250 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 4iaqvejcm49lm0jp4f73i0s2lyiq8jk 3634251 3634250 2026-07-24T12:32:42Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634251 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lp9kq6g29pbi867iw2v79bpbchx6qx7 3634252 3634251 2026-07-24T12:34:17Z 1nter pares 146705 /* Құрылымы және қызметі */ 3634252 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} bsns4k9aclyv8sayu69tlzvl6nmhvns 3634253 3634252 2026-07-24T12:35:31Z 1nter pares 146705 3634253 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} bp1dnqd0fanoaqndj4owl3lt05lz5jz 3634254 3634253 2026-07-24T12:36:43Z 1nter pares 146705 /* Басшылығы */ 3634254 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == Осы уақытқа дейін Groupe BPCE-нің үш бас атқарушы директоры ({{lang-fr|président du directoire}}) болды: * [[Франсуа Пероль]] (2009 жылғы шілде – 2018 жылғы мамыр)<ref>{{Cite web |title=François Pérol quitte BPCE après 9 ans à la tête du géant bancaire |url=https://www.capital.fr/entreprises-marches/francois-perol-quitte-bpce-apres-neuf-ans-a-la-tete-du-geant-bancaire-1285309 |access-date=1 March 2024 |website=Capital}}</ref> * [[Лоран Миньон]] (2018 жылғы маусым – 2022 жылғы желтоқсан)<ref>{{Cite web |title=Laurent Mignon quitte la présidence de BPCE pour celle de Wendel |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/laurent-mignon-quitte-la-presidence-de-bpce-pour-celle-de-wendel-932963.html |access-date=1 March 2024 |website=La Tribune |date=17 September 2022 }}</ref> * [[Николя Намиас]] (2022 жылғы желтоқсан – қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web |title=Nicolas Namias, président du directoire de BPCE, prend la tête de la Fédération bancaire française |url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/assurance-banque/nicolas-namias-president-du-directoire-de-bpce-prend-la-tete-de-la-federation-bancaire-francaise_AD-202307170412.html |access-date=1 March 2024 |website=BFMTV |date=17 July 2023 }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 32hcz67gs25n6go7yhps20rmm50h1nn 3634255 3634254 2026-07-24T12:38:35Z 1nter pares 146705 3634255 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == Осы уақытқа дейін Groupe BPCE-нің үш бас атқарушы директоры ({{lang-fr|président du directoire}}) болды: * [[Франсуа Пероль]] (2009 жылғы шілде – 2018 жылғы мамыр)<ref>{{Cite web |title=François Pérol quitte BPCE après 9 ans à la tête du géant bancaire |url=https://www.capital.fr/entreprises-marches/francois-perol-quitte-bpce-apres-neuf-ans-a-la-tete-du-geant-bancaire-1285309 |access-date=1 March 2024 |website=Capital}}</ref> * [[Лоран Миньон]] (2018 жылғы маусым – 2022 жылғы желтоқсан)<ref>{{Cite web |title=Laurent Mignon quitte la présidence de BPCE pour celle de Wendel |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/laurent-mignon-quitte-la-presidence-de-bpce-pour-celle-de-wendel-932963.html |access-date=1 March 2024 |website=La Tribune |date=17 September 2022 }}</ref> * [[Николя Намиас]] (2022 жылғы желтоқсан – қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web |title=Nicolas Namias, président du directoire de BPCE, prend la tête de la Fédération bancaire française |url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/assurance-banque/nicolas-namias-president-du-directoire-de-bpce-prend-la-tete-de-la-federation-bancaire-francaise_AD-202307170412.html |access-date=1 March 2024 |website=BFMTV |date=17 July 2023 }}</ref> == Даулар == 2010 жылы Францияның бәсекелестік жөніндегі органы — [[Autorité de la concurrence]] 2010 жылғы Франциядағы чектерді өңдеу үшін алынатын комиссиялар төңірегіндегі дауға байланысты Groupe BPCE-ні қоса алғанда он бір банкке жалпы сомасы 385 миллион еуро көлемінде айыппұл салды.<ref name="autocon"/><ref name="wsjber"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} kcftog5ryw9eyvvemfsgs6i7gep3hue 3634256 3634255 2026-07-24T12:39:10Z 1nter pares 146705 3634256 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == Осы уақытқа дейін Groupe BPCE-нің үш бас атқарушы директоры ({{lang-fr|président du directoire}}) болды: * [[Франсуа Пероль]] (2009 жылғы шілде – 2018 жылғы мамыр)<ref>{{Cite web |title=François Pérol quitte BPCE après 9 ans à la tête du géant bancaire |url=https://www.capital.fr/entreprises-marches/francois-perol-quitte-bpce-apres-neuf-ans-a-la-tete-du-geant-bancaire-1285309 |access-date=1 March 2024 |website=Capital}}</ref> * [[Лоран Миньон]] (2018 жылғы маусым – 2022 жылғы желтоқсан)<ref>{{Cite web |title=Laurent Mignon quitte la présidence de BPCE pour celle de Wendel |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/laurent-mignon-quitte-la-presidence-de-bpce-pour-celle-de-wendel-932963.html |access-date=1 March 2024 |website=La Tribune |date=17 September 2022 }}</ref> * [[Николя Намиас]] (2022 жылғы желтоқсан – қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web |title=Nicolas Namias, président du directoire de BPCE, prend la tête de la Fédération bancaire française |url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/assurance-banque/nicolas-namias-president-du-directoire-de-bpce-prend-la-tete-de-la-federation-bancaire-francaise_AD-202307170412.html |access-date=1 March 2024 |website=BFMTV |date=17 July 2023 }}</ref> == Даулар == 2010 жылы Францияның бәсекелестік жөніндегі органы — [[Autorité de la concurrence]] 2010 жылғы Франциядағы чектерді өңдеу үшін алынатын комиссиялар төңірегіндегі дауға байланысты Groupe BPCE-ні қоса алғанда он бір банкке жалпы сомасы 385 миллион еуро көлемінде айыппұл салды.<ref name="autocon">[http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472 Collusion in the banking sector], Press Release of Autorité de la concurrence, République Française, 20 September 2010, retrv 2010 9 20</ref><ref name="wsjber"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 1zke8cfwmtodhq2ikp4h92yndaktg9e 3634257 3634256 2026-07-24T12:39:40Z 1nter pares 146705 /* Даулар */ 3634257 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == Осы уақытқа дейін Groupe BPCE-нің үш бас атқарушы директоры ({{lang-fr|président du directoire}}) болды: * [[Франсуа Пероль]] (2009 жылғы шілде – 2018 жылғы мамыр)<ref>{{Cite web |title=François Pérol quitte BPCE après 9 ans à la tête du géant bancaire |url=https://www.capital.fr/entreprises-marches/francois-perol-quitte-bpce-apres-neuf-ans-a-la-tete-du-geant-bancaire-1285309 |access-date=1 March 2024 |website=Capital}}</ref> * [[Лоран Миньон]] (2018 жылғы маусым – 2022 жылғы желтоқсан)<ref>{{Cite web |title=Laurent Mignon quitte la présidence de BPCE pour celle de Wendel |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/laurent-mignon-quitte-la-presidence-de-bpce-pour-celle-de-wendel-932963.html |access-date=1 March 2024 |website=La Tribune |date=17 September 2022 }}</ref> * [[Николя Намиас]] (2022 жылғы желтоқсан – қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web |title=Nicolas Namias, président du directoire de BPCE, prend la tête de la Fédération bancaire française |url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/assurance-banque/nicolas-namias-president-du-directoire-de-bpce-prend-la-tete-de-la-federation-bancaire-francaise_AD-202307170412.html |access-date=1 March 2024 |website=BFMTV |date=17 July 2023 }}</ref> == Даулар == 2010 жылы Францияның бәсекелестік жөніндегі органы — [[Autorité de la concurrence]] 2010 жылғы Франциядағы чектерді өңдеу үшін алынатын комиссиялар төңірегіндегі дауға байланысты Groupe BPCE-ні қоса алғанда он бір банкке жалпы сомасы 385 миллион еуро көлемінде айыппұл салды.<ref name="autocon">[http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472 Collusion in the banking sector], Press Release of Autorité de la concurrence, République Française, 20 September 2010, retrv 2010 9 20</ref><ref name="wsjber">[https://www.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html 3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel ]{{Dead link|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Elena Bertson, Dow Jones News Wires / Wall Street Journal online, retr 2010 9 20</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 76a6sxrjszl94sn680212u92w3q2kgy 3634258 3634257 2026-07-24T12:41:11Z 1nter pares 146705 /* Даулар */ 3634258 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == Осы уақытқа дейін Groupe BPCE-нің үш бас атқарушы директоры ({{lang-fr|président du directoire}}) болды: * [[Франсуа Пероль]] (2009 жылғы шілде – 2018 жылғы мамыр)<ref>{{Cite web |title=François Pérol quitte BPCE après 9 ans à la tête du géant bancaire |url=https://www.capital.fr/entreprises-marches/francois-perol-quitte-bpce-apres-neuf-ans-a-la-tete-du-geant-bancaire-1285309 |access-date=1 March 2024 |website=Capital}}</ref> * [[Лоран Миньон]] (2018 жылғы маусым – 2022 жылғы желтоқсан)<ref>{{Cite web |title=Laurent Mignon quitte la présidence de BPCE pour celle de Wendel |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/laurent-mignon-quitte-la-presidence-de-bpce-pour-celle-de-wendel-932963.html |access-date=1 March 2024 |website=La Tribune |date=17 September 2022 }}</ref> * [[Николя Намиас]] (2022 жылғы желтоқсан – қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web |title=Nicolas Namias, président du directoire de BPCE, prend la tête de la Fédération bancaire française |url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/assurance-banque/nicolas-namias-president-du-directoire-de-bpce-prend-la-tete-de-la-federation-bancaire-francaise_AD-202307170412.html |access-date=1 March 2024 |website=BFMTV |date=17 July 2023 }}</ref> == Даулар == 2010 жылы Францияның бәсекелестік жөніндегі органы — [[Autorité de la concurrence]] 2010 жылғы Франциядағы чектерді өңдеу үшін алынатын комиссиялар төңірегіндегі дауға байланысты Groupe BPCE-ні қоса алғанда он бір банкке жалпы сомасы 385 миллион еуро көлемінде айыппұл салды.<ref name="autocon">[http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472 Collusion in the banking sector], Press Release of Autorité de la concurrence, République Française, 20 September 2010, retrv 2010 9 20</ref><ref name="wsjber">[https://www.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html 3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel ], Elena Bertson, Dow Jones News Wires / Wall Street Journal online, retr 2010 9 20</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} oekwpng51c5w9axqd6lkh3x5lqzk4aq 3634259 3634258 2026-07-24T12:41:17Z 1nter pares 146705 3634259 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == Осы уақытқа дейін Groupe BPCE-нің үш бас атқарушы директоры ({{lang-fr|président du directoire}}) болды: * [[Франсуа Пероль]] (2009 жылғы шілде – 2018 жылғы мамыр)<ref>{{Cite web |title=François Pérol quitte BPCE après 9 ans à la tête du géant bancaire |url=https://www.capital.fr/entreprises-marches/francois-perol-quitte-bpce-apres-neuf-ans-a-la-tete-du-geant-bancaire-1285309 |access-date=1 March 2024 |website=Capital}}</ref> * [[Лоран Миньон]] (2018 жылғы маусым – 2022 жылғы желтоқсан)<ref>{{Cite web |title=Laurent Mignon quitte la présidence de BPCE pour celle de Wendel |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/laurent-mignon-quitte-la-presidence-de-bpce-pour-celle-de-wendel-932963.html |access-date=1 March 2024 |website=La Tribune |date=17 September 2022 }}</ref> * [[Николя Намиас]] (2022 жылғы желтоқсан – қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web |title=Nicolas Namias, président du directoire de BPCE, prend la tête de la Fédération bancaire française |url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/assurance-banque/nicolas-namias-president-du-directoire-de-bpce-prend-la-tete-de-la-federation-bancaire-francaise_AD-202307170412.html |access-date=1 March 2024 |website=BFMTV |date=17 July 2023 }}</ref> == Даулар == 2010 жылы Францияның бәсекелестік жөніндегі органы — [[Autorité de la concurrence]] 2010 жылғы Франциядағы чектерді өңдеу үшін алынатын комиссиялар төңірегіндегі дауға байланысты Groupe BPCE-ні қоса алғанда он бір банкке жалпы сомасы 385 миллион еуро көлемінде айыппұл салды.<ref name="autocon">[http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472 Collusion in the banking sector], Press Release of Autorité de la concurrence, République Française, 20 September 2010, retrv 2010 9 20</ref><ref name="wsjber">[https://www.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html 3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel ], Elena Bertson, Dow Jones News Wires / Wall Street Journal online, retr 2010 9 20</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2006 жылы құрылған банктер]] [[Санат:2006 жылы құрылған француз компаниялары]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:BPCE]] [[Санат:Франция брендтері]] [[Санат:Инвестициялық банктер]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] [[Санат:Парижде орналасқан банктер]] kiqa3wsd3w2zduales1qzhm5tmxeabe 3634260 3634259 2026-07-24T12:41:41Z 1nter pares 146705 3634260 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Groupe BPCE |логотипі = |суреті = ToursDuo.jpg |сурет атауы = [[Tours Duo]], Париждегі Groupe BPCE штаб-пәтері (2022 жылдан бері) |түрі = [[Жеке компания]]<br>[[Кооперативтік банк]] |биржадағы листингі = |қызметі = |құрылды = [[19 желтоқсан]] [[2006 жыл|2006]]<br>[[31 шілде]] [[2009 жыл|2009]] (Groupe BPCE ретінде) |құрушы = |орналасуы = [[Париж]], [[Франция]] |басты адамдары = Николя Намиас (BPCE бас атқарушы директоры)<br>Стефани Пе (Natixis бас атқарушы директоры) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = банктік қызметтер және сақтандыру |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €85,5 млрд (2022) |айналым = {{құлдырау}} €25,7 млрд (2022) |операциялық кіріс = {{құлдырау}} €7,6 млрд (2022) |таза табысы = {{құлдырау}} €5,6 млрд (2022) |активтер = {{өсім}} €1,678 трлн (2026, I тоқсан) |капитализация = |қызметкерлер саны = 100 000 (2022) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''BPCE''' ('''B'''anque '''P'''opulaire '''C'''aisse d''''E'''pargne) — 2009 жылы екі ірі бөлшек банктік топ — [[Groupe Caisse d'Épargne]] мен [[Groupe Banque Populaire]] бірігуі нәтижесінде құрылған француздық ірі банктік топ. 2025 жылғы жағдай бойынша ол жалпы активтері көлемі бойынша Франциядағы үшінші ірі банк және әлемдегі жиырма бірінші ірі банк болды.<ref>{{cite web|url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/articles/2025/4/the-worlds-largest-banks-by-assets-2025-88424232|title=The world's 100 largest banks, 2025|publisher=S&P Global Market Intelligence|access-date=30 September 2025}}</ref> Топтың өз брендтерімен жұмыс істейтін 8 200-ден астам филиалы бар және олар бүкіл ел бойынша шамамен 150 миллион клиентке қызмет көрсетеді.<ref>{{Cite web |url=http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |title=Groupe BPCE Company Profile - Yahoo! Finance |work=cf.us.biz.yahoo.com |access-date=14 August 2020 |archive-date=18 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718133610/http://cf.us.biz.yahoo.com/ic/161/161356.html |url-status=dead}}</ref> Оның көтерме банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы '''Natixis''', бұған дейін биржада жеке тіркелген компания болғанымен, 2021 жылы биржалық тізімнен шығарылып, Groupe BPCE-нің толық меншігіне өтті. [[S&P Global]] компаниясының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, BPCE жалпы активтері 1,986 триллион АҚШ долларын құрайтын, активтері көлемі бойынша Еуропадағы алтыншы ірі банк болып табылады.<ref>{{Cite news |last=Mones |first=Deza |date=24 April 2026 |title=Europe's 50 largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері BPCE маңызды қаржы институты ретінде белгіленген, соның нәтижесінде ол [[Еуропалық орталық банк]] тарапынан тікелей қадағаланады.<ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 January 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}</ref> Сондай-ақ ол [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк (G-SIB) ретінде белгіленген. == Тарихы == [[Сурет:2013 Planete PME CGPME Francois Perol president Directoire BPCE.JPG|thumb|[[Франсуа Пероль]] Groupe BPCE-нің құрылу сәулетшісі болды және кейіннен оны шамамен он жыл бойы басқарды.]] [[File:BPCE avenue de France.jpg|thumb|2022 жылы [[Tours Duo]] кешеніне көшкенге дейін Groupe BPCE мен Natixis компанияларының штаб-пәтерлері тиісінше Париждегі Пьер Мендес-Франс даңғылының 50 және 30-үйінде орналасқан болатын. Бұл ғимараттардың екі жағында да [[Caisse des dépôts et consignations]] ұйымының кеңсе ғимараттары орналасқан.]] 2008 жылы және 2009 жылдың басында Франция мемлекеті ''Caisse d'Épargne'', ''Banque Populaire'' және олардың бірлескен кәсіпорны ''Natixis'' негізінде құрылған топқа 5 миллиард еуро көлемінде қаржылық қолдау көрсетті. Бұл қолдау пакеті 3 миллиард еуро көлеміндегі артықшылықты акциялардан және 2 миллиард еуро көлеміндегі терең субординацияланған облигациялардан тұрды.<ref>{{Cite web |date=March 17, 2009 |title=L'Etat apporte 5 milliards au groupe Banque Populaire-Caisse d'Epargne |url=https://www.lesechos.fr/2009/03/letat-apporte-5-milliards-au-groupe-banque-populaire-caisse-depargne-451449 |website=lesechos.fr}}</ref> Сол кезде Франция президенті [[Николя Саркози]]нің аға кеңесшісі болған [[Франсуа Пероль]] топты қайта құрылымдау туралы шешімдерді қабылдау үдерісіне тікелей қатысты.<ref>{{Cite web |date=March 1, 2017 |title=Pérol, un parcours sans faute jusqu'à son parachutage à la BPCE |url=https://www.ouest-france.fr/economie/perol-un-parcours-sans-faute-jusqu-son-parachutage-la-bpce-4828445 |website=ouest-france.fr}}</ref> ''CNCE'' мен ''BFBP'' бірігуі нәтижесінде құрылған жаңа ұйым BPCE атауымен 2009 жылғы 31 шілдеде құрылды. Сол күні Пероль оның бас атқарушы директоры болып тағайындалды, ал бұған дейін ''Groupe Banque Populaire'' басқарма төрағасы болған ''Philippe Dupont'' BPCE-нің атқарушы емес төрағасы болды. 2014 жылы BPCE [[Coface]] компаниясының акцияларын бастапқы жария орналастыру (IPO) арқылы биржаға шығарды, кейіннен компаниядағы өз үлесін қысқартты. 2021 жылғы наурыздағы жағдай бойынша BPCE Coface капиталының 12,7 %-ын құрайтын қалдық үлесін сақтап қалды. 2016 жылғы шілдеде BPCE Ұлыбритания мен Германияда қызмет көрсететін финтех-банктердің бірі [[Fidor Bank]]-ті сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|date=28 July 2016|url=https://www.finextra.com/newsarticle/29238/groupe-bpce-agrees-to-buy-fidor|publisher=www.finextra.com|access-date=12 October 2016}}</ref> Алайда 2018 жылғы қарашаға қарай топтың бұл банкті сату мүмкіндігін қарастырып жатқаны хабарланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.finextra.com/newsarticle/32940/bpce-and-fidor-head-for-breakup|title = BPCE and Fidor head for breakup|date = 12 November 2018}}</ref> 2018 жылы BPCE Африкадағы банктік операцияларын Марокконың ''BCP Group'' компаниясына сатты. Сатылған активтердің құрамына ''Banque Internationale du Cameroun pour l'Epargne et le Crédit'' (BICEC) банкінің 68 % үлесі, ''Banque Malgache de l'Océan Indien'' (BMOI) банкінің 71 % үлесі, Браззавильде орналасқан ''Banque Commerciale Internationale'' (BCI) банкінің толық меншігі және ''Banque Tuniso-Koweitienne'' банкінің 60 % үлесі кірді.<ref>{{cite web |website=Jeune Afrique |date={{date|2018/06/18}} |author=El Mehdi Berrada |url=https://www.jeuneafrique.com/mag/575886/economie-entreprises/maroc-bcp-convoite-les-actifs-africains-de-bpce/ |title=Maroc : BCP s'apprête à acquérir les actifs africains de BPCE}}</ref> 2018–2019 жылдары BPCE бұрынғы [[Crédit Foncier de France]] қызметтерін өзге бизнес бағыттарына біріктіріп, ''Crédit Foncier'' брендін пайдалануды тоқтатты.<ref>{{Cite web |title=BPCE acte la disparition du Crédit Foncier |url=https://www.agefi.fr/news/banque-assurance/bpce-acte-la-disparition-du-credit-foncier |access-date=1 March 2024 |website=L'Agefi |date=27 June 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |title=La deuxième mort du Crédit foncier |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/08/16/la-deuxieme-mort-du-credit-foncier_5499922_3234.html |access-date=1 March 2024 |website=Le Monde |date=16 August 2019 }}</ref> 2021 жылғы маусым мен шілде айларында топ өзіне тиесілі болмаған ''Natixis'' акцияларын сатып алды, ал ''Natixis'' компаниясының биржалық тізімнен шығарылуы 2021 жылғы 31 шілдеде аяқталды. 2024 жылғы шілдеде BPCE ''Caisse d'Epargne Hauts de France'' арқылы Бельгияның [[Nagelmackers]] жеке банкін сатып алды.<ref>{{Cite web |title=French banking group BPCE buys Bank Nagelmackers |url=https://manda.be/articles/french-banking-group-bpce-buys-bank-nagelmackers/ |date=22 July 2024 }}</ref> 2025 жылғы 21 қаңтарда BPCE мен италиялық сақтандыру компаниясы [[Generali]] активтерді басқару бөлімшелерін тең үлеспен иеленетін бірлескен кәсіпорынға біріктіру жөніндегі міндетті емес өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғандарын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-to-create-the-largest-asset-manager-in-europe-by-revenues-and-a-major-player-worldwide-dfa31-53927.html |title= BPCE and Generali to Create the Largest Asset Manager in Europe by revenues and a Major Player Worldwide |date= 21 January 2025}}</ref> Жоспарланған бірлескен кәсіпорынның басқаруындағы активтер көлемі шамамен 1,9 триллион еуроны құрауы тиіс еді және оның құрамына ''Natixis Investment Managers'' пен оның еншілес компаниялары, соның ішінде [[Ostrum Asset Management]] те енуі жоспарланған болатын.<ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/ae786579-c98f-4b49-9696-481363c0f169 |title= Natixis and Generali poised to announce asset management tie-up |date= 17 January 2025}}</ref> 2025 жылғы маусымда BPCE АҚШ-тың [[Lone Star]] жеке инвестициялық қорына тиесілі португалиялық [[Novo Banco]] банкінің 75 % үлесін 6,4 миллиард еуроға бағаланған мәміле аясында сатып алды.<ref>{{Cite web |title=France's BPCE to buy Portugal's Novo Banco in €6.4bn deal |date=13 June 2025 |url=https://www.ft.com/content/419edf52-3473-446e-a1bb-def6932f5a6d}}</ref> 2025 жылғы 29 қазанда BPCE Португалия үкіметімен және елдің Резолюция қорымен ''Novo Banco'' банкінің қалған 25 % үлесін 1,6 миллиард еуроға сатып алу туралы келісімге қол қойды. Бұл мәміле жүзеге асқан жағдайда, топ банкке толық иелік ететін болады.<ref>{{Cite web |title=BPCE signe un accord avec l'Etat et le Fonds de résolution portugais en vue de devenir actionnaire à 100 % de novobanco |date=29 October 2025 |url=https://newsroom.groupebpce.fr/actualites/bpce-signe-un-accord-avec-l-etat-et-le-fonds-de-resolution-portugais-en-vue-de-devenir-actionnaire-a-100-de-novobanco-822cf-7b707.html |language=French}}</ref> 2025 жылғы қарашада Groupe BPCE 30 маусымдағы жағдай бойынша өзінің CET1 коэффициенті 16,3 %, ал жиынтық капитал коэффициенті 19,1 % болғанын хабарлады. Бұл көрсеткіштер топтың [[Еуропалық орталық банк]] белгілеген 2026 жылға арналған пруденциялық капитал талаптарының шектерінен жоғары болды.<ref>https://www.ft.com/content/1654675a-9e8f-4a5e-b174-730ae0c3ab37</ref> 2025 жылғы 11 желтоқсанда Generali мен BPCE өздерінің активтерді басқару бөлімшелері арасында ұсынылған бірлескен кәсіпорын құру жөніндегі келіссөздерді тоқтатқанын жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://newsroom-en.groupebpce.fr/news/bpce-and-generali-jointly-agree-to-end-negotiations-related-to-the-establishment-of-a-joint-venture-in-asset-management-825fc-53927.html |title= BPCE and Generali jointly agree to end negotiations related to the establishment of a Joint Venture in Asset Management |date=11 December 2025}}</ref> == Құрылымы және қызметі == 2009 жылғы бірігуге қарамастан, ''Caisse d'Épargne'' мен ''Banque Populaire'' жергілікті банктерінің екі желісі де жеке брендтер ретінде және белгілі бір деңгейде бір-бірімен бәсекелесе отырып қызметін жалғастыруда. BPCE толықтай жергілікті жинақ банктері мен халықтық банктерге тиесілі, ал олардың өзі заң жүзінде кооператив мүшелері болып табылатын өз клиенттерінің меншігінде. BPCE шағын және орта кәсіпорындарға, қолөнершілерге, франчайзилер мен франчайзерлерге әртүрлі депозиттік және несиелік өнімдерді ұсынады. Сондай-ақ жинақтарды тарту және басқару, несиелеу, төлемдер, әл-ауқатты басқару, жылжымайтын мүлікті қаржыландыру және корпоративтік банк ісі салаларында қызмет көрсетеді. Компания өмірді сақтандыру мен зейнетақы өнімдерін, автомобильдер мен тұрғын үйді сақтандыруды,<ref>{{cite web|title=Home Insurance Index (2016)|url=https://www.shiftins.com/homeowners-insurance-california/|publisher=www.shiftins.com|access-date=12 July 2016}}</ref> құқықтық қорғауды, жазатайым оқиғалардан өмірді сақтандыруды, қосымша медициналық сақтандыруды, мамандарға арналған әлеуметтік қамсыздандыруды, ұжымдық зейнетақы және денсаулық сақтау бағдарламаларын, сондай-ақ жеке тұлғаларға, мамандарға, жылжымайтын мүлік саласының мамандарына және кәсіпорындарға арналған несиелік сақтандыру мен кепілдіктерді қамтитын банк арқылы сақтандыру өнімдерін де ұсынады.<ref>{{Cite web|url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|archive-url= https://web.archive.org/web/20121009184444/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=111588627|url-status= dead|archive-date= 9 October 2012|title=Groupe BPCE: Private Company Information - BusinessWeek|work=investing.businessweek.com|access-date=25 January 2011}}</ref> == Басшылығы == Осы уақытқа дейін Groupe BPCE-нің үш бас атқарушы директоры ({{lang-fr|président du directoire}}) болды: * [[Франсуа Пероль]] (2009 жылғы шілде – 2018 жылғы мамыр)<ref>{{Cite web |title=François Pérol quitte BPCE après 9 ans à la tête du géant bancaire |url=https://www.capital.fr/entreprises-marches/francois-perol-quitte-bpce-apres-neuf-ans-a-la-tete-du-geant-bancaire-1285309 |access-date=1 March 2024 |website=Capital}}</ref> * [[Лоран Миньон]] (2018 жылғы маусым – 2022 жылғы желтоқсан)<ref>{{Cite web |title=Laurent Mignon quitte la présidence de BPCE pour celle de Wendel |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/laurent-mignon-quitte-la-presidence-de-bpce-pour-celle-de-wendel-932963.html |access-date=1 March 2024 |website=La Tribune |date=17 September 2022 }}</ref> * [[Николя Намиас]] (2022 жылғы желтоқсан – қазіргі уақытқа дейін)<ref>{{Cite web |title=Nicolas Namias, président du directoire de BPCE, prend la tête de la Fédération bancaire française |url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/assurance-banque/nicolas-namias-president-du-directoire-de-bpce-prend-la-tete-de-la-federation-bancaire-francaise_AD-202307170412.html |access-date=1 March 2024 |website=BFMTV |date=17 July 2023 }}</ref> == Даулар == 2010 жылы Францияның бәсекелестік жөніндегі органы — [[Autorité de la concurrence]] 2010 жылғы Франциядағы чектерді өңдеу үшін алынатын комиссиялар төңірегіндегі дауға байланысты Groupe BPCE-ні қоса алғанда он бір банкке жалпы сомасы 385 миллион еуро көлемінде айыппұл салды.<ref name="autocon">[http://www.autoritedelaconcurrence.fr/user/standard.php?id_rub=368&id_article=1472 Collusion in the banking sector], Press Release of Autorité de la concurrence, République Française, 20 September 2010, retrv 2010 9 20</ref><ref name="wsjber">[https://www.wsj.com/article/BT-CO-20100920-709855.html 3rd UPDATE: French Watchdog Fines 11 Banks For Fee Cartel ], Elena Bertson, Dow Jones News Wires / Wall Street Journal online, retr 2010 9 20</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2006 жылы құрылған банктер]] [[Санат:2006 жылы құрылған француз компаниялары]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:BPCE]] [[Санат:Франция брендтері]] [[Санат:Инвестициялық банктер]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] [[Санат:Париж банктері]] tcy9lhof512rj7cwdgc2s42gd00kequ 14 784002 3634261 2026-07-24T12:42:50Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Париж банктері]] 3634261 wikitext text/x-wiki [[Санат:Париж банктері]] dsf810br7e6v87fdkqu8oeb97wrv1aq 14 784003 3634262 2026-07-24T12:45:44Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:2006 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:2000 жылдары құрылған банктер]] 3634262 wikitext text/x-wiki [[Санат:2006 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:2000 жылдары құрылған банктер]] k91vq5ld1trd713prc0l8n8k13uzcc9 14 784004 3634263 2026-07-24T12:47:29Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Құрылған жылы бойынша қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:2006 жылы құрылған компаниялар]] [[Санат:XXI ғасырда құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] 3634263 wikitext text/x-wiki [[Санат:Құрылған жылы бойынша қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:2006 жылы құрылған компаниялар]] [[Санат:XXI ғасырда құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] 7o3kyd9v7vwxn9hfmgj4f6drpd02az5 3 784005 3634268 2026-07-24T12:51:14Z Ternarius 17489 Ternarius [[Қатысушы талқылауы:Jan Majan - Wije]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Jan Wajun - Wije]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Jan Majan - Wije|Jan Majan - Wije]]" to "[[Special:CentralAuth/Jan Wajun - Wije|Jan Wajun - Wije]]" 3634268 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Jan Wajun - Wije]] lvspxuc3x6wmhz4jegkk1wom2oa7a7t 3 784007 3634284 2026-07-24T14:11:52Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3634284 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Бекалы}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 19:11, 2026 ж. шілденің 24 (+05) 8cwq8lxvw3m7i0p4t6t8zqwc5c6og9j 0 784008 3634305 2026-07-24T17:07:03Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвиян]]ың [[Мадона аймағы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] 3634305 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвиян]]ың [[Мадона аймағы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] deb77wu2n504d6d1igdvwcyvojcjli2 3634306 3634305 2026-07-24T17:08:23Z Мағыпар 100137 толықтыру, үлгі 3634306 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвиян]]ың [[Мадона аймағы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] p0rd9z82sv8124z3wiw0adlyyu53ama 3634312 3634306 2026-07-24T17:15:26Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634312 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] tpdyqrr4u3ggeursv2mtp8rxtodzbfi 3634314 3634312 2026-07-24T17:16:23Z Мағыпар 100137 дереккөз 3634314 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] lrckdezbpg9u44ei1a6hr3kcb8u4z6k 3634325 3634314 2026-07-24T17:29:53Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634325 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] oxcomdgn1ukfgma62xgankzsxam2foz 3634327 3634325 2026-07-24T17:32:08Z Мағыпар 100137 /* Географиялық орналасуы */ дереккөз 3634327 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] nrybbvx7kgx1yg4e4y41fmqthfocrsa 3634332 3634327 2026-07-24T17:36:23Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634332 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] mgren4fnwzjfg488fjvjwbkh77hv604 3634335 3634332 2026-07-24T17:37:27Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3634335 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 2pvhkcuybtyfi1htbljfzxffquehpki 3634340 3634335 2026-07-24T17:42:03Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3634340 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 9rrp9mcjvbw85v3h3zqqeagzyz0z4jb 3634342 3634340 2026-07-24T17:43:00Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3634342 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 4z9g879pt8ih70gob4nqhzq2qc8slvh 3634473 3634342 2026-07-25T04:32:01Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634473 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] fovvj077s8kko49xm14tkn3213i315s 3634474 3634473 2026-07-25T04:33:15Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634474 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: * == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 0gtzk18cvnddb75c379nhz1knyuh6or 3634475 3634474 2026-07-25T04:35:12Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634475 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] t88x6g8z2okkoc12tqayi8f4xy2m5bc 3634476 3634475 2026-07-25T04:39:51Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634476 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 16rfg8686xvt631sxonc6yupt73vfy5 3634477 3634476 2026-07-25T04:42:21Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634477 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] fhiigwouq3opuw6thux3xz114vkgksa 3634478 3634477 2026-07-25T04:45:58Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634478 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] nln1we7lgwkks2wqj3v3k0dft71botx 3634479 3634478 2026-07-25T04:47:55Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634479 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] rp7uj0883o1su6swknswf8kmaiz7q3m 3634480 3634479 2026-07-25T04:49:44Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3634480 wikitext text/x-wiki '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] iqw37s5f03alb4saet5elv99epemjh3 3634481 3634480 2026-07-25T04:51:14Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3634481 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ai4alcmgddpry2k61t62nzcpibdrvx0 3634482 3634481 2026-07-25T04:51:51Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3634482 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] jmfwifky25v5u13mgcb41lg03o8rf7v 3634483 3634482 2026-07-25T04:52:16Z Мағыпар 100137 үлгі 3634483 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 2criue88p4wkaidgavj6zle7gflj849 3634484 3634483 2026-07-25T04:53:25Z Мағыпар 100137 үлгі 3634484 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадона аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] taqhygqv0wdkxm1kdmyd7iw9x1awnj3 3634485 3634484 2026-07-25T04:54:40Z Мағыпар 100137 үлгі 3634485 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Мадон аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Varakļāni |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадон аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 7xjztuaw4hqrmj0fcx8rhpxodms6xhn 3634487 3634485 2026-07-25T04:58:09Z Мағыпар 100137 3634487 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Мадон аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-4838 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Varakļāni |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадон аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] a9k0a3f8nejuke9hffwabjc0uecks8i 3634488 3634487 2026-07-25T05:00:41Z Мағыпар 100137 дереккөз 3634488 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Мадон аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Варкляны |статус алуы = 1928 |жер аумағы = 5,33 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 107 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1846 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 310 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-4838 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Varakļāni |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадон аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] efpc32rjaxo4zpusj2u1yxg5dove9ds 3634490 3634488 2026-07-25T05:03:04Z Мағыпар 100137 сурет қою 3634490 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Мадон аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Варкляны |статус алуы = 1928 |жер аумағы = 5,33 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 107 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1846 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 310 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-4838 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Varakļāni |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадон аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Varakļānu katoļu kapella (Sv.Viktora baznīca) 2000 - panoramio.jpg|Католик шіркеуі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] eh0epqgn1jaraomxbhewcwk18uupfb1 3634491 3634490 2026-07-25T05:04:12Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3634491 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Мадон аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Варкляны |статус алуы = 1928 |жер аумағы = 5,33 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 107 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1846 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 310 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-4838 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Varakļāni |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадон аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Varakļānu katoļu kapella (Sv.Viktora baznīca) 2000 - panoramio.jpg|Католик шіркеуі Varakļānu pilsētas dome 2000-07-22 - panoramio.jpg|қалалық кеңес үйі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] mf59jgb6zdwe7ob3origtp2tj3pdzkw 3634493 3634491 2026-07-25T05:13:52Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3634493 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Мадон аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Варкляны |статус алуы = 1928 |жер аумағы = 5,33 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 107 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1846 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 310 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-4838 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Varakļāni |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадон аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="140"> Varakļānu katoļu kapella (Sv.Viktora baznīca) 2000 - panoramio.jpg|Католик шіркеуі Varakļānu pilsētas dome 2000-07-22 - panoramio.jpg|қалалық кеңес үйі Varakļānu Sv. Viktora katoļu kapela 2009-08-14.jpg|Әулие Виктор шіркеуі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 0nlmkkao3dlvquu2vv3nu0duajfmjma 3634495 3634493 2026-07-25T05:17:18Z Мағыпар 100137 3634495 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Варакляны |шынайы атауы = {{lang-lv|Varakļāni}} |сурет = Varakļānu pils 2015.JPG |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Varaklani COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =36 |lat_sec =28 |lon_dir =E |lon_deg =26 |lon_min =45 |lon_sec =18 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Мадон аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Варкляны |статус алуы = 1928 |жер аумағы = 5,33 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 107 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1846 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 310 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-4838 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Varakļāni |сайты = |сайт тілі = }} '''Варакляны''' ({{lang-lv|Varakļāni}}) — [[Латвия]]ның [[Мадон аймағы]]ндағы қала. Варакляни халқының саны 2026 жылы 1846 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-varaklani-11489.html|title=Население Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Варакляны Латвияның шығысында, тарихи Латгале аймағында, Кажава өзенінің жағасында орналасқан. Қала [[Рига]]дан 207 шақырым жерде Рига-Резекне тас жолының бойында. Екабпилс-Резекне теміржолы қала арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16510-Varakljany.html|title=Европа. Латвия. историческая область Латгале|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Тарихы == Мұнда адамдар бұрыннан өмір сүрген, алғашқы қоныстар біздің заманымыздың 8-9 ғасырларына жатады, ал шежірелерде Варакляндар алғаш рет 1226 жылы Рига архиепископына тиесілі жерлер тізімінде Варкланд (Warkland) деп аталған. 1483 жылы бұл жерде шағын қала пайда болды, ал жарты ғасырдан кейін жерді әйгілі Борджия отбасы сатып алды. Ұзақ уақыт бойы бұл аймақ поляк патшасының билігінде болып, 1772 жылы Ресей империясына өтті. Варакляны қала мәртебесін 1928 жылы 11 ақпанда алды. Сол жылдары қала тез дамыды. Латвия тәуелсіздік алған алғашқы кезеңге дейін Варакляни Витебск губерниясының Режицкий уезіндегі волост орталығы болды. Латвия КСР құрамында Варакляны 1949 жылдан 1956 жылға дейін аудан орталығы қызметін атқарды.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/varaklani/|title=Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-24|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Кеңес дәуірінде зығыр өңдеу бірлестігі және сүт фермасы болды. == Көрікті орындары == Варакляны қаласы сәулет, мәдени және тарихи ескерткіштерге толы. Ең танымалдары: *'''Борх сарайы''' — 1783 және 1789 жылдар аралығында граф Михаэль фон дер Ян Борх салған қамал. Ғимарат ерте классицизм стилінде жасалған. Ол тікбұрышты, үш қабатты және шамамен 100 метр ұзындықта. Ғимараттың бір бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зақымдалған. *'''Әулие Виктор шіркеуі''' — 1814 жылы итальяндық сәулетші Макоттидің жобасы бойынша салынған. Оның күмбезінің үстінде Мәсіхтің монограммасы ойып жазылған крест орналасқан. *'''Католик соборы''' — қаланың алғашқы шіркеуі 1675 жылы ағаштан салынған. кейін оның орнына жаңа шіркеу салынды, бірақ ол 1809 жылы өртеніп кетті. Содан кейін граф Михаэль фон дер Борх тастан собор салуды шешті. Классикалық стильде салынған шіркеуде екі мұнара, бірнеше кіреберіс және гранит баспалдақтар бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ішінара зақымдалған шіркеу қазір Латвияның ұлттық сәулет ескерткіші болып саналады. *'''Лютеран шіркеуі''' — 1879 жылы тас төсемдерден салынған, ал есіктер мен терезелер қызыл кірпішпен қапталған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеуді Кеңес өкіметі [[реквизиция]]лады. 1951 жылы сол жерде кинотеатр, кейінірек қойма ашылды. Жаңа шіркеу салынып, 1994 жылдың қарашасында ашылды. *'''Қалалық саябақ''' — XVIII ғасырда құрылған қалалық саябақты итальяндық сәулетші жобалаған. Ол Латвияда алғаш салынғандықтан, ең көне саябақтардың бірі болып саналады. Саябақтың негізгі аумағы шамамен 20 гектарды алып жатыр. Саябақтың жанында сирек кездесетін жабайы жануарлар мен су құстарының мекені болып табылатын кішкентай хайуанаттар бағы болды. 1938 жылы қалалық саябақ ең үздік деп танылып, Латвия Республикасында орналасқан тарихи мұра нысандарының тізіміне қосылды.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/varaklyany_lc4357|title=Европа > Латвия > Варакляны|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Varakļānu katoļu kapella (Sv.Viktora baznīca) 2000 - panoramio.jpg|Католик соборы Varakļānu pilsētas dome 2000-07-22 - panoramio.jpg|Қалалық кеңес үйі Varakļānu Sv. Viktora katoļu kapela 2009-08-14.jpg|Әулие Виктор шіркеуі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ci58pu6d8btud2t8w3me52dmbisjzsd 14 784010 3634323 2026-07-24T17:27:52Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Халықаралық сауда]] 3634323 wikitext text/x-wiki [[Санат:Халықаралық сауда]] mtmo3jdplbtqjwc97s6qylv86uo78df 14 784011 3634324 2026-07-24T17:29:10Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Әскери тарих]] 3634324 wikitext text/x-wiki [[Санат:Әскери тарих]] afg4ahybbdz20qxk6iafwzwhmslls9w 14 784012 3634338 2026-07-24T17:38:49Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Экономикалық даму]] 3634338 wikitext text/x-wiki [[Санат:Экономикалық даму]] hqtq0h6w76g6sthvd429v27m6hs57fg 14 784013 3634339 2026-07-24T17:40:28Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Макроэкономика]] 3634339 wikitext text/x-wiki [[Санат:Макроэкономика]] 5rg6ee76kv7ljg4jbhbxwghxq10kc3q 14 784014 3634341 2026-07-24T17:42:09Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Экономикалық география]] 3634341 wikitext text/x-wiki [[Санат:Экономикалық география]] brve78qc5wda2snqkyc8i659n0knbdu 10 784015 3634372 2026-07-24T18:00:19Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-07-25|POTD 2026-07-25]]: filename only 3634372 wikitext text/x-wiki Kirov Oblast Zuevka railway station asv2019-05 img2.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> 9onigwk3oasne12sj1dfqvvih7vwoj1 0 784016 3634423 2026-07-24T23:24:04Z Casserium 68287 Casserium [[Қанатбек Бақытұлы Жайсаңбаев]] бетін [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев]] бетіне жылжытты 3634423 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев]] jpvvqrzvd9r0mzvel6fqnr4oh5xk2bc 3 784017 3634430 2026-07-25T00:24:13Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3634430 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=LametinoWiki}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 05:24, 2026 ж. шілденің 25 (+05) 8sjl29bgv75a4fw8xmdr59ncxpdm5dc 0 784018 3634451 2026-07-25T03:05:02Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = RBC Royal Bank.svg |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құры... 3634451 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = RBC Royal Bank.svg |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = 1864 |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], Квебек, Канада (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{ӨСІМ}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. 5ug6vr8prupj6k6bj4h3d8qnq3sl93o 3634452 3634451 2026-07-25T03:05:37Z 1nter pares 146705 3634452 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = RBC Royal Bank.svg |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = 1864 |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], Квебек, Канада (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{ӨСІМ}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} tnkxhw8yn6rwto7m5732h4opzdsg6yb 3634453 3634452 2026-07-25T03:05:53Z 1nter pares 146705 /* */ 3634453 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = 1864 |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], Квебек, Канада (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{ӨСІМ}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} qjmak9fuk7ypc58zfrd32ii3emgsklx 3634455 3634453 2026-07-25T03:06:15Z 1nter pares 146705 /* */ 3634455 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{ӨСІМ}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 0evn0p23mcbwld1jyqbar4iipjb9r9r 3634456 3634455 2026-07-25T03:06:32Z 1nter pares 146705 /* */ 3634456 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{ӨСІМ}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 1mv6qp16kxjgjclfeeoavk0hlkyswxd 3634457 3634456 2026-07-25T03:06:57Z 1nter pares 146705 /* */ 3634457 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 74pgwlu6gbjv3f6to10afx668po0uig 3634458 3634457 2026-07-25T03:09:40Z 1nter pares 146705 /* */ 3634458 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. ''RBC Bank'' — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — ''City National Bank'' — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 4lit3xt81yl6mfnsm1ceoawnbyhns3l 3634459 3634458 2026-07-25T03:10:20Z 1nter pares 146705 /* */ 3634459 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 51b8tvgddbaml3kt8f3wshd3jbby6t1 3634460 3634459 2026-07-25T03:12:09Z 1nter pares 146705 /* */ 3634460 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} fnr3308xyx7fhk8hspvuewq4ok0291j 3634461 3634460 2026-07-25T03:12:37Z 1nter pares 146705 3634461 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 1dic81hwuzh793vb0f2c1glsuh6n4z1 3634462 3634461 2026-07-25T03:15:03Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634462 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6tcfn7ryla2yn3kxvgpkeyfr3v80lfb 3634463 3634462 2026-07-25T03:16:23Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634463 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5zmbnxwtws10o2638adi9q7d7im8rny 3634464 3634463 2026-07-25T03:29:37Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634464 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} o1mfi889s7elyusved7u5ygsx68xhzz 3634465 3634464 2026-07-25T03:31:18Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634465 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lyhyprayfoijyuavmdjyxferc959o2k 3634466 3634465 2026-07-25T03:32:36Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634466 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 146z0mpcqqijz6g3y9metw91v7bal1v 3634467 3634466 2026-07-25T03:36:04Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634467 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} rnc62257nl2gj6oordf3n6e943cdq50 3634468 3634467 2026-07-25T03:38:53Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634468 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 4sqd1qn84ox8gi3r5s7iq8pq56ly6mo 3634470 3634468 2026-07-25T03:54:04Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634470 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 2lara6nb362qbeaqko8jwh3wvc7llku 3634486 3634470 2026-07-25T04:58:06Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634486 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} qv3h1v8xv8wmiofnrhtuhjjrvw8fpkf 3634492 3634486 2026-07-25T05:07:18Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634492 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mesrpat70dtn43rps2jb64hcpb8tayd 3634498 3634492 2026-07-25T06:10:43Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634498 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ka1drp6zjhsa8php9qfj9hhiw9oe4vu 3634499 3634498 2026-07-25T06:11:23Z 1nter pares 146705 3634499 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} eoyf2suui9oxie3v18sggunvjf0j9kk 3634500 3634499 2026-07-25T06:12:12Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634500 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jp1sgvzy6u2n67qverty79yao4f2gi9 3634501 3634500 2026-07-25T06:13:29Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634501 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 0vnlxibewltx5lafttx5bizxzk7ztl7 3634502 3634501 2026-07-25T06:14:12Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634502 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} f4ixyyet3oy14q790qoajm0av9zzopk 3634503 3634502 2026-07-25T06:16:12Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634503 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8gkjnmrrxd0ln03wp0xkv7ii0gkhp6j 3634504 3634503 2026-07-25T06:17:02Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634504 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 89644jx1nheeq0xb2o0t59uxghmr959 3634505 3634504 2026-07-25T06:18:22Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634505 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6mnur3h3c128t9kfcbbbghnjohcu207 3634506 3634505 2026-07-25T06:19:03Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634506 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 0txjpau06686l5t00t5wwirodmw0jrq 3634507 3634506 2026-07-25T06:19:49Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634507 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} srammxlowpc06ksrlqw33dptb5q1cfs 3634508 3634507 2026-07-25T06:20:36Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634508 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} kg4kn3dg54cxd72ssytuukeymedq4f3 3634509 3634508 2026-07-25T06:21:07Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634509 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 3lldzx7kt9arz6y4p2w8v3bycws40i4 3634510 3634509 2026-07-25T06:21:41Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634510 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} kmpm6beza77yzhkqpfk7tekq2h9ijec 3634511 3634510 2026-07-25T06:22:18Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634511 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jnr116jkzn90lbtscobgr79ckdsb6z7 3634512 3634511 2026-07-25T06:22:54Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634512 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 7tvihb5rkg1qtrjys59hdq0pc3htjk7 3634513 3634512 2026-07-25T06:23:21Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634513 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nccm64ovrb53hu1a06grfg27grkk0pm 3634514 3634513 2026-07-25T06:24:06Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634514 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ksy1cvahiqloonk4uz91vbo35yuhuyr 3634515 3634514 2026-07-25T06:24:50Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634515 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} p8jmvy8ytlmofoze7r8640ckn2f60rm 3634516 3634515 2026-07-25T06:26:09Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634516 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8qexccf4uzou8dfgtojo9qvyvb8cqdg 3634517 3634516 2026-07-25T06:27:02Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634517 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} hu4w3wrq43twuvw8ari2nfs0qmzwpd4 3634518 3634517 2026-07-25T06:28:06Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634518 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 9ff19f4ak3p7mf01mdylr283m4xl9im 3634519 3634518 2026-07-25T06:29:35Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634519 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5ueqquacr4lbv6q1mk1kq8odl91wo9i 3634520 3634519 2026-07-25T06:30:40Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634520 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8moulejd2uro3nay8fu1i69sulwe5y6 3634521 3634520 2026-07-25T06:32:13Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634521 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} p7j1vwidznfd9f43ll5cbzx8rtrbqks 3634522 3634521 2026-07-25T06:33:27Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634522 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} kkrjq2mck844fobb6dnl5fd5mcszu1b 3634523 3634522 2026-07-25T06:35:08Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634523 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nr6gjywauqw30szvzd16eq1h47ek4gs 3634524 3634523 2026-07-25T06:37:00Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634524 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} j30h7cv7j20mk9pa8u0qw9pfivurkku 3634525 3634524 2026-07-25T06:38:23Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634525 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5t6ksa688pfdta5epkn8toaa6n30qjn 3634526 3634525 2026-07-25T06:39:33Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634526 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6yklab85k6gn0vaogtw15yv5tefkjj4 3634527 3634526 2026-07-25T06:40:51Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634527 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} bb8duwf7cp5zgmc2zziyb1jy7d7iho9 3634528 3634527 2026-07-25T06:41:46Z 1nter pares 146705 3634528 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} j4ggh483ljehlu96rv3p6kp3u4iyxe5 3634529 3634528 2026-07-25T06:42:42Z 1nter pares 146705 3634529 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mkaykyvg3vpr904upwry3nzs6rql722 3634530 3634529 2026-07-25T06:44:09Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634530 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ezjpefk80jokd885qhk7tyall0mh7ds 3634531 3634530 2026-07-25T06:45:18Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634531 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 9eprrewfsh9tiqm6towk8cuodwrb9tw 3634532 3634531 2026-07-25T06:46:22Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634532 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 1ge0tkrfs0d8lfpzzq15baam1t74u1h 3634533 3634532 2026-07-25T06:48:13Z 1nter pares 146705 /* Халықаралық кеңеюі */ 3634533 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} dws3ehijqgruk47rwqnu3tbu8eyggvu 3634534 3634533 2026-07-25T06:49:18Z 1nter pares 146705 /* Мүшеліктері */ 3634534 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * CarIFS ATM Network (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * Interac * Mastercard (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * NYCE Point of Sale Network * Plus Network * Global Banking Alliance for Women<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6op53ssnhx9wqoxzo1rra0e1cz46262 3634535 3634534 2026-07-25T06:49:40Z 1nter pares 146705 /* Мүшеліктері */ 3634535 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * [[CarIFS ATM Network]] (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * [[Interac]] * [[Mastercard]] (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * [[NYCE Point of Sale Network]] * [[Plus Network]] * [[Global Banking Alliance for Women]]<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 30q5zrq9vbfurqngvaxbb9e9py0p3dx 3634634 3634535 2026-07-25T08:20:33Z Kvazimodo 124458 + [[Санат:1864 жылы құрылған банктер]],[[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]],[[Санат:Dow Jones Global Titans 50 индексіне кіретін компаниялар]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]]) 3634634 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * [[CarIFS ATM Network]] (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * [[Interac]] * [[Mastercard]] (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * [[NYCE Point of Sale Network]] * [[Plus Network]] * [[Global Banking Alliance for Women]]<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1864 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] [[Санат:Dow Jones Global Titans 50 индексіне кіретін компаниялар]] 09xdzznseb54vfr2pi764qpa28wevxc 3 784019 3634472 2026-07-25T04:17:20Z SHB2000 110742 SHB2000 [[Қатысушы талқылауы:Taiwania Justo]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Sekidoki]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Taiwania Justo|Taiwania Justo]]" to "[[Special:CentralAuth/Sekidoki|Sekidoki]]" 3634472 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Sekidoki]] h6s75had3mf7o782qy7bqoxkseyywm4 3 784020 3634494 2026-07-25T05:16:05Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3634494 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Берік Садыр}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 10:16, 2026 ж. шілденің 25 (+05) e2br4oeip35kb6sf5zlu9rjqbkrs311 14 784021 3634549 2026-07-25T07:51:51Z Kvazimodo 124458 Жаңа бетте: [[Санат:Грискирхен ауданы|*]] [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері|Грискирхен]] 3634549 wikitext text/x-wiki [[Санат:Грискирхен ауданы|*]] [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері|Грискирхен]] o3fgzdm5imguy2p6sq0q8poivn3y2eu 14 784022 3634578 2026-07-25T07:55:58Z Kvazimodo 124458 Жаңа бетте: [[Санат:Кирхдорф ауданы|*]] [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері|Кирхдорф]] 3634578 wikitext text/x-wiki [[Санат:Кирхдорф ауданы|*]] [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері|Кирхдорф]] cu61yshkuyau9g8ra92sphl5hfo5msk 2 784023 3634606 2026-07-25T08:06:57Z Kvazimodo 124458 [[kaa:Paydalanıwshı:Kvazimodo/common.js]] 3634606 javascript text/javascript // Sadece kaynağı değiştir modundayken çalışsın mw.loader.using(['mediawiki.api', 'mediawiki.ForeignApi']).then(function () { if (mw.config.get('wgAction') !== 'edit' && mw.config.get('wgAction') !== 'submit') return; $(document).ready(function () { var $button = $('<button>') .text('✨ Wikidata\'dan toltırıw') .attr('type', 'button') .css({ 'margin-bottom': '10px', 'padding': '6px 12px', 'background-color': '#e8f0fe', 'border': '1px solid #1a73e8', 'border-radius': '4px', 'font-weight': 'bold', 'cursor': 'pointer', 'color': '#1a73e8' }) .on('click', function () { var itemId = mw.config.get('wgWikibaseItemId'); if (!itemId) { mw.notify('Bul maqalada ele Wikidata siltemesi joq.', { type: 'error' }); return; } var $textBox = $('#wpTextbox1'); var text = $textBox.val(); var templateType = ""; var templateRegex; if (text.match(/{{(?:Shaxs|Adam)\s*infoqutısı/i)) { templateType = "shaxs"; templateRegex = /{{(?:Shaxs|Adam)\s*infoqutısı/i; } else if (text.match(/{{Xalıq\s*punkti\s*infoqutısı/i)) { templateType = "xaliq"; templateRegex = /{{Xalıq\s*punkti\s*infoqutısı/i; } if (!templateType) { mw.notify('Maqala ishinde Shaxs yáki Xalıq punkti infoqutısı tabılmadı.', { type: 'error' }); return; } $button.text('⏳ Maǵlıwmatlar tartılmaqta...').prop('disabled', true); var api = new mw.ForeignApi('https://www.wikidata.org/w/api.php'); api.get({ action: 'wbgetentities', ids: itemId, props: 'claims', format: 'json' }).then(function (data) { var claims = data.entities[itemId].claims; var valuesToFetch = []; var itemProps = {}; var resultData = { 'qaraqalpaqsha atı': mw.config.get('wgTitle') }; if (templateType === "shaxs") { if (claims.P18 && claims.P18[0].mainsnak.datavalue) resultData['súwret'] = claims.P18[0].mainsnak.datavalue.value; if (claims.P856 && claims.P856[0].mainsnak.datavalue) resultData['sayt'] = claims.P856[0].mainsnak.datavalue.value; itemProps = { 'P19': 'tuwılǵan jeri', 'P20': 'qaytıs bolǵan jeri', 'P119': 'jerlengen jeri', 'P27': 'puqaralıǵı', 'P106': 'kásibi', 'P140': 'dini', 'P69': 'oqıǵan jeri', 'P22': 'ákesi', 'P25': 'anası', 'P26': 'ómirlik joldası', 'P40': 'perzentleri', 'P102': 'partiyası' }; } else if (templateType === "xaliq") { var directProps = { 'P18': 'súwret', 'P41': 'bayraq', 'P94': 'gerb', 'P856': 'sayt', 'P473': 'telefon kodı', 'P281': 'pochta indeksi', 'P395': 'avtomobil kodı' }; $.each(directProps, function(pCode, paramName) { if (claims[pCode] && claims[pCode][0].mainsnak.datavalue) { resultData[paramName] = claims[pCode][0].mainsnak.datavalue.value; } }); // Nüfus ve Yıl tespiti if (claims.P1082 && claims.P1082[0].mainsnak.datavalue) { resultData['xalıq sanı'] = claims.P1082[0].mainsnak.datavalue.value.amount.replace(/^\+/, ''); // Nüfus verisinin altındaki Tarih (P585) bilgisini çek if (claims.P1082[0].qualifiers && claims.P1082[0].qualifiers.P585) { var qTime = claims.P1082[0].qualifiers.P585[0].datavalue.value.time; resultData['sanalǵan jıl'] = qTime.substring(1, 5); // +2010-01-01 -> 2010 } } if (claims.P2046 && claims.P2046[0].mainsnak.datavalue) { resultData['jer maydanı'] = claims.P2046[0].mainsnak.datavalue.value.amount.replace(/^\+/, ''); } itemProps = { 'P17': 'mámleket', 'P6': 'basshı' }; } $.each(itemProps, function(pCode, paramName) { if (claims[pCode]) { var qIds = []; $.each(claims[pCode], function(i, claim) { if (claim.mainsnak.datavalue && claim.mainsnak.datavalue.value.id) { qIds.push(claim.mainsnak.datavalue.value.id); } }); if (qIds.length > 0) { resultData[paramName + '_ids'] = qIds; valuesToFetch = valuesToFetch.concat(qIds); } } }); if (valuesToFetch.length > 0) { valuesToFetch = [...new Set(valuesToFetch)]; api.get({ action: 'wbgetentities', ids: valuesToFetch.slice(0, 50).join('|'), props: 'labels', languages: 'kaa', format: 'json' }).then(function (labelData) { var entities = labelData.entities; var getLabel = function(qId) { if (!entities[qId] || !entities[qId].labels) return qId; var lbls = entities[qId].labels; return lbls.kaa ? lbls.kaa.value : (lbls.tr ? lbls.tr.value : (lbls.en ? lbls.en.value : qId)); }; $.each(itemProps, function(pCode, paramName) { if (resultData[paramName + '_ids']) { var labels = resultData[paramName + '_ids'].map(function(qId) { return '[[' + getLabel(qId) + ']]'; }); resultData[paramName] = labels.join(', '); } }); injectToTextbox(resultData); }); } else { injectToTextbox(resultData); } }); function injectToTextbox(newData) { var currentText = $textBox.val(); var changesMade = false; var templateMatch = currentText.match(templateRegex); if (!templateMatch) return; var templateStart = templateMatch.index; var templateEnd = currentText.indexOf('}}', templateStart); if (templateEnd === -1) templateEnd = currentText.length; var templateStr = currentText.substring(templateStart, templateEnd); function pad(str) { return (str + ' ').slice(0, 26); } $.each(newData, function(paramName, paramValue) { if (!paramValue || paramName.endsWith('_ids')) return; var regex = new RegExp('(\\|\\s*' + paramName + '\\s*=\\s*)(?=\\n|\\||$)', 'i'); if (regex.test(templateStr)) { templateStr = templateStr.replace(regex, '$1' + paramValue); changesMade = true; } else if (templateStr.indexOf(paramName) === -1) { templateStr = templateStr.replace(/\s+$/, ''); templateStr += '\n| ' + pad(paramName) + '= ' + paramValue; changesMade = true; } }); if (changesMade) { currentText = currentText.substring(0, templateStart) + templateStr + '\n' + currentText.substring(templateEnd); $textBox.val(currentText); mw.notify('✨ Infoqutı Wikidata maǵlıwmatları menen toltırıldı!', { type: 'success' }); } else { mw.notify('Qosılatuǵın jańa maǵlıwmat tabılmadı yáki orınlar bánt.', { type: 'warn' }); } $button.text('✨ Wikidata\'dan toltırıw').prop('disabled', false); } }); $('#wpTextbox1').before($button); }); }); ifm3v2hc0w6wdqyskvsflj1ohrlfqgz 3634609 3634606 2026-07-25T08:10:15Z Kvazimodo 124458 [[kaa:MediaWiki:Gadget-Label-helper.js]] 3634609 javascript text/javascript /** * Wikidata Label Helper (Versiya 1.3) * Shortdesc helper interfeysi menen pikseline shekem birdey qılıp tayarlanǵan versiyası. */ mw.loader.using(['mediawiki.util', 'mediawiki.ForeignApi', 'mediawiki.notification']).then(function () { $(function () { var allowedNamespaces = [0, 10, 14]; if (mw.config.get('wgAction') !== 'view' || allowedNamespaces.indexOf(mw.config.get('wgNamespaceNumber')) === -1) { return; } var itemId = mw.config.get('wgWikibaseItemId'); if (!itemId) { return; } var lang = mw.config.get('wgContentLanguage'); var api = new mw.ForeignApi('https://www.wikidata.org/w/api.php'); api.get({ action: 'wbgetentities', ids: itemId, props: 'labels', languages: lang, format: 'json' }).done(function (data) { var currentLabel = ''; var entity = data.entities[itemId]; if (entity && entity.labels && entity.labels[lang]) { currentLabel = entity.labels[lang].value; } initUI(currentLabel); }); function initUI(currentLabel) { var $container = $('<div>').attr('id', 'wd-label-helper').css({ 'font-size': '85%', 'margin-bottom': '0.4em', 'color': '#54595d', 'display': 'block', 'line-height': '1.5em' }); var $displaySpan = $('<span>'); var $actionLink = $('<a>').attr('href', '#').css('margin-left', '0.4em'); // Shortdesc helper stilindegi tekst formatı if (currentLabel) { $displaySpan.text('Wikimaǵlıwmat ataması: ' + currentLabel); $actionLink.text('(redaktorlaw)'); } else { $displaySpan.text('Wikimaǵlıwmat ataması '); var $missingSpan = $('<span>').text('joq').css({ 'color': '#ba3c26', 'font-weight': 'bold' }); $displaySpan.append($missingSpan); $actionLink.text('(Qosıw)'); } $container.append($displaySpan).append($actionLink); if ($('#contentSub').length) { $('#contentSub').before($container); } else if ($('#siteSub').length) { $('#siteSub').after($container); } else { $('#firstHeading').after($container); } $actionLink.on('click', function (e) { e.preventDefault(); showEditForm($container, $displaySpan, $actionLink, currentLabel); }); } function showEditForm($container, $displaySpan, $actionLink, currentLabel) { $displaySpan.hide(); $actionLink.hide(); // 1. Birlesken kiyirtiw paneli (Input + Counter + Saqlaw) var $inputWrapper = $('<span>').css({ 'display': 'inline-flex', 'align-items': 'center', 'background': '#fff', 'border': '1px solid #a2a9b1', 'border-radius': '2px', 'height': '32px', 'vertical-align': 'middle', 'box-sizing': 'border-box' }); var $input = $('<input>').attr({ type: 'text', placeholder: 'Wikimaǵlıwmat ataması...' }).val(currentLabel).css({ 'border': 'none', 'padding': '0 8px', 'height': '100%', 'width': '250px', 'outline': 'none', 'font-size': '14px', 'box-sizing': 'border-box' }); // Simvollar sanın esaplaǵısh (Counter) var $charCount = $('<span>').text(currentLabel.length).css({ 'color': '#72777d', 'font-size': '12px', 'padding': '0 8px', 'border-right': '1px solid #a2a9b1', 'height': '100%', 'display': 'inline-flex', 'align-items': 'center', 'background': '#f8f9fa', 'user-select': 'none' }); var $saveBtn = $('<button>').text('Saqlaw').css({ 'background': '#36c', 'color': '#fff', 'border': 'none', 'font-weight': 'bold', 'padding': '0 16px', 'height': '100%', 'cursor': 'pointer', 'font-size': '14px', 'border-radius': '0 2px 2px 0' }); $inputWrapper.append($input).append($charCount).append($saveBtn); // 2. Redaktorlaw túsindirmesi (Edit Summary Input) var $summaryInput = $('<input>').attr({ type: 'text', placeholder: 'Redaktorlaw túsindirmesi' }).css({ 'border': '1px solid #a2a9b1', 'border-radius': '2px', 'padding': '0 8px', 'height': '32px', 'width': '200px', 'margin-left': '8px', 'vertical-align': 'middle', 'box-sizing': 'border-box', 'outline': 'none', 'font-size': '14px' }); // 3. Biykarlaw túymesi (Cancel Button) var $cancelBtn = $('<button>').text('Biykarlaw').css({ 'background': '#fff', 'color': '#d33', 'border': '1px solid #d33', 'border-radius': '2px', 'padding': '0 12px', 'height': '32px', 'margin-left': '8px', 'vertical-align': 'middle', 'cursor': 'pointer', 'font-weight': 'bold', 'font-size': '14px' }); var $form = $('<span>').append($inputWrapper).append($summaryInput).append($cancelBtn); $container.append($form); $input.focus(); // Dinamikalıq simvol esaplaw logikası $input.on('input', function () { $charCount.text($input.val().length); }); $input.on('keydown', function (e) { if (e.key === 'Enter') { e.preventDefault(); $saveBtn.click(); } }); $summaryInput.on('keydown', function (e) { if (e.key === 'Enter') { e.preventDefault(); $saveBtn.click(); } }); $cancelBtn.on('click', function (e) { e.preventDefault(); $form.remove(); $displaySpan.show(); $actionLink.show(); }); $saveBtn.on('click', function (e) { e.preventDefault(); var newLabel = $input.val().trim(); var summaryText = $summaryInput.val().trim(); if (newLabel === currentLabel) { $cancelBtn.click(); return; } $input.prop('disabled', true); $saveBtn.prop('disabled', true); $summaryInput.prop('disabled', true); // Paydalanıwshı túsindirme jazǵan bolsa sonı qosadı, bolmasa standart tekst qáledı var finalSummary = summaryText ? summaryText + ' ([[w:kaa:Wikipedia:Gadjetler/Wikimaǵlıwmat atamasın qosıwshı|Label helper]])' : 'Label updated via [[w:kaa:Wikipedia:Gadjetler/Wikimaǵlıwmat atamasın qosıwshı|Label helper]] gadget'; api.postWithToken('csrf', { action: 'wbsetlabel', id: itemId, language: lang, value: newLabel, summary: finalSummary, format: 'json' }).done(function (data) { if (data.success) { mw.notify('Wikimaǵlıwmat ataması tabıslı saqlandı!', { type: 'success' }); $form.remove(); currentLabel = newLabel; // Kórinisti jańalaw $displaySpan.empty().text('Wikimaǵlıwmat ataması: ' + newLabel); $actionLink.text('(redaktorlaw)').show(); $displaySpan.show(); } else { mw.notify('Qátelik: Wikidataǵa saqlanbadı.', { type: 'error' }); $input.prop('disabled', false); $saveBtn.prop('disabled', false); $summaryInput.prop('disabled', false); } }).fail(function (error) { mw.notify('API qáteligi: ' + error, { type: 'error' }); $input.prop('disabled', false); $saveBtn.prop('disabled', false); $summaryInput.prop('disabled', false); }); }); } }); }); pv5d1sx40gwqgaxdnex1mvf91spilsp 0 784024 3634610 2026-07-25T08:14:30Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Жүлде | атауы = Ушаков медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Ушакова}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі... 3634610 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Ушаков медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Ушакова}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 16 080 | жоғары марапаты = [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal of Ushakov }} '''Ушаков медалі''' ({{lang-ru|Медаль Ушакова}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1944 жылғы 3 наурыздағы «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Ушаков медалі жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} dj6akcm49m42itg4ujzuq7zkl53n3oq 3634611 3634610 2026-07-25T08:14:42Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КСРО медалдары|КСРО медалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634611 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Ушаков медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Ушакова}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 16 080 | жоғары марапаты = [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal of Ushakov }} '''Ушаков медалі''' ({{lang-ru|Медаль Ушакова}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1944 жылғы 3 наурыздағы «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Ушаков медалі жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 2dhdqduedq184brjh4wcgxxb51l2jpu 3634626 3634611 2026-07-25T08:17:53Z Орел Карл 81620 /* Ушаков медалі жайлы ереже */ 3634626 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Ушаков медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Ушакова}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 16 080 | жоғары марапаты = [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal of Ushakov }} '''Ушаков медалі''' ({{lang-ru|Медаль Ушакова}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1944 жылғы 3 наурыздағы «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Ушаков медалімен Әскери-теңіз флоты мен шекара әскерлерінің теңіз бөлімдеріндегі матростар мен сарбаздар, старшиналар мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер соғыс кезінде де, бейбіт уақытта да теңіз ұрыс қимылдары театрларында социалистік Отанды қорғау кезінде көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін марапатталды. Ушаков медалімен төмендегі жағдайларда көрсетілген жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттау өткізілді: * социалистік Отанның жауларымен теңіз ұрыс қимылдары театрларындағы шайқастарда; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғау кезінде; * Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлері бөлімдері мен кемелерінің жауынгерлік тапсырмаларын орындау кезінде; * өмірге қауіп төндіретін жағдайларда әскери борышын атқару кезінде. Ушаков медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда «Ерлігі үшін» медалінен кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] dieruunom3wrhp8opiseutgns48d8b6 3634636 3634626 2026-07-25T08:36:51Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634636 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Ушаков медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Ушакова}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 16 080 | жоғары марапаты = [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal of Ushakov }} '''Ушаков медалі''' ({{lang-ru|Медаль Ушакова}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1944 жылғы 3 наурыздағы «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Ушаков медалімен Әскери-теңіз флоты мен шекара әскерлерінің теңіз бөлімдеріндегі матростар мен сарбаздар, старшиналар мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер соғыс кезінде де, бейбіт уақытта да теңіз ұрыс қимылдары театрларында социалистік Отанды қорғау кезінде көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін марапатталды. Ушаков медалімен төмендегі жағдайларда көрсетілген жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттау өткізілді: * социалистік Отанның жауларымен теңіз ұрыс қимылдары театрларындағы шайқастарда; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғау кезінде; * Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлері бөлімдері мен кемелерінің жауынгерлік тапсырмаларын орындау кезінде; * өмірге қауіп төндіретін жағдайларда әскери борышын атқару кезінде. Ушаков медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] pft9j7x6cyu52l3liqa6ympww5v4jak 3634637 3634636 2026-07-25T08:48:49Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634637 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Ушаков медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Battle Merit ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal for Merit in Combat.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Ушакова}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 16 080 | жоғары марапаты = [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal of Ushakov }} '''Ушаков медалі''' ({{lang-ru|Медаль Ушакова}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1944 жылғы 3 наурыздағы «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Ушаков медалімен Әскери-теңіз флоты мен шекара әскерлерінің теңіз бөлімдеріндегі матростар мен сарбаздар, старшиналар мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер соғыс кезінде де, бейбіт уақытта да теңіз ұрыс қимылдары театрларында социалистік Отанды қорғау кезінде көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін марапатталды. Ушаков медалімен төмендегі жағдайларда көрсетілген жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттау өткізілді: * социалистік Отанның жауларымен теңіз ұрыс қимылдары театрларындағы шайқастарда; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғау кезінде; * Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлері бөлімдері мен кемелерінің жауынгерлік тапсырмаларын орындау кезінде; * өмірге қауіп төндіретін жағдайларда әскери борышын атқару кезінде. Ушаков медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == Ушаков медалі 925 сынамалы күмістен дайындалды. Медаль диаметрі 36 мм болатын, шығыңқы ернеуі бар дұрыс дөңгелек пішінге ие. Оның ортасында шеңбер бойымен шығыңқы нүктелермен қоршалған Ф. Ф. Ушаковтың кеудеге дейінгі бедерлі бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен шығыңқы әріптермен «Адмирал Ушаков» деген жазу бейнеленген. Төменгі бөлігінде, Ушаковтың бедерлі бейнесінің астында, айқастырылған таспамен біріктірілген екі дәмжапырақ бұтағы орналасқан. Медалдің дөңгелек бөлігі зәкірдің үстіне орналастырылған. Медалдің артқы жағына реттік нөмірі соғылған. Медал құлақша мен шығыршық арқылы шетінде ақ және көк жолақтары бар көгілдір түсті қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм, ақ жолақтың ені — 2 мм, көк жолақтың ені — 1,5 мм. Таспаның үстінен тағанның жоғарғы бұрыштарынан медалдің құлақшасына дейін зәкір тізбегі бекітілген. Ұлы Отан соғысы жылдары Ушаков медалімен шамамен 14 мың әскери теңізші марапатталды. 1980 жылы 28 наурызда медал туралы ереженің жаңа редакциясы қабылданды. Соған сәйкес 1980–1991 жылдар аралығында Ушаков медалімен шамамен 1000 адам марапатталды. 1995 жылғы жағдай бойынша, Ушаков медалімен барлығы 16 080 адам марапатталған<ref>{{кітап|авторы= Санько В.В.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ордена и медали СССР|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= АСТ|жыл= 2014|томы= |беттері= |барлық беті= 350|сериясы= |isbn= 978-985-13-2468-8|тиражы= }}</ref>. == Әдебиет == * Кавалеры медали Ушакова. — СПб: Центральный военно-морской архив, издательство «Аграф+», 2011. — 455 б. — Таралымы 350 дана. * {{кітап|автор=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|тақырыбы=Ордена и медали России и СССР|сілтеме=https://archive.org/details/isbn_9785956709603|орны=Ростов-на-Дону|баспасы=ООО ИД «Валдис»|жылы=2010|беттері=[https://archive.org/details/isbn_9785956709603/page/n623 624]—625|беттер саны=736|isbn=978-5-9567-0960-3}} * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 7yuxzo4s749extbjotveqkmrgqnrtap 3634638 3634637 2026-07-25T08:49:49Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634638 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Ушаков медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Ushakov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal of Ushakov.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Ушакова}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 16 080 | жоғары марапаты = [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal of Ushakov }} '''Ушаков медалі''' ({{lang-ru|Медаль Ушакова}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1944 жылғы 3 наурыздағы «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Ушаков медалімен Әскери-теңіз флоты мен шекара әскерлерінің теңіз бөлімдеріндегі матростар мен сарбаздар, старшиналар мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер соғыс кезінде де, бейбіт уақытта да теңіз ұрыс қимылдары театрларында социалистік Отанды қорғау кезінде көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін марапатталды. Ушаков медалімен төмендегі жағдайларда көрсетілген жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттау өткізілді: * социалистік Отанның жауларымен теңіз ұрыс қимылдары театрларындағы шайқастарда; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғау кезінде; * Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлері бөлімдері мен кемелерінің жауынгерлік тапсырмаларын орындау кезінде; * өмірге қауіп төндіретін жағдайларда әскери борышын атқару кезінде. Ушаков медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == Ушаков медалі 925 сынамалы күмістен дайындалды. Медаль диаметрі 36 мм болатын, шығыңқы ернеуі бар дұрыс дөңгелек пішінге ие. Оның ортасында шеңбер бойымен шығыңқы нүктелермен қоршалған Ф. Ф. Ушаковтың кеудеге дейінгі бедерлі бейнесі орналасқан. Жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен шығыңқы әріптермен «Адмирал Ушаков» деген жазу бейнеленген. Төменгі бөлігінде, Ушаковтың бедерлі бейнесінің астында, айқастырылған таспамен біріктірілген екі дәмжапырақ бұтағы орналасқан. Медалдің дөңгелек бөлігі зәкірдің үстіне орналастырылған. Медалдің артқы жағына реттік нөмірі соғылған. Медал құлақша мен шығыршық арқылы шетінде ақ және көк жолақтары бар көгілдір түсті қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм, ақ жолақтың ені — 2 мм, көк жолақтың ені — 1,5 мм. Таспаның үстінен тағанның жоғарғы бұрыштарынан медалдің құлақшасына дейін зәкір тізбегі бекітілген. Ұлы Отан соғысы жылдары Ушаков медалімен шамамен 14 мың әскери теңізші марапатталды. 1980 жылы 28 наурызда медал туралы ереженің жаңа редакциясы қабылданды. Соған сәйкес 1980–1991 жылдар аралығында Ушаков медалімен шамамен 1000 адам марапатталды. 1995 жылғы жағдай бойынша, Ушаков медалімен барлығы 16 080 адам марапатталған<ref>{{кітап|авторы= Санько В.В.|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ордена и медали СССР|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= |баспасы= АСТ|жыл= 2014|томы= |беттері= |барлық беті= 350|сериясы= |isbn= 978-985-13-2468-8|тиражы= }}</ref>. == Әдебиет == * Кавалеры медали Ушакова. — СПб: Центральный военно-морской архив, издательство «Аграф+», 2011. — 455 б. — Таралымы 350 дана. * {{кітап|автор=Изотова М. А., Царёва Т. Б.|тақырыбы=Ордена и медали России и СССР|сілтеме=https://archive.org/details/isbn_9785956709603|орны=Ростов-на-Дону|баспасы=ООО ИД «Валдис»|жылы=2010|беттері=[https://archive.org/details/isbn_9785956709603/page/n623 624]—625|беттер саны=736|isbn=978-5-9567-0960-3}} * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] qhap7g4l26o2yvnx2bbbs5r7nof6d9l 14 784025 3634618 2026-07-25T08:16:42Z Kvazimodo 124458 Жаңа бетте: [[Санат:Линц ауданы|*]] [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері|Линц]] 3634618 wikitext text/x-wiki [[Санат:Линц ауданы|*]] [[Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері|Линц]] m1qs4o6oh6txlkbfktazdtfcbv8im5h 0 784026 3634640 2026-07-25T09:04:55Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі... 3634640 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медальдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} hvl1klrwy03btpwzdo9j4edcn1ap9mm 3634641 3634640 2026-07-25T09:05:26Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КСРО медалдары|КСРО медалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634641 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медальдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] n0npuod4gn3x9i7hhfhi37tpkakmuex 3634642 3634641 2026-07-25T09:05:43Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634642 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] hmp5l67jedzuibkj3xnsm14lai2x1tb 3634643 3634642 2026-07-25T09:12:27Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634643 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Нахимов медалімен Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлеріндегі теңіз бөлімшелерінің матростары мен сарбаздары, кіші офицерлер мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер марапатталды. Нахимов медалімен марапатталды: * теңіз театрларындағы кемелер мен бөлімшелердің жауынгерлік тапсырмаларын сәтті орындауға ықпал еткен шебер, белсенді және батыл әрекеттері үшін; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғауда көрсеткен ерлігі үшін; * әскери борышын орындау кезінде көрсеткен жанқиярлығы немесе өмірге қауіп төндіретін жағдайларда белсенді әскери қызмет кезіндегі басқа да ерліктері үшін. Нахимов медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінен кейін орналасады. Барлығы 13 000-нан астам Нахимов медалі табысталды. Медаль туралы ережеге 1947 және 1980 жылдары түзетулер енгізілді. == Сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] q714mu9djge7ua23asu9h9asshmlt1y 3634645 3634643 2026-07-25T09:15:35Z Орел Карл 81620 /* Сипаттамасы */ 3634645 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Нахимов медалімен Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлеріндегі теңіз бөлімшелерінің матростары мен сарбаздары, кіші офицерлер мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер марапатталды. Нахимов медалімен марапатталды: * теңіз театрларындағы кемелер мен бөлімшелердің жауынгерлік тапсырмаларын сәтті орындауға ықпал еткен шебер, белсенді және батыл әрекеттері үшін; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғауда көрсеткен ерлігі үшін; * әскери борышын орындау кезінде көрсеткен жанқиярлығы немесе өмірге қауіп төндіретін жағдайларда белсенді әскери қызмет кезіндегі басқа да ерліктері үшін. Нахимов медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінен кейін орналасады. Барлығы 13 000-нан астам Нахимов медалі табысталды. Медаль туралы ережеге 1947 және 1980 жылдары түзетулер енгізілді. == Сипаттамасы == Нахимов медалі дөңгелек, диаметрі 36 мм, қоладан жасалған. Оны жасаған суретшілер А. Л. Диоров, Б. М. Хомич және Н. А. Волков болды. Медальдың тек бір түрі бар. Медал қоладан, екі бөлек бөліктерден жасалған. Құлақша медалға дәнекерлеу әдісі арқылы бекітілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] d0m989700k4wrvh5nlf62k05t82a2d0 3634646 3634645 2026-07-25T09:34:34Z Орел Карл 81620 /* Сипаттамасы */ 3634646 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Нахимов медалімен Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлеріндегі теңіз бөлімшелерінің матростары мен сарбаздары, кіші офицерлер мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер марапатталды. Нахимов медалімен марапатталды: * теңіз театрларындағы кемелер мен бөлімшелердің жауынгерлік тапсырмаларын сәтті орындауға ықпал еткен шебер, белсенді және батыл әрекеттері үшін; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғауда көрсеткен ерлігі үшін; * әскери борышын орындау кезінде көрсеткен жанқиярлығы немесе өмірге қауіп төндіретін жағдайларда белсенді әскери қызмет кезіндегі басқа да ерліктері үшін. Нахимов медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінен кейін орналасады. Барлығы 13 000-нан астам Нахимов медалі табысталды. Медаль туралы ережеге 1947 және 1980 жылдары түзетулер енгізілді. == Сипаттамасы == Нахимов медалі дөңгелек, диаметрі 36 мм, қоладан жасалған. Оны жасаған суретшілер А. Л. Диоров, Б. М. Хомич және Н. А. Волков болды. Медальдың тек бір түрі бар. Медал қоладан, екі бөлек бөліктерден жасалған. Құлақша медалға дәнекерлеу әдісі арқылы бекітілді. Алдыңғы жағында Нахимов бейінінің бедерлі бейнесі суреттелген. Медалдың шет жағын бойлай «Адмирал Нахимов» деген жазу жазылған. Нахимов бейінінің астында қиылысқан екі лавр бұтағының ортасына бесбұрышты жұлдыз орналасқан. Медалдың шеттерінде шығыңқы нүктелер орналасқан. Медалдің артқы жағында екі айқасқан зәкірге ілінген арқан сақинасымен көмкерілген желкенді кеменің шығыңқы бейнесі суреттелген. Кеме мен зәкірді бейнелейтін шеңбер зәкір шынжырымен көмкерілген. Медалдың шет жағын бойлай шығыңқы нүктелер сызылған. Медальдың жоғарғы жағында сақина арқылы бесбұрышты металл тағанға жалғанған құлақша бар. Медал тағанының артқы жағында медалды киімге бекітуге арналған құрылғы бар. Таған әрқайсысының ені 3 мм болатын үш ақ бойлық жолағы бар көк жібек қатқыл таспамен тысталған. Ақ жолақтар арасындағы қашықтық 2 мм, ал ақ жолақ пен таспаның шеті арасындағы қашықтық 5,5 мм. Таспаның жалпы ені 24 мм. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 2ft0jp19nzb75dsu7df46bi344yi9k1 3634647 3634646 2026-07-25T09:35:20Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3634647 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медал жайлы ереже == Нахимов медалімен Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлеріндегі теңіз бөлімшелерінің матростары мен сарбаздары, кіші офицерлер мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер марапатталды. Нахимов медалімен марапатталды: * теңіз театрларындағы кемелер мен бөлімшелердің жауынгерлік тапсырмаларын сәтті орындауға ықпал еткен шебер, белсенді және батыл әрекеттері үшін; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғауда көрсеткен ерлігі үшін; * әскери борышын орындау кезінде көрсеткен жанқиярлығы немесе өмірге қауіп төндіретін жағдайларда белсенді әскери қызмет кезіндегі басқа да ерліктері үшін. Нахимов медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінен кейін орналасады. Барлығы 13 000-нан астам Нахимов медалі табысталды. Медаль туралы ережеге 1947 және 1980 жылдары түзетулер енгізілді. == Сипаттамасы == Нахимов медалі дөңгелек, диаметрі 36 мм, қоладан жасалған. Оны жасаған суретшілер А. Л. Диоров, Б. М. Хомич және Н. А. Волков болды. Медальдың тек бір түрі бар. Медал қоладан, екі бөлек бөліктерден жасалған. Құлақша медалға дәнекерлеу әдісі арқылы бекітілді. Алдыңғы жағында Нахимов бейінінің бедерлі бейнесі суреттелген. Медалдың шет жағын бойлай «Адмирал Нахимов» деген жазу жазылған. Нахимов бейінінің астында қиылысқан екі лавр бұтағының ортасына бесбұрышты жұлдыз орналасқан. Медалдың шеттерінде шығыңқы нүктелер орналасқан. Медалдің артқы жағында екі айқасқан зәкірге ілінген арқан сақинасымен көмкерілген желкенді кеменің шығыңқы бейнесі суреттелген. Кеме мен зәкірді бейнелейтін шеңбер зәкір шынжырымен көмкерілген. Медалдың шет жағын бойлай шығыңқы нүктелер сызылған. Медальдың жоғарғы жағында сақина арқылы бесбұрышты металл тағанға жалғанған құлақша бар. Медал тағанының артқы жағында медалды киімге бекітуге арналған құрылғы бар. Таған әрқайсысының ені 3 мм болатын үш ақ бойлық жолағы бар көк жібек қатқыл таспамен тысталған. Ақ жолақтар арасындағы қашықтық 2 мм, ал ақ жолақ пен таспаның шеті арасындағы қашықтық 5,5 мм. Таспаның жалпы ені 24 мм. == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] kxlxnca0325dax7r3kqr0560du53m5v 10 784027 3634651 2026-07-25T09:48:43Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|40px|link=Нахимов медалі {{#if:{{{1|}}}| — {{{1|}}}}}]]{{#if:{{{nocat|}}}{{NAMESPACE}}||[[Санат:Нахимов медалімен марапатталғандар]]}}<noinclude> {{doc}} [[Санат:Үлгілер:Марапаттар:КСРО|Нахимов]]</noinclude> 3634651 wikitext text/x-wiki [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|40px|link=Нахимов медалі {{#if:{{{1|}}}| — {{{1|}}}}}]]{{#if:{{{nocat|}}}{{NAMESPACE}}||[[Санат:Нахимов медалімен марапатталғандар]]}}<noinclude> {{doc}} [[Санат:Үлгілер:Марапаттар:КСРО|Нахимов]]</noinclude> h1z33g0cqxecl2etvrj04l8xpzgn2d2 0 784028 3634659 2026-07-25T10:08:44Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] 3634659 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] gk4o38hyz14enayf04cedpu09rjrae6 3634660 3634659 2026-07-25T10:09:57Z Мағыпар 100137 үлгі 3634660 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] jwt8ms0bg2r3j9md6sprqj2y9hiz7dk 3634662 3634660 2026-07-25T10:12:45Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634662 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 8p4kze2nn4k0a2iusq4uvpvmm6rsw8s 3634663 3634662 2026-07-25T10:13:38Z Мағыпар 100137 дереккөз 3634663 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] jbu1t8tm7hf3ntr0qqu0l8f6grt7h74 3634664 3634663 2026-07-25T10:17:47Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634664 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] e8hgvswq3op1sgw42k6m1whr4b33cts 3634665 3634664 2026-07-25T10:19:24Z Мағыпар 100137 дереккөз 3634665 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 33qkrpkohnq6cw94u4znar7r1evvlt1 3634666 3634665 2026-07-25T10:21:53Z Мағыпар 100137 /* Географиялық орналасуы */ толықтыру 3634666 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] cpyn570pxzj4cp9rp4ft7c3g4u6ke5l 3634667 3634666 2026-07-25T10:44:46Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634667 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] hvsibg77j04tfyvslpfe76fwe3w71mv 3634668 3634667 2026-07-25T10:45:56Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3634668 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ny457i0snqjha9otk1qu89e63saov70 3634669 3634668 2026-07-25T10:50:13Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3634669 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ep05d8hehej506k3y7ofmaznj1s6ffv 3634670 3634669 2026-07-25T10:51:30Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3634670 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] eai3o0jivlz0dyl3zssiqv4v4p3v10w 3634671 3634670 2026-07-25T10:52:25Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3634671 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] jgnxdb2y7kwar7uiy8rx4ctdkgtcsz3 3634672 3634671 2026-07-25T11:00:12Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3634672 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] npcay22n5pqomyc5i3e17nc02a850xo 3634674 3634672 2026-07-25T11:01:51Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3634674 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] r1ev0cswn6lm7bf98abjctml06gpc2w 3634677 3634674 2026-07-25T11:06:39Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634677 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі. Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] sykq212wmbcxl7hw5qyj20kwpe96zyg 3634678 3634677 2026-07-25T11:09:39Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3634678 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] cbc11s8mn0r0p4tdnf11oi4l5jebun4 3634679 3634678 2026-07-25T11:10:16Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3634679 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] pn1zjc7esodi31bdpatiqvno8c41cdu 3634680 3634679 2026-07-25T11:12:03Z Мағыпар 100137 толықтыру 3634680 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] c5htvyu3begteendew7hgjgbg3e5qmc 3634681 3634680 2026-07-25T11:13:40Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634681 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] h5hkjl31q0qnlz5kfqsdr5aarvf9v6w 3634682 3634681 2026-07-25T11:14:27Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634682 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] t1to135fl74jgou6jbty24utk04m1rd 3634683 3634682 2026-07-25T11:15:52Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634683 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] g3c46c8oqh52w4sy22y675a05dy9hg4 3634684 3634683 2026-07-25T11:17:08Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634684 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 1hmb0ptba33kdswjh6eqxiu98y0snvj 3634685 3634684 2026-07-25T11:19:09Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634685 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 8bnazivcrw31nnlk3gbksc4os56whuy 3634686 3634685 2026-07-25T11:20:57Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3634686 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] gmq5fgdd0jjslirgm3q6pv3hjh68a8o 3634687 3634686 2026-07-25T11:22:27Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3634687 wikitext text/x-wiki '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] l2m6tfs3uer834esqnxi39x8p26mb3d