Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 10252 3634874 3322207 2026-07-25T20:51:04Z Summershell67 175766 /* */ 3634874 wikitext text/x-wiki {{Елтаңба |атауы = Қазақстан Республикасының Елтаңбасы |сурет = Emblem of Kazakhstan (3D).svg |сурет өлшемі = 250px |бекітілді = [[24 қаңтар]] [[1996 жыл|1996]] |авторлар = [[Жандарбек Мәлібеков]] пен [[Шота Уәлиханов]]. |ұран = [[Қазақстан]] |негізі = [[шаңырақ]] |басқа элементтер = [[Қазақстан елтаңбасы|Бес бұрышты жұлдыз]] |басқа нұсқалары = [[Сурет:Coat_of_arms_of_Kazakhstan.svg|right|150px]] <br /><center>Жайпақ нұсқасы</center> }} '''Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы''' — Қазақстан Республикасының негiзгi мемлекеттiк рәмiздерiнiң бiрi, әрі [[елтаңба]]сы. 1992 жылғы 4 маусымда қабылданған. Қазақстан Республикасы Президентiнiң «Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк рәмiздерi туралы» конституциялық заң күшi бар Жарлығымен (1996 жылғы 24 қаңтар) белгiленген. 2024 жылғы наурызда [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] елтаңба дизайнының жуырда өзгеретінін және жаңа дизайнның байқау арқылы таңдалатынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32863052.html |title= Тоқаев Ұлттық құрылтайда елтаңба өзгеретінін жариялап, "қазақ тілін ешкімді мәжбүрлемей дамыту" жайлы айтты |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-03-15 |accessdate= 2024-03-15}}</ref> == Суреттемесі == Рәмiздiк тұрғыдан Қазақстан Республикасының мемлекеттік елтаңбаның негiзi — шаңырақ. Ол — елтаңбаның жүрегi. Шаңырақ — мемлекеттiң түп-негiзi — отбасының бейнесi. Шаңырақ — Күн шеңберi. Айналған Күн шеңберiнiң қозғалыстағы суретi iспеттi, Шаңырақ — киiз үйдiң күмбезi көшпелi түркiлер үшiн үйдiң, ошақтың, отбасының бейнесi. Түндік — таза көк аспанын бейнелейді. Үш-санды айқыш-ұйқыш келген күлдреуіштер қазақтың үш жүздін бірлігі бекемдігін көрсетеді. Шаңырақтан шыққан уықтар күн арайларын еске салады. Бес бұрышты жұлдыз елтаңбаның тәжi iспеттi. Әрбiр адамның жол нұсқайтын жарық жұлдызы бар. Тұлпар — дала дүлдiлi, ер-азаматтың сәйгүлiгi, желдей ескен жүйрiк аты, жеңiске деген жасымас жiгердiң, қажымас қайраттың, мұқалмас қажырдың, тәуелсiздiкке, бостандыққа ұмтылған құлшыныстың бейнесi. Қанатты тұлпар — қазақ поэзиясындағы кең тараған бейне. Ол ұшқыр арманның, самғаған таңғажайып жасампаздық қиялдың, талмас талаптың, асыл мұраттың, жақсылыққа құштарлықтың кейпi. Қанатты тұлпар Уақыт пен Кеңiстiктi бiрiктiредi. Ол өлмес өмiрдiң бейнесi. Бiр шаңырақтың астында тату-тәттi өмiр сүретiн Қазақстан халқының өсiп-өркендеуiн, рухани байлығын, сан сырлы, алуан қырлы бет-бейнесiн паш етедi. Төменде таспа белдігінде ірі әріппен '''«ҚАЗАҚСТАН»''' деген жазуы бар.Техникалық шарттар" ҚР СТ 989-2014 стандартына енгізілетін №1 өзгерістерді мақұлдау туралы шешім қабылданды. Осыған сәйкес, ұлттық стандарттың бүкіл мәтінінде "Қазақстан" сөзін латын графикасымен "QAZAQSTAN" етіп өзгерту, ΔE түстер диапазонын қолдану туралы өзгерістер қабылданды. Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк елтаңбасының көшiрме бейнесi, көлемiне қарамастан, Қазақстан Республикасы Президентiнiң Резиденциясында сақтаулы тұрған Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк елтаңбасы эталонының түрлi-түстi немесе ақ-қара бейнесiне дәлме-дәл сәйкес келуге тиiс. Қазақстан Республикасының мемлекеттік елтаңбасының авторлары — [[Жандарбек Мәлiбеков]] пен [[Шота Уәлиханов]]. == Тағы қараңыз == * [[ҚазКСР елтаңбасы]] * [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] * [[Қазақстан Республикасының мемлекеттiк туы]] * [[Мемлекеттік елтаңбалар тізімі]] {{Қазақстан тақырыптарда}} [[Санат:Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] [[Санат:Мемлекеттік елтаңбалар]] nyhik7fdjwuv2kntrcqz6siaondrrta 0 22641 3634791 2533920 2026-07-25T16:42:04Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634791 wikitext text/x-wiki '''Оразбай Әбдіразақов''' ([[1945]] жылы туған, [[Қарақалпақстан]], [[Қоңырат ауданы]]) – медициналық ғылыми докторы ([[1989]]), [[профессор]] ([[1990]]). [[Самарқан]] медицина институтын бітірген ([[1968]]). [[1968–1970]] жылы Қоңырат аудынында [[хирург]], [[Мәскеу]] мемлекеттік университетінің аспиранты ([[1972–1975]]), [[ассистент]], [[доцент]], профессор ([[1976–87]]), Қазақ мемлекетік дәрігерлер біліктілігін жетілдіру институтының кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. Әбдіразақов 107 ғылыми-зертеулер еңбектің, 2 монографияның авторы. <ref name=source1>Қазақ энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{stub}} [[Санат:1945 жылы туғандар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] 76z9n6vex9xkfws86ogzt1yypo32soz 0 23269 3634792 2538268 2026-07-25T16:42:20Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634792 wikitext text/x-wiki '''Бертағы Дәндібаев''' ([[1939 жыл]]ы туған, [[Қарақалпақстан]], [[Тақтакөпір ауданы]]) – ауыл шаруашылық ғылымдарының докторы (1996). * Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылық институтын (1968, қазіргі [[Қазақ ұлттық аграрлық университеті]]) бітірген. * 1968–74 жылдары [[Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институты]]нда ассистент * 1974–86 жылдарында [[Қазақ су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты]]нда аспирант, кіші ғылым қызметкер, аға ғылым қызметкер * 1986–94 жылдарында [[Өзбек күріш ғылыми-зерттеу институты]]ның Қарақалпақ бөлімшесінде және Био-экология институтында лаборатория меңгерушісі (1994–96) болды. * 1996 жылдан [[Қазақ ұлттық аграрлық университеті]]нде доцент қызметін атқарады. * 52 ғылым жарияланымның, 1 монографияның авторы.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1939 жылы туғандар]] [[Санат:Тақтакөпір ауданында туғандар]] [[Санат:Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан агрономдары]] [[Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті оқытушылары]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] iqg5uq8ze49tf252gyu79bj6t0d3upu 0 23867 3634790 3219789 2026-07-25T16:41:42Z Kvazimodo 124458 aǵylshynsha infobox alyp tastaldy 3634790 wikitext text/x-wiki '''Абдулғазиз Ыбырайұлы Жандеркин''' ([[1905]] [[қарашаның 7]]-інде, [[Қарағанды облысы]] [[Қарқаралы қаласы]]) – [[биология]] ғылымдарының кандитаты (1945), Қазақ ауыл шаруашылық академиясының корриспондент мүшесі (1969). == Қысқаша өмірбаяны == [[Арғын]] тайпасы [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руы Танас Сары бұтағынан шыққан. * 1929 - Алматы зоотехника-малдәрігерлік институтын (қазіргі [[Қазақ ұлттық аграрлық университеті]]) бітірген.; * 1929–35 - [[Қарақалпақстан]] мен [[Қазақстан]] жоспарлау комиттерінде; * 1935–54 - Қазақ мал шаруашылығының ғылыми-зерттеу институтында қызметтер атқарды. * 1954–55 - Бүкілодақтық ауыл шаруашылық көрмесінің Қазақстан павильонында директор және аға әдіскер; * 1955–57 - Қазақстан ғылым академиясының Эксперименттік биология институтында [[зертхана]] меңгерушісі; * 1957–60 - сол институтта директор болды. * 1960–62 - [[Гурьев]] (қазіргі [[Атырау]]) ауыл шаруашылық тәжірибе станциясының директоры; * 1962–63 - Қазақстан халық шаруашылық жетістіктері көрмесінің директоры; * 1963 жылдан - өмірінің соңына дейін Қазақстан ғылым академиясының Эксперименттік биология институтында зертхана меңгерушісі; * 1978–83 - кеңесші болды. ==Еңбектері== Негізгі ғылыми еңбектері Қазақстанда [[мал шаруашылығы]]н, оның ішінде қой және ешкі өсіруге арналған. Жандеркин Қазақстанда мал шаруашылығын дамыту жолында зор еңбек сіңірді. Ол қазақтың [[арқар-меринос қойы]]н шығарғаны үшін бір топ ғалымдармен бірге [[КСРО]] Мемлекеттік сыйлығын алды (1950). «[[Құрмет Белгісі]]» орденімен және медальдармен марапатталған. Шығармалары: * Как создавался казахский архаромеринос, * “Колхозное производство”, 1951, №1; * "Разведение шерстных коз", 1950; * "Анатомия и физиология животных", 1954 (соавтор); * "Мясо-сальное овцеводство Казахстана", 1964.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref> ==Сілтемелер== [http://www.inform.kz/kaz/article/2233533 ЖАНДЕРКИН АБДУЛҒАЗИЗ ЫБЫРАЙҰЛЫ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111207235121/http://inform.kz/kaz/article/2233533 |date=2011-12-07 }} [http://agrarna-birga.org/index.php?view=news&pageId=17659 ЖАНДЕРКИН АБДУЛҒАЗИЗ ЫБЫРАЙҰЛЫ]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Қарқаралыда туғандар]] [[Санат:1905 жылы туғандар]] [[Санат:1983 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан биологтары]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] hzwvvaxbwa6xzbod0zdvb3c1vhxmgjj 0 26066 3634793 3611456 2026-07-25T16:43:02Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Нүкісте туғандар|Нүкісте туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634793 wikitext text/x-wiki '''Баймырзаев Орысбай Жұбайұлы''' (17.10.1939 жылы туған, [[Нүкіс]]) —[[сәулетші]], [[Қазақстан]]ның еңбек сіңерген архитекторы (1981). [[Мәскеу]] архитектуралық институтын бітірген (1967). Сол жылдан бастап [[Қарақалпақстан]] құрылыс және сәулет істері жөніндегі басқармасының аға сәулетшісі, Беруни қаласының бас сәулетшісі болған. 1970—1982 жылдары Алматы қала құрылысын жобалау институтында сәулетшілер тобының жетекшісі, жобалау ісінің бас сәулетшісі, жобалау шеберханасының жетекшісі. 1982—1983 жылдары Алматы құрылыс жобалау бас басқармасы бастығының, кейін қаланың бас сәулетшісінің орынбасары, 1983—1993 жылдары Алматы сәулет және қала құрылысы Бас басқармасының бастығы болды. 1993 жылдан “Рахат” біріккен кәсіпорны бас директорының орынбасары. Баймырзаев — Қазақ драма театры (1980), “Байланыс” көрме павильоны (1981), Жер серіктерімен байланыс жасайтын лаборатория (1982), “Рахат” қонақ үйі (1993), т.б. авторы. Қазақ драма театры ғимаратының жобасы үшін Қазақстан [[Мемлекеттік сыйлық|Мемлекеттік сыйлық лауреаты]] атағы берілген (1982).<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1939 жылы туғандар]] [[Санат:Қарақалпақстан]] [[Санат:Қазақстан сәулетшілері]] [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] [[Санат:МАРХИ түлектері]] [[Санат:Нүкісте туғандар]] {{stub}} ez3za70d8v2hpfpu5bnhlbyrqp5bjqf 0 26421 3634795 3404252 2026-07-25T16:43:34Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634795 wikitext text/x-wiki '''Бижанов Фрунзе Бижанұлы''' ''(18 маусым 1932 жылы, [[Қарақалпақстан|Қарақалпақстан Республикасы]], [[Қыпшақ ауданы]] [[Киров атындағы ұжымшар]] туған — 18 сәуір 1999 жылы, [[Алматы]] қаласында қайтыс болған)'' — ғалым, химия ғылымдарының докторы ''(1977 жылы)'', профессор ''(1981 жылы)'', Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері ''(1991 жылы)''. Қазық Мемлекеттік Университетті ''(1955 жылы)'' және оның аспирантурасын ''(1961 жылы)'' бітірген. *''1962 — 64 жылдары'' [[Оңтүстік Қазақстан университеті|Қазақ химия-технология институты]]нда [[Шымкент|(Шымкент қаласы)]] лаборатория меңгерушісі, *''1969 — 71 жылдары'' [[Органикалық катализ және электрохимия институты]]нда аға ғылыми қызметкер болды. *''1971 жылы'' [[катализдік синтез]] лабораториясын ұйымдастырған. *''1972 жылдан'' осы лабораторияның меңгерушісі. Негізгі ғылыми еңбектері [[органикалық қосылыстар]]дың (спирттер, алифатты қатарлар нитрильдері, бояғыш заттар, т.б. алуда қолданылатын жартылай өнімдердің) нәзік катализдік синтезіне арналған. Бижанов [[сутегі]] қысымымен [[гидрогендеу]] реакциясының кинетикасы мен механизмін зерттеуге арналған жаңа әдістер ұсынды.<ref name="source1">“Қазақ Энциклопедиясы”, 2 том</ref> ==Дереккөздер</span>== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{stub}} l4m5r91j1djy56ynh7kzpo490rnq5i2 0 28507 3634710 3634644 2026-07-25T12:47:30Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-41426-72|~2026-41426-72]] ([[User talk:~2026-41426-72|т]]) өңдемелерінен [[User:Sagzhan|Sagzhan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3590741 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|Маңғыттардың соңғы әмірі [[Сейид Алим-хан]]]] '''Маңғыттар''', ''Мангқұрт, манғұт'' ({{lang-uz|mang'it}};{{lang-mn|мянгат}})— орта ғасырдағы [[түркі]]-[[моңғол]] [[тайпа]]сы. Маңғыттар 14 ғасырдың 2-жартысы мен Жошы ұлысының әлсіреу кезеңінде кеңінен белгілі бола бастады. [[Рашид ад-Дин]]нің “Жамиғ ат-тауарих” атты еңбегі мен “[[Моңғолдардың құпия шежіресі]]ндегі” деректер бойынша бастапқыда маңғыттардың шағын руы моңғолдардың ірі [[кирун тайпалық одағы]]ның құрамында болған. Олар [[дарликин]]дермен бірге [[моңғол халқы]]ның негізгі бөлігін құрады. Маңғыттар [[Шыңғыс хан]] империясының құрылу кезеңінде түркі-моңғолдардың әскери және саяси өміріне белсенді түрде араласты. Маңғыттардың кейінгі тарихы [[Дешті-Қыпшақ]] аумағымен байланыстырылады. Империяның әкімшілік аумағының бөлінісі нәтижесінде Маңғыттар [[Жошы ұлысы]]ның батыс бөлігін иеленді. Бұл ұлыстың негізін көшпелі [[қыпшақ тайпалары]] құрады. 13 ғасырдың ортасында ұлыс Жошы ханның немересі [[Ноғай]]дың иелігіне берілді. Сөйтіп, мұсылман деректерінде кездесетін Маңғыттар атауымен қатар, орыс деректерінде [[Ноғай]] термині пайда болды. Нәтижесінде бұл ұлыс [[ноғайлар этносы]] — “[[Ноғайлы]]” атанды. 14 ғасырдың 2-жартысында Маңғыттар [[Ақ Орда]]ның саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Олар қазіргі Батыс Қазақстанның [[Ембі]]ден бастап Еділдің сол жақ жағалауына дейінгі жерді алып жатты. Маңғыттар ақсүйектері [[Ұряс хан]]ның, оның ұлы [[Темір Мәлік]]тің, кейіннен [[Тоқтамыс]]тың сенімді серіктері болды. Маңғыттардың сол кездегі белгілі қайраткері Едіге еді. 15 ғасырдың 1-жартысында Маңғыт жұртшылығының негізінде [[Ноғай ордасы]] құрылды. Ноғай Ордасы әлсіреп, ыдырай бастағанда Маңғыттар батыс және шығысқа қарай қоныс аударды. Батыс Қазақстандағы [[Ноғай рулары]]ның негізгі бөлігі [[Кіші жүз]] және [[Орта жүз]] қазақтарының құрамына енді. 17 — 19 ғасырларда [[Бұхара]] мен [[Хорезм]]де Маңғыттар аса үлкен рөл атқарды. [[Бұхар хандығы]]нда 1755 жылдан 1920 жылға дейін [[Маңғыттар әулеті]] билік жүргізді. 19 ғасырдың аяқ кезіндегі деректер бойынша, Бұхарада 100 мыңдай, Хиуада 15 мыңдай Маңғыттар тұрған. [[Сахалар]] арасында да Маңғыттар деп аталатын [[ру]] бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Рулар]] 7zjjosbwvqidbuk1e3w8uy6k9xv8a8q 3634711 3634710 2026-07-25T12:48:12Z 1nter pares 146705 3634711 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|Маңғыттардың соңғы әмірі [[Сейид Алим-хан]]]] '''Маңғыттар''', ''Мангқұрт, манғұт'' ({{lang-uz|mang'it}};{{lang-mn|мянгат}}) — орта ғасырдағы [[түркі]]-[[моңғол]] [[тайпа]]сы. Маңғыттар 14 ғасырдың 2-жартысы мен Жошы ұлысының әлсіреу кезеңінде кеңінен белгілі бола бастады. [[Рашид ад-Дин]]нің “Жамиғ ат-тауарих” атты еңбегі мен “[[Моңғолдардың құпия шежіресі]]ндегі” деректер бойынша бастапқыда маңғыттардың шағын руы моңғолдардың ірі [[кирун тайпалық одағы]]ның құрамында болған. Олар [[дарликин]]дермен бірге [[моңғол халқы]]ның негізгі бөлігін құрады. Маңғыттар [[Шыңғыс хан]] империясының құрылу кезеңінде түркі-моңғолдардың әскери және саяси өміріне белсенді түрде араласты. Маңғыттардың кейінгі тарихы [[Дешті-Қыпшақ]] аумағымен байланыстырылады. Империяның әкімшілік аумағының бөлінісі нәтижесінде Маңғыттар [[Жошы ұлысы]]ның батыс бөлігін иеленді. Бұл ұлыстың негізін көшпелі [[қыпшақ тайпалары]] құрады. 13 ғасырдың ортасында ұлыс Жошы ханның немересі [[Ноғай]]дың иелігіне берілді. Сөйтіп, мұсылман деректерінде кездесетін Маңғыттар атауымен қатар, орыс деректерінде [[Ноғай]] термині пайда болды. Нәтижесінде бұл ұлыс [[ноғайлар этносы]] — “[[Ноғайлы]]” атанды. 14 ғасырдың 2-жартысында Маңғыттар [[Ақ Орда]]ның саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Олар қазіргі Батыс Қазақстанның [[Ембі]]ден бастап Еділдің сол жақ жағалауына дейінгі жерді алып жатты. Маңғыттар ақсүйектері [[Ұряс хан]]ның, оның ұлы [[Темір Мәлік]]тің, кейіннен [[Тоқтамыс]]тың сенімді серіктері болды. Маңғыттардың сол кездегі белгілі қайраткері Едіге еді. 15 ғасырдың 1-жартысында Маңғыт жұртшылығының негізінде [[Ноғай ордасы]] құрылды. Ноғай Ордасы әлсіреп, ыдырай бастағанда Маңғыттар батыс және шығысқа қарай қоныс аударды. Батыс Қазақстандағы [[Ноғай рулары]]ның негізгі бөлігі [[Кіші жүз]] және [[Орта жүз]] қазақтарының құрамына енді. 17 — 19 ғасырларда [[Бұхара]] мен [[Хорезм]]де Маңғыттар аса үлкен рөл атқарды. [[Бұхар хандығы]]нда 1755 жылдан 1920 жылға дейін [[Маңғыттар әулеті]] билік жүргізді. 19 ғасырдың аяқ кезіндегі деректер бойынша, Бұхарада 100 мыңдай, Хиуада 15 мыңдай Маңғыттар тұрған. [[Сахалар]] арасында да Маңғыттар деп аталатын [[ру]] бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Рулар]] fzxaar32lwjof9xb2z7vyp3vp0m14hu 3634712 3634711 2026-07-25T12:48:39Z 1nter pares 146705 /* */ 3634712 wikitext text/x-wiki {{Қысқа мақала}} [[Сурет:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|Маңғыттардың соңғы әмірі [[Сейид Алим-хан]]]] '''Маңғыттар''', ''Мангқұрт, манғұт'' ({{lang-uz|mang'it}};{{lang-mn|мянгат}}) — орта ғасырдағы [[түркі]]-[[моңғол]] [[тайпа]]сы. Маңғыттар 14 ғасырдың 2-жартысы мен Жошы ұлысының әлсіреу кезеңінде кеңінен белгілі бола бастады. [[Рашид ад-Дин]]нің “Жамиғ ат-тауарих” атты еңбегі мен “[[Моңғолдардың құпия шежіресі]]ндегі” деректер бойынша бастапқыда маңғыттардың шағын руы моңғолдардың ірі [[кирун тайпалық одағы]]ның құрамында болған. Олар [[дарликин]]дермен бірге [[моңғол халқы]]ның негізгі бөлігін құрады. Маңғыттар [[Шыңғыс хан]] империясының құрылу кезеңінде түркі-моңғолдардың әскери және саяси өміріне белсенді түрде араласты. Маңғыттардың кейінгі тарихы [[Дешті-Қыпшақ]] аумағымен байланыстырылады. Империяның әкімшілік аумағының бөлінісі нәтижесінде Маңғыттар [[Жошы ұлысы]]ның батыс бөлігін иеленді. Бұл ұлыстың негізін көшпелі [[қыпшақ тайпалары]] құрады. 13 ғасырдың ортасында ұлыс Жошы ханның немересі [[Ноғай]]дың иелігіне берілді. Сөйтіп, мұсылман деректерінде кездесетін Маңғыттар атауымен қатар, орыс деректерінде [[Ноғай]] термині пайда болды. Нәтижесінде бұл ұлыс [[ноғайлар этносы]] — “[[Ноғайлы]]” атанды. 14 ғасырдың 2-жартысында Маңғыттар [[Ақ Орда]]ның саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Олар қазіргі Батыс Қазақстанның [[Ембі]]ден бастап Еділдің сол жақ жағалауына дейінгі жерді алып жатты. Маңғыттар ақсүйектері [[Ұряс хан]]ның, оның ұлы [[Темір Мәлік]]тің, кейіннен [[Тоқтамыс]]тың сенімді серіктері болды. Маңғыттардың сол кездегі белгілі қайраткері Едіге еді. 15 ғасырдың 1-жартысында Маңғыт жұртшылығының негізінде [[Ноғай ордасы]] құрылды. Ноғай Ордасы әлсіреп, ыдырай бастағанда Маңғыттар батыс және шығысқа қарай қоныс аударды. Батыс Қазақстандағы [[Ноғай рулары]]ның негізгі бөлігі [[Кіші жүз]] және [[Орта жүз]] қазақтарының құрамына енді. 17 — 19 ғасырларда [[Бұхара]] мен [[Хорезм]]де Маңғыттар аса үлкен рөл атқарды. [[Бұхар хандығы]]нда 1755 жылдан 1920 жылға дейін [[Маңғыттар әулеті]] билік жүргізді. 19 ғасырдың аяқ кезіндегі деректер бойынша, Бұхарада 100 мыңдай, Хиуада 15 мыңдай Маңғыттар тұрған. [[Сахалар]] арасында да Маңғыттар деп аталатын [[ру]] бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{stub}} [[Санат:Рулар]] 4zfvnjm4kmmg6xe7czc8btjdlxd2xy4 0 32732 3635133 2114314 2026-07-26T08:55:37Z AlibekKS 19967 3635133 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Snowdrop.jpg|thumb]] '''Жауқазын''' – [[лалагүл|лалагүлдер тұқымдасына]] жататын шөптесін өсімдіктің ерте көктемде гүлдейтін ақ түйнекті [[бадана]]сы; қ. [[Лалагүл тұқымдасы]].<ref name="source1">"Қазақ Энциклопедиясы"</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} [[Санат:Лалагүлдер]] [[Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] {{stub}} l3x12uf8yv8qvlfrny80jbxnbmfafot 0 36730 3634796 2537483 2026-07-25T16:44:19Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда қайтыс болғандар|Қарақалпақстанда қайтыс болғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634796 wikitext text/x-wiki '''Аралбаев Жалғасбай ''' (31 наурыз, [[1893 жыл|1893]], [[Қызылорда облысы]] [[Қазалы ауданы]] — [[1979 жыл|1979]], [[Қарақалпақстан]], [[Нүкіс]] қаласы) — [[ақын]], [[әнші]], [[күйші]]. Сыр өңірі ақын-жыраулары мен әнші-күйшілерінің шығармаларын ел арасына таратқан. 1934 жылы халық өнерпаздарының республикалық слетіне қатысқан. [[Нартай Бекежанов]]тың эстрадалық концерт бригадасында өнер көрсеткен. Соғыстан кейін Қарақалпақстанға қоныс аударып, Қарақалпақ филармониясының қазақ труппасында қызмет істеген. Толғаулары мен әндері, өзі шығарған күйлері халық арасына кең тараған. Аралбаевтың орындауындағы [[Базар жырау Оңдасұлы|Базар жырау]]дың “Ақтолық-ай”, “Күміс-ай”, [[Омар Шораяқұлы|Шораяқтың Омары]]ның “Өмір өткелдері” толғаулары, халық күйлері, өзінің “Өсекшілерге”, “Өткен заман, қай заман”, “Көрерге көркің болмаса” жырлары мен екі күйі күйтабаққа түсірілген.<ref>Қазақ ұлттық энциклопедиясы</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} [[Санат:31 наурызда туғандар]] [[Санат:1893 жылы туғандар]] [[Санат:Қазалы ауданында туғандар]] [[Санат:1979 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Нүкісте қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Қарақалпақстан ақындары]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:КСРО әншілері]] [[Санат:Күйшілер]] [[Санат:Қарақалпақстанда қайтыс болғандар]] gvzggu5acqptoe1cv3vukogihiqhs2l 0 41661 3634704 2574188 2026-07-25T12:36:43Z Gadilbek 183824 /* Өмірбаяны */ 3634704 wikitext text/x-wiki '''Ишанғали Меңдіханов''' ([[1872 жыл]], бұрынғы [[Бөкей ордасы]], Қалмақ бөлімі – [[1919 жыл]], [[Бөкей губерниясы]]) – [[драматург]], [[ағартушы]], қоғам қайраткері.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9</ref> == Өмірбаяны == * 1885 жылы Ордадағы 2 кластық орыс-қазақ мектебін бітірген. * 1886 – 1891 жылдары [[Орынбор мұғалімдер семинарияс]]ында оқыған. * 1891 – 1898 жылдары [[Ақтөбе]] қаласындағы 2 кластық училищеде мұғалім болған. * 19 ғасырдың соңында Меңдіханов Ишанғали патша әкімшілігінің және жергілікті басқарушылардың [[отаршылдық]] саясатына қарсы қазақтың ұлттық мүддесін қорғаған ашық пікірлері үшін қуғынға ұшыраған. * 1898 жылы мұғалімдік қызметінен заңсыз кетірген * 1899 – 1902 жылдары [[Ақтөбе уезі|Ақтөбе уез]]дік бітімші сотының тілмашы қызметін атқарды. * 1903 жылы Меңдіханов Ишанғали туған еліне оралып, Бөкей ордасын басқаратын уақытша кеңесте кеңесші, [[Қамыс – Самар болысы]] басқарушысының көмекшісі болды. * 1917 жылы [[ақпан төңкерісі]]нен соң [[Уақытша үкімет]]тің жергілікті комиссарының көмекшісі қызметін атқарды. * 1918 жылы Ордада Кеңес үкіметі билікке келгеннен кейін Бөкей әскери төңкеріс комитеті баспасөз бөлімінің меңгерушісі, кейіннен губерниялық ішкі істер халық комиссары болып тағайындалды. * 1919 жылы казак бүлікшілері қолынан қапыда қаза тапқан. == Шығармашылығы == Шығармашылық қызметі 1910 жылдан бастау алады. [[Дүмше молда]]ларды сынаған * “Малдыбай” (1912) пьесасы баспасөзде жарияланып, әуесқой театр сахнасында қойылған. * “Ғалым иесі” * “Байғұстар” * “Тамырлар” пьесалары [[Орынбор]], [[Қазан]], [[Ташкент]] қалалары сахналарында көрсетілген. 1920 жылы [[Семей]] қаласының драма труппасы Меңдіханов Ишанғалидың “Малдыбай”, “Үйшік-үйшік” пьесаларын сахналаған.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Bio-stub}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1872 жылы туғандар]] [[Санат:Бөкей ордасы ауданында туғандар]] [[Санат:1919 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Бөкей ордасы ауданында қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан драматургтері]] [[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]] [[Санат:Орынбор мұғалімдер семинариясы ьүлектері]] qpnmj68y81ipqykbnjjhtfcxbuva185 0 42233 3634872 3366151 2026-07-25T19:57:48Z Уәли Бекет 156916 Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:ru:Special:Redirect/revision/153606081|Лоси]]" 3634872 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Бұлан | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN2008 |assessors=Henttonen, H., Stubbe, M., Maran, T. & Tikhonov A. |year=2008 |id=41782 |title=Alces alces |downloaded=11 February 2009}}</ref> | image = Moose superior.jpg | image_width = | image_caption = ♂ | image2 = Elch 3 db.jpg | image2_width = | image2_caption = ♀ |regnum = [[Жануарлар]] |phylum = [[Хордалылар]] |classis = [[Сүтқоректілер]] |infraclassis = [[Ұрықжолдастылар]] |ordo = [[Жұптұяқтылар]] |subordo = [[Ruminantia]] |infraordo = [[Pecora]] | familia = [[Бұғылар|Cervidae]] | subfamilia = [[Capreolinae]] | genus = '''''Alces''''' | genus_authority = [[Джон Эдуард Грей]], 1821 | species = '''''A. alces''''' | binomial = ''Alces alces'' | binomial_authority = ([[Карл Линней]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | range_map = Moose distribution.png | range_map_caption = }} {{мағына|Бұлан (айрық)}} '''Бұлан''' немесе '''суын''' ({{lang-la|Alces alces}}) – [[бұғылар]] тұқымдасына жататын сүтқоректі. Бұл тұқым екі түрден тұрады: еуропалық бұлан ([[Латын тілі|лат]]. Alces alces) және американдық бұлан ([[Латын тілі|лат]]. Alces americanus), олардың [[Хромосомалар|хромосом]] саны әртүрлі (68 және 70 сәйкесінше). Хромосомдардың айырмашылығы осы түрлердің будандасуына кедергі келтірмейді, және екі түр де [[Шығыс Сібір|Шығыс Сібірде]] бір жерде бірге өмір сүреді. Бұғылардың ең ірі түрі — бұлан немесе суын (Аlсеs аlсеs) [[Еуропа]]ның, [[Сібір]]дің және [[Солтүстік Америка]]ның [[орман]]ды бөліктеріне тараған. Басқа бұғылардан бір айырмашылығы бұлар табын құрамайды. [[Қыс]]та [[жапырақ]]ты ағаштардың бұтағымен қоректенеді. Бізде бұландарды қолға үйрету тәжірибесі іске асуда.<ref>«Омыртқалылар зоологиясы» С. П. Наумов- Алматы «Мектеп» баспасы</ref> Бұлан - Қазақстандағы бұғылар тұқымдасына жататын ең ірі [[сүтқоректі]], тұяқты жануар. Шоқтығының биіктігі 2 метрге жетеді, салмағы 600 кг-дай. Түсі қыста қара қоңыр, жазда қоңырқай, басы, аяғы ақшылдау. Алдыңғы аяқтарындағы тұяқтары өткір, бұл оларды жаулармен ұрысу кезінде қару ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Бір ғана осындай тұяқтың соққысы жаудың басын жаруға немесе ішін тіліп жіберуге жеткілікті. Аталықтың үлкен (қазіргі сүтқоректілер арасындағы ең үлкен) шеңбер тәрізді мүйіздері бар; олардың ендігі 180 см-ге дейін, массасы 20-30 кг. Күзде мүйіздер құлап, сәуір-мамыр айларында жаңа мүйіздер өседі. Бұлан көбінесе мүйіздерінің формасы соқаға ұқсас болғандықтан, соқа тәрізді деп аталады. Аналықтарында мүйіз болмайды. Жазда шөппен, қыста бұтақ, ағаш қабықтары және бұталарымен қоректенеді. Күйлеу уақыты қыркүйек-қазан. 225-230 күн буаздықтан кейін, мамыр-маусымда аналығы 1-2 төлін дүниеге әкеледі. == Таралуы == Бұлан орманды аймақта [[Солтүстік жарты шар|Солтүстік жарты шарда]] таралған, сирек орманды [[тундра]], [[Орманды дала зонасы|орманды дала]] және дала аймақтарының шеткі жерлерінде кездеседі. [[Еуропа|Еуропада]] бұлан [[Польша|Польшада]], [[Балтық елдері|Балтық елдерінде]], [[Чехия|Чехияда]], [[Венгрия|Венгрияда]], [[Беларусь|Беларусьте]], [[Украина|Украинаның]] солтүстігінде, [[Скандинавия|Скандинавияда]] және [[Ресей|Ресейдің]] еуропалық бөлігінде кездеседі. [[Батыс Еуропа|Батыс Еуропада]] XVIII ғасырда жойылып кеткен, [[Шығыс Еуропа|Шығыс Еуропада]] XIX ғасырда жойылған. [[Польша|Польшада]], [[Чехия|Чехияда]], [[Венгрия|Венгрияда]] және [[Скандинавия|Скандинавияда]] бұлан қайтадан орнығып, 1920-жылдардан бастап қорғалуға алынған. [[Азия|Азияда]] бұлан Солтүстік [[Моңғолия]] мен Солтүстік-Шығыс [[Қытай|Қытайдан]] оңтүстікке дейін [[Сібір|Сібірдің]] солтүстік бөлігінен [[Тынық мұхит]] жағалауына дейін мекендейді. [[Солтүстік Америка|Солтүстік Америкада]] бұлан [[Аляска|Аляскада]], [[Канада|Канаданың]] солтүстік-шығысында және [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-тың]] Колорадо штатына дейін кездеседі. [[Ресей|Ресейде]] бұлан Ростов облысына дейін таралған. Олардың саны шамамен 730 мың, бұл жалпы [[Популяция|популяцияның]] (1,5 миллионға жуық) шамамен жартысы. == Экономикалық маңызы == Бұлан – бағалы [[аңшылық]] жануар (ет және терісі үшін пайдаланылады, терісі тері өңдеуге жіберіледі). [[Ресей]] мен [[Скандинавия|Скандинавияда]] бұланды үйретіп, оны көлік және сүт өндіру үшін пайдалану әрекеттері жүргізілген, бірақ оларды күтіп-бағу қиындықтары экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып шықты. [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] кезінде жеті бұлан фермасы болған, қазіргі уақытта екі ферма жұмыс істейді: Печоро-Илыч қорықтық бұлан фермасы «Орман алыбы туралы әңгіме» фильміне енгізілген. Екі бұлан фермасы да мемлекеттік болып табылады, экскурсиялар өткізіледі. Бұлан сүті дәмі жағынан сиыр сүтіне ұқсас, бірақ майлырақ және тәттілігі төмен. Ол медициналық тамақтануда қолданылады және мұздатылып сақталады. Бұлан еті басқа бұғылардың етіне қарағанда дәмі жағынан төменірек, майлылығы аз және қаттырақ болады. Ол негізінен консервілеу және қақталған шұжықтар өндірісі үшін пайдаланылады. == Табиғи саны == Аталықтардың жылдық өлім-жітімі 7-15% құрайды; бірінші жылдағы бұзаулардың 50%-ға дейінгісі өледі. Бұландарды қасқырлар мен аюлар (қоңыр аю, гризли) аулайды; олар әдетте жас, ауру және қарт жануарларды жем етеді. Қасқырлар сау ересек бұландар үшін қауіпті емес. Бұландарға тән ауру – Parelaphostrongylus tenuis [[Жұмыр құрттар|жұмыр құрттар (нематодасы)]] тудырған жүйке жүйесінің зақымдануы және [[кенелер]]. Олар жиі жол-көлік оқиғаларында зардап шегеді, соның нәтижесінде жол-көлік оқиғалары көбейіп, жүргізушілер де зардап шегеді. Бұл жануарға [[Еуразия|Еуразияның]] көп жерінде аңшылық рұқсат етілген, және жыл сайын олардың саны артып келеді. == Қашу уақыты == Қашу уақыты бұғылармен бірдей қыркүйек, қазан айлары. Бұғылардан айырмашылығы бұландар тек бір бұқамен шағылысады. Жүктілік мерзімі 36-37 апта. Бұлан екі бұзау туады, бір бұзау туатыны сирек. Бұзаулайтын уақыты маусым айы. Шамамен 20 жыл өмір сүреді<ref>Ақтөбе облысының жануарлар әлемін қорғау. Ақтөбе, 2011</ref>. == __LEAD_SECTION__ == {{Таксон|latin=Alces|wikispecies=Alces}}'''Бұландар''' ( {{Lang-la|Alces}} ) — жұп тұяқты сүтқоректілер тұқымдасы, [[бұғылар]] тұқымдасының ең ірі өкілдері <ref name="брэ" /> . Екі түрді қамтиды: [[Бұлан|еуропалық бұлан]] ( {{Lang-la|Alces alces}} ) және американдық бұлан ( {{Lang-la|Alces americanus}} ), олардың хромосомаларының саны әртүрлі (сәйкесінше 68 және 70) <ref name="брэ" /> . Хромосомалардағы айырмашылық бұл бұлан түрлерінің будандасуына кедергі келтірмейтіндіктен,екі түр де [[Шығыс Сібір|Шығыс Сібірде]] бір аумақта бірге өмір сүретіндіктен, соңғы жылдары көптеген ғалымдар оларды бір түрдің [[Түрше|кіші түрлері деп]] санайды ( {{Lang-la|Alces alces}} ) <ref>{{Cite web|title=IUCN Red List of Threatened Species: ''Alces alces''|url=https://www.iucnredlist.org/species/56003281/22157381|author=Kris Hundertmark (University of Alaska Fairbanks)|work=IUCN Red List of Threatened Species|publisher=|date=2015-09-27|lang=|accessdate=2020-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200811015127/https://www.iucnredlist.org/species/56003281/22157381|archivedate=2020-08-11}}</ref> . == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Biosci-stub}} {{commons|Category:Alces alces}} [[Санат:Бұғылар]] [[Санат:Еуропа сүтқоректілері]] [[Санат:Азия сүтқоректілері]] [[Санат:Солтүстік Америка сүтқоректілері]] [[Санат:Жабайылар]] [[Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар]] 7o3ofljb0vpi73dicyb6d8j00e5covn 0 43308 3634800 2145988 2026-07-25T16:46:47Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634800 wikitext text/x-wiki '''Исматуллаев''' Әбдужәлел, Әбдужәлел Мақсым (1879, Қарақалпақстан, Шымбай ауданы 3-а. – 1930) – 20 ғасырдың 20-жылдарының соңында сол кезде Қазақстан құрамында [[Қарақалпақстан]] жерінде [[Тақтакөпірде]] тоталитарлық биліктің зорлық-зомбылығына қарсы көтерілісті ұйымдастырушы. Жергілікті молда отбасында тәрбиеленген, [[Мекке]]ге қажылыққа барған, Шымбай ауданындағы 3-ауылдың тұрғыны. 1920 жылы БК(б)П [[Шымбай]] ауданы партия к-тінің қызметкері, 1922 – 23 жылы Қарақалпақ автономиялық облысы [[ОАК]]-нің төрағасы болған. 1929 жылы 26 қыркүйекте [[Андаөткел]] деген жерде көп адам жиналып, Исматуллаевты өз орталарынан хан сайлап, оған нөкербасылыққа Барлықбай Нұрымовты тағайындады. Исматуллаев осы шағын топты басқарып, 27 қыркүйекте аудан орталығына басып кірді. 4- және 7-қазанда көтерілісшілердің үш тобы талқандалған соң, Исматуллаевқа Шымбай қаласында астыртын әрекет жасаған контрреволюциялық ұйымды ұйымдастырушы ретінде және башмашылар қозғалысының басшысы – Жунайд ханмен байланыс орнатып, әскери көмегіне сүйенгісі келді деген айыптар тағылды. Исматуллаев, сондай-ақ, туған бауыры [[Әбдікәрім екеуі]] мешіт ашып, 1928 жылға дейін сонда діни оқулар ұйымдастырғаны үшін де кінәланды. 1929 жылы желтоқсанда тұтқындалды. Қазақстандағы ОГПУ-дің 1930 жылы 10 қазандағы шешімі бойынша, Кеңес өкіметіне қарсы қарулы көтеріліске қатысқаны үшін ату жазасына кесілген. 1992 жылы 6 қаңтарда ақталды. ==Сілтемелер== «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, IV том {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{stub}} e1s9asaieh2g3en8i7po9bfln9ic2zn 0 45768 3635012 2093746 2026-07-26T06:18:20Z 1nter pares 146705 3635012 wikitext text/x-wiki '''Төлем тапсырмасы''' – төлемшінің өз шотынан алушының шотына қаражат аудару туралы [[банк]]іге берген бұйрығын қуаттайтын есеп айырысу құжаты. [[Тауар]] үшін басқа қалаларда және бір қалада қолма-қол ақшасыз есеп айырысу кезінде, кредиторлық берешекті өтеу, жоспарлы төлемдерді, күрделі құрылыс пен күрделі жөндеуге арналған [[қаражат]] жарналарын, бюджетке төлемдерді және тауарға жатпайтын операциялар бойынша басқа да аударым түрлерін төлеу үшін қолданылады. Төлем тапсырмасы арқылы есеп айырысу кезінде кәсіпорын өзіне қызмет көрсететін банк мекемесіне өзінің шотынан банктің нақ сол мекемесіндегі немесе бір қаладағы басқа мекемесіндегі не өзге қаладағы мекемесіндегі басқа [[кәсіпорын]]ның шотына белгілі бір соманы аударуды тапсырады. Тапсырмалар арқылы мыналар жүзеге асырылады: тапсырмада [[тауар]]-көлік құжатының немесе тауардың жөнелтілгенін не қызметтердің көрсетілгенін қуаттайтын басқа құжаттың нөмірі мен күні көрсетіледі. Төлем тапсырмасы арқылы [[тауар]]ға қатыссыз операциялар бойынша да есеп айырысуға болады. <ref>Қаржы-экономика сөздігі. — Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, «Зияткер» ЖШС, 2007. ISBN 978-601-215-003-2</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Economy-stub}} [[Санат:Экономика]] [[Санат:Қаржы]] [[de:Zahlungsanweisung]] [[en:Money order]] [[es:Giro postal]] [[ja:郵便為替]] [[nl:Binnenlands betalingsverkeer (Nederland)]] [[ru:Платёжное поручение]] [[uk:Платіжне доручення]] c4xl6bqvcyi32bbqld2zmogv1wqcehm 0 47593 3634801 3533597 2026-07-25T16:47:30Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634801 wikitext text/x-wiki '''Мақаш Балмағамбетов''' (1914 жылы туған, [[Қарақалпақстан Республикасы Қараөзек ауданы]] – 2-дүниежүзілік соғыс ардагері, Кеңес Одағының Батыры (22.2.1944<ref>[https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1944/1944_013.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 22 февраля 1944 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 5 марта (№ 13 (273)). — С. 1</ref>). 1932 – 38 жылы ұжымшарда есепші, кіші [[техник]] болып істеп, 1943 жылы наурызда [[72-дивизия]]ның құрамында майданға аттанған. Кейіннен [[Қазақстан]]да құрылған 73-гвардия атқыштар дивизиясынан ауысты. [[Гвардия]] сержанты [[Балмағамбетов]] 1943 жылы 25 қыркүйекте [[Днепр]] өзенінен өтуде ержүректік, табандылық танытты. Ол басқарған бөлімше жауынгерлері бірінші болып өзеннің арғы бетіне шығып, [[Днепропетровск]] облысы [[Бородаевка]] селосының жанында жаумен ұрысқа кірісті. Жеке өзі жаудың 20-дан астам [[солдат]]ы мен офицерінің көзін жойды. Осы ерлігі үшін [[Батыр]] атағы берілді. Соғыстан кейін [[Қарақалпақстан]] Республикасына қоныс аударды.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] [[Санат:1914 жылы туғандар]] [[Санат:1977 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{stub}} qyxc65fo3m564sflvghk2xpd3yizkhn 0 52524 3634802 2424995 2026-07-25T16:48:16Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634802 wikitext text/x-wiki '''Қалдыбаев Сағынбай'''<ref name="source1">Қазақ энциклопедиясы</ref> - (8.1. 1955 жылы туған, [[Қарақалпақстан]], [[Әмудария ауданы]]) – [[ауыл]] шаруашылық ғылымдарының докторы (2004), профессор (2004). [[Алматы]] мемлекеттік ауыл шаруашылық институтын (1981, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген. Қазақ КСР-і Автомобиль жолдары министрлігінде топырақтанушы маман (1981–85), Алматы халық шаруашылық институтында (қазіргі [[Қазақ]] экономика университі) аға ғылыми қызметкер (1985), Қазақ ұлттық аграрлық университінде профессор қызметтерін атқарды. «Іле Алатауының тауалды сортаң және жеңіл топырақтарын жақсартудың ғылыми негіздері» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 70-тен астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 5 монографияның авторы. ==Пайдаланған әдебиетттер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{stub}} 53jm2uv46i8423zw983vofo4u2rd2mb 0 59707 3634803 3634290 2026-07-25T16:48:45Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634803 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Сабыр Шеркешбайұлы Адай |Шынайы есімі = |Суреті = |Ені = |Суреттің аты = |Туған кездегі есімі = |Лақап аты = |Туған күні = 30.09.1960 |Туған жері = {{туғанжері|Қарақалпақстан|Қарақалпақстанда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = Мәдениет қызметкері, ақын |Жұбайы = Нәсіп Адаева |Балалары = Дина Адаева, Жания Адаева, Нұржан Адаев, Шынар Адаева, Баян Адаева, Қасым Адаев, Исматулла Адай |Шығармашылық жылдары = |Бағыты = |Жанры = |Шығармалардың тілі = қазақ тілі |Дебюті = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}} {{!}}} {{{!}} {{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}} {{!}}} |Сыйлықтары = Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығы<br />Президент сыйлығының иегері<br />Халықаралық "Алаш" сыйлығы. |Қолтаңбасы = |Сайты = |Commons = }} '''Сабыр Шеркешбайұлы Адай''' ([[30 қыркүйек]] [[1960 жыл|1960]], [[Шоманай ауданы]], [[Қарақалпақстан]]) — қазақ [[ақын]]ы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] ([[2003]]). Махамбет атындағы халықаралық сыйлықтың иегері ([[2006]]). Президент сыйлығының иегері (2006). [[Құрмет ордені]]нің иегері (2017). Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021)<ref>http://7292info.kz/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171106035222/http://7292info.kz/ |date=2017-11-06 }}</ref>. == Толығырақ == [[Байұлы]] тайпасы [[Адай]] руы Құнанорыс бөлімінен шыққан.<ref>{{кітап|авторы= Көптілеу Ізтұрғанұлы|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Құнанорыс адай шежіресі|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Өнер|жыл= 2014|томы= |беттері= |барлық беті= 728|сериясы= |isbn= 978-601-209-179-3|тиражы= 1500}}</ref> * Сабыр Шеркешбайұлы Адай [[1960 жыл]]ы [[30 қыркүйек]]те [[Қарақалпақстан]] [[Шоманай ауданы]]нда дүниеге келген. * Алматы эстрада, цирк өнер студиясының күй класын бітірген (1981). [[Орал]] педагогикалық институтында оқыған. * 1981 – 1984 жылдары Бейнеу аудандық мәдениет үйінінің көркемдік жетекшісі. * 1984 – 1990 жылдары аудандық мәдениет үйінің директоры. * 1989 – 1993 жылдары аралығында өткен республикалық ақындар айтысының жеңімпазы. Ақтауда Қашаған ақынның, Ақтөбеде Есет батырдың, Әбубәкір Кердерінің, Байғанинде Асау-Барақтың, Оралда Сырым батырдың, Шымкентте Үш би (Ордабасы), Көкшетауда Абылай ханның тойларында және Орта Азия – Қазақстан ақындарының айтысында жүлделі орындарға ие болған. * 1991 – 1996 жылдары аудандық мәдениет бөлімі меңгерушісінің орынбасары. * 1997 – 1999 жылдары Маңғыстау облыстық мәдениет басқармасы жанындағы ғылыми-әдістемелік орталықта шығармашылық бөлімінің бастығы. * 1999 – 2002 жылдары облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары. * 2001 - 2006 аралығында Республикалыық "Үш қиян" газетінде қызмет атқарды. * 2005 - 2011 "Адай" қорының президенті. "Otpan - Отпан" газетінің құрылтайшысы. * 2004 жылы "Адай Ата - Отпан тау" этно-мәдени орталығын салу идеясының авторы және ұйымдастырушысы. == Шығармашылығы == * "Таңғы нөсер" (1990) атты өлеңдер жинағы. * "Кетемін көкке жұлдыз боп" (1996) атты өлеңдер жинағы. * "Жұмбақ түннің жылуы" (1999) атты өлеңдер жинағы. * "Әр қазақ – менің жалғызым" (2002) атты өлеңдер жинағы. * “Адай Ата” кітабы (2005-2007) ж.ж * "Қазақстан - Жалғыз Ұлы Қазақтың" (2010) атты өлеңдер жинағы. * "Серттесу" (Таңдамалы) (2011) атты өлеңдер жинағы. * "Қарапайым қағидалар" (2013) * [http://7292info.kz/sabyr-adaidyn-altyn-zer-shygarmashylyk-keshi-otti-photo/ "Алтынзер"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171224095808/http://7292info.kz/sabyr-adaidyn-altyn-zer-shygarmashylyk-keshi-otti-photo/ |date=2017-12-24 }} (Ұлт пен Ұл) - (2016) атты өлеңдер жинағы. * "Керуен көшеді..."(Адай ата - Отпан тау” этномәдени орталығы және деректер мен қағидалар) (2019) * "Нәзира" (2020) атты өлеңдер жинағы. * "Уыз ана" (2021) атты өлеңдер жинағы және сахналық қойылым. * "Ер Жалау" (2022) атты жыр жинағы. * "Мырзалы Хан" (2023) атты жыр жинағы. Алматы қаласы. * "Әр қазақ – менің жалғызым" (Таңдамалы) (2023) атты өлеңдер жинағы. * "Алаштың Әлімханы" (2024) атты жыр жинағы. Алматы қаласы. == Марапаттары == * [[1987]] — Бүкілодақтық халық шығармалық фестивалінің лауреаты * [[2003 жыл]]дан Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі * Халықаралық ЮНЕСКО-ның аясында өткен Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойы қарсаңындағы әдеби шығармашылық байқауының жүлдегері (2003). Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты * [[2003 жыл]]ы Президент жарлығымен [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] құрметті атағы берілді. * Президент сыйлығының иегері (2006). * Бейнеу (2005), Маңғыстау (2007), Мұнайлы (2017), Түпқараған (2017) аудандарының және Ақтау (2020), Жаңаөзен (2021) қалаларының «Құрметті азаматы» мәртебесімен марапатталған. * [[2017]] — ҚР Президентінің жарлығымен [[Құрмет ордені]]мен марапатталған. * Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021) * Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар жане инжиниринг университетінің Құрметті Профессоры.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса — Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref><ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР: * [[2008]] — "Астанаға 10 жыл" медалі * «Қосай» Атаның 500 жылдық медалі (05.05.2010) * ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл мерекелік медалі (10.11.2011) * Маңғыстау облысының дамуына қосқан үлесі үшін (2013 жыл) * ҚР Тәуелсіздігіне 25 жыл мерекелік медалі (29.11.2016) * "Қашаған ақын" атындағы естелік медалімен марапатталады. * «Ақтау қаласына 50 жыл» естелік медалі * «Отпан тау» тарихи этно-мәдени кешеніне сіңірген авторлық еңбегі үшін «Адай-Ата» төс белгісі * «Төлеген Айбергеновке 80 жыл» естелік медалі * Асау-Барақ 250-270 жылдығына медалі * Маңғыстау ауданының әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан үлесі үшін (қазан, 2018 жыл) * "Қалнияз жырау" атаның естелік медалімен марапатталады(2019 жыл). * Халықаралық "Қазақ тілі" қоғамы мемлекеттік тілді насихаттау мен оны өмірге ендірудегі қайраткерлігі үшін "Ана тілі" айрықша белгісімен марапатталды (2020). * Қазақ әдебиетінің дамуына қосқан зор үлесі үшін “Қазақстанның құрметті жазушысы” атағы берілді (2026) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Айтыс ақындары]] [[Санат:Маңғыстау ауданының құрметті азаматтары]] [[Санат:Республикалық эстрада цирк колледжі түлектері]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] 2kdviteh8i33v1h3kr0ups6dqpjqft7 0 66301 3634804 2217143 2026-07-25T16:49:17Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634804 wikitext text/x-wiki '''Бабаш Исмайылов''' ([[1926]] - [[1985]])- [[қарақалпақ]] [[ақын]]ы, аудармашы, әдебиет зерттеуші. Филология ғылымдарының кандидаты. [[Қарақалпақстан]], [[Өзбекстан]] республикасы мәдениетіне еңбегі сіңірген қайраткер. Жиырмадан аса өлеңдер жинағы жарық көрген. «Жасымда ғылым бар деп ескермедім...», «Интернатта оқып жүр...», «Ғылым таппай мақтанба...», «Өлең-сөздің патшасы, сөз сарасы...», «Сегіз аяқ», «Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында...», «Желсіз түнде жарық ай...», «Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат...» өлеңдерін тұңғыш рет қарақалпақ тіліне аударып, 1955 ж. жарық көрген 9 класқа арналған «Қарақалпақ әдебиеті» оқулығында жариялады.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1926 жылы туғандар]] [[Санат:1985 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қарақалпақ ақындары]] [[Санат:Қарақалпақ әдебиетін зерттеушілер]] [[Санат:Өзбекстан филологтары]] [[Санат:Өзбекстан ғалымдары]] [[Санат:Өзбекстан мәдениет қайраткерлері]] [[Санат:Абай Құнанбайұлы жобасының мақалалары]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{Bio-stub}} q7b3cjlk0yn2tl0ap1mjnjm3pl08doq 0 66471 3634787 3513609 2026-07-25T16:39:47Z Kvazimodo 124458 3634787 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі=Сағынбай Ибрагимов |Туған күні=1.9.1956 |Суреті=Saǵınbay Ibragimov.jpg |Ұлты=[[Қарақалпақтар|қарақалпақ]] }} '''Ибрагимов Сағынбай''' (1955 жылы туған) - қарақалпақ ақыны, жазушы, аудармашы. Ол Абайдың ЗЗ-45-ші сөздерін аударып, 1990 ж. «Қарақалпақстан» баспасынан жарық көрген [[Абай]] шығармаларының толық жинағында жариялаған.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Bio-stub}} [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] btwi5i9rxxuwcix2211aic8llaia0ro 3634788 3634787 2026-07-25T16:39:59Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақ ақындары|Қарақалпақ ақындары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634788 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі=Сағынбай Ибрагимов |Туған күні=1.9.1956 |Суреті=Saǵınbay Ibragimov.jpg |Ұлты=[[Қарақалпақтар|қарақалпақ]] }} '''Ибрагимов Сағынбай''' (1955 жылы туған) - қарақалпақ ақыны, жазушы, аудармашы. Ол Абайдың ЗЗ-45-ші сөздерін аударып, 1990 ж. «Қарақалпақстан» баспасынан жарық көрген [[Абай]] шығармаларының толық жинағында жариялаған.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Bio-stub}} [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] [[Санат:Қарақалпақ ақындары]] akry9zzw547zfpbr6pt2zazbvedlbeu 0 70940 3634806 2602511 2026-07-25T16:51:19Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634806 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Елтоқ Ділімбетұлы Ділмұхамедов |Шынайы есімі = |Суреті = Dilmukhammedov.png |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 21.09.1903 |Туған жері = Шымбай ауданы, Қарақалпақстан |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = Алматы |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Тарих |Жұмыс орны = |Ғылыми дәрежесі = Тарих ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = |Альма-матер = |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Елтоқ Ділімбетұлы Ділмұхамедов''' ([[21 қыркүйек]], [[1903 жыл]], [[Шымбай ауданы]], [[Қарақалпақстан]] - [[1990]]) - тарихшы, тарих ғылымдарының докторы (1973). Ғылыми еңбектері [[Қазақстан]]да жұмысшы табының қалыптасуы, ұлт-азаттық қозғалысы т. б. мәселелерге арналды. 70-тен астам еңбек жазды. Ділмұхамедов 1950-53 ж. [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] туралы пікір таласы тұсында байыпты көзқарасын білдірді. [[Ермұхан Бекмаханов]]тың еңбектеріне жаппай саяси айып тағудың дұрыс емес екендігін айтып, X. Айдарованың, А. Якуминнің, Т. Шойынбаевтың, С. Толыбековтің, М. Ақынжановтың, С. Нұрышевтің мақалаларына қарсы шықты. Бұл «[[Хан Кене]]» пьесасы үшін дәл сондай айып тағылып, солақай әсіре сыншылардың байбаламының астында қалған [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Әуезов]]ті де қорғау деген сөз еді.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 987-601-282-175-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub}} [[Санат:21 қыркүйекте туғандар]] [[Санат:Шымбай ауданында туғандар]] [[Санат:1990 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан тарихшылары]] [[Санат:Тарих ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] f5v5vdvik33fjuw0iglex1s9wwyala3 0 74748 3634807 3213183 2026-07-25T16:51:31Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634807 wikitext text/x-wiki '''Өмірзақ Қалбаев''' (1926 жылы туған, [[Қарақалпақстан]]дағы [[Шоманай ауданы]] Құмжыққан өңірі) – [[ақын]], [[шежіреші]]. Қалбаев өз өмірінде әр түрлі жұмыспен (есепші, бөлім меңгерушісі, май таратушы, т.б.) айналысқан. Жасынан Абыл, Қалнияз, Өгізбай, Нұрым жырларын, ел ішіне тараған [[аңыз-хикаялар]] мен шешендік сөздерді, тарихи оқиғаларды естіп, көңіліне тоқып өсті. Сондықтан да оның шығармалары екі салада: бірі өлең, толғаулар мен дастандар, екіншісі тарихи, әдеби және шежірелік мақалалар түрінде өріс алды. Басты шығармалары: «Алаңқай батыр», «Ер Қосай», «Омар мен Гүлнәр», «Қазақ Сауран айналғанда», «Білімдар» (Оразмұхамед), «Тобанияз» сияқты жыр-дастандары; «Шалқыған Қазақстаным», «Өсиет сөздер», «Адай шежіресі», «Қарақалпақ шежіресі», «Шежірелер шырғалаңы», «Ер Қосай ата мазары», «Қалнияз ақын – жорық жыршысы» сияқты тарихи-әдеби мақалалары. Ол Қалнияз ақынның өмірі мен шығармаларын жинау және насихаттау жұмысымен айналысты; Ер Қосай мазарын тауып, елді ұйымдастыру арқылы оның басына сәулетті кесене орнатуға зор еңбек сіңірді. Қалбаев жыр толғауларында тарихи оқиғаларды өзек етеді, халықтаың арман-мұратын, елдік пен ерлік, береке, бірлік пен имандылықты жырлайды. Мақалаларында ел, халық тарихына сүйенген ізденіс іздері мен шежірелік сипат басым. Қалбаев - Қалнияз ақынның өмірі мен шығармаларын жинап насихаттаушы. Тарихи елеулі еңбегі - Адай Құдайке баласы Ер Қосай мазарын іздеп тауып, халық күшін ұйымдастырып, оның басына сәулетті күмбез-кесене орнатуы. Өмірзақтың шығармашылығы мен Қосай ата рухы үшін жасаған қызметтері Қарақалпақстан, Түркіменстан, Қазақстан өңірлеріндегі мерзімді баспасөз беттерінде аталған ("Советы Қарақалпақстана", 4 қазан, 1990; "Маңғыстау", 27 тамыз 1991). Қ. шығармалары мен оның айтуынан жазылған шежірелер ҚР ҰҒА-ның М. Әуезов атындағы әдеб. және өнер институтының қолжазба орталығында сақталады. <ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007 </ref> <ref>«Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972 – 1978; </ref> <ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997; </ref> <ref>«Қазақ тілі» энциклопедиясы, Алматы, 1998; </ref> <ref>«Атырау» энциклопедиясы, Алматы, 2000; </ref> <ref>«Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы, Алматы, 2001; </ref> <ref>«Қазақ өнері» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref> <ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref> <ref>«Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары», Алматы, 2006; </ref> <ref>«Красная книга Казахстана», Алматы, 2006; </ref> <ref>«Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы», Ақтау, 2006; </ref> <ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007. </ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1926 жылы туғандар]] [[Санат:Қазақстан шежірешілері]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{Stub}} fnw0520cpom2jjh13asg2obp6kwcc39 0 75092 3634808 3367730 2026-07-25T16:51:52Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634808 wikitext text/x-wiki '''Мұрат Қалменов''' (1972 жылы туған, [[Қарақалпақстан]], [[Хожелі қаласы]]) — [[археолог]]. Қарақалпақ мемлекеттік университеттін бітірген (1995). 1995–1998 жылы Хожелі қаласында мектеп мұғалімі. 1999–2002 жылы [[Өзбекстан]] ғылым академиясының аспиранты. 2002–2003 жылы [[Маңғыстау облысы]] тарихи өлкетану музейінде ғылыми қызметкер. 2003 жылдан Маңғыстау мемлекеттік тарихи, мәдени қорықтың археол. бөлімінде ғылыми қызметкер. 2003–2006 жылы Маңғыстау археологиялық зерттеу жұмыстарына қатысқан. «Жылдың үздік мәдени қызметкері» (2007) атағының иегері.<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007 </ref><ref>«Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972 – 1978; </ref><ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997; </ref><ref>«Қазақ тілі» энциклопедиясы, Алматы, 1998; </ref><ref>«Атырау» энциклопедиясы, Алматы, 2000; </ref><ref>«Қазақ әдебиеті» энциклопедиясы, Алматы, 2001; </ref><ref>«Қазақ өнері» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref><ref>«Батыс Қазақстан облысы» энциклопедиясы, Алматы, 2002; </ref><ref>«Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары», Алматы, 2006; </ref><ref>«Красная книга Казахстана», Алматы, 2006; </ref><ref>«Маңғыстау өсімдіктерінің каталогы», Ақтау, 2006; </ref><ref>«Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (10 томдық), Алматы, 1998 – 2007. </ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:1972 жылы туғандар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{Stub}} 7hhw1dmgtf2jlj9uy1g4tfhkme5fa7u 0 75338 3634809 2535228 2026-07-25T16:52:05Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634809 wikitext text/x-wiki '''Мәтжан Нұрымбетов''' (1934 ж. т., [[Қарақалпақстан]], Шоманай ауданы) – ауыл шаруашылығы саласының маманы. Қарақалпақ қаржы-экономика техникумын (1955), Ташкент халық шаруашылығы институтын бітірген (1969). 1957 – 70 ж. «Шоманай» кеңшарында кадр бөлімінің есепшісі, аға экономист, кәсіподақ комитетінің төрағасы, 1970 – 75 ж. партия ұйымының хатшысы. 1975 – 88 ж. Сам ұжымшары директордың орынбасары, 1989 – 98 ж. кадр бөлімінің басшысы болды. «Құрмет белгісі» (1972) орденімен (1972), «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970) медалімен, Қарақалпақстан Жоғары Кеңесі Төралқасының Құрмет грамотасымен (1969) марапатталған.<ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997; </ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{Stub}} [[Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] rvxopamqir946yxx220iuw3xkguvcf2 0 76130 3634810 3385426 2026-07-25T16:52:20Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634810 wikitext text/x-wiki {{Жазушы |Есімі = Есенғали Әбдіжаппарұлы Раушанов |Суреті = |Туған күні = 05.10.1957 |Туған жері = {{туғанжері|Қарақалпақстан|Қарақалпақстанда}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[қазақтар|қазақ]] |Мансабы = [[ақын]], [[жазушы]] |Шығармашылық жылдары = |Бағыты = |Жанры = |Шығармалардың тілі = қазақ тілі |Дебюті = |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} {{!}}} |Сыйлықтары = {{Қазақстан мемлекеттік сыйлығы}} |Қолтаңбасы = }} '''Есенғали Әбдіжаппарұлы Раушанов''' ([[1957 жыл]]ы [[5 қазан]]да [[Қарақалпақстан]]да туған) — қазақ [[ақын]]ы, [[жазушы]]. [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы|Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты]] ([[2006]]). [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты. [[Парасат ордені|Парасат]] және [[Құрмет ордені|Құрмет]] ордендерінің иегері атанған. == Толығырақ == * Есенғали Әбдіжаппарұлы [[1957 жыл]]ы [[5 қазан]]да [[Қарақалпақстан]]да Хожелы қаласында дүниеге келген. * [[1976]] — [[1980]] жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]н бітірген. * Еңбек жолын [[Өзбекстан]]ның Жызақ облысы Мырзашөл ауданындағы «Достық» газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі * «Жалын» журналында бөлім меңгерушісі. * «Арай» журналында [[поэзия]] бөлімінің меңгерушісі, жауапты хатшы * «Зерде» (бұрынғы «Білім және еңбек») журналының бас [[редактор]]ы (1988 — 95). * 1995 жылдан «Жазушы» баспасының директоры. == Шығармашылығы == * Алғашқы жыр жинағы «Бастау» деген атпен 1980 жылында жарық көрді. Кейін ұлт бостандығы, туған дала тарихы туралы жазылған * «Келінтөбе» (1984) * «Шолпан жұлдыз туғанша» (1988) * «Ғайша бибі» (1991, «Aлаш» сыйл.) * «Қара бауыр қасқалдақ» (1995) атты жыр кітаптары жарық көрген. * Раушанов [[лирика]]сында ұлттық болмыс суреткерлік шеберлікпен дараланған, ұлттық психология, [[этнография]] ақын өлеңінің ішкі өріміне образдық бояу болып сіңген («Қозының бүйіріндей тойып емген төбелер», «Қатарланған қара нардай азайған қариялар», «Тұлыпқа кеп иіген аруанадай сенің суық ерніңнен іздедім от», т.б.), қара өлең үлгісі Раушанов поэзиясының түрлік желісіне айналған. * Ақын шығармашылығында жаңа формалық ізденістер жетерлік, бірақ қаламгердің ерекшелігі дәстүрлі үлгіні қайта жаңғыртуында. Шығыстық сарында жазылған өлеңдері («Сағдише сүю», «Өзбек қызына») мен жыраулық [[поэзия]] дәстүріндегі дүниелері («Қарға бойлы Қазтуған», «Азау, саған не дейін», «Абылайдың асында айтылмаған сөз») замана ақиқатын көркемдік тұрғыда ашып көрсетуде азаматтық үнімен ерекшеленеді. Раушановтың халықтық аңыз, мифологиялық желіде жазылған «Ғайша бибі», «Түн деген Көрұғлы», «Нұқ пайғамбардың кемесі», т.б. туындылары бар. * «Ғайша бибі» драмалық дастаны халықтық поэзия қайнарынан нәр алған, жаңалық өрісімен, кемел көркемдігімен ерекшеленген құнды шығарма. * Прозалық туындыларынан «Нұрдан жаралған» [[роман]]ы, құстар табиғатын сөз еткен этнографиялық новеллалары бар. * Көптеген өлең, [[поэма]]лары [[Орыс тілі|орыс]], [[Литва тілі|литва]], [[Украин тілі|украин]], [[Бұлғар тілі|болгар]], [[чех тілі|чех]], [[Өзбек тілі|өзбек]], [[Қырғыз тілі|қырғыз]] тілдеріне аударылған. * Өзбек тілінен ортағасырлық мұра «Темір жарғыларын», Хамза Ниязи өлеңдерін қазақ тіліне тәржімалаған.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref><ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Марапаттары == * [[Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы]]ның лауреаты * Қазақ КСР-і шығармашылық жастарының «Жігер» фестивалінің тұңғыш лауреаты * [[1991]] — "Алаш" халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты * [[2001]] — "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі * [[2005]] — ҚР Президентінің жарлығымен [[Құрмет ордені]]мен марапатталды * [[2006]] — [[Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы|Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты]] атынды * [[2017]] — ҚР Президентінің жарлығымен [[Парасат ордені]]мен марапатталды. * Қазақстан Республикасының еңбегі сіңген баспа қайраткері (құрметті атағы) * Ш.Есенов атындағы Ақтау техникалық университетінің құрметті профессоры. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:5 қазанда туғандар]] [[Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] jp542c8s4e2mpnbkgzpo9tszffxv2vj 0 78590 3634811 2426103 2026-07-25T16:53:01Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634811 wikitext text/x-wiki '''Қуандық Нұрғалиев'''([[1940]] жылы туған, [[Қарақалпақстан]], Хожелі ауданы Қаратерең ауылы) – әкімшілік қызметкері. Алматы ауыл шаруашылығы институтын (қазіргі ҚазҰАУ) ([[1968]]), Алматы жоғары партия мектебін бітірген. 1958 – 63 жылдары Мақат өндірісінде оператордың көмекшісі, слесарь-жөндеуші, 1968 – 73 жылдары Қызылқоға ауданында инженер-бақылаушы, 1973 – 77 жылдары Маңғышлақ облыстық партия комитетінің ауыл шаруашылығы бөлімінде нұсқаушы, 1977 – 91 жылдары [[Бейнеу ауданы]] атқару комитеті төрағасының орынбасары, төраға. 1991 – 98 жылдары Маңғыстау облыстық атқару комитеті ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау облыс]] әкімі аппараты басшысының орынбасары, 1998 – 2005 жылдары Маңғыстау облысы жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар департаменті директорының орынбасары болды. «Құрмет белгісі» орденімен, Бүкілодақтық ХШЖК-нің қола медалімен марапатталған.<ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997;</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] {{Stub}} ddnhgl9cqqmpk5fcs6ihj0ec2bqdlvz 0 82229 3634812 2433084 2026-07-25T16:53:15Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634812 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Базарбай Иманов.png|right|thumb]] '''Базарбай Иманов''' (01 маусым, 1947 жыл, [[Қарақалпақстан]] АССР-і, [[Хожелі ауданы]], 8-ауылдықкеңес) — [[Өзбекстан]] және [[Қарақалпақстан]] [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның [[мүше]]сі, [[ақын]]. [[1983 жыл]]ы [[Нүкіс Мемлекеттік университеті]]н тәмамдаған. 1980-2002 жылдары [[Шоманай ауданы]]нда [[Халық ағарту бөлімі]]нде [[бас есепші]] болып [[қызмет]] атқарған. Ақынның «Жүрегімнің шуағы» (1995), «Тұмар» (1998), «Тау домалап, тас құлап...» (2001), «Алтын сөз» (2002) сияқты [[жыр]] жинақтары жарық көрген. [[2004 жыл]]дан бері [[Руханият партиясы]]ның [[Ақтөбе]] [[облыс]]тық [[филиал]]ының [[төраға]]сы, [[2006 жыл]]дан Ақтөбе облыстық [[Көші-қон басқармасы]]ның [[оралман]]дарды уақытша орналастыру орталығының [[меңгеруші]]сі.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: “Анарыс” баспасы, 2009 жыл</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қарақалпақстан]] [[Санат:1947 жылы туғандар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] ljeauen3qb5azsm255lcqtzjmbk8v3n 0 85364 3634813 3027340 2026-07-25T16:53:59Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстан|Қарақалпақстан]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634813 wikitext text/x-wiki '''Мұратбай Бекеев'''<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref> [[1958]] жылы 30 қыркүйекте [[Қарақалпақстан|Қарақалпақстанның Беруни ауданын]]да туған. [[1980]] жылы Нөкіс Мемлекеттік университетінің орыс тілі және әдебиет факультетін, [[1991]] жылы Нөкіс ауыл шаруашылық техникумын тамамдаған. = == Жұмыс баспалдағы == [[1980]]—[[1994]] жылдары Қарақалпақстанның Беруни ауданының мектептерінде орыс тілі және әдебиетінің мұғалімі, [[1994]] жылдан Ташкенттегі қазақтілді басылым - ''«Нұрлы жол»'' газетінде тілші, [[Өзбекстан Қазақ Ұлттық мәдени орталығы]]нда кеңесші, ''«Қазақ елі»'' газетінің [[Өзбекстан]]дағы меншікті тілшісі, [[2001]]-[[2006]] жылдар аралығында [[Түркістан облысы]], [[Сарыағаш ауданы|Сарыағаш аудандық]] ''«Сарыағаш»'' газетінде бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарған. [[2006]] жылдан бері Оңтүстік Қазақстан облысындағы ''«Оңтүстік Қазақстан»'' қоғамдық-саяси газетінің [[Сарыағаш ауданы]]ндағы меншікті тілшісі. Сарыағаш ауданындағы [[Айбергенов Төлеген|Т.Айбергенов]] атындағы әдеби бірлестікке жетекшілік етеді. *''«Сұлулық сыры»'' ([[1999]]), ''«Махаббат мекені»'' ([[2005]]), ''«Аруана-ғұмыр»'' ([[2006]]) сияқты жыр жинақтарының авторы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] [[Санат:1958 жылы туғандар]] {{Bio-stub}} {{DEFAULTSORT:Мұратбай_Бекеев}} 4s0h4gczmmmzkb246b2v5wzj4c2kkn9 0 88864 3634814 2529292 2026-07-25T16:54:20Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстан|Қарақалпақстан]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634814 wikitext text/x-wiki '''Қайбұлад Ерниязов''' - [[1938]] жылы 21 мамырда [[Қарақалпақстан]]ның Тахтакөпір ауданында туған. [[Ташкент Мемлекеттік университеті]]нің журналистика факультетін [[1961]] жылы тамамдағаннан кейін «Еркін Қарақалпақстан» (бұрынғы «Совет Қарақалпақстаны») газеті редакциясында әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі ([[1964]]—[[1978]]), «Агитатор блокноты» журналында жауапты хатшы ([[1978]] — [[1979]]), «Қарақалпақстан» баспасында ([[1979]]—[[1984]]) Бас редактор, Қарақалпақстан Республикасы Баспасөз бойынша мемлекеттік комитеті төрағасының орынбасары ([[1984]]-[[1986]]), Тасс-ӨзТАГ-тың Қарақалпақстан республикалық бөлімінің ([[1986]]—[[1987]]) бастығы әрі Бас редакторы, «Еркін Қарақалпақстан» республикалық газеті Бас редакторының орынбасары ([[1987]] — [[2003]]) қызметтерін атқарған. == Шығармашылығы == Алғашқы кітаптары «Тағдырым менің — Арал!» ([[1980]]), «Ленинменің жүрегімде » ([[1981]]) Қарақалпақстан баспасынан жарық көрген. «Өнерге арналған өмір» ([[1982]]), «Намысы биік тұлға» деректі повестер мен «Барақ батыр — 250 жыл», «Айбат берген, қайрат берген — Алатау!», «Адамның күші, адамның үқыбы» атты публицистикалық әрі жолжазба очерктері басылып шыққан. М.Шагинянның «Бірінші Бүкіл ресейлік» романын қарақалпақ тілше аударып, [[1983]] жылы Нөкістегі баспадан шығарған. «Есімің елдің есінде» деректі повесі [[2002]] жылы Астанада Л. Н. Гумилев атындағы ЕҮУ баспасынан жарық көрген. [[1969]]—[[1989]] жылдары Қарақалпақстан Журналистер одағы төрағасының орынбасары. Қарақалпақстанға еңбек сіңірген мәдениет қайраткері ([[1980]]), Өзбекстан және Қарақалпақстан Республикалары Жоғарғы Кеңестерінің төрт рет Құрмет грамоталарымен марапатталған. [[2003]] жылы Қазақстанға көшіп келген.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] [[Санат:1938 жылы туғандар]] rkxfdx4sjexo0omdsk9rvcecrd7teai 0 97503 3634815 3568633 2026-07-25T16:55:11Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда қайтыс болғандар|Қарақалпақстанда қайтыс болғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634815 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Әкімгерей Қостанов.jpeg|thumb|right|200px]] '''''Әкімгерей Қоспанов''''' ([[1878]], [[Ақтөбе облысы]], [[Мәртөк ауданы]], [[Бөрте (ауыл)|Бөрте ауылы]] - [[1932]], [[Шымбай|Шымбай қыстағы]], [[Қарақалпақстан]]) - ақын. Тама руынан. ''"Қарасай-Қази"'', ''"Орак-Мамай"'', ''"Телағыс"'','' "Қобыланды"'', ''"Асан қайғы"'' киссаларын жырлаған. [[Ақтөбе]], [[Орал]], [[Орынбор]], [[Қазалы]], [[Қызылорда]], [[Шымкент]], [[Ташкент]], Қарақалпақстан өңірлерін аралап, [[жыр]] айтқан. [[Александр Викторович Затаевич|А. Затаевичке]] ондаған ән мен ''"Ақсақ құлан"'' күйін жаздырған. Өлең-жырлары, [[айтыс]]тары көп сақталмаған. Ел арасына кең тараған айтыстардың ішінде [[Мырзабек Байжанов]]пен ([[Қызыл жырау]]) айтысы ғана хатқа түскен.<ref>Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub:Қазақ әдебиеті}} [[Санат:1878 жылы туғандар]] [[Санат:Мәртөк ауданында туғандар]] [[Санат:1932 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымбай ауданында қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:Қазақстан жыршылары]] [[Санат:Айтыс ақындары]] [[Санат:Қарақалпақстанда қайтыс болғандар]] jc73bca0uq8wfo8655k5elk2t241p0v 0 100399 3634816 2826409 2026-07-25T16:55:40Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634816 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Ғабжалилов Хайролла |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 1950 |Туған жері = |Мансабы = «Алаш» тарихи зерттеулер орталығының президенті |Азаматтығы = Қазақ елі |Ұлты = Қазақ |Діні = Ислам |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Хайролла Мағауияұлы Ғабжалилов''' (29.04.1950, Тахтақөпір ауданы, [[Қарақалпақстан]]) - [[суретші]], [[сәулетші]], [[Қазақстан]]ның төл ұлттық валютасы - теңгенің авторларының бірі. [[Чехословакия]]ның [[Прага]] қаласында суретші-сәулетшілер мектебін (1975), [[Самарқан]] сәулет-құрылыс институтын бітірген (1976). 1980 жылы [[Алматы]] қаласына келіп, "Қазқалақұрылыс-жоба" мемлекеттік жобалау институтында аға архитектор, топ жетекшісі, жобаның бас архитекторы қызметтерін атқарған. Ғабжалилов жобасы бойынша [[Жаңатас]], Алматы қалаларында бірқатар ғимараттар мен тұрғын үйлер салынды. 1992 жылы Ғабжалилов "Қазақстан дизайн орталығының" бас директоры болып тағайындалды. Ол жетекшілік ететін арнаулы топ Қазақстан Ұлттық банкінің тапсырмасымен ұлттық валюта - [[теңге]]нің үлгі-жобасын жасау жұмыстарын атқарып шықты. Ғабжалилов 1999 жылдан [[Алматы]] құрылыс материалдары зауытының бас директоры.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Stub: Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} [[Санат:Қазақстан сәулетшілері]] [[Санат:Қазақстан дизайнерлері]] [[Санат:Қазақстан тарихшылары]] [[Санат:Қазақстан құрылысшылары]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] 47mhkp567v7mjvbzs0njc8dd5ga3ox9 0 103065 3634709 3634658 2026-07-25T12:46:51Z 1nter pares 146705 3634709 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Әбдіғали Байжұманов |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 1912 |Туған жері = [[Ақмола уезі]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Дала генерал-губернаторлығы]], [[Ресей империясы]] |Қайтыс болған күні = ''белгісіз'' |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Қарағанды|Қарағандыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] |Азаматтығы = {{USSR}} |Ұлты = |Мансабы = |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Орақ пен Балға медалі}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} | {{Нахимов медалі}} }} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Әбдіғали Байжұманов'''<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><ref>Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь</ref> ([[1912 жыл|1912 жылы]] — қайтыс болған жылы және жері белгісіз) — Қазақ КСР Энергетика және электрлендіру министрлігінің Қарағандыэнерго компаниясындағы Қарағанды №1 жылу электр станциясы қазандық цехының өндіріс озаты, аға машинисті. [[Социалистік еңбек ері]] (1966). == Өмірбаяны == 1912 жылы Ақмола уезінің №3 ауылында (қазіргі Қазақстан Қарағанды ​​облысы [[Жаңаарқа ауданы]]) дүниеге келді. 1931 жылы Спасск мыс қорыту зауытында еңбек жолын бастады. 1932—1933 жылдары «Кировуголь» тресінің шахтасында тасып шығарушы болып жұмыс істеді. 1933-1937 жылдары от жағушы болды. 1937 жылы Қызыл Әскер қатарындағы мерзімді әскери қызметке шақырылып, Ұлы Отан соғысына қатысты. 1945 жылы әскерден қайтқан соң Қазақстанға оралып, Қарағандыдағы №1 жылу электр станциясында еңбек етті. Ол от жағушы, содан кейін бу қазандығының машинист болып жұмыс істеді. Кейінірек қазандықтың аға машинисті болып тағайындалды. 1966 жылы еңбектегі ерекше жетістіктері үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1967 жылдан бастап 1975 жылға дейін — қазандық цехының ауысым басшысы болып күн көрді. 1975 жылы зейнетке шықты. [[Қарағанды]] қаласында тұрды. == Марапаттары == * [[Социалистік еңбек ері]] — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 4 қазандағы Жарлығымен * [[Ленин ордені]] * [[Отан соғысы ордені|2-дәрежелі Отан соғысы ордені]] (11.03.1985) * медалдары, оның ішінде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін»]] (1952), [[Нахимов медалі|Нахимов]] (20.09.1945) == Әдебиет == * ''Музалевский М. В.'' Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 б. * Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. — Алматы: Атамұра, 2006. ISBN 9965-34-515-5 == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=29365 Байжұманов Әбдіғали] «Герои страны» Халықаралық патриоттық интернет-жобасы [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Қарағанды облысында туғандар]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] 5trpixl59ru4dp97f968cwcji9mjxld 0 108615 3635019 3496599 2026-07-26T06:23:13Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3635019 wikitext text/x-wiki '''Конституция көшесі''' [[Ақбұғы көшесі (Астана)|Ақбұғы көшесінен]] басталып, С. Мұхамеджанов, Аманқарағай, Ш. Бейсекова, Үшқара, Ә. Диваев, К. Бәйсейітова көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1261,1 м. [[Сурет:Konstitucia Baiseitova streets.jpg|thumb|Конституция және Күләш Бәйсейітова көшелерінің қиылысы]] [[Конституция]] - [[мемлекет]]тің негізгі Заңы, материалдық мағынада ең алдымен елдегі адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын жариялауын, оларға кепілдік беретін, сол сияқты елдегі әлеуметтік құрылыстың негіздерін, басқару мен мемлекеттік қүрылымның нысанын, орта және жергілікті билік органдарының негіздерін, олардың қүзыреті мен өзара қарым-қатынастарын, мемлекеттік рәміздерді және астананы айқындайтын әкімдік акт, актілер дің немесе конституциялық рәсімдердің жиынтығы; нысандық мағынада барлық басқа заңдарға қатысты жоғары заңи күшке ие заң немесе заңдар тобы. Бұл көшеде Темір жол келігі колледжі орналасқан. <ref>[[Астана]] көшелері. Құрастырушы: Е. Тілешев, [[О. Сүлейменов]]. [[Алматы]] [[2008]]. ISBN 9965-32-642-8</ref> == Дереккөздер == <references/> {{Суретсіз мақала}} == Сыртқы сілтемелер == *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116155141/http://maps.astana.kz/kz/gis.html |date=2013-01-16 }} {{ref-kk}}{{ref-en}}{{ref-ru}} [[Санат:Астана көшелері ]] r0drz7fwi21s40712xg2jhkarnjumro 3635021 3635019 2026-07-26T06:25:27Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3635021 wikitext text/x-wiki '''Конституция көшесі''' [[Ақбұғы көшесі (Астана)|Ақбұғы көшесінен]] басталып, С. Мұхамеджанов, Аманқарағай, Ш. Бейсекова, Үшқара, Ә. Диваев, [[Күләш Байсейітова көшесі (Астана)|Бәйсейітова]] көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1261,1 м. [[Сурет:Konstitucia Baiseitova streets.jpg|thumb|Конституция және Күләш Бәйсейітова көшелерінің қиылысы]] [[Конституция]] - [[мемлекет]]тің негізгі Заңы, материалдық мағынада ең алдымен елдегі адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын жариялауын, оларға кепілдік беретін, сол сияқты елдегі әлеуметтік құрылыстың негіздерін, басқару мен мемлекеттік қүрылымның нысанын, орта және жергілікті билік органдарының негіздерін, олардың қүзыреті мен өзара қарым-қатынастарын, мемлекеттік рәміздерді және астананы айқындайтын әкімдік акт, актілер дің немесе конституциялық рәсімдердің жиынтығы; нысандық мағынада барлық басқа заңдарға қатысты жоғары заңи күшке ие заң немесе заңдар тобы. Бұл көшеде Темір жол келігі колледжі орналасқан. <ref>[[Астана]] көшелері. Құрастырушы: Е. Тілешев, [[О. Сүлейменов]]. [[Алматы]] [[2008]]. ISBN 9965-32-642-8</ref> == Дереккөздер == <references/> {{Суретсіз мақала}} == Сыртқы сілтемелер == *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116155141/http://maps.astana.kz/kz/gis.html |date=2013-01-16 }} {{ref-kk}}{{ref-en}}{{ref-ru}} [[Санат:Астана көшелері ]] l7gui14o3y9skdth612giez4ttihivy 3635033 3635021 2026-07-26T06:37:54Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3635033 wikitext text/x-wiki '''Конституция көшесі''' [[Ақбұғы көшесі (Астана)|Ақбұғы көшесінен]] басталып, [[Медеу көшесі (Астана)|Медеу көшесінде]] аяқталады . [[Сыдық Мұхамеджанов көшесі (Астана)|С. Мұхамеджанов]], [[Аманқарағай көшесі (Астана)|Аманқарағай]], [[Шабал Бейсекова көшесі (Астана)|Ш. Бейсекова]], [[Үшқара көшесі (Астана)|Үшқара]], [[Әбубәкір Диваев көшесі (Астана)|Ә. Диваев]], [[Күләш Байсейітова көшесі (Астана)|Бәйсейітова]], [[Қызылсу көшесі (Астана)|Қызылсу]], [[Александр Суворов көшесі (Астана)|Суворов]], [[Қарталы көшесі (Астана)|Қарталы]], [[Жалын көшесі (Астана)|Жалын]], [[Аспара көшесі (Астана)|Аспара]] көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1261,1 м. [[Сурет:Konstitucia Baiseitova streets.jpg|thumb|Конституция және Күләш Бәйсейітова көшелерінің қиылысы]] [[Конституция]] - [[мемлекет]]тің негізгі Заңы, материалдық мағынада ең алдымен елдегі адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын жариялауын, оларға кепілдік беретін, сол сияқты елдегі әлеуметтік құрылыстың негіздерін, басқару мен мемлекеттік қүрылымның нысанын, орта және жергілікті билік органдарының негіздерін, олардың қүзыреті мен өзара қарым-қатынастарын, мемлекеттік рәміздерді және астананы айқындайтын әкімдік акт, актілер дің немесе конституциялық рәсімдердің жиынтығы; нысандық мағынада барлық басқа заңдарға қатысты жоғары заңи күшке ие заң немесе заңдар тобы. Бұл көшеде Темір жол келігі колледжі орналасқан. <ref>[[Астана]] көшелері. Құрастырушы: Е. Тілешев, [[О. Сүлейменов]]. [[Алматы]] [[2008]]. ISBN 9965-32-642-8</ref> == Дереккөздер == <references/> {{Суретсіз мақала}} == Сыртқы сілтемелер == *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116155141/http://maps.astana.kz/kz/gis.html |date=2013-01-16 }} {{ref-kk}}{{ref-en}}{{ref-ru}} [[Санат:Астана көшелері ]] 3v62wjs0wqllkz1se8v67bolwjoi581 0 110523 3634785 2231209 2026-07-25T16:36:47Z Kvazimodo 124458 3634785 wikitext text/x-wiki '''Жұбаныш Аралбайұлы Аралбаев''' (26. 11. [[1920 жыл]]ы туған, [[Қарақалпақстан]], [[Шымбай ауданы]] — [[1990]], [[Алматы]] қаласы ) — тіл білімі маманы, филология ғылымдарының кандидаты (1949), доцент. Қарақалпақ мемлекеттік мұғалімдер [[институт]]ын (1937), Шымбайдағы педагогикалық институтты (1945) бітірген. 1937-1938 жылы мектепте мұғалімі. 1938-1939 жылы Шымбайдағы педагогикалық училищеде оқытушы. 1939—1940 ж. Кеңес Әскері қатарында қызмет етеді. 1940-1942 ж. Шымбай педагогикалық училищесінде мұғалімі, оқу бөлімі меңгерушісі. 1943-1945 жылдары. Қарақалпақ мұғалімдер институтының филология факультетінде аға оқытушы, [[декан]]. 1945-1961 ж. ҚазМҰУ-дың [[аспирант]]ы, осы университетте оқытушы, қазақ және жалпы тіл білімі [[кафедра]]сының меңгерушісі болды.'' [[1961]] жылдан бастап өмірінің ақырына дейін [[Ахмет Байтұрсынұлы|А. Байтұрсынұлы]] атындағы Тіл білімі институтында экспериментальды фонетика бөлімінің меңгерушісі болып істеді. Академик [[Кеңесбаев Ісмет|І.Кеңесбаевтың]] жетекшілігімен "Қазіргі қарақалпақ тілінің [[фонетика]]лық жүйесі" деген тақырыпта кандидаттық [[диссертация]] қорғады. Қазақ және қарақалпақ тілдерінің [[фонетика]]сы жайлы 100-ге тарта [[мақала]]лар және екі-үш [[монография]]ның авторы. == Шығармалары == *Фонетическая система каракалпакского языка. АКД., А., 1949; *Учебник каракалпакского языка для русской школы (5—6кл.). Нукус, 1954; *[[Фонетика]] казахского языка. А., 1969; *Программа no истории и [[Диалектология|диалектологии]]. А., 1970; *[[Вокализм]] казахского языка. А., 1970; *Вопросы казахской [[Фонетика|фонетики]] и [[Фонология|фонологии]]. А., 1971 (авт. бірі); *Қазақ [[фонетика]]сы бойынша [[этюд]]тер. А., 1988.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:1920 жылы туғандар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] [[Санат:1990 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақстан филологтары]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Қазақ тілін зерттеушілер]] hhg2el7ruyg5waudxua7szbraylw4nx 0 210808 3635002 1825841 2026-07-26T05:43:03Z Gliwi 67438 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen von Heimertingen.png]] → [[File:DEU Heimertingen COA.svg]] PNG → SVG 3635002 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Хаймертинген |шынайы атауы = Heimertingen |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Heimertingen COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=2 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=9 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Төменгі Альгой |кестедегі аудан = Төменгі Альгой (аудан){{!}}Төменгі Альгой |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Армин Бауэр |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 13,88 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 579 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1680 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 08335 |пошта индексі = 87751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MN |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 7 78 150 |ортаққордағы санаты = Heimertingen |сайты = http://www.vg-boos.de/ |сайт тілі = de }} '''Хаймертинген''' ({{lang-de|Heimertingen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Швабия (округ)|Швабия]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Төменгі Альгой (аудан)|Төменгі Альгой]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1680 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 13,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 7 78 150''. Муниципалитеттің басшысы — Армин Бауэр. == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.vg-boos.de/ Ресми сайты] {{Бавария аудандары}} {{Германия:Төменгі Альгой ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] 0cdhmknqp5ekjkqboqxdcu4mh2zb84r 3635007 3635002 2026-07-26T06:06:54Z 1nter pares 146705 3635007 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Хаймертинген |шынайы атауы = Heimertingen |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Heimertingen COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=2 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=9 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Төменгі Альгой |кестедегі аудан = Төменгі Альгой (аудан){{!}}Төменгі Альгой |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Армин Бауэр |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 13,88 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 579 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1680 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 08335 |пошта индексі = 87751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = MN |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 7 78 150 |ортаққордағы санаты = Heimertingen |сайты = http://www.vg-boos.de/ |сайт тілі = de }} '''Хаймертинген''' ({{lang-de|Heimertingen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Швабия (округ)|Швабия]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Төменгі Альгой (аудан)|Төменгі Альгой]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1680 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref> Алып жатқан жер аумағы 13,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 7 78 150''. Муниципалитеттің басшысы — Армин Бауэр. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.vg-boos.de/ Ресми сайты] {{Бавария аудандары}} {{Германия:Төменгі Альгой ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] 8iyi5jb3pnqmqo8xwhb2z6s8dzml5yy 0 232266 3634771 1835584 2026-07-25T16:05:36Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634771 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Рапино |шынайы атауы = Rapino |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=42 |lat_min=13 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=11 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Абруццо |кестедегі аймақ = Абруццо |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Кьети (провинция){{!}}Кьети |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1432 |санақ жылы = |тығыздығы = 72 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 0871 |пошта индексі = 66010 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 069071 |ортаққордағы санаты = Rapino |сайты = http://www.rapino.net |сайт тілі = it }} '''Рапино''' ({{lang-it|Rapino}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Абруццо]] әкімшілік аймағына қарасты [[Кьети (провинция)|Кьети]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1432 адамды құрайды. Халық тығыздығы 72 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 66010. Елді мекеннің қамқоршысы — Қасиетті Лаврентий.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 10 тамыз. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.rapino.net Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008115916/http://rapino.net/ |date=2016-10-08 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Кьети провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Абруццо елді мекендері]] bi394hn3f37hul73pfqkfidyv0o33ru 0 233629 3634998 1837278 2026-07-26T03:33:33Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634998 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Ровеньо |шынайы атауы = Rovegno |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=44 |lat_min=35 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=17 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Лигурия |кестедегі аймақ = Лигурия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Генуя (провинция){{!}}Генуя |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Giuseppe Isola |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 43 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 658 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 577 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 13 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 10 |пошта индексі = 16028 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 10052 |ортаққордағы санаты = Rovegno |сайты = http://www.comune.rovegno.ge.it |сайт тілі = it }} '''Ровеньо''' ({{lang-it|Rovegno}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Лигурия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Генуя (провинция)|Генуя]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 577 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 13 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Пошта индексі — 16028. Елді мекеннің қамқоршысы — San Giovanni Battista.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 10 955 033 * Электронды поштасы: comune@comune.rovegno.ge.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.rovegno.ge.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813094252/http://www.comune.rovegno.ge.it/ |date=2006-08-13 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Генуя провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Лигурия елді мекендері]] ld8odp492yx6m1fvim7nbkzfm0f96y7 0 235423 3635004 1838402 2026-07-26T05:56:00Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3635004 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Рокка-Санто-Стефано |шынайы атауы = Rocca Santo Stefano |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=55 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=13 |lon_min=1 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Лацио |кестедегі аймақ = Лацио |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Рим (провинция){{!}}Рим |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 10 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 664 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1034 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 106 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 6 |пошта индексі = 30 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 58089 |ортаққордағы санаты = Rocca Santo Stefano |сайты = http://www.comune.roccasantostefano.rm.it |сайт тілі = it }} '''Рокка-Санто-Стефано''' ({{lang-it|Rocca Santo Stefano}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Лацио]] әкімшілік аймағына қарасты [[Рим (провинция)|Рим]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1034 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 106 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 30. Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Santo Stefano.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 69 567 304 * Электронды поштасы: info@comune.roccasantostefano.rm.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.roccasantostefano.rm.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714170707/http://www.comune.roccasantostefano.rm.it/ |date=2016-07-14 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Рим провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Лацио елді мекендері]] 2udx1pxgpstl1ylqi9opwyyzc7k42i0 0 236112 3635003 1839474 2026-07-26T05:53:39Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3635003 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Рокка-Гримальда |шынайы атауы = Rocca Grimalda |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=44 |lat_min=40 |lat_sec=21 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=38 |lon_sec=58 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Пьемонт |кестедегі аймақ = Пьемонт |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Алессандрия (провинция){{!}}Алессандрия |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Fabio Barisione |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 16 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 280 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1474 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 94 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 143 |пошта индексі = 15078 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 6147 |ортаққордағы санаты = Rocca Grimalda |сайты = http://www.comuneroccagrimalda.it |сайт тілі = it }} '''Рокка-Гримальда''' ({{lang-it|Rocca Grimalda}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Пьемонт]] әкімшілік аймағына қарасты [[Алессандрия (провинция)|Алессандрия]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1474 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 94 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 15078. Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Giacomo il Maggiore.&nbsp; == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 143 873 121 * Электронды поштасы: dilloalcomune@comuneroccagrimalda.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comuneroccagrimalda.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120001910/http://www.comuneroccagrimalda.it/ |date=2008-01-20 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Алессандрия провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Пьемонт елді мекендері]] pdtyjrni90j6fanyiia3iwksirb1jiz 0 238166 3634873 1841203 2026-07-25T20:12:54Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634873 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Ремеделло |шынайы атауы = Remedello |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=17 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=22 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Брешия (провинция){{!}}Брешия |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 21 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 47 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 2996 |санақ жылы = |тығыздығы = 143 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = remedellesi |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 30 |пошта индексі = 25010 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 17160 |ортаққордағы санаты = Remedello |сайты = http://www.comune.remedello.bs.it |сайт тілі = it }} '''Ремеделло''' ({{lang-it|Remedello}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Брешия (провинция)|Брешия]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2996 адамды құрайды. Халық тығыздығы 143 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Пошта индексі — 25010. Елді мекеннің қамқоршысы — San Lorenzo.&nbsp;Жыл сайынғы мерекесі — 10 тамыз. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.remedello.bs.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060204223246/http://www.comune.remedello.bs.it/ |date=2006-02-04 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Брешия провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] l0au8u70upo5fv8j8jmmqoa2yuhkfcw 0 238852 3635098 1841857 2026-07-26T07:54:32Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3635098 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Ронкоферраро |шынайы атауы = Roncoferraro |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=05 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=53 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Мантуя (провинция){{!}}Мантуя |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 63 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6867 |санақ жылы = |тығыздығы = 6867 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = roncoferraresi |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 376 |пошта индексі = 46037 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 20052 |ортаққордағы санаты = Roncoferraro |сайты = http://www.comune.roncoferraro.mn.it |сайт тілі = it }} '''Ронкоферраро''' ({{lang-it|Roncoferraro}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Мантуя (провинция)|Мантуя]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6867 адамды құрайды. Халық тығыздығы 6867 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 63 км² шамасында. Пошта индексі — 46037. Елді мекеннің қамқоршысы — San Giovanni.&nbsp; == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.roncoferraro.mn.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180222003022/http://www.comune.roncoferraro.mn.it/ |date=2018-02-22 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Мантуя провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] 7hastncxwqwg51o7stbuxkolz3q39s5 0 238990 3634996 1842019 2026-07-26T02:46:46Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634996 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Робекко-суль-Навигльо |шынайы атауы = Robecco sul Naviglio |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=26 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=53 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Милан (провинция){{!}}Милан |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 20 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 120 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6174 |санақ жылы = |тығыздығы = 309 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = robecchesi |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 2 |пошта индексі = 20087 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 15184 |ортаққордағы санаты = Robecco sul Naviglio |сайты = http://www.comune.robeccosulnaviglio.mi.it |сайт тілі = it }} '''Робекко-суль-Навигльо''' ({{lang-it|Robecco sul Naviglio}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Милан (провинция)|Милан]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6174 адамды құрайды. Халық тығыздығы 309 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 20087. == Демографиясы == == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.robeccosulnaviglio.mi.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061012205257/http://www.comune.robeccosulnaviglio.mi.it/ |date=2006-10-12 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Милан провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] 50cc9tszsidcpsdc7fcvfi89ablhjmx 0 239244 3635110 1842462 2026-07-26T08:12:48Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3635110 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Роньяно |шынайы атауы = Rognano |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=45 |lat_min=17 |lat_sec=0 |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=5 |lon_sec=0 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Ломбардия |кестедегі аймақ = Ломбардия |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Павия (провинция){{!}}Павия |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Silvio Penati |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 9 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 95 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 499 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 54 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 385 |пошта индексі = 27012 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 18127 |ортаққордағы санаты = Rognano |сайты = http://www.comune.rognano.pv.it |сайт тілі = it }} '''Роньяно''' ({{lang-it|Rognano}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Ломбардия]] әкімшілік аймағына қарасты [[Павия (провинция)|Павия]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 499 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 54 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 27012. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0382 926172 * Электронды поштасы:  info@comune.rognano.pv.it == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.rognano.pv.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927032631/http://www.comune.rognano.pv.it/ |date=2007-09-27 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Павия провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Ломбардия елді мекендері]] 62fns598ekt7934wuiyqmk8rblt5alf 0 240231 3634994 1843055 2026-07-26T00:55:48Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634994 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Рипаботтони |шынайы атауы = Ripabottoni |сурет = |жағдайы = |ел = Италия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=41 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=14 |lon_min=49 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Аймағы |аймағы = Молизе |кестедегі аймақ = Молизе |аудан түрі = Италия әкімшілік бөлінісі{{!}}Провинциясы |ауданы = Кампобассо (провинция){{!}}Кампобассо |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Michele Frenza |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 31 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 695 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 673 |санақ жылы = 2008 |тығыздығы = 22 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = (+39) 874 |пошта индексі = 86040 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = ISTAT коды |сандық идентификаторы = 070058 |ортаққордағы санаты = Ripabottoni |сайты = http://www.comune.ripabottoni.cb.it |сайт тілі = it }} '''Рипаботтони''' ({{lang-it|Ripabottoni}}) — [[Италия]]дағы коммуна, [[Молизе]] әкімшілік аймағына қарасты [[Кампобассо (провинция)|Кампобассо]] провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 673 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Пошта индексі — 86040. == Демографиясы == == Коммуна әкімшілігі == * Телефоны: 0874 847132 == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.comune.ripabottoni.cb.it Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206202147/http://www.comune.ripabottoni.cb.it/ |date=2012-02-06 }} {{ref-it}} * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты {{ref-it}}] {{Кампобассо провинциясы}} {{italy-geo-stub}} [[Санат:Молизе елді мекендері]] nomyqwb9im2r6go2x0ufasn00qo0bje 0 254297 3634784 3125235 2026-07-25T16:35:35Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634784 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Төлеген Айбергенов | image = | imagesize = | caption = | pseudonym = | birthname = | birthdate = {{birth date|1937|3|03}} | birthplace = | deathdate = {{death date and age|1967|3|3|1937|8|29}} | deathplace = [[Нүкіс|Нүкіс қаласы]], [[Қарақалпақстан]], {{UZB}} | occupation = Ақын | nationality = Қазақ|қазақ | period = | genre = Әдебиет | subject = Табиғат, әсемдік, тәлім-тәрбие, махаббат, сағыныш | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''Төлеген Айбергенұлы Айбергенов''' (08.03.1937 , Қоңырат ауданы, [[Қарақалпақстан]], [[Өзбекстан]] - 29.08.1967, [[Нүкіс|Нүкіс қаласы]], [[Қарақалпақстан]], [[Өзбекстан]]) - ақын. ==Биографиясы== Төлеген Айбергенов 1937 жылы 8 наурызда Қаракалпақ елінің Қонырат деген жерінде дүниеге келген. [[Жетіру]] тайпасының [[Табын]] руынан шыққан.<ref>https://m.youtube.com/watch?v=gSQgXzkPoIc&t=6s</ref> 1959 жылы Ташкенттің Низами атындағы педогогика институтының қазақ тілі мен әдебиеті факультетін бітіріп,туған ауылында мұғалімдік қызмет атқарады. ===Балалық шағы=== Низами атындағы Ташкент педагогикалық институтын бітірген (1959). 1959-62 ж. Қоңырат аудындағы орта мектепте мұғалім, 1962-65 ж. Шымкент облысының Сарыағаш ауданындағы кешкі жастар I мектебінде директор. 1965 жылдан Қазақстан Жазушылар одағы жанындағы әдебиетті насихаттау бюросында қызмет істеді. Айбергеновтың өлеңдері республикалық баспасөзде 1957 жылдан жарияланды. Туған жерге деген албырт сағыныш пен мөлдір махаббатқа толы бір топ өлеңдері 1961 жылы шыққан "Жас дәурен" атты топтама жинақта басылды. Отанға, туған елге деген сүйіспеншілігін, замандастарымыздың рухани сезім байлығын, ізгі тілеу, ақ ниетін жарқырата ашқан, қазақ поэзиясында өзіндік жаңа ыррақ, тегеурінді екпін әкелген поэтикалық жыр кітаптары - "Арман сапары" (1963), "Өмірге саяхат" (1965), "Құмдағы мұнаралар" (1968), "Мен саған ғашық едім" (1970), "Аманат" (1975), "Бір тойым бар" (1981), балаларға арналған "Бақшаға саяхат" сурет-кітапшасы (1985) жарық көрді. Сондай-ақ орыс тілінде "Мир созвездья" (1987) деген атпен таңдама-лы өлеңдері аударылып басылды. Айбергеновтың "Ақ ерке, Ақ жайық", "Жаңғырған Маңғыстау", "Қазақстан", "Сені ойладым", "Мені ойла", "Ақ қайыңдар", "Бір тойым бар", т. б. өлеңдеріне жазылған әндер ел арасына кеңінен танымал. Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1974, қайтыс болғаннан кейін). 1997 ж. ақынның "Таңдамалы өлеңдер" жинағы мен ол турапы жазылған "Біргемін мен сендермен" атты естелік кітабы жарық көрді. ===Қазақстанға қоныс аудару=== ===Қайтыс болуы=== *Сағындым жаным, мен сені! *Көркіңді жүрген қуаныш қылып, мендей ме екен бар ағаң, *Шын інім болсаң, бас бұрма, жаным, өсек – ғайбатқа бораған. *Қажет жерінде қатыгездік пен қаталдық керек десек те, *Адамның заңғар ұлылығын сен сағынышымен есепте. *Онсыз сен тіпті тұлпар да болсаң, қосыла алмайсың қатарға *Әуелі әбден сағынып алмай шығушы болма сапарға. *Сағынбай барсаң, теңіз де сенің тебіренбес жастық шағыңдай, *Бұлбұлдың дауысын есіте алмайсың, бауларға кірсең сағынбай. *Сағынбай барсаң, таулар да сенің алдыңнан шықпас асқақтап, *Ойлауың мүмкін дүниені мынау кеткен екен деп тас қаптап… Айтулы толғауды осы бір жерден үзеріміз үзіп алып, әрі-сәрі күйге түстік. Көз жауын алардай жауһарды сындырып алғандай, соның сіздерге тек бөлшегін ұсынғандай пұшайман болдық. Осы бір жырдағы алабұртқан екпін, тау суындай күркіреген қарқын, бірінен-бірі туындап, сытыла шапшыған бұла сөз толқын, буырқана бұлықсып атқыған сезім серпіні үзуге, іркуге келер емес еді, көнер емес еді. Жыр жүйрік. Апшы қуырған асау ағыс. Аяғына дейін жіберіп, ат басын ағытқан осынау бір тұлпар шабысты тек тамашалай бергің келеді. Тамсана бергің келеді. Ақын үніне үн қосып, сөз шығындап жатқың келмейді. Мың құбыл шұғылалы жыр жауһарларын назарларыңызға бірінен-кейін бірін ұсынып, айберен толғауға үнсіз ден қойып отыра бергің келеді, осынау сұңғыла шабысқа қосыла қол шапаттап отыра бергің келеді. Төрт аяғы тең жорға Төлеген жырларын, шашасына шаң жұқпас ақпа жырларға қара сөзбен түсініктер жазып сипаттап, суреттеп жату — бір әурешілік. Қазақтың арнасы кең жыр дариясына сонау алпысыншы жылдар аяғында бір бүйірден апшып келіп, бір ақжал толқын ұрғаны есте. Төлеген — толқын. Арқырап ақжалданып шиыршық атып келген толқын. == Айбергенов құрметіне == * Оңтүстік Қазақстан облысы Темірлан ауылындағы орталық көшелердің біріне ақынның есімі берілген. * Оңтүстік Қазақстан облыс орталығы – Шымкент қаласындағы, сондай-ақ [[Сарыағаш]] қаласындағы көшелер оның есімімен аталады. * Оңтүстік Қазақстан облысының аудан, қалаларындағы бірнеше мектептер ақын есімімен аталады. * 2001 жылы әкімдіктің қаулысымен [[Астана]] қаласының N16 орта мектебіне ақынның есімі берілді. 2007 жылы 23 желтоқсанда осы оқу орны басшылығының бастамасымен мұнда Төлеген Айбергеновтің өмірі мен шығармашылығына арналған мемориалдық мұражай ашылды. * Ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы «Айбергенов әлемі» деректі фильмі, оның өлеңдері мен әндеріне бейнероликтер түсірілді. == Сілтемелер == * [http://lit.kz/kz/books/aibergenov-tolegen Төлеген Айберген шығармалары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213013548/http://lit.kz/kz/books/aibergenov-tolegen |date=2012-02-13 }} == Дереккөздер == <references/> {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ақындар]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] tw18sx7vst8996507zuv2uxnyo20fhg 0 281223 3634973 1849596 2026-07-25T23:16:04Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634973 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = аудан |қазақша атауы = Риба-де-Анкора |шынайы атауы = Riba de Âncora |сурет = |жағдайы = |ел = Португалия |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir=N |lat_deg=41 |lat_min=48 |lat_sec=39 |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=49 |lon_sec=4 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Солтүстік аймақ (аймақ){{!}}Солтүстік аймақ |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі |ауданы = Виана-ду-Каштелу (округ){{!}}Виана-ду-Каштелу |кестедегі аудан = |қауым түрі = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті |қауым = Каминья |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8,57 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 778 |санақ жылы = 2001 |тығыздығы = 90,8 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +0 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.jf-ribadeancora.com |сайт тілі = }} '''Риба-де-Анкора''' ({{lang-pt|Riba de Âncora}}) — [[Португалия]]дағы аудан (фрегезия), [[Виана-ду-Каштелу (округ)|Виана-ду-Каштелу]] округінің құрамына кіреді. [[Каминья]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның [[Солтүстік аймақ (аймақ)|Солтүстік аймақ]] регионына қарасты [[Минью-Лима (субаймақ)|Минью-Лима]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,57 км² шамасында. Халық тығыздығы — 90,8 адам/км². == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Минью]] провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.jf-ribadeancora.com Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120129222304/http://www.jf-ribadeancora.com/ |date=2012-01-29 }} {{Каминья муниципалитетінің аудандары}} {{portugal-geo-stub}} [[Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері]] 1k4pv2xkmau6na7lvzv4a8e9dmij9x5 4 491233 3635134 3634639 2026-07-26T09:00:35Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3635134 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35510]||623||26||18||263||28||3||34365||8||0||176||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28572]||275||6||9||1309||42||7||26222||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2885]||273||7||6||377||8||15||2185||0||4||10||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1180]||37||0||0||11||17||0||1104||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 472]||15||0||7||36||6||1||390||0||0||17||0||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] ckvlujh2fib9v5wh2m7s3rzqnsc2z6o 4 492279 3634702 3634225 2026-07-25T12:01:30Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3634702 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2698}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:1779}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 3 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1290}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:357}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 5 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:282}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:279}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 7 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 8 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:190}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 9 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:176}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 10 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:144}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 11 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 12 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:109}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 13 || [[User:Зилола Садирханова|Зилола Садирханова]] || [[Special:Contributions/Зилола Садирханова|{{formatnum:108}}]] || {{Permissions|Зилола Садирханова}} |- | 14 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 15 || [[User:Жайсанкүл|Жайсанкүл]] || [[Special:Contributions/Жайсанкүл|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Жайсанкүл}} |- | 16 || [[User:Тілдер бөлімі|Тілдер бөлімі]] || [[Special:Contributions/Тілдер бөлімі|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|Тілдер бөлімі}} |- | 17 || [[User:Акмарал Абдрашидовна|Акмарал Абдрашидовна]] || [[Special:Contributions/Акмарал Абдрашидовна|{{formatnum:97}}]] || {{Permissions|Акмарал Абдрашидовна}} |- | 18 || [[User:Туғанай Сламгазина|Туғанай Сламгазина]] || [[Special:Contributions/Туғанай Сламгазина|{{formatnum:97}}]] || {{Permissions|Туғанай Сламгазина}} |- | 19 || [[User:KoishibaevaA|KoishibaevaA]] || [[Special:Contributions/KoishibaevaA|{{formatnum:92}}]] || {{Permissions|KoishibaevaA}} |- | 20 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:91}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 21 || [[User:Омарбек Мөлдір|Омарбек Мөлдір]] || [[Special:Contributions/Омарбек Мөлдір|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Омарбек Мөлдір}} |- | 22 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:64}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 23 || [[User:Uzsport|Uzsport]] || [[Special:Contributions/Uzsport|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Uzsport}} |- | 24 || [[User:Айжан Утепбаева|Айжан Утепбаева]] || [[Special:Contributions/Айжан Утепбаева|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Айжан Утепбаева}} |- | 25 || [[User:Aigerim Tlepova|Aigerim Tlepova]] || [[Special:Contributions/Aigerim Tlepova|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Aigerim Tlepova}} |- | 26 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 27 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Coffee86}} |- | 28 || [[User:Алмас Нурмаш|Алмас Нурмаш]] || [[Special:Contributions/Алмас Нурмаш|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Алмас Нурмаш}} |- | 29 || [[User:Dostoevskykz|Dostoevskykz]] || [[Special:Contributions/Dostoevskykz|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Dostoevskykz}} |- | 30 || [[User:Lucky2704|Lucky2704]] || [[Special:Contributions/Lucky2704|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Lucky2704}} |- | 31 || [[User:Нұржанар Хатимуллақызы|Нұржанар Хатимуллақызы]] || [[Special:Contributions/Нұржанар Хатимуллақызы|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Нұржанар Хатимуллақызы}} |- | 32 || [[User:Мейрамггүл Жүманбетова|Мейрамггүл Жүманбетова]] || [[Special:Contributions/Мейрамггүл Жүманбетова|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Мейрамггүл Жүманбетова}} |- | 33 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 34 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Wikuiser}} |- | 35 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 36 || [[User:Орын Толғанай|Орын Толғанай]] || [[Special:Contributions/Орын Толғанай|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Орын Толғанай}} |- | 37 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 38 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 39 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 40 || [[User:Qanattan|Qanattan]] || [[Special:Contributions/Qanattan|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Qanattan}} |- | 41 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 42 || [[User:Kazman322|Kazman322]] || [[Special:Contributions/Kazman322|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Kazman322}} |- | 43 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 44 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 45 || [[User:Еркежан Сейтқазы|Еркежан Сейтқазы]] || [[Special:Contributions/Еркежан Сейтқазы|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Еркежан Сейтқазы}} |- | 46 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 47 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 48 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 49 || [[User:Nos9877|Nos9877]] || [[Special:Contributions/Nos9877|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Nos9877}} |- | 50 || [[User:Малика Назарова|Малика Назарова]] || [[Special:Contributions/Малика Назарова|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Малика Назарова}} |- | 51 || [[User:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] || [[Special:Contributions/Қатысушы Апельсин|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Қатысушы Апельсин}} |- | 52 || [[User:~2026-33897-00|~2026-33897-00]] || [[Special:Contributions/~2026-33897-00|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|~2026-33897-00}} |- | 53 || [[User:Yessentaikyzy|Yessentaikyzy]] || [[Special:Contributions/Yessentaikyzy|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Yessentaikyzy}} {{/end}} 6ftxhaltfcfqqsxdoecbbxnq2sxq0vn 0 492799 3634770 3460767 2026-07-25T15:11:06Z ~2026-41423-74 183829 3634770 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы | Name = Уругвай | Badge = Uruguay football association.gif| Nickname = ''La Celeste Olímpica (Көгілдір олимпиадалық аспан)''<br /> ''La Celeste (Аспанды-көгілдір)''| Association = [[Уругвай футбол қауымдастығы]] | Confederation = [[КОНМЕБОЛ]] | Coach = | Captain = | Most caps = [[Макси Перейра]] (124) | Top scorer = [[Луис Суарес]] (49)<ref>{{cite web|url=http://www.ovaciondigital.com.uy/futbol/maxi-pereira-record-seleccion.html|title=«Mono» récord |author=Martín Abreu|date=2016-06-06. 2016|publisher=ovaciondigital.com.uy|lang=es|accessdate=2016-06-06}}</ref> | Home stadium = [[Сентенарио (стадион)|Сентенарио]] | FIFA Rank = 11 <small>(18.07.2024)</small> | | pattern_la1 =_uru18h | pattern_b1 =_uru18h | pattern_ra1 =_uru18h | pattern_sh1 = | pattern_so1 =_uru18h | leftarm1 =FFFFFF | body1 =FFFFFF | rightarm1 =FFFFFF | shorts1 =000000 | socks1 =000000 | pattern_la2 =_uru18a | pattern_b2 =_uru18a | pattern_ra2 =_uru18a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 =FFFFFF | body2 =FFFFFF | rightarm2 =FFFFFF | shorts2 =FFFFFF | socks2 =FFFFFF| First game = {{flagicon|Uruguay}} Уругвай 2:3 {{flagicon|Argentina}}<br />([[Монтевидео]], [[Уругвай]]; [[16 мамыр]] [[1901 жыл|1901]]) | Largest win = {{flagicon|Uruguay}} Уругвай 9:0 {{flagicon|Bolivia}}<br />([[Лима]], [[Перу]]; [[6 қараша]] [[1927 жыл|1927]]) | Largest loss = {{flagicon|Uruguay}} Уругвай 0:6 {{flagicon|Argentina}}<br />([[Монтевидео]], [[Уругвай]]; [[20 шілде]] [[1902 жыл|1902]]) | World cup apps = 11 | World cup first = 1930 | World cup best = Чемпиондар, [[Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі|1930]] және [[Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі|1950]] | Regional name = [[Футболдан Америка кубогы|Америка кубогы]] | Regional cup apps = 39 | Regional cup first = [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1916|1916]] | Regional cup best = Чемпиондар, [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1916|1916]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1917|1917]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1920|1920]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1923|1923]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1924|1924]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1926|1926]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1935|1935]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1942|1942]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1956|1956]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1959 (Эквадор)|1959 (2)]], [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1967|1967]], [[Футболдан Америка кубогы 1983|1983]], [[Футболдан Америка кубогы 1987|1987]], [[Футболдан Америка кубогы 1995|1995]], [[Футболдан Америка кубогы 2011|2011]] }} '''Уругвай Ұлттық футбол құрама командасы''' ({{lang-es|Selección de fútbol de Uruguay}}) — [[Уругвай]]ды халықаралық матчтар мен [[футбол]]дан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы [[Уругвай футбол қауымдастығы]]ның қол астында бақылауда болады. Қауымдастық 1923 жылдан [[ФИФА]] мүшесі болса, 1916 жылдан бастап [[КОНМЕБОЛ]] мүшесі болып келеді. ==Жетістіктері== *'''Әлем чемпионы:''' 1930, 1950 *'''Әлем чемпионатында 4-орын:''' 1954, 1970, 2010 *'''Оңтүстік Америка чемпионы:''' — 1916, 1917, 1920, 1923, 1924, 1926, 1935, 1942, 1956, 1959 (II), 1967, 1983, 1987, 1995, 2011 *'''Оңтүстік Американың күміс жүлдегері''' — 1919, 1927, 1939, 1941, 1989, 1999 *'''Оңтүстік Американың қола жүлдегері''' — 1921, 1922, 1929, 1947, 1953, 1957, 2004 *'''Олимпиада чемпионы''' — 1924, 1928 *'''Әлем чемпиондарының алтын кубогы:''' 1980 == Ірі турнирлерде == === Әлем чемпионаттары === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !colspan=9|Әлем чемпионаты ! colspan="8" |Іріктеу |- !width=100|Жыл !width=150|Раунд !width=60|Орын !width=20|О !width=20|Ж !width=20|Т !width=20|Ж !width=20|СД !width=20|ЖД !Жыл !width=20|О !width=20|Ж !width=20|Т !width=20|Ж !width=20|СД !width=20|ЖД !Орын |-bgcolor=Gold |style="border: 3px solid red"|{{ту|Уругвай}} 1930||'''Чемпион'''||'''1'''|| colspan="2" |'''4'''||'''0'''||'''0'''||'''15'''||'''3''' | colspan="8" |Алаң иелері |- |{{ту|Италия}} 1934|| colspan="8" rowspan="2" |Бас тартты | colspan="8" |Чемпион ретінде |- |{{ту|Франция}} 1938 | colspan="8" | |-bgcolor=Gold |{{ту|Бразилия}} 1950||'''Чемпион'''||'''1'''||'''4'''|| rowspan="2" |'''3'''||'''1'''||'''0'''||'''15'''||'''5''' | colspan="8" | |-bgcolor=LemonChiffon |{{ту|Швейцария}} 1954||'''4 орын'''||'''4'''||'''5'''||'''0'''||'''2'''||'''16'''||'''9''' | colspan="8" |Чемпион ретінде |- |{{ту|Швеция}} 1958|| colspan="8" |''Іріктеуден өте алмады'' |{{ту|Швеция}} 1958 |4 |2 |1 |1 |4 |6 |2/3 |- |{{ту|Чили}} 1962||Топтық турнир||13||3|| rowspan="2" |1||0||2||4||6 |{{ту|Чили}} 1962 |2 |1 |1 |0 |3 |2 |1/2 |- |{{ту|Англия}} 1966||1/4 финал||7||4||2||1||2|| rowspan="2" |5 |{{ту|Англия}} 1966 |4 |4 |0 |0 |11 |2 |1/2 |-bgcolor=LemonChiffon |{{ту|Мексика}} 1970||'''4 орын'''||'''4'''||'''6'''||'''2'''|| rowspan="2" |'''1'''||'''3'''||'''4''' |{{ту|Мексика}} 1970 |4 |3 |1 |0 |5 |0 |1/3 |- |{{ту|Германия}} 1974||Топтық турнир||13||3||0||2||1||6 |{{ту|Германия}} 1974 |4 |2 |1 |1 |6 |2 |1/3 |- |{{ту|Аргентина}} 1978|| colspan="8" rowspan="2" |''Іріктеуден өте алмады'' |{{ту|Аргентина}} 1978 |4 |1 |2 |1 |5 |4 |2/3 |- |{{ту|Испания}} 1982 |{{ту|Испания}} 1982 |4 |1 |2 |1 |5 |5 |2/3 |- |{{ту|Мексика}} 1986|| rowspan="2" |1/8 финал|| rowspan="2" |16|| rowspan="2" |4||0||2|| rowspan="2" |2|| rowspan="2" |2||8 |{{ту|Мексика}} 1986 |4 |3 |0 |1 |6 |4 |1/3 |- |{{ту|Италия}} 1990|| colspan="2" |1||5 |{{ту|Италия}} 1990 |4 |3 |0 |1 |7 |2 |1/3 |- |{{ту|АҚШ}} 1994|| colspan="8" rowspan="2" |''Іріктеуден өте алмады'' |{{ту|АҚШ}} 1994 |8 |4 |2 |2 |10 |7 |3/5 |- |{{ту|Франция}} 1998 |{{ту|Франция}} 1998 |16 |6 |3 |7 |18 |21 |7/9 |- |{{ту|Оңтүстік Корея}}{{ту|Жапония}} 2002||Топтық турнир||26||3||0||2||1||4||5 |{{ту|Оңтүстік Корея}}{{ту|Жапония}} 2002 |20 |8 |6 |6 |22 |14 |5/10 |- |{{ту|Германия}} 2006|| colspan="8" |''Іріктеуден өте алмады'' |{{ту|Германия}} 2006 |20 |7 |7 |6 |24 |29 |5/10 |-bgcolor=LemonChiffon |{{ту|ОАР}} 2010||'''4 орын'''||'''4'''||'''7'''||'''3'''|| colspan="2" |'''2'''||'''11'''||'''8''' |{{ту|ОАР}} 2010 |20 |7 |7 |6 |30 |21 |5/10 |- | {{ту|Бразилия}} 2014|| 1 / 8 финал |1/8 финал||12||4||2|| rowspan="2" |0||2||4||6 |{{ту|Бразилия}} 2014 |18 |8 |5 |5 |30 |25 |5/9 |- |{{ту|Ресей}} 2018||1/4 финал||5||5||4||1||7||3 |{{ту|Ресей}} 2018 |18 |9 |4 |5 |32 |20 |2/10 |- |{{ту|Катар}} 2022||Топтық турнир||20||3||1||1||1||2||2 |{{ту|Катар}} 2022 |18 |8 |4 |6 |22 |22 |3/10 |- !'''Барлығы'''!!'''14/22'''!!'''2 титул'''!!'''59'''!!'''25'''!!'''13'''!!'''21'''!!'''89'''!!'''76''' !Барлығы !172 !77 !46 !49 !234 !186 !- |- |} === Америка кубогы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=100|Жыл !width=150|Раунд !width=60|Орын !width=20|О !width=20|Ж !width=20|Т !width=20|Ж !width=20|СД !width=20|ЖД |- style="background:Gold;" | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1916|1916]]|| '''Чемпион'''|| '''1''' || '''3''' || '''2''' || '''1''' || '''0''' || '''6''' || '''1''' |- style="background:Gold;" | style="border: 3px solid red;"|{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1917|1917]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''3''' || '''3''' || '''0''' || '''0''' || '''9''' || '''0''' |- style="background:Silver;" | {{flagicon|Brazil|1889}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1919|1919]]|| '''Финалист''' || '''2''' || '''4''' || '''2''' || '''1''' || '''1''' || '''7''' || '''5''' |- style="background:Gold;" | {{flagicon|Chile}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1920|1920]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''3''' || '''2''' || '''1''' || '''0''' || '''9''' || '''2''' |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1921|1921]]|| 3-орын || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 3 || 4 |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Brazil|1889}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1922|1922]]|| 3-орын || 3 || 4 || 2 || 1 || 1 || 3 || 1 |- style="background:Gold;" | style="border: 3px solid red;"|{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1923|1923]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''3''' || '''3''' || '''0''' || '''0''' || '''6''' || '''1''' |- style="background:Gold;" | style="border: 3px solid red;"|{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1924|1924]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''3''' || '''2''' || '''1''' || '''0''' || '''8''' || '''1''' |- | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1925|1925]]|| colspan="8" |''Қатыспады'' |- style="background:Gold;" | {{flagicon|Chile}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1926|1926]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''4''' || '''4''' || '''0''' || '''0''' || '''17''' || '''2''' |- style="background:Silver;" | {{flagicon|Peru|1825}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1927|1927]]|| '''Финалист''' || '''2''' || '''3''' || '''2''' || '''0''' || '''1''' || '''15''' || '''3''' |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1929|1929]]|| 3-орын || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 6 |- style="background:Gold;" | {{flagicon|Peru|1825}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1935|1935]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''3''' || '''3''' || '''0''' || '''0''' || '''6''' || '''1''' |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1937|1937]]|| 3-орын || 3 || 5 || 2 || 0 || 3 || 11 || 14 |- style="background:Silver;" | {{flagicon|Peru|1825}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1939|1939]]|| '''Финалист''' || '''2''' || '''4''' || '''3''' || '''0''' || '''1''' || '''13''' || '''5''' |- style="background:Silver;" | {{flagicon|Chile}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1941|1941]]|| '''Финалист''' || '''2''' || '''4''' || '''3''' || '''0''' || '''1''' || '''10''' || '''1''' |- style="background:Gold;" | style="border: 3px solid red;"|{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1942|1942]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''6''' || '''6''' || '''0''' || '''0''' || '''21''' || '''2''' |- style="background:#9acdff;" | {{flagicon|Chile}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1945|1945]]|| 4 орын || 4 || 6 || 3 || 0 || 3 || 14 || 6 |- style="background:#9acdff;" | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1946|1946]]|| 4 орын || 4 || 5 || 2 || 0 || 3 || 11 || 9 |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Ecuador}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1947|1947]]|| 3-орын || 3 || 7 || 5 || 0 || 2 || 21 || 8 |- | {{flagicon|Brazil|1889}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1949|1949]]|| 6-орын || 6 || 7 || 2 || 1 || 4 || 14 || 20 |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Peru|}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1953|1953]]|| 3-орын || 3 || 6 || 3 || 1 || 2 || 15 || 6 |- style="background:#9acdff;" | {{flagicon|Chile}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1955|1955]]|| 4 орын || 4 || 5 || 2 || 1 || 2 || 12 || 12 |- style="background:Gold;" | style="border: 3px solid red;"|{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1956|1956]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''5''' || '''4''' || '''1''' || '''0''' || '''9''' || '''3''' |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Peru|}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1957|1957]]|| 3-орын || 3 || 6 || 4 || 0 || 2 || 15 || 12 |- | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1959 (Аргентина)|1959]]|| 6-орын || 6 || 6 || 2 || 0 || 4 || 15 || 14 |- style="background:Gold;" | {{flagicon|Ecuador}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1959 (Эквадор)|1959]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''4''' || '''3''' || '''1''' || '''0''' || '''13''' || '''1''' |- | {{flagicon|Bolivia}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1963|1963]]|| colspan="8" |''Қатыспады'' |- style="background:Gold;" | style="border: 3px solid red;"|{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1967|1967]]|| '''Чемпион''' || '''1''' || '''5''' || '''4''' || '''1''' || '''0''' || '''13''' || '''2''' |- style="background:#9acdff;" | [[Футболдан Америка кубогы 1975|1975]]|| 4 орын || 4 || 2 || 1 || 0 || 1 || 1 || 3 |- | [[Футболдан Америка кубогы 1979|1979]]|| Топтық турнир || 6 || 4 || 1 || 2 || 1 || 5 || 5 |- style="background:Gold;" | [[Футболдан Америка кубогы 1983|1983]]|| '''[[Футболдан Америка кубогы 1983|Чемпион]]''' || '''1''' || '''8''' || '''5''' || '''2''' || '''1''' || '''12''' || '''6''' |- style="background:Gold;" | {{flagicon|ARG}} [[Футболдан Америка кубогы 1987|1987]]|| '''[[Футболдан Америка кубогы 1987|Чемпион]]''' || '''1''' || '''2''' || '''2''' || '''0''' || '''0''' || '''2''' || '''0''' |- style="background:Silver;" | {{flagicon|Brazil}} [[Футболдан Америка кубогы 1989|1989]]|| '''Финалист''' || '''2''' || '''7''' || '''4''' || '''0''' || '''3''' || '''11''' || '''3''' |- | {{flagicon|Chile}} [[Футболдан Америка кубогы 1991|1991]]|| Топтық турнир || 5 || 4 || 1 || 3 || 0 || 4 || 3 |- | {{flagicon|Ecuador}} [[Футболдан Америка кубогы 1993|1993]]|| 1/4 финал || 6 || 4 || 1 || 2 || 1 || 5 || 5 |- style="background:Gold;" | style="border: 3px solid red;"|{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан Америка кубогы 1995|1995]]|| '''[[Футболдан Америка кубогы 1995|Чемпион]]''' || '''1''' || '''6''' || '''4''' || '''2''' || '''0''' || '''11''' || '''4''' |- | {{flagicon|Bolivia}} [[Футболдан Америка кубогы 1997|1997]]|| Топтық турнир || 9 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 2 |- style="background:Silver;" | {{flagicon|Paraguay}} [[Футболдан Америка кубогы 1999|1999]]|| '''[[Футболдан Америка кубогы 1999|Финалист]]''' || '''2''' || '''6''' || '''1''' || '''2''' || '''3''' || '''4''' || '''9''' |- style="background:#9acdff;" | {{flagicon|Colombia}} [[Футболдан Америка кубогы 2001|2001]]|| 4 орын || 4 || 6 || 2 || 2 || 2 || 7 || 7 |- style="background:#c96;" | {{flagicon|Peru|}} [[Футболдан Америка кубогы 2004|2004]]|| 3-орын || 3 || 6 || 3 || 2 || 1 || 12 || 10 |- style="background:#9acdff;" | {{flagicon|Venezuela}} [[Футболдан Америка кубогы 2007|2007]]|| 4 орын || 4 || 6 || 2 || 2 || 2 || 8 || 9 |- style="background:Gold;" | {{flagicon|Argentina}} [[Футболдан Америка кубогы 2011|2011]]|| '''[[Финал Кубка Америки по футболу 2011|Чемпион]]''' || '''1''' || '''6''' || '''3''' || '''3''' || '''0''' || '''9''' || '''3''' |- | {{flagicon|Chile}} [[Футболдан Америка кубогы 2015|2015]]|| 1/4 финал || 7 || 4 || 1 || 1 || 2 || 2 || 3 |- | {{flagicon|United States}} [[Футболдан Америка кубогы 2016|2016]]|| Топтық турнир || 11 || 3 || 1 || 0 || 2 || 4 || 4 |- | {{flagicon|Brazil}} [[Футболдан Америка кубогы 2019|2019]]|| rowspan=2| 1/4 финал || 6 || 4 || 2 || 2 || 0 || 7 || 2 |- | {{flagicon|Brazil}} [[Футболдан Америка кубогы 2021|2021]]|| 5 || 5 || 2 || 2 || 1 || 4 || 2 |- |- style="background:#c96;" | {{flagicon|United States}} [[Футболдан Америка кубогы 2024|2024]]|| 3-орын || 3 || 6 || 3 || 2 || 1 || 11 || 4 |- ! Барлығы || 15 титул || 46/48 || 212 || 115 || 40 || 57 || 421 || 226 |} ==Рекордшылар== [[2018 жыл]], [[сәуір]] === Ардагерлер === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !width="20"|№ !width="200"|Ойыншы !width="100"|жж !width="40"|Матч !width="40"|Гол |- |1 ||align=left|'''[[Макси Перейра|Максимильяно Перейра]]'''|| 2005—2026|| 124 || 3 |- |2 ||align=left|[[Диего Годин|'''Диего Годин''']]|| 2005—2026|| 115 || 8 |- |3 ||align=left|[[Диего Форлан]]|| 2002—2014 || 112 || 36 |- |4 ||align=left|[[Кристиан Родригес|'''Кристиан Родригес''']]|| 2003—2026 || 104 || 11 |- |5 ||align="left" |[[Эдинсон Кавани|'''Эдинсон Кавани''']]|| 2008—2026|| 100 || 42 |- |6 ||align="left" |[[Луис Суарес|'''Луис Суарес''']]|| 2007—2026 || 97 || 50 |- |rowspan=2|7 ||align=left|[[Диего Лугано]]|| 2003—2014 || 96 || 9 |- |align=left|'''[[Фернандо Муслера]]'''|| 2009—2026|| 96 || 0 |- |9 ||align=left|[[Диего Перес]]|| 2001—2014 || 91 || 2 |- |10 ||align=left|'''[[Эхидио Аревало Риос]]'''|| 2006—2026 || 90 || 0 |- |11 ||align=left|[[Альваро Перейра]]|| 2008—2016 || 81 || 7 |- |} === Мергендер === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !width="20"|№ !width="200"|Ойыншы !width="100"|жж !width="40"|Гол !width="40"|Матч |- |1 ||align=left|[[Луис Суарес|'''Луис Суарес''']]|| 2007—2026|| 50 || 97 |- |2 ||align=left|[[Эдинсон Кавани|'''Эдинсон Кавани''']]|| 2008—2026 || 42 || 100 |- |3 ||align=left|[[Диего Форлан|Диего Форлан]]|| 2002—2014 || 36 || 112 |- |4 ||align=left|[[Эктор Скароне]]|| 1917—1930 || 31 || 52 |- |5 ||align=left|[[Анхель Романо]]|| 1911—1927 || 28 || 69 |- |6 ||align=left|[[Оскар Мигес]]|| 1950—1958 || 27 || 39 |- |7 ||align=left|[[Себастьян Абреу|Себастьян Абреу]]|| 1997—2012 || 26 || 72 |- |8 ||align=left|[[Педро Петроне]]|| 1924—1930 || 24 || 29 |- |rowspan=2|9 ||align=left|[[Фернандо Морена]]|| 1971—1983 || 22 || 53 |- |align=left|[[Карлос Агилера]]|| 1983—1997 || 22 || 64 |} ==Cоңғы 20 жылдағы бапкерлері== *1998—2000: {{Flagicon|Уругвай}} Виктор Пуа *2000—2001: {{Flagicon|Аргентина}} Даниэль Пассарелла *2001—2003: {{Flagicon|Уругвай}} Виктор Пуа *2003—2004: {{Flagicon|Уругвай}} Хуан Рамон Карраско *2004—2006: {{Flagicon|Уругвай}} Хорхе Фоссати *2006—2026: {{Flagicon|Уругвай}} Оскар Вашингтон Табарес == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ==Cілтемелер== *[http://www.seleccionuruguayadefutbol.com/ Уругвай.футбол.ком] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808170051/http://seleccionuruguayadefutbol.com/ |date=2018-08-08 }} {{Футболдан әлем чемпиондары}} {{Футболдан Америка кубогы жеңімпаздары}} {{Оңтүстік Америка Ұлттық футбол құрама командалары құрамы}} [[Санат:Уругвай Ұлттық футбол құрамасы]] m6gxcrsrq417j1jff4qcdts8h6cs6vd 5 493559 3634732 3634698 2026-07-25T13:14:29Z Kvazimodo 124458 /* Рұқсат сұрау 2 */ Жауап беру 3634732 wikitext text/x-wiki == Рұқсат сұрау == Сәлем! AWB құралын қолдануға рұқсат сұраймын. Онымен, мысалы: [[Үлгі:футбол AUS]], сияқты үлгілер жасап, футбол туралы мақалаларды жазу оңайрақ болады. Алдын-ала рахмет! --[[Қатысушы:Әлинұр|Сәбиттің Әлинұры]] ([[Қатысушы талқылауы:Әлинұр|талқ]]) 02:13, 2013 ж. тамыздың 2 (ALMT) ==Бізге де рұқсат берсеңіз== Сәлем! Уикипедиядағы жұмыстарымды шыңдау үшін, атқарып отырған әрекеттер сапасын арттыру мақсатында AWB құралын қолдануға рұқсат сұраймын. --[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 00:51, 2013 ж. желтоқсанның 1 (ALMT)]] == Рұқсат == Ассалаумағалейкүм!!! AutoWikiBrowser құралын қолдануға рұқсат сұраймын. . --[[Қатысушы:Amankel&#39;dy|Amankel&#39;dy]] ([[Қатысушы талқылауы:Amankel&#39;dy|талқ]]) 20:48, 2014 ж. қаңтардың 8 (ALMT) : Рұқсат берілді. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>]][[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|Tan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' 16:53, 2014 ж. қаңтардың 11 (ALMT) == AWB == Ассалаумағалейкүм! AutoWikiBrowser құралын қолдануға рұқсат сұраймын.--[[Қатысушы:Zhaksilik|Zhaksilik]] ([[Қатысушы талқылауы:Zhaksilik|талқылауы]]) 14:36, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) :{{@|Zhaksilik}} [[Арнайы:Diff/2254144|рұқсат берілді!]]. Енді бақылауда боласыз. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 14:40, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) == Ботыма рұқсат == [[Қатысушы:Batyrbekbot]] ботыма рұқсат берсеңіздер деген тілек. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:07, 2016 ж. қаңтардың 24 (ALMT) :{{@|Batyrbek.kz}} [[Арнайы:Diff/2397175|рұқсат берілді!]]. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:23, 2016 ж. қаңтардың 26 (ALMT) == AmanBot == {{u|AmanBot}} ботыма рұқсат сұраймын --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 22:31, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) :{{@|Мұхамеджан Амангелді}} сенде админсің біреудің рұқсатынсыз, ол бетті сенде өңдей аласың. Бірақ өте абай бол ботпен AWB қолдану көп беттерді әп сәтте бұзып шығады. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 23:49, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) ::Ботқа рұқсат қажет деп тұр ғой--<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 23:51, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) :::{{Дәйексөз|Мұндағы қатысушылар жартылай-автоматты түрде, ал боттар автоматты түрде өңдеу жасай алады. Сондықтан бот иелеріне мұқият болған абзал.}} деп тұр. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 00:01, 2016 ж. тамыздың 27 (+06) == AutoWikiBrowser пайдалану құқығы == Қайырлы күн! Қазақша Уикипедиядағы жасап жатқан жұмыстарымды жеңілдету мақсатында маған AutoWikiBrowser пайдалану құқығын берулеріңізді сұраймын. Рақмет -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:50, 2024 ж. маусымның 15 (+05) :Бот бар ма? Болса соған рұқсат берейін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:56, 2024 ж. маусымның 15 (+05) ::[[Қатысушы:Chandlerriggs5]] деген бот құқығы жоқ болып табылатын екінші аккаунтым бар, соған бот құқығын беріп, сосын AutoWikiBrowser пайдалану құқығын да берсеңіз -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:37, 2024 ж. маусымның 17 (+05) :::{{@|Kasymov}} жауабыңызды күтемін. [[Уикипедия:Бот дәрежесіне сұраныс#Chandlerriggs5|Осы жерде]] бот дәрежесіне сұраныс жасадым -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 14:44, 2024 ж. маусымның 22 (+05) :{{@|Nurtenge}} Ботты Нұрлан мен Батырбек мырзалар береді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:12, 2024 ж. маусымның 23 (+05) ::{{@|Kasymov}} дайын, [[Қатысушы:Chandlerriggs5]] боттар қатарында -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:31, 2024 ж. маусымның 24 (+05) :::Дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:06, 2024 ж. маусымның 25 (+05) == AutoWikiBrowser пайдалануға рұқсат сұрау == Бот жүргізбеймін [[Қатысушы:Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат сұраймын [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 21:28, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) :@[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] қостым, бірақ абайлап қолданыңыз, бүлдіріп бастасаңыз қайтадан алып тасаймын. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 14:51, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]] мені CheckPage ке қостыңыз, бірақ CheckPageJSON-де атым жоқ. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:58, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) <s>:::@[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] қостым <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:44, 2026 ж. наурыздың 27 (+05)</s> == Рұқсат сұрау == [[User:Kvazimodo|Маған]] және менің [[User:JigildikBot|ботыма]] рұқсат беруіңізді сұраймын. Сенімді қатысушымын. Көп болған жағдайда бот арқылы жасаймын. Қазірге санаттарға мақалаларды біріктіріп шығайын деп отырмын. Рақмет! --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 19:39, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]], @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]. --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 19:40, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) ::Кеш жарық! Ботпен тіркеліңіз, сосын Батырбек мырзаға шықсаңыз болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:30, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]], [[User:JigildikBot|JigildikBot]]-қа ([[Арнайы:Үлесі/JigildikBot|үлесі]]) AWB қолдануға рұқсат беріп қоймайсыз ба, мақалаларға категорияларға жинап жатырмын. Қазір Toolforge арқылы жасап жатырмын, бірақ ол AWB-ға қарағанда көбірек уақыт алып тұр. Алдағы уақытта бот туы үшін де сұраныс берем. --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 14:12, 2026 ж. шілденің 24 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]. --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 14:15, 2026 ж. шілденің 24 (+05) :::@[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] қостым <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 16:54, 2026 ж. шілденің 25 (+05) ::::@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]], [[Уикипедия:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON]] бетіне қосып қоя аласыз ба? --[[Қатысушы:Kvazimodo|Kvazimodo]] ([[Қатысушы талқылауы:Kvazimodo|талқылау]]) 18:14, 2026 ж. шілденің 25 (+05) 1um9tu4uraue9etvkjlwrbjaoih4m7p 0 528978 3634847 3613651 2026-07-25T17:42:39Z ~2026-41435-04 183834 Мәлімет қостым 3634847 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Камилла Талғатова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Kairat Ayrad |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |- |53 |MAG'AN QARA |Жанар Дугалова |Ne1tron |- |} ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] ro0ta0szno3eypi2z2t64qmg9wy0f0p 3634851 3634847 2026-07-25T17:47:09Z ~2026-41435-04 183834 Мәлімет қостым 3634851 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Камилла Талғатова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Kairat Ayrad |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |- |53 |MAG'AN QARA |Жанар Дугалова |Ne1tron |2025 |- |} ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] hjpkzeez5ogqu4bzdtf6pz73nsqgaf7 3634858 3634851 2026-07-25T18:02:36Z ~2026-41435-04 183834 Қатені түзедім 3634858 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Ләззат Сұлтанова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Kairat Ayrad |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |- |53 |MAG'AN QARA |Жанар Дугалова |Ne1tron |2025 |- |} ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] 25rm3i94ahbzt3cpkghkxpwbetngg0j 3634867 3634858 2026-07-25T18:35:56Z ~2026-41435-04 183834 Мәлімет қостым 3634867 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Ләззат Сұлтанова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Kairat Ayrad |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |- |53 |MAG'AN QARA |Жанар Дугалова |Ne1tron |2025 |- |54 |Абьюз |М. Алинуров |Б. Қарасаев |2026 |- } ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] tvvo2l9n4c4i0379q3ugs0fqo43lp5o 3634868 3634867 2026-07-25T18:37:26Z ~2026-41435-04 183834 Мәлімет қостым 3634868 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Ләззат Сұлтанова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Kairat Ayrad |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |- |53 |MAG'AN QARA |Жанар Дугалова |Ne1tron |2025 |- |54 |Абьюз |М. Алинуров |Б. Қарасаев |2026 } ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] h72vpbygnw04t9btut9300hzwgel98d 3634869 3634868 2026-07-25T18:38:49Z ~2026-41435-04 183834 Қате түзу 3634869 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Ләззат Сұлтанова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Kairat Ayrad |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |- |53 |MAG'AN QARA |Жанар Дугалова |Ne1tron |2025 |- |54 |Абьюз |М. Алинуров |Б. Қарасаев |2026 |} ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] g51ipotgpik84ky9nirqqydlowkyi3y 3634870 3634869 2026-07-25T18:56:20Z ~2026-41435-04 183834 /* Топтың барлық құрамдары */ Мәлімет қосу 3634870 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Ләззат Сұлтанова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Абьюз |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |- |53 |MAG'AN QARA |Жанар Дугалова |Ne1tron |2025 |- |54 |Абьюз |М. Алинуров |Б. Қарасаев |2026 |} ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] 837g9xjmme5f7b7te6jb2yes9ynbeob 14 534675 3634797 2231211 2026-07-25T16:44:47Z Kvazimodo 124458 3634797 wikitext text/x-wiki {{See also|Санат:Қарақалпақстанда қайтыс болғандар}} [[Санат:Өзбекстанда туғандар]] [[Санат:Қарақалпақстан тұлғалары]] 5oye8jhj161w826lced35spzhhbalq4 3634799 3634797 2026-07-25T16:46:21Z Kvazimodo 124458 + template commonscat 3634799 wikitext text/x-wiki {{See also|Санат:Қарақалпақстанда қайтыс болғандар}} {{Commonscat|Births in Karakalpakstan}} [[Санат:Өзбекстанда туғандар]] [[Санат:Қарақалпақстан тұлғалары]] 9tr7eq40i0c5rzujnyg04apdg6tcrvm 4 537752 3635000 3634489 2026-07-26T05:00:18Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3635000 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="96471" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 471] | data-sort-value="1101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1101] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86567" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 567] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="85644" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 85 644] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84039" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 039] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55564" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 564] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48894" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 894] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="31969" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 31 969] | data-sort-value="53" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 53] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="22759" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 22 759] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="21850" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 21 850] | data-sort-value="195" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 195] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19627" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 627] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17236" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 236] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16072" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13765" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 765] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11327" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 327] | data-sort-value="59" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 59] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10144" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 144] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8251" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8251] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8185" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8185] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7952" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7952] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7488" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7488] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4515" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4515] | data-sort-value="24" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4429" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4429] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3746" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3746] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3398" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3398] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3285" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3285] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3136" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3136] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2912" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2912] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2470" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2470] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2414" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2414] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="2106" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2106] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1609" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1609] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1540" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1540] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1533" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1533] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1173" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1173] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1079" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1079] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="890" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 890] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="727" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 727] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="619" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 619] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="592" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 592] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="516" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 516] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] fx9qrj7tmrodf8jeyl7iy6k2t9p2kkl 0 540556 3634719 3633990 2026-07-25T12:58:01Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3634719 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole|Crédit Agricole Group]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays PLC]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Germany}} [[Deutsche Bank]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Japan Post Bank]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 9o43dt231cdyhaif2f00c8e1d34dc4p 3634720 3634719 2026-07-25T12:58:27Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3634720 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays PLC]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Germany}} [[Deutsche Bank]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Japan Post Bank]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 8n6hksdn36jpkfonqzinwdq5s0j2j67 3634721 3634720 2026-07-25T12:59:03Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3634721 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Germany}} [[Deutsche Bank]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Japan Post Bank]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 53tylfqkym115nkdwpxgqnaiszqsfu5 3635028 3634721 2026-07-26T06:34:51Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3635028 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Germany}} [[Deutsche Bank]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Japan Post Bank]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 1i5fcxq76clap3grf7npxdj15urxzal 3635029 3635028 2026-07-26T06:35:28Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3635029 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Japan Post Bank]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 7prgp00tinco086bsmg26l3hvbm5cjn 3635030 3635029 2026-07-26T06:36:19Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3635030 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Japan Post Bank]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] pshwrvkqv63zajcig7f1d8ior941vs0 3635031 3635030 2026-07-26T06:36:48Z 1nter pares 146705 3635031 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[Bank of Communications]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 38uy63b0j58zta3oony2aogapmlb8rd 3635032 3635031 2026-07-26T06:37:39Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3635032 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[Bank of Communications]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Royal Bank of Scotland Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 1o5etyd59s527o3crdg6woylduqmj5w 3635034 3635032 2026-07-26T06:38:19Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3635034 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[Bank of Communications]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|Japan}} [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|China}} [[China Development Bank]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] ajfmmoiufzancmfdh3obhk6avtknh7w 3635035 3635034 2026-07-26T06:38:50Z 1nter pares 146705 3635035 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[Bank of Communications]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|Japan}} [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] h1k0rrdd2t58sgp7iwt2pbhhnfj4byp 3635036 3635035 2026-07-26T06:39:16Z 1nter pares 146705 3635036 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[Bank of Communications]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|Japan}} [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 3k3r9fjpenbd7vmo2d038aovae96p8o 3635037 3635036 2026-07-26T06:39:46Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3635037 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6{{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 {{increase|+2}} | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 {{decrease|-3}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 {{decrease|-1}} | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 {{increase|+1}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 {{increase|+1}} | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[Bank of Communications]] | 1,736.34 |- | 15 {{increase|+5}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays]] | 1,640.41 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|Japan}} [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] | 1,635.93 |- | 18 {{increase|+5}} | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,614.99 |- | 19 {{decrease|-3}} | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,591.00 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|China}} [[China Merchants Bank]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] 2mv5nwb7tnqtw6c5qlq7r0bjlfazq99 3635038 3635037 2026-07-26T06:41:30Z 1nter pares 146705 /* Жалпы активтері бойынша */ 3635038 wikitext text/x-wiki {{Details|Жүйелік маңызды банктер тізімі | Ірі банктер}} Бұл әлемдегі жалпы [[актив]]терінің саны<ref name="by-assets">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Top Banks in the World 2014 |publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> және [[нарықтық капиталдандыру]]бойынша ең ірі [[банк]]тер тізімі <ref name="by-marketcap">{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/market-cap |title=Әлемдік нарықтық капиталдандыру бойынша ең ірі банктер тізімі |publisher=relbanks.com |date=2015}}</ref> == Жалпы активтері бойынша == Жалпы активтерінің көлемі бойынша әлемдегі ең ірі [[банк]]тердің Relbanks 2014 статистикалық деректері: <ref name="by-assets" /> Тек, бухгалтерлік өңдеулер активтерге әсер ететінін ескеріңіз. Мысалы, [[Америка Құрама Штаттары]]нда ПБУ (ҚЕХС-қарсы) ақпараты пайдаланады, ол салыстырмалы түрде АҚШ-қа жатпайтын банктерге қарағанда активтері аз туынды көп жағдайларда таза туынды ұстанымдағы АҚШ-тың жетекші банктеріне орын береді. <ref>{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/halahtouryalai/2014/02/12/worlds-100-biggest-banks-chinas-icbc-1-no-u-s-banks-in-top-5/ |title=World's 100 Biggest Banks: China's ICBC #1 |date=February 12, 2014 |publisher=Forbes}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Жалпы активтері<br>($АҚШ долл.) |- | 1 | {{flagicon|China}} [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі|Industrial & Commercial Bank of China (ICBC)]] | 3,328.48 |- | 2 | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 2,704.16 |- | 3 | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 2,634.14 |- | 4 | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 2,579.81 |- | 5 | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase]] | 2,573.13 |- | 6 | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 2,526.98 |- | 7 | {{flagicon|France}} [[BNP Paribas]] | 2,463.08 |- | 8 | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC]] | 2,337.04 |- | 9 | {{flagicon|France}} [[Crédit Agricole]] | 2,143.88 |- | 10 | {{flagicon|China}} [[Postal Savings Bank of China]] | 2,114.13 |- | 11 | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group]] | 2,104.53 |- | 12 | {{flagicon|United States}} [[Citigroup]] | 2,078.13 |- | 13 | {{flagicon|Spain}} [[Banco Santander]] | 1,842.53 |- | 14 | {{flagicon|China}} [[Bank of Communications]] | 1,736.34 |- | 15 | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo]] | 1,687.16 |- | 16 | {{flagicon|United Kingdom}} [[Barclays]] | 1,640.41 |- | 17 | {{flagicon|Japan}} [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] | 1,635.93 |- | 18 | {{flagicon|France}} [[Société Générale]] | 1,614.99 |- | 19 | {{flagicon|Japan}} [[Mizuho Financial Group]] | 1,591.00 |- | 20 | {{flagicon|China}} [[China Merchants Bank]] | 1,540.08 |- |} === Елдер бойынша === {| class="wikitable sortable" |- !Дәрежесі||Ел||Жалпы активтері бойынша ТОП 50 банктердің саны (2014)<ref>{{cite web |url=http://www.relbanks.com/worlds-top-banks/assets |title=Әлемдік ТОП 50 банктердің саны (2014)|publisher=relbanks.com |date=2014}}</ref> |- |1||{{Байрақ|Қытай}}||11 |- |2||{{Байрақ|АҚШ}}||6 |- |3||{{Байрақ|Ұлыбритания}}||5 |- |3||{{Байрақ|Франция}}||5 |- |3||{{Байрақ|Жапония}}||5 |- |6||{{Байрақ|Аустралия}}||4 |- |7||{{Байрақ|Канада}}||3 |- |8||{{Байрақ|Германия}}||2 |- |} == Нарықтық капиталдандыру бойынша == Relbanks-тің нарықтық капиталдандыру бойынша әлемдегі ең ірі банктердің 2015 жылғы статистикалық деректері: <ref name="by-marketcap" /> {| class="wikitable sortable" |- ! data-sort-type="number" | Дәрежесі ! | Банк атауы ! | Нарықтық капиталдандыру<br>($АҚШ долл.) |- | 1 {{increase|+1}} | {{flagicon|China}} [[Industrial and Commercial Bank of China|ICBC]] | 302 |- | 2 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Wells Fargo| Wells Fargo & Co]] | 281 |- | 3 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[JPMorgan Chase|JP Morgan Chase & Co]] | 230.60 |- | 4 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[China Construction Bank]] | 208.04 |- | 5 {{increase|+3}} | {{flagicon|China}} [[Bank of China]] | 188.84 |- | 6 {{steady}} | {{flagicon|China}} [[Agricultural Bank of China]] | 176.03 |- | 7 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Bank of America]] | 169.68 |- | 8 {{increase|+1}} | {{flagicon|United States}} [[Citigroup|Citigroup Inc]] | 162.89 |- | 9 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[HSBC Holdings]] | 160.47 |- | 10 {{steady}} | {{flagicon|Australia}} [[Commonwealth Bank|Commonwealth Bank of Australia]] | 114.75 |- | 11 {{steady}} | {{flagicon|Spain}} [[Santander Group|Banco Santander]] | 95.69 |- | 12 {{increase|+6}} | {{flagicon|Japan}} [[Mitsubishi UFJ Financial Group|Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG)]] | 92.66 |- | 13 {{increase|+2}} | {{flagicon|Australia}} [[Westpac]] | 91.39 |- | 14 {{decrease|-2}} | {{flagicon|Canada}} [[Royal Bank of Canada]] | 86.20 |- | 15 {{increase|+1}} | {{flagicon|United Kingdom}} [[Lloyds Banking Group]] | 84.85 |- | 16 {{decrease|-2}} | {{flagicon|United States}} [[Goldman Sachs Group]] | 83.60 |- | 17 {{steady}} | {{flagicon|United States}} [[US Bancorp]] | 80.08 |- | 18 {{decrease|-5}} | {{flagicon|Canada}} [[Toronto-Dominion Bank]] | 78.09 |- | 19 {{increase|+3}} | {{flagicon|Australia}} [[Australia and New Zealand Banking Group|Australia and New Zealand Banking (ANZ)]] | 75.51 |- | 20 {{decrease|-1}} | {{flagicon|United States}} [[Morgan Stanley]] | 72.60 |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы институттары]] [[Санат:Банктер| Банктер]] [[Санат:Заңды тұлғалар]] [[Санат:Банктер тізімі]] nju834ul1ftfogmaf5j66itqho1bevy 0 546037 3634999 3146550 2026-07-26T04:57:04Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634999 wikitext text/x-wiki [[File:Rozabal.JPG|thumb|350px|Розабал кесенесі. Маңдайшасында – "Ziarati Hazrati Youza Asouph and Syed Nasir-u-Din" ("Бұл Хазреті Йуза Асаф пен Сайед Насир-у-диннің зираты") деп жазылған.]] '''Розабал''' немесе '''Рауза бал''', '''Роза-бал''' (кашмирше: रोज़ाबल немесе रौज़ाबल (деванагари), {{lang-ur|روضة بل}}) [[Кашмир]] штатының орталығы Сринагар қаласының Ханияр ауданында орналасқан киелі [[кесене]]. Жергілікті халықтың естелігінде бұл кесене «''Пайғамбардың зираты''» деген атауға ие.<ref>[https://fenomengpg9.wordpress.com/tag/%D1%8E%D0%B7-%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%84/ Разъяснительная газета «Вариант развития», № 3-4, май 2000 г. Статья: «Еще одна могила» – стр. 10]</ref> Бұл кесенеде дана Йузу Асаф (немесе Юз Асаф) пен мұсылмандық әулие Мир Сайед Насируддин жерленген. == Ғимараты == [[Кесене]] - төрт бұрышты аласа ғимарат етіліп салынған, айналасы темір шарбақпен қоршалған. Кесененің қазіргі ғимараты көне дәуірде тастан салынған ғимараттың үстіне тұрғызылған жаңа ғимарат. Жаңа ғимарат [[кірпіш]] пен [[ағаш]]тардан тұрғызылған. Ғимараттың ішіне ғимараттың шығыс жағына жапсарлас салынған құрылыс арқылы оңтүстік жақтан кіреді. Маңдайшасында - «Бұл Хазреті Йузу Асаф пен Сайед Насир-у-диннің зираты» деген жазуы бар. Ғимараттың солтүстік және оңтүстік жақтарында үш терезеден, батыс жағында бес терезе, шығыс жағында төрт терезесі бар. Барлық терезелердің жақтаулары ағаштан жасалып, сыртынан тормен көмкерілген. Ғимараттың ішінде ортанғы бөлігінде ағаштан жасалған тікбұрышты [[сағана]] орналасқан, ал оның ішінде ағаш табыт бар.<ref>[http://www.e-reading.club/chapter.php/146071/90/Hassnaiin_-_V_poiskah_istoricheskogo_Iisusa.html "В поисках исторического Иисуса". автор Фида Хасснайн. Гл.: Гробница Йузу Асафа]</ref> Сағананың ішінде Йузу Асафтың табан іздерін көрсететін тасқа қашалған жәдігер сақталған. Бұл белгі Йузу Асафтың табанында жарақаттар болғанын анық көрсетеді, өйткені табан іздерінде терең жарақаттың зақымдары көрсетілген. Зерттеуші [[ғалым]] Фида Хасснайнның айтуы бойынша, бұл белгі крестке (айқышқа) керілген адамның шегеленген аяқтарының зақымдары болса керек.<ref>[http://www.e-reading.club/chapter.php/146071/92/Hassnaiin_-_V_poiskah_istoricheskogo_Iisusa.html "В поисках исторического Иисуса". автор Фида Хасснайн. Гл.: Рельефное изображение стоп Иисуса Христа]</ref> Йузу Асафтың қабірі, ағаш табыттың астынғы қабатында ғимараттың жер асты бөлігінде, [[яһудилық]] дәстүрге сай шығыстан батысқа бағытталып жерленген.<ref>[http://www.omkara.ru/library/jesus Иисус жил в Индии. omkara.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618150756/http://www.omkara.ru/library/jesus |date=2015-06-18 }}</ref> Кесене бұрыннан бері жергілікті халықпен қастерленіп қорғалып келеді, қазіргі уақытта бұл кесене [[сүннет]]тік-мұсылмандардан тұратын кеңестін қамқорлығында.<ref>Three Testaments: Torah, Gospel, and Quran edited by Brian Arthur Brown 2012, ISBN 1442214929 Rowman & Littlefield page 196</ref> == Кесенеде жерленген екі әулие == === Йузу Асаф (Юз Асаф) === {{ external media | align = right | width = 550px | topic = Розабал кесенесі және исраил халқына келген Иса пайғамбар мен Йузу Асафтың бір адам екендігі жайындағы видеодеректер: | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=PLUrDPDkXSY Деректі фильм: «Святыня Розабал – могила Иисуса Христа (Сринагар, Кашмир)»] | video2 = [https://www.youtube.com/watch?v=n5lkZmxRbk0 «Би-би-си» арнасы шығарған деректі фильм: «Вознесся ли Иисус на небеса?»] | video3 = [https://www.youtube.com/watch?v=lSodLcyUA2s Деректі фильм: «Иса Мәсіх айқышта өлді ме?»] | video4 = [https://www.youtube.com/watch?v=KbSv5ac9LXE Деректі фильм: «Иисус в Кашмире»] | video5 = [https://www.youtube.com/watch?v=nme36oBYAII Деректі фильм: «Иисус похоронен в Индии»] }} 19-шы ғасырдың аяғында алғашқылардың бірі болып мәлімдеме жасаған, [[Ислам]]дық [[Ахмадия жамағаты]]ның негізін құрған [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің айтуы бойынша, бұл [[зират]] негізінде [[исраил]] халқына келген [[Иса пайғамбар]]дың (ғ.с.) сүйегі жатқан жер болып табылады. Бұндай пікірді ол өзінің «Масих Хиндустан Мэйн» («Иса Үндістанда») атты кітабында біршама ғылыми, тарихи және діни кітаптардан деректер келтіріп қуаттайды.<ref>[https://books.google.kz/books?id=PiCFgkGcxRQC&pg=PA77&hl=ru&source=gbs_toc_r&cad=3#v=onepage&q&f=false Jesus in India: Jesus' Deliverance from the Cross & Journey to India. By Hazrat Mirza Ghulam Ahmad]. Islam International, 2003.</ref> Бүгіндері бұл пікірді оның ізбасарларынан бөлек көптеген тәуелсіз ғалымдар, саяхатшы-зерттеушілер де қоштайды.<ref>Осы пікірді қолдайтын кейбір зерттеушілер: * [http://www.flip.kz/catalog?prod=6848 Хольгер Керстен. Иисус жил в Индии.]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Издательство: Эннеагон, 2007 г. * «Иисус умер в Кашмире». автор: Андреас Фабер-Кайзер. Публикация в 1976 г. * «Неизвестная жизнь Иисуса Христа». автор Николай Нотович. Публикация в 1894 г. * [http://www.e-reading.club/book.php?book=146071 «В поисках исторического Иисуса»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150617193004/http://www.e-reading.club/book.php?book=146071 |date=2015-06-17 }}. автор Фида Хасснайн * В 1925 г. художник, философ и выдающийся ученый Николай Рерих начал экспедицию в Гималаи. После всех своих путешествий Рерих писал: «Нас поразило, насколько широко распространена история Иссы. Оставаясь загадкой для Запада, Исса живет в сердцах индийцев. Это реальность, которую нельзя игнорировать». * [http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1171057620 Искандер Аманжол: Генезис религий. В своем труде "Иисус в Индии"...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304134831/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1171057620 |date=2016-03-04 }}, 9 ақпан 2007г. № 5 (733) * Басқа да тарихи [http://www.tombofjesus.com/index.php/en/book-store кітаптар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512175745/http://www.tombofjesus.com/index.php/en/book-store |date=2015-05-12 }} мен баспа көрген [http://www.tombofjesus.com/index.php/en/book-reviews мақалалар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512181314/http://www.tombofjesus.com/index.php/en/book-reviews |date=2015-05-12 }}.</ref> [[Мырза Ғұләм Ахмед]]тің түсіндірмесі бойынша, [[Иса Мәсіх]] (ғ.с.) [[палестина]] жерінде крестке (айқышқа) керілгенімен, оның жаны крестте қиылып кетпеген.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=lSodLcyUA2s "Иса Мәсіх айқышта өлді ме?"] Ақ Мұнара арнасы. youtube.com</ref> Есінен талған Иса (ғ.с.) кресттен тірі күйінде түсіріліп, денесі [[мазар]] іспетті жасалған үнгірге қойылған, сосын Иса бірер күннен кейін есіне келіп, сыртқа сау күйінде шыққан. Кресттегі оқиғадан кейін ол [[Исраил]]дің жоғалған тайпаларын іздеп табу үшін, шығысқа қарай бет алды.<ref>[https://www.alislam.org/library/jesusinkashmir.html Jesus in Kashmir.] A London Mosque Publication. alislam.org</ref> Тарихқа үнілетін болсақ, біздің дәуірден 5-6 ғасыр бұрын асириялықтардың шабуылдарынан көне Исраил патшалығы (немесе яһудилердің Солтүстік Патшалығы) тасталқан болған, ал оның халқы қазіргі [[Ауғанстан]], [[Пәкістан]] және Солтүстік [[Үндістан]] жаққа жер аударылған. Жер аударылған тайпалар (рулар) көне исраилдің 12 руының 10 руын құраған екен. Қалған екі ру оңтүстік Яһудия патшалығында өмір сүрген, олар да кейінірек [[бабыл]]дықтардың шапқыншылығына ұшырап, жерлерінен қудаланған. Алайда Парсы патшасы [[Кир]]дің заманында бабылдықтар құлдыққа әкеткен екі ру [[Палестина]] жеріне қайтып оралғанымен, бұрын жоғалған 10 ру сол күйі отандарына қайтып оралмаған. Сол уақыттан бері олар яһудилердің аңыз әдебиеттерінде «Исраилдің жоғалған он тайпасы», «Исраил үйінің құрдым болған қойлары» деген атауға ие болып келді.<ref name="jew-observer.com">[http://jew-observer.com/puti-i-sudby/pushtuny-poteryannoe-koleno-izrailya/#more-814 Пуштуны – потерянное колено Израиля?] «Еврейский Обозреватель» Александр Майстровой. Номер: 01/229 қаңтар 2012</ref> [[Иса Мәсіх]] (ғ.с.) исраилдің жоғалған тайпаларын тауып, оларға да өзінің ізгі хабарын жеткізу үшін осы сапарға аттанған. Кашмир жерінде Иса пайғамбар (ғ.с.) «Йузу» (Йусу) есімімен белгілі болған, ал «Асаф» сөзі - «(руларды) жинаушы, бақташы» деген мағынаны білдіреді.<ref>[http://www.e-reading.club/chapter.php/146071/86/Hassnaiin_-_V_poiskah_istoricheskogo_Iisusa.html "В поисках исторического Иисуса". автор Фида Хасснайн. Гл.: Имена Иисуса]</ref> Қасиетті [[Құран]] мен Киелі [[Інжіл]] бойынша, Иса Мәсіхтің (ғ.с.) пайғамбарлық міндеті тек [[исраил]] халқына арналған.<ref>Құран Кәрім: * "(Алла) оны (Исаны) Исраил ұрпақтарына елші қылады...". [Әле-Имран сүресі 3:49]; * "Сол уақытта Мәриям ұлы Иса айтты: “Әй Исраил ұрпақтары! Шын мәнінде мен, сендерге Алланың Елшісімін, алдымдағы Тәуратты растаушы... [Сафф сүресі 61:6]</ref> <ref>Киелі Інжіл: * "Иса айтты: — Мен тек Исраил үйінің құрдым болған қойларына (яғни, яһуди халқына) жіберілгенмін". [Матайдан, 15:24]; * "Осы он екі серіктесін Иса келесі тапсырмаларымен жіберді: — Басқа ұлт адамдарының жерлеріне бармаңдар, Самариялық қалаларға кірмеңдер; Тек Исраил үйінің құрдым болған қойларына (яғни, яһуди халқына) барыңдар". [Матайдан, 10:5-6]</ref> Осылайша ол жоғалған исраил тайпаларын іздеп тауып, өзіне жүктелген пайғамбарлық міндетін толық орындаған соң, [[Кашмир]] жерінде қартайған шағында қайтыс болған.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PLUrDPDkXSY Святыня Розабал - Могила Иисуса Христа (Кашмир, Сринагар)]. youtube.com</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=nme36oBYAII Иисус похоронен в Индии! (фильм Эрих фон Дэникена)]. youtube.com</ref> Осы заманның кейбір зерттеушілерінің пікірі бойынша, қазіргі [[пуштундар]], [[кашмирліктер]] сол жоғалған [[Исраил]] тайпаларының тікелей ұрпақтары болып табылады.<ref name="jew-observer.com"/><ref>[http://cyclowiki.org/wiki/%D0%9F%D1%83%D1%88%D1%82%D1%83%D0%BD%D1%8B_%D0%B8_%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%B8 Пуштуны и евреи.] cyclowiki.org</ref><ref>[http://my.mail.ru/community/ahmadiyya/039EBB16A7329136.html Афганцы и кашмирцы - потомки потерянных колен Израиля.] Исконный Ислам</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=rTWKpxSkK0w Пуштуны - потомки Израиля.] youtube.com</ref> Тарихи деректер бойынша, Йузу Асаф біздің дәуіріміздің 1-ші ғасырында Гопадат патшаның заманында өмір сүрген. Ол Шам жерінен [[кашмирліктер|кашмир халқына]] [[пайғамбар]] ретінде келген. Ол дүниешілдіктен безген, өте ізгілікті, [[әулие]] адам болған. Ол уақытының көп бөлігін [[ғибадат]] етумен өткізіп, өмірінің соңына дейін Құдайдың Бірлігін уағыз еткен адам болған.<ref>[http://www.e-reading.club/chapter.php/146071/91/Hassnaiin_-_V_poiskah_istoricheskogo_Iisusa.html "В поисках исторического Иисуса". автор Фида Хасснайн. Гл.: Декрет от 1194 г. хиджры]</ref> === Мир Сайед Насируддин === [[Һижра]] бойынша 871 жылы Йузу Асафтың қасына, шиғалардың 8-ші имамы Мұса-Разаның ұрпағы сопы әулие Мир Сайед Насируддин жерленген.<ref>Bothe Op.cit. "In the year 871 A.H. Syed Nasir-ud-Din, a descendent of Imam Musa—Raza was also buried besides the grave of Yuz— Asaph."</ref> Кейбір деректерде ол осы киелі кесененің бұрынғы қараушысы болған делінеді. == Кесененің қазіргі жағдайы == Бертінге дейін, кесенеге Йузу Асафтың ұрпақтары қамқор болып келді. Қазіргі уақытта кесене сүннеттік-мұсылмандардан тұратын кеңестін қамқорлығында. Таяуда қайтыс болған Сахибзада Башарат Сәлим көп жылдар бойы кесененің қараушысы болған. Оның айтуы бойынша, ол Йузу Асафтың тікелей ұрпағы болған және Йузу Асафты ол Иса Мәсіхтің өзі деп білген.<ref>James Polster: Mystery of the Martyr’s Tomb. Yahoo! News, мамыр 15, 2006</ref> 2006 жылы Би-би-си арнасы Йузу Асафтың тарихы жайында «Иса қайтыс болған ба?» деген деректі фильм шығарды.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=acqgY04hhzM Jesus In India / Did Jesus Die - BBC - 4 Documentary]</ref> 2010 жылы діни толқулардың салдарынан Кашмир штатының үкіметі кесенені жаба тұруды ұйғарған.<ref>[http://www.gazeta.ru/news/lenta/2010/04/30/n_1489603.shtml В Индии закрыт доступ к храму, где по одной из версий похоронен Христос.] gazeta.ru</ref> == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Мәдениет]] [[Санат:Тарих]] [[Санат:Кесенелер]] [[Санат:Үндістан]] dsmerusmc45di8i8gthamtiru7r8rse 10 567860 3635087 3497139 2026-07-26T07:24:14Z Орел Карл 81620 3635087 wikitext text/x-wiki [[Сурет:SU Medal For Labour Valour ribbon.svg|40px|border|link=Еңбектегі ерлігі үшін медаль|альт=«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]]{{Мақала бойынша санаттар|Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}}<noinclude>{{doc}} [[Санат:Үлгілер:Марапаттар:КСРО|Еңбектегі ерлігі үшін]] </noinclude> 67r1phq84spgacl4saaew8me23kg7k2 0 580209 3635084 3499126 2026-07-26T07:17:13Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3635084 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Өтепберген Ермағанбетұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Туған күні = 1918 |Туған жері = {{туғанжері|Маңғыстау облысы|Маңғыстау облысында}} |Мансабы = мал дәрігері, КСРО Ауыл шаруашылығы ісінің Үздігі <br /> [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері |Ғылыми атағы = |Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Ұлты = Қазақ |Қайтыс болған күні = 29.07.2001 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Жаңаөзен|Жаңаөзенде}} |Марапаттары = {{{!}} {{!}}[[Сурет:SU Order of the Patriotic War 2nd class ribbon.svg|41px|2 дәрежелі Отан соғысы ордені]]{{!}}{{!}}{{Еңбек Қызыл Ту ордені}}{{!}}{{!}}{{Еңбек Қызыл Ту ордені}}{{!}}{{!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет:RUS Medal of Zhukov ribbon.svg|41px|Жуков атындағы медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|41px|Ленинградты қорғағаны үшін медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|41px|Ленин 100 жыл]]{{!}}{{!}}[[Сурет:VeteranLaborRibbon.png|41px|КСРО Еңбек ардагері медалі]] {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет:SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 20 жыл медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 30 жыл медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal Forty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 40 жыл медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:RUS Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 50 жыл медалі]] {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет:SU Medal 50 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg|40px|«КСРО Қарулы Күштеріне 50 жыл»]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal 60 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg|40px|«КСРО Қарулы Күштеріне 60 жыл»]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal 70 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg|41px|«КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл»]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС ерен еңбегі үшін медалі]] {{!}}} }} '''Өтепенберген Ермағанбетұлы''' ([[1918 жыл]]ы [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау түбегі]] – [[29 шілде]] [[2001 жыл]]ы [[Жаңаөзен]]) — кеңестік мал дәрігері. [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері. Ауыл Советінің депутаты. КСРОның жоғарғы мемлекеттік марапаттарының иегері. == Толығырақ == * Өтепенберген Ермағанбетұлы [[1918 жыл]]ы [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау түбегі]]нде дүниеге келген. * 1941 - 1945 жылдары [[Ұлы Отан соғысы]]на қастысқан ардагер жауынгер. * Соғыстан кейінгі жылдары кәсіптік оқуға түсіп, мал дәрігері мамандығы бойыншна оқып бітіреді. * 1953 жылы ағайын-тумаластарымен [[Орынбор облысы]]на отбасымен қоныс аударған, сол жерде еңбек еткен. * 1966 жылы туған жері [[Маңғыстау облысы]]на көшіп келеді. * 1966 - 1996 жылдары [[Жаңаөзен]] қаласының қара шаңырағы саналатын [[Қызылсай (Маңғыстау облысы)|Қызылсай поселкесі]]нде мал дәрігері болып еңбек етті. * Өтепберген ақсақал өзінің еңбек жолында ауыл советінің депутаты, ақсақалдар кеңесінің төрағасы болып, жастар тәрбиесіне және қоғамның дамуына мол үлесін қосқан абзал жан. == Марапаттары == * [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері құрметті төсбелгісі. * ІІ дәрежелі "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысы ордені]]". * Екі мәрте "[[Еңбек Қызыл Ту ордені]]" мен марапатталған. * 1965 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 20 жыл]] медалі * 1968 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 50 жыл» медалі * 1975 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 30 жыл]] медалі * 1978, 1979, 1980 жылдары "Социолистік жарыс жүлдегері" (медаль Победитель Соцсоревнования) алтын медалдары * 1978 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 60 жыл» медалі * 1985 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 40 жыл]] медалі * 1988 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл» * 1995 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 50 жыл]] медалі * КСРОның "Ерен Еңбегі үшін", "Еңбек ардагері", "Ерлігі үшін", "Жуков" медалі және т.б медалдарымен марапатталған. == Отбасы == * Әкесі - Ермағанбет Шынжырбекұлы * Анасы - Қибат Айдарбайқызы * Жары - Балзия Ермағанбетова * Отбасында 4 ұл, 1 қыз бала тәрбилеген абыз ақсақал. * Балалары: Құдайберген Өтепбергенұлы, [[Абдулла Өтепбергенұлы Ермағанбетов|Абдулла Өтепбергенұлы]], Амангелді Өтепбергенұлы, Озғанбай Өтепбергенұлы және қызы Арухан Өтепбергенқызы. * Бүгінде 22 немере, 20 шөбере және 37 жиені бар. [[Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] [[Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері]] [[Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО)]] [[Санат:Жуков медалінің иегерлері]] 67e81t0cexk9j1fs3ks01ilzpdl4slb 3635086 3635084 2026-07-26T07:23:01Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3635086 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Өтепберген Ермағанбетұлы |Шынайы есімі = |Сурет = |Туған күні = 1918 |Туған жері = {{туғанжері|Маңғыстау облысы|Маңғыстау облысында}} |Мансабы = мал дәрігері, КСРО Ауыл шаруашылығы ісінің Үздігі <br /> [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері |Ғылыми атағы = |Азаматтығы = {{USSR}}<br />{{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Ұлты = Қазақ |Қайтыс болған күні = 29.07.2001 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Жаңаөзен|Жаңаөзенде}} |Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{II дәрежелі Отан соғысы ордені}}{{!}}{{!}}{{Еңбек Қызыл Ту ордені}}{{!}}{{!}}{{Еңбек Қызыл Ту ордені}}{{!}}{{!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}} {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет:RUS Medal of Zhukov ribbon.svg|41px|Жуков атындағы медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal For the Defence of Leningrad ribbon.svg|41px|Ленинградты қорғағаны үшін медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|41px|Ленин 100 жыл]]{{!}}{{!}}[[Сурет:VeteranLaborRibbon.png|41px|КСРО Еңбек ардагері медалі]] {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет:SU Medal Twenty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 20 жыл медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal Thirty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 30 жыл медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal Forty Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 40 жыл медалі]]{{!}}{{!}}[[Сурет:RUS Medal 50 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС 50 жыл медалі]] {{!}}} {{{!}} {{!}}[[Сурет:SU Medal 50 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg|40px|«КСРО Қарулы Күштеріне 50 жыл»]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal 60 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg|40px|«КСРО Қарулы Күштеріне 60 жыл»]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal 70 Years of the Armed Forces of the USSR ribbon.svg|41px|«КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл»]]{{!}}{{!}}[[Сурет:SU Medal For Valiant Labour in the Great Patriotic War 1941-1945 ribbon.svg|41px|ҰОС ерен еңбегі үшін медалі]] {{!}}} }} '''Өтепенберген Ермағанбетұлы''' ([[1918 жыл]]ы [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау түбегі]] – [[29 шілде]] [[2001 жыл]]ы [[Жаңаөзен]]) — кеңестік мал дәрігері. [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері. Ауыл Советінің депутаты. КСРОның жоғарғы мемлекеттік марапаттарының иегері. == Толығырақ == * Өтепенберген Ермағанбетұлы [[1918 жыл]]ы [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау түбегі]]нде дүниеге келген. * 1941 - 1945 жылдары [[Ұлы Отан соғысы]]на қастысқан ардагер жауынгер. * Соғыстан кейінгі жылдары кәсіптік оқуға түсіп, мал дәрігері мамандығы бойыншна оқып бітіреді. * 1953 жылы ағайын-тумаластарымен [[Орынбор облысы]]на отбасымен қоныс аударған, сол жерде еңбек еткен. * 1966 жылы туған жері [[Маңғыстау облысы]]на көшіп келеді. * 1966 - 1996 жылдары [[Жаңаөзен]] қаласының қара шаңырағы саналатын [[Қызылсай (Маңғыстау облысы)|Қызылсай поселкесі]]нде мал дәрігері болып еңбек етті. * Өтепберген ақсақал өзінің еңбек жолында ауыл советінің депутаты, ақсақалдар кеңесінің төрағасы болып, жастар тәрбиесіне және қоғамның дамуына мол үлесін қосқан абзал жан. == Марапаттары == * [[Ұлы Отан соғысы]]ның ардагері құрметті төсбелгісі. * ІІ дәрежелі "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысы ордені]]". * Екі мәрте "[[Еңбек Қызыл Ту ордені]]" мен марапатталған. * 1965 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 20 жыл]] медалі * 1968 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 50 жыл» медалі * 1975 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 30 жыл]] медалі * 1978, 1979, 1980 жылдары "Социолистік жарыс жүлдегері" (медаль Победитель Соцсоревнования) алтын медалдары * 1978 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 60 жыл» медалі * 1985 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 40 жыл]] медалі * 1988 жылы «КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл» * 1995 жылы "[[Ұлы Отан соғысы|Ұлы Отан соғысына 50 жыл]] медалі * КСРОның "Ерен Еңбегі үшін", "Еңбек ардагері", "Ерлігі үшін", "Жуков" медалі және т.б медалдарымен марапатталған. == Отбасы == * Әкесі - Ермағанбет Шынжырбекұлы * Анасы - Қибат Айдарбайқызы * Жары - Балзия Ермағанбетова * Отбасында 4 ұл, 1 қыз бала тәрбилеген абыз ақсақал. * Балалары: Құдайберген Өтепбергенұлы, [[Абдулла Өтепбергенұлы Ермағанбетов|Абдулла Өтепбергенұлы]], Амангелді Өтепбергенұлы, Озғанбай Өтепбергенұлы және қызы Арухан Өтепбергенқызы. * Бүгінде 22 немере, 20 шөбере және 37 жиені бар. [[Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері]] [[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] [[Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері]] [[Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері]] [[Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО)]] [[Санат:Жуков медалінің иегерлері]] p2h6ox86li10x7cibfulq6qxv8ymjq8 10 580749 3635088 3023052 2026-07-26T07:25:56Z Орел Карл 81620 3635088 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{түрі|}}} | әскери бөлім = [[Сурет:Order of the Patriotic War (1st class).svg|32px|I дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|I дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}|&nbsp;({{{1}}} жыл)}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған әскери бөлімдер|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | қала = [[Сурет:Order of the Patriotic War (1st class).svg|32px|I дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|I дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}|&nbsp;({{{1}}} жыл)}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған қалалар|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | ұйым = [[Сурет:Order of the Patriotic War (1st class).svg|32px|I дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|I дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}|&nbsp;({{{1}}} жыл)}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған ұйымдар|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | БАҚ | бақ = [[Сурет:Order of the Patriotic War (1st class).svg|32px|link=I дәрежелі Отан соғысы ордені|Отан соғысы ордені {{#if: {{{1|}}}|— {{{1}}}}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған БАҚ|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | [[Сурет:SU Order of the Patriotic War 1st class ribbon.svg|40px|border|I дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|I дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}| — {{{1}}}}}]]{{Мақала бойынша санаттар|I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} }}<noinclude> {{doc}} [[Санат:Үлгілер:Марапаттар:КСРО|Отан соғысы]] </noinclude> 4bo78ncpj7v34hzdl1p4fz7bb3c5hp1 10 580751 3635085 3023053 2026-07-26T07:22:31Z Орел Карл 81620 3635085 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{түрі|}}} | әскери бөлім = [[Сурет:Order of the Patriotic War (2nd class).svg|32px|II дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|II дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}|&nbsp;({{{1}}} жыл)}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған әскери бөлімдер|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | қала = [[Сурет:Order of the Patriotic War (2nd class).svg|32px|II дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|II дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}|&nbsp;({{{1}}} жыл)}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған қалалар|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | ұйым = [[Сурет:Order of the Patriotic War (2nd class).svg|32px|II дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|II дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}|&nbsp;({{{1}}} жыл)}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған ұйымдар|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | БАҚ | бақ = [[Сурет:Order of the Patriotic War (2nd class).svg|32px|link=II дәрежелі Отан соғысы ордені|Отан соғысы ордені {{#if: {{{1|}}}|— {{{1}}}}}]]{{Мақала бойынша санаттар|Отан соғысы орденімен марапатталған БАҚ|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} | [[Сурет:SU Order of the Patriotic War 2nd class ribbon.svg|40px|border|II дәрежелі Отан соғысы ордені|link=Отан соғысы ордені|II дәрежелі Отан соғысы ордені{{#if: {{{1|}}}| — {{{1}}}}}]]{{Мақала бойынша санаттар|II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері|{{PAGENAME}}|nocat={{{nocat|}}}}} }}<noinclude> {{doc}} [[Санат:Үлгілер:Марапаттар:КСРО|Отан соғысы]] </noinclude> nnm3rg2uqr61tq34qntogfb7y7bdx3n 0 595262 3634701 3634700 2026-07-25T11:59:28Z Sagzhan 29953 3634701 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = [[Отбасылық фильм|отбасылық]], [[комедия]], танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «[[Россия-1]]», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 0ykica04823zxtz2nyhfaoanxap1vgv 3634705 3634701 2026-07-25T12:43:09Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3634705 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Дереккөздер жетіспейді}} {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = [[Отбасылық фильм|отбасылық]], [[комедия]], танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «[[Россия-1]]», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] gxjlp4dfdqumym2qsy367ct7qbiyiat 3634706 3634705 2026-07-25T12:43:36Z 1nter pares 146705 /* */ 3634706 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = [[Отбасылық фильм|отбасылық]], [[комедия]], танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «[[Россия-1]]», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, ағылш. ''to fix'' — «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 7lrgxyo8ypqytnst6m5ncuhisbilkto 3634707 3634706 2026-07-25T12:44:18Z 1nter pares 146705 /* */ 3634707 wikitext text/x-wiki {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = [[Отбасылық фильм|отбасылық]], [[комедия]], танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «[[Россия-1]]», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, {{lang-en|to fix}}, – «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] 1x1qufzil9e372zfbc45or3pybjwsvg 3634708 3634707 2026-07-25T12:44:37Z 1nter pares 146705 /* */ 3634708 wikitext text/x-wiki {{Мультсериал |Атауы = Фиксиктер |Түпнұсқа = Фиксики |Сурет = |Сурет атауы = |Түрі = Компьютерлік анимациялық телехикая |Форматы = [[3D анимация]] |Жанры = [[Отбасылық фильм|отбасылық]], [[комедия]], танымдық |Режиссері = Васико Бедошвили, Андрей Колпин, Иван Пшонкин, Милана Федосеева, Джангир Сүлейманов, Алексей Федорович, Роман Соколов және басқалар |Продюсері = Георгий Васильев |Жасаушы = Александр Татарский, Георгий Васильев |Сценарист = Юрий Исаков, Александр Каряев, Георгий Васильев |Рөлдер = |Композиторы = |Аниматорлар = Toonbox, ToonGuru, «Петербург» студиясы |Студия = «Аэроплан» |Ел = {{RUS}} |Маусымдар саны = 6 |Сериялар саны = 246+ |Сериялар тізімі = |Ұзақтығы = 6–7 минут |Телеарна = «[[Россия-1]]», «Бибигон», «Карусель» |Премьера = 13 желтоқсан 2010 |Аяқталуы = жалғасуда |ҚазТелеарна = Балапан |ҚазПремьера = |ҚазОкончание = |Сиквелдар = ''Фиксиктер: Үлкен құпия'', ''Фиксиктер: Болашақтың құпиясы'' |Приквелдар = |Дубляж = Орыс тілі (түпнұсқа), басқа тілдерге дубляждалған |imdb_id = 2360080 }} '''«Фиксиктер»''' ({{lang-ru|«Фиксики»}}, {{lang-en|to fix}} – «жөндеу», «түзету») — ресейлік компьютерлік анимациялық мультсериал. Ол [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесінің желісі бойынша түсірілген.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксики |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың тұсаукесері 2010 жылғы 13 желтоқсанда «Россия-1» және «Бибигон» телеарналарындағы «Спокойной ночи, малыши!» балалар бағдарламасында өтті.<ref>{{cite web |url=https://www.vgtrk.ru |title=ВГТРК |website=vgtrk.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалды «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Аэроплан студиясы |website=aeroplane.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> 246-серияны «Петербург» студиясы өндірді. Сериал идеясының авторы — Александр Татарский.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдағы 2D-анимациялық көріністерді Кипрдің '''Toonbox''', Украинаның '''ToonGuru''' және Ресейдің «Петербург» анимациялық студиясы дайындады.<ref>{{cite web |url=https://toonbox.studio |title=Toonbox Studio |website=toonbox.studio |access-date=2026-07-25}}</ref> == Сюжеті == Мультсериал тұрмыстық техника мен әртүрлі құрылғылардың ішінде өмір сүретін кішкентай кейіпкерлер — '''фиксиктердің''' шытырман оқиғалары туралы баяндайды. Олар техниканың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, ақауларын жөндейді және оның қалай жұмыс істейтінін жақсы біледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Фиксиктер туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Әрбір серия белгілі бір құрылғыға немесе техника түріне арналған. Онда флеш-жад, тоңазытқыш, компьютерлік диск, қашықтан басқару пульті және басқа да күнделікті қолданылатын заттардың жұмыс істеу қағидалары балаларға қарапайым әрі қызықты түрде түсіндіріледі.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериалдың сипаттамасы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Мультсериалдың басты кейіпкері — '''ДимДимыч'''. Ол фиксиктер Симка және Ноликпен достасып, олармен бірге жаңа дүниелерді танып-біледі. Оларға үлкен фиксиктер — Симка мен Ноликтің ата-аналары Папус пен Мася, сондай-ақ атасы Дедус көмектеседі. Сонымен қатар ДимДимыч фиксиктердің бар екенін адамдардан құпия сақтап, оларды өзінің Кусачка атты итінен қорғауға тырысады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Екінші маусымы == Мультсериалдың екінші маусымында жаңа кейіпкерлер пайда болды. Олар — Симка мен Ноликтің сыныптастары Файер, Игрек, Шпуля және Верта есімді төрт фиксик, сондай-ақ профессор '''Гений Евгеньевич Чудаков''' пен оның хатшысы Лизонька.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Кейіпкерлер |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Жас фиксиктердің мектебі дәл осы профессордың зертханасында орналасқан. Ғалым-зерттеушінің және жаңа оқиға өтетін орынның енгізілуі мультсериалдың тақырыптық аясын кеңейтті.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» жобасы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Соның арқасында өрт сөндіргіш, қауіпсіздік жастығы, электр сымдары, экотестер сияқты бұрын қарастырылмаған құрылғылар туралы сериялар түсірілді. Бұл балалардың техникаға қатысты көптеген «неліктен?» деген сұрақтарына жауап беруге мүмкіндік берді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Сериал туралы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Сериалдың продюсері Георгий Васильевтің айтуынша, жаңа кейіпкерлер мен зертханадағы оқиғалар мультсериалды әмбебап етіп, күнделікті тұрмыста көрсету қиын болатын ғылыми-техникалық тақырыптарды түсіндіруге жол ашты.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Георгий Васильевтің сұхбаты |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> == Жасалу тарихы == «Фиксиктер» жобасының идеясы 2005 жылы продюсер Георгий Васильевке тиесілі болды.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=Жобаның тарихы |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Оның мақсаты халықаралық деңгейде танылатын әрі табысты анимациялық бренд қалыптастыру еді. Сол жылы ол бұл идеяны «Пилот» студиясының негізін қалаушы Александр Татарскиймен талқылады. Татарский тұрмыстық техниканың жұмысын түсіндіретін мультфильм жасауды ұсынып, [[Эдуард Успенский]]дің «Гарантийные человечки» повесіне назар аударуға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://animator.ru |title=Александр Татарский |website=Animator.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Көп ұзамай «Аэроплан» продюсерлік компаниясы шығарманы экрандауға құқық алу үшін Эдуард Успенскиймен келіссөздер жүргізді.<ref>{{cite web |url=https://aeroplane.ru |title=«Фиксиктер» өндірісі |website=Аэроплан |access-date=2026-07-25}}</ref> Алайда 1974 жылы жазылған повестің тұжырымдамасы заманауи техникаға толық сәйкес келмейді деп танылды. Себебі шығармадағы кепілдік адамшалары қазіргі құрылғылармен салыстырғанда ірі бейнеленген болатын. Сондықтан жобаның атауын өзгерту туралы шешім қабылданды. Жаңа атау қысқа, есте сақтауға жеңіл әрі халықаралық аудиторияға түсінікті болуы керек еді.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=«Фиксиктер» атауының шығу тегі |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> Осы мақсатта ағылшын тіліндегі '''Fixie''' атауы таңдалды. Ол ''fix'' («жөндеу») және ''pixie'' («кішкентай сиқырлы жаратылыс») сөздерінің бірігуінен шыққан. Кейін бұл атау орыс тіліне бейімделіп, '''«Фиксик»''' түрінде кеңінен қолданыла бастады.<ref>{{cite web |url=https://fixiki.ru |title=Fixie атауы |website=fixiki.ru |access-date=2026-07-25}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fixiki.ru Фиксиктердің ресми сайты] [[Санат:Алфавит бойынша мультсериалдар]] [[Санат:YouTube алтын батырма иелері]] [[Санат:YouTube күміс батырма иелері]] o4kp7xbxzehu9s8bwqzbytolx5qlduy 0 620061 3634974 3580375 2026-07-25T23:19:35Z Sagzhan 29953 3634974 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған [[DDoS-шабуыл|қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына]] жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған [[қара хакер]]лер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> 2014 жылғы 3 қыркүйекте Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты Ұлыбританияның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Компания |атауы = Lizard Squad |логотипі = |түрі = Хакерлік ұйым |құрылды = [[2014]] |жабылды = |Шабуылдар себебі = шабуылдар мен мотивтері түсіндіру белгісіз |бұрынғы атауы = |құрушы = [[Закари Бакта]] |саласы = [[Хакерлік шабуылдар]] |қызметкерлер саны = |сайты = }} '''Lizard Squad''' - хакерлік ұйым. League of Legends және Call of Duty ойын серверлеріне шабуыл кезінде '''Lizard Squad''' туралы 2014 жылдың шілде айында алғаш рет сөз қозғалды. Барлығы әзіл ретінде басталды,ең ерекше болмаса да серверлерді бұзғаннан кейін ұйымның Twitter парақшасында олар мұны жай ғана жасады деген жазба пайда болды. Алдымен мұның бәрі шын мәнінде ойын сияқты көрінді — олар тіпті шабуылдарға арналған саркастикалық жазулары бар футболкаларды сатқан болатын. Алайда келесі оқиғаларды ескере отырып, түсінікті болды:Lizard Squad саналы түрде шуды өз айналысына аударды. ==Шабуылдары== Бүгін Lizard Squad медиакеңістігіне әсер ету бойынша ең жақсы уақытта болған Anonymous-тін танымал қозғалысымен салыстыруға болады. Соңғылары,әрқашан "цифрлік Робин Гудтар" секілді жаһандық бақылаудан қарсы акциялар өткізді,расистік ұйымдардың аккаунттарын бұзды,Жапонияда дельфиндерді өлтіруге қарсы кампанияларды ашты '''Lizard Squad''' сондай-ақ толығымен қарама-қарсы позицияны таңдады: үлкен ойын компанияларының сервистеріне бұзақылық шабуылдан кейін хакерлер Twitch.tv стриминг-сервисінде кездейсоқ арналардың мен геймерлердің трансляцияларың сөндіре бастады.Содан кейін,сол шабуылдан Twitch.tv сервисінін кейбір пайдаланушылары олардың шоттары мен несие карталарынан ақша жоғала бастағанын байқаған. Lizard Squad бірнеше сәтті DDoS-шабуылдардан кейін офлайнда жетістікке жетті:ұйым Sony Online Entertainment президентінің ұшып бара жатқан ұшақ бортындағы жарылғыш құрылғы туралы хабарлады. Тамыз айының соныңда Lizard Squad Battle.net, Blizzard компаниясының сервисіне сәтті шабуыл жасады.Дәл осы жерде шабуылдың идеологиялық бағытын көрсеткен пікір алғаш рет айтылды:"Кяфирлар "Ислам мемлекетің" бомбалауын тоқтатқанға дейін бейне ойындарды ойнамайды". Медиа - шу айналасында іс-қимылдары алғашқы өз жемісін берді: Lizard Squad Know Your Meme ресурсында өзінің парақшасың ашты,бұл ресурс вирустық интернет-құбылыстарға арналған,аналог "Луркмора". Lizard Squad танымалдығы шын мәнінде интернет феномені болды: топтың атауы 2014 жылдың қараша айында Twitter-де 86 мың рет аталды,бұл ретвиттерді есепке алмағанда. ==Негізгі схемасы== Идея үшін күресетін хакерлердің іс-әрекеттері әдетте стандартты схема бойынша жүреді: шабуылға үкіметтік сайттар мен ресурстар ұшырайды, оларға көптеген интернет-пайдаланушылар аз кіретін үкіметтік сайттар мен ресурстар шабуылға ұшырайды, сондықтан зиян тек нақты ұйымдар мен құрылымдарға келтіріледі.Lizard Squad мүлдем басқаша шын мәнінде Террористік жолмен жүрді - олардың нысанасы көп қолданатын танымал желілердің парақшалары болды, және де шабуыл себептерінің анық түсіндірмесі немесе қандай да бір айқын дәлелдер бірде-бір шабуылдан кейін болған жоқ. Нақты өмірде террористер халықты қорқыту үшін қоғамдық орындарда жарылыс жасай отырып, азаматтық нысандарға шабуыл жасайды, ал Lizard Squad өз шабуылдарының мақсаты ғаламтордағы ең көпшілік орындарды таңдайды. Ұйымның диссонанстық іс — әрекеттері тіпті Anonymous-ті таңғалдырды,2014 жылдың желтоқсанында "Кешірмейтін легион" ойын серверлерін бұзуды қате деп атаған және хакерлерді айыптады. 0xjuh6d5b6btbl7t41jwur6i9ix0d1l 3634975 3634974 2026-07-25T23:20:04Z Sagzhan 29953 3634975 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған [[DDoS-шабуыл|қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына]] жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған [[қара хакер]]лер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> 2014 жылғы 3 қыркүйекте Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты Ұлыбританияның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} l6d5o8f5hhfctsdkbezt590rep4f216 3634976 3634975 2026-07-25T23:21:03Z Sagzhan 29953 3634976 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> 2014 жылғы 3 қыркүйекте Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты Ұлыбританияның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 6xo6f9vp5b0yjjb866xd1ril7rne00p 3634977 3634976 2026-07-25T23:21:29Z Sagzhan 29953 3634977 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты Ұлыбританияның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} mtkjikp0ks6jm9kq96av2pkx68v1tum 3634978 3634977 2026-07-25T23:21:47Z Sagzhan 29953 3634978 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} avspmkppehy02j4vsnt0264it5yzl98 3634979 3634978 2026-07-25T23:24:01Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634979 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = Ағылшын тілі |тіл = ағылшын |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 6n9c6lopfhf6g3xppq02xb5mmakqy4q 3634980 3634979 2026-07-25T23:24:22Z Sagzhan 29953 3634980 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = ағылшын |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kbr1edtbhndsc0ppl4vo85o2fpavq02 3634981 3634980 2026-07-25T23:24:58Z Sagzhan 29953 3634981 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = ағылшын |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} fqcrkjnzvi95uidb9a119hqdn2y7ir9 3634982 3634981 2026-07-25T23:25:26Z Sagzhan 29953 3634982 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} e34zss8rr6o8ynginuqgqtg8w207ddt 3634983 3634982 2026-07-25T23:27:43Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Интернет троллинг|Интернет троллинг]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634983 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Интернет троллинг]] k5xoc5g9ws043fcfjsn85z0zypd7h4y 3634984 3634983 2026-07-25T23:28:09Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Хакерлік топтар|Хакерлік топтар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634984 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Интернет троллинг]] [[Санат:Хакерлік топтар]] 7i3fv08cspl5h90fzq5rhqlj3m5pdno 3634985 3634984 2026-07-25T23:28:30Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Кибершабуылдар|Кибершабуылдар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634985 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Интернет троллинг]] [[Санат:Хакерлік топтар]] [[Санат:Кибершабуылдар]] 7icse47nyjasxg8ppa6nu9598d7gg3m 3634990 3634985 2026-07-25T23:34:18Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Троллинг|Троллинг]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634990 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = 2015 жылдан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Интернет троллинг]] [[Санат:Хакерлік топтар]] [[Санат:Кибершабуылдар]] [[Санат:Троллинг]] 3076ymchbqlp0s0a7k36fkf74vpuvga 3634991 3634990 2026-07-25T23:35:27Z Sagzhan 29953 3634991 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = [[2015 жыл]]дан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған қызмет көрсетуден бас тарту (DDoS) шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Интернет троллинг]] [[Санат:Хакерлік топтар]] [[Санат:Кибершабуылдар]] [[Санат:Троллинг]] pkoang2xoxdbxequg3ukaxbp4rq3zzq 3634992 3634991 2026-07-25T23:38:09Z Sagzhan 29953 3634992 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Lizard Squad |альтернативті = LizardSquad |background_color = |атау түсі = |логотип = |логотип ені = |анықтама = 2014 жылы кеңінен танылған, негізінен [[DDoS]] шабуылдарын жасаумен аты шыққан хакерлер тобы. |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = Белгісіз |орталық типі = |орталық = |орналасқан жері = Интернет |шыққан елі = Белгісіз |тип = Хакерлер тобы |тілдер = [[Ағылшын тілі]] |тіл = |басшы мансабы1 = Болжамды жетекші |басшы есімі1 = Джулиус «Ryan» Кивимяки |басшы мансабы2 = Белгілі мүшесі |басшы есімі2 = Джейк Дэвис (Topiary) |басшы мансабы3 = Белгілі мүшесі |басшы есімі3 = Закари Бучта (Zeekill) |басшы мансабы4 = Белгілі мүшесі |басшы есімі4 = Брэдли Ян Уэйкери (Riley) |басшы мансабы5 = |басшы есімі5 = |басшы мансабы6 = |басшы есімі6 = |басшы мансабы7 = |басшы есімі7 = |басшы мансабы8 = |басшы есімі8 = |басшы мансабы9 = |басшы есімі9 = |басшы мансабы10 = |басшы есімі10 = |негізін салушы1 = Белгісіз |құрылу оқиғалары1 = Lizard Squad тобының құрылуы |құрылу мерзімі1 = 2014 |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = |құрылу мерзімі2 = |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = |құрылу мерзімі3 = |негізін салушы4 = |құрылу оқиғалары4 = |құрылу мерзімі4 = |негізін салушы5 = |құрылу оқиғалары5 = |құрылу мерзімі5 = |негізін салушы6 = |құрылу оқиғалары6 = |құрылу мерзімі6 = |ыдырау оқиғалары = Белсенділігінің күрт төмендеуі және мүшелерінің құқық қорғау органдары тарапынан ұстала бастауы |ыдырау уақыты = [[2015 жыл]]дан кейін |түсініктемелер1 = 2014 жылғы [[PlayStation Network]] және [[Xbox Live]] қызметтеріне жасалған DDoS шабуылдарымен кеңінен танылды. |түсініктемелер2 = Кейін топтың кейбір мүшелері әртүрлі елдерде қамауға алынып немесе сотталған. |мекен-жай = |сайт = |ортаққор = }} '''Lizard Squad''' — негізінен бейнеойын қызметтеріне қарсы жасалған DDoS шабуылдарына жауапкершілікті өз мойнына алғанымен танылған қара хакерлер тобы.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Cybercrime and Digital Forensics |publisher=Routledge |year=2015}}</ref> [[2014 жыл]]ғы [[3 қыркүйек]]те Lizard Squad өз қызметін тоқтатқанын жариялағандай болды, алайда көп ұзамай қайта оралып, бірқатар танымал веб-сайттарға жасалған шабуылдар үшін жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://krebsonsecurity.com/ |title=Krebs on Security |publisher=Krebs on Security |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=Distributed Denial-of-Service Attacks: Trends and Countermeasures |journal=IEEE Security & Privacy |year=2016}}</ref> Белгілі бір кезеңде топ ''Darkode'' хакерлік форумына қатысып, онымен ортақ хостинг инфрақұрылымын пайдаланған.<ref>{{cite journal |title=Underground Hacking Communities |journal=Computer Fraud & Security |year=2015}}</ref> 2016 жылғы 30 сәуірде [[Cloudflare]] компаниясы осы топтың атын пайдаланған киберқылмыскерлердің ұйымдарға DDoS-шабуыл жасаймыз деп қорқытып, бопсалау әрекеттерін жүргізгені туралы мақала жариялады. Компанияның мәліметінше, мұндай қорқытулардың ешқайсысы нақты шабуылмен аяқталмаған.<ref>{{cite web |url=https://blog.cloudflare.com/ |title=Cloudflare Blog |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite journal |title=DDoS Extortion Campaigns |journal=Network Security |year=2016}}</ref> Осыған байланысты [[Ұлыбритания]]ның Ұлттық алаяқтыққа қарсы барлау бюросы ұйымдарға мұндай талаптарды орындамауға кеңес берді.<ref>{{cite web |url=https://www.actionfraud.police.uk/ |title=Action Fraud |publisher=National Fraud Intelligence Bureau |access-date=2026-07-26}}</ref> == Белгілі әрекеттері == 2014 жылдың екінші жартысында Lizard Squad бірнеше танымал ойын сервистеріне қарсы DDoS-шабуылдар ұйымдастырғанын мәлімдеді.<ref>{{cite journal |title=DDoS Attacks Against Gaming Platforms |journal=Journal of Cybersecurity |year=2017}}</ref> 2014 жылғы 18 тамызда [[League of Legends]] ойынының серверлері DDoS-шабуыл салдарынан уақытша істен шықты. Бұл шабуылды топ өзінің алғашқы ірі әрекеті ретінде жариялады.<ref>{{cite web |url=https://www.riotgames.com/ |title=Riot Games |publisher=Riot Games |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 24 тамызда [[PlayStation Network]] қызметі DDoS-шабуылдың салдарынан уақытша қолжетімсіз болды. Кейінірек топ [[Destiny (бейнеойын)|Destiny]] ойын серверлеріне, [[Xbox Live]] қызметіне және ''Machinima.com'' сайтына жасалған шабуылдар үшін де жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 22 желтоқсанда [[Солтүстік Корея]]ның интернет инфрақұрылымы DDoS-шабуылға ұшырап, елдегі интернет қызметтері уақытша тоқтады. Lizard Squad бұл шабуылға да қатысы бар екенін мәлімдеді. Интернет қызметтері келесі күні қалпына келтірілді.<ref>{{cite journal |title=Major Internet Disruptions in North Korea |journal=Communications of the ACM |year=2015}}</ref> == Рождестводағы Xbox және PlayStation шабуылдары == Lizard Squad бұған дейін Рождество мерекесі кезінде ойын сервистерін істен шығаратынын мәлімдеген болатын.<ref>{{cite web |url=https://www.cloudflare.com/learning/ddos/what-is-a-ddos-attack/ |title=What is a DDoS attack? |publisher=Cloudflare |access-date=2026-07-26}}</ref> 2014 жылғы 25 желтоқсанда (Рождество күні) топ [[PlayStation Network]] пен [[Xbox Live]] қызметтеріне ауқымды DDoS-шабуыл ұйымдастырып, бүкіл әлемдегі миллиондаған пайдаланушының онлайн ойындарға қол жеткізуіне кедергі келтірді.<ref>{{cite journal |title=Holiday DDoS Attacks on Gaming Services |journal=Computer Security Review |year=2015}}</ref> Сол кезде PlayStation Network-тің шамамен 110 миллион, ал Xbox Live-тың 48 миллионға жуық пайдаланушысы болған. Xbox Live бір тәулік ішінде қалпына келтірілсе, PlayStation Network жүйесіндегі ақаулар ұзағырақ сақталып, көптеген пайдаланушылардың ойындарды жүктеуіне және онлайн қызметтерді пайдалануына мүмкіндік бермеді.<ref>{{cite web |url=https://blog.playstation.com/ |title=PlayStation Blog |publisher=Sony Interactive Entertainment |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.xbox.com/ |title=Xbox News |publisher=Microsoft |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейінірек кейбір ақпарат құралдары шабуылдардың тоқтауына Ким Доткомның Lizard Squad тобына өзінің MEGA сервисіндегі 3000 аккаунтты ұсынуы себеп болуы мүмкін екенін хабарлады.<ref>{{cite journal |title=Cyber Extortion and Gaming Networks |journal=Information Security Journal |year=2016}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Интернет троллинг]] [[Санат:Хакерлік топтар]] [[Санат:Кибершабуылдар]] [[Санат:Троллинг]] mtyc728vkjjcpf0bvsia4shftm68mfz 0 628479 3634995 3609466 2026-07-26T01:14:51Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634995 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Литва}} Ритеряй |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 2005 |таратылды = |стадионы = ЛФФ |сыйымдылығы = 5000 |иесі = |президенті = ? |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|LTU}} ''Gintautas Vaičiūnas'' |капитаны = |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = [[Футболдан Литва чемпионаты|ТОПЛИГА]] |маусым = 2025 |орын = '''9.''' |сайты = |pattern_la1 = |pattern_la2 = |pattern_b1 = |pattern_b2 = |pattern_ra1 = |pattern_ra2 = |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = fff000 |leftarm2 = 282146 |body1 = fff000 |body2 = 282146 |rightarm1 = fff000 |rightarm2 = 282146 |shorts1 = fff000 |shorts2 = 282146 |socks1 = fff000 |socks2 = 282146 }} '''«Ритеряй»''' ({{lang-lt|«Riterių futbolo klubas»}}) — [[Литва|Литваның]] [[Вильнюс]] қаласындағы футбол клубы. 2005 жылы "Тракай" деген атаумен Тракай қаласында құрылып, 2019 жылы ақпан айында Вильнюске көшті де, атауы "Ритеряй" деп өзгертілді. 2014 жылы тұңғыш рет [[Футболдан Литва чемпионаты|Литва А лигасында]] ойнады. 2026 жылдың 27 қаңтарында клубтың бір бөлігін голландиялық футбол білім беру академиясы «4ThePlayers Academy»-ге сату туралы келісімге қол қойылды.<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/534403/riteriai-nauja-etapa-pradeda-kartu-su-4theplayers-academy „Riteriai“ naują etapą pradeda kartu su „4ThePlayers Academy“]</ref> == Жетістіктері == * Литва чемпионатының күміс жүлдегері: 2015, 2016 * Литва чемпионатының қола жүлдегері: 2017, 2018 * Литва кубогының финалисі: 2015/16 == Маусым (2010—) == ;(2005—2018) — «Тракай» {|class="wikitable" ! Маусым ! Див. ! Лига ! Oрын ! @ |- | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''II лига''' | bgcolor="#F5f5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181021053827/http://almis.sritis.lt/ltu10lyga2s.html |date=2018-10-21 }}</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2011''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2011.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2012''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2012.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2013''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2014''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2014.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2015''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| '''2.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga</ref> |} ;(2019—...) — ФК Ритеряй {|class="wikitable" ! Маусым ! Див. ! Лига ! Oрын ! @ |- |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga</ref> |- |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2021|2021]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2022|2022]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2023|2023]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''10.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''I лига''' | bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2025|2025]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|А лига]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''9.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты 2026|2026]]''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| '''[[Футболдан Литва чемпионаты|ТОПЛИГА]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Формасы == === 2006–2013 === {| width="33%" |{{Football kit |pattern_la= |pattern_b=_blackstripes |pattern_ra= |leftarm=000000 |body=FFFF00 |rightarm=000000 |shorts=000000 |socks=FFFF00 |title=2006–2013 <br> Негізгі формасы }} |{{Football kit |pattern_la= |pattern_b=_blackstripes |pattern_ra= |leftarm=000000 |body=FFFF00 |rightarm=000000 |shorts=FFFF00 |socks=FFFF00 |title=2006–2013 <br> Қонақтық формасы }} |} === 2014–2017 === {| width="33%" |{{Football kit |pattern_la=|pattern_b=|pattern_ra |leftarm=FFFF00|body=FFFF00|rightarm=FFFF00|shorts=FFFF00|socks=FFFF00 |title= 2014- <br> Негізгі формасы }} |{{Football kit |pattern_la=_black_stripes|pattern_b=_blackstripes|pattern_ra=_black_stripes |leftarm=ff0000|body=ff0000|rightarm=ff0000|short=|socks=ff0000 |title= 2014–2017 <br> Қонақтық формасы }} |} === 2018–... === {| width="33%" |{{Football kit |pattern_la=|pattern_b=_svww1819t|pattern_ra |leftarm=E0F235|body=E0F235|rightarm=E0F235|shorts=E0F235|socks=E0F235 |title= 2018- <br> Негізгі формасы }} |{{Football kit |pattern_la=|pattern_b=_mariupol1819h|pattern_ra=|pattern_sh=|pattern_so= |leftarm=000055|body=000055|rightarm=000055|shorts=000055|socks=000055 |title= 2018- <br> Қонақтық формасы }} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fkriteriai.lt/ Ресми сайт] * [http://www.toplyga.lt/riteriai ТОПЛИГА вебсайты]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Бастама}} [[Санат:Литва футбол клубтары]] r23d96ugjn2g50rtl6uqg937ukwbb9q 0 648947 3634745 3631307 2026-07-25T14:16:50Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634745 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Еңбектегі ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Labour Valour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Soviet_Medal_For_Labour_Valour_OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru| Медаль «За трудовую доблесть»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 825 100 | жоғары марапаты = [[Нахимов медалі]] | төменгі марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Labour Valour" }} '''«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовую доблесть»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Еңбек ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медальдің сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медал туралы Ереже жаңа редакцияда бекітілді. == Медалдің тарихы == «Еңбектегі ерлігі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі кеңестік екі медалдің ішіндегі «үлкені» болып табылады. «Кішісі» — [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медалдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов|И. И. Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылғы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскерін]] қаруландыру, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау және игеру ісіндегі ел алдындағы айрықша еңбегі үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 22 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімді инженер-конструктор Оводов Николай Иванович, инженер-жоспарлаушы Медвинский Абрам Евсеевич, электр цехының басшысы Колобанов Дмитрий Фаддеевич және цехтың партия ұйымдастырушысы Пономарева Зинаида Ивановна бастады. Екі күннен кейін, 1939 жылы 17 қаңтарда, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Ауыр өнеркәсіп халық комиссариатының «Подземгаз» тресінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты [[Газдандыру|газдандыру]] әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және осы әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 14 адам медалмен марапатталды. Тізімде алғашқы болып «Подземгаз» Горловка станциясының директоры Иван Сергеевич Стройлоның, РКФСР Тамақ өнеркәсібі халық комиссариатының қызметкері Дмитрий Петрович Октябрьскийдің, «Подземгаз» тресінің бас инженері Федор Иванович Клейменовтың, «Главгаз» диспетчері Илья Петрович Кириченконың және Горловка станциясының зертханашысы Агафья Павловна Целуйконың есімдері тұрды. Тағы үш күннен кейін, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен [[Өзбекстан|Өзбекстанның]] ауыл шаруашылығындағы 87 озаты «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Ханафи Аббаевтың (Избаскент машина-трактор станциясының Қызыл Жұлдыз учаскесінің агротехнигі), Атабай Авазовтың ([[Хорезм облысы]] Гүрлен ауданының «Мәдениет» ұжымшарының гектарынан 30,5 центнер мақта тапсырған бригадирі) және Асқарали Акбаровтың (Жоғарғы Шыршық ауданының «Опытник» ұжымшарының төрағасы) есімдерімен ашылды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасы «Дальстрой» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен 81 адам — стахановшы жүргізуші Михаил Семенович Аксенов, кеніштің барлау бөлімінің басшысы Аркадий Евгеньевич Авсиевич, борт механигі Антон Порфирьевич Беспалов, Магадан құрылыс конторасының басшысы Иван Иванович Белов және басқалар марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылы 4 мамырдағы «Ауыл мектептерінің ерекше көзге түскен мұғалімдерін марапаттау туралы» Жарлығымен басқа да марапаттармен қатар, «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен 972 адам марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен [[Иосиф Виссарионович Сталин|Сталин]] атындағы Үлкен Ферғана каналын салу кезінде ерекше көзге түскен 277 адам «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығындағы жоғары еңбек көрсеткіштері үшін 1941 жылға дейін «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен шамамен 8 мың адам марапатталды. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында бұл медалмен шамамен 50 мың марапаттау жүзеге асырылды. Медалды тағу ережелері, таспасының түсі және оның марапаттау тағанына орналастырылуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарының таспаларының үлгілері мен сипаттамаларын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|автор= |тақырыбы= Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме= https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тіл= |басылым= Ведомости Верховного Совета СССР|түрі= газет|жылы= 1943|айы= 6|күні= 23|томы= |нөмірі= 23 (229)|беттері= 1–2|doi= |issn= |archivedate= 2021-12-04|archiveurl= https://web.archive.org/web/20211204184701/https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf}}</ref>. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтары арқылы жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен шамамен 1 825 100 марапаттау жүзеге асырылды. == Медал жайлы ереже == [[Сурет:Soviet Medal For Labour Valour REVERSE.jpg|thumb|right|200px|Медалдің артқы беті]] «Еңбектегі ерлігі үшін» медалі жанқиярлық еңбек қызметі және осы ретте көрсетілген ерлігі үшін марапаттау мақсатында тағайындалды. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен жұмысшылар, [[Ұжымшар|ұжымшаршылар]], халық шаруашылығының мамандары, ғылым, мәдениет, халық ағарту, денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен КСРО азаматы болып табылмайтын адамдар да марапатталуы мүмкін. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапаттау: * жанқиярлық шығармашылық еңбегі, өндірістік нормаларды, жоспарлы тапсырмалар мен социалистік міндеттемелерді асыра орындағаны, [[Еңбек өнімділігі|еңбек өнімділігін]] арттырғаны және өнім сапасын жақсартқаны үшін; * жаңа техниканы тиімді пайдаланғаны және озық технологияны игергені, құнды өнертабыстары мен рационализаторлық ұсыныстары үшін; * ғылым, мәдениет, әдебиет, өнер, халық ағарту, денсаулық сақтау, сауда, қоғамдық тамақтандыру, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету және еңбек қызметінің басқа да салаларындағы жетістіктері үшін; * жастарды коммунистік тәрбиелеу және кәсіптік даярлау жөніндегі жемісті еңбегі, табысты мемлекеттік және қоғамдық қызметі үшін; * дене шынықтыру мен спорт саласындағы жетістіктері үшін жүзеге асырылады. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда Нахимов медалінен кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Еңбектегі ерлігі үшін» медалі диаметрі 34 мм болатын дұрыс дөңгелек пішінді. Сондай-ақ диаметрі 35 мм (1945 жылғы) медаль да кездеседі. Медалдың беткі жағында жоғарғы бөлігінде ортасында күмістен жасалған орақ пен балға орналасқан лағыл-қызыл эмальмен қапталған бедерлі бес күлді жұлдыз бейнеленген. Жұлдыздың қарама-қарсы сәулелерінің ұштары арасындағы қашықтық — 19,2 мм, сәуленің бүйір қырының ұзындығы — 6 мм. Жұлдыздың астында биіктігі 2,8 мм болатын, лағыл-қызыл эмальмен қапталған, ішке қарай бедерленген «ЕҢБЕКТЕГІ ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ТРУДОВУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген екі жолдық жазу орналасқан. Медалдың төменгі бөлігінде бедерлі «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) жазуы орналасқан. Жазу әріптерінің биіктігі — 3,3 мм. Медалдың сыртқы жағында биіктігі 2,5 мм болатын «КСРО-дағы ЕҢБЕК — АР-НАМЫС ІСІ» ({{lang-ru|«ТРУД В СССР — ДЕЛО ЧЕСТИ»}}) деген екі жолдық бедерлі жазу орналасқан. Медалдың екі жақ шеттері ені 0,8 мм болатын ернеумен жиектелген. Медаль 925 сынамалы күмістен дайындалады. Медалдағы күмістің мөлшері — 21 г. Тағансыз медалдың жалпы салмағы — 22,855±1,42 г. Медаль құлақша мен шығыршық арқылы ақшыл көк түсті, шеттерінде екі бойлық қызыл жолағы бар ені 24 мм қатқыл жібек таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Қызыл жолақтардың әрқайсысының ені — 2 мм. == Суреттеме == <gallery> Сурет:TDb01733.jpg|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль:<br>үшбұрышты тағаны бар<br>алғашқы нұсқаның алдыңғы беті Сурет:TDb01733R.jpg|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль:<br>үшбұрышты тағаны бар<br>алғашқы нұсқаның артқы беті </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] d8s4fmifmr4jg49pz1ewmhbe415rhb3 0 653413 3634748 3332971 2026-07-25T14:22:47Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634748 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (әскери ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медалды растайтын құжат == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|left|200px|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медаліне куәлік]] [[Санат:КСРО медалдары]] jmvo6uxekh1q9p91qdjr3zq7uxtajn6 3634749 3634748 2026-07-25T14:24:20Z Орел Карл 81620 /* Медалды растайтын құжат */ 3634749 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (әскери ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 173m1xqqizwz6duf47c6w1qyy6kk6n0 3634750 3634749 2026-07-25T14:25:06Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634750 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] m8utaa0ehgnd80l1lqdjq3qeqjs8hkn 3634752 3634750 2026-07-25T14:31:14Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634752 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде «Ерен еңбегі үшін» медалінің таспасынан кейін орналасады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] gpfl7rgx4hb9kx9tcaeahsqikt47gej 3634753 3634752 2026-07-25T14:33:11Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634753 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] sb0v1yzrrfeih18vuda1cd3uzu341s2 3634755 3634753 2026-07-25T14:37:28Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634755 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ЕҢБЕКТЕГІ ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] jq3j4d32951e4afwuek6b4icce3mslo 3634756 3634755 2026-07-25T14:39:34Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634756 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Ерен еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Ерен еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] imupnb4nwkqop1gxbopt68c1y3avs4t 3634757 3634756 2026-07-25T14:40:24Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634757 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Ерен еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] ok3w1smk6p5qqmwczwcq30g8zr3scqr 3634758 3634757 2026-07-25T14:40:35Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634758 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] ookwavlr9ic8r2m774mxxek9o1teo84 3634759 3634758 2026-07-25T14:42:43Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634759 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] nkh6tqbx2t424b6rgt2wbwg82vgl4m1 3634760 3634759 2026-07-25T14:43:32Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634760 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|200px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 7lftsn55gryalcwvx2l0jk94x40w7au 3634761 3634760 2026-07-25T14:43:42Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634761 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] hwf5nrkob4mupg4qtqd02jstzh77993 3634764 3634761 2026-07-25T14:48:13Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3634764 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Батыл еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] s30fcydkwwmne8tzz6ycxg0hcvlj4uk 3634765 3634764 2026-07-25T14:48:45Z Орел Карл 81620 /* Суреттеме */ 3634765 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Батыл еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 57kwrd4bd29fmjzepmmnvu3vezhogb9 3634766 3634765 2026-07-25T14:49:01Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3634766 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік прогрессивті қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Батыл еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] 05xu96hp0vljxia3d21ly6oodb84mra 3634817 3634766 2026-07-25T17:01:23Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634817 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Батыл еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік ілгерішіл қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Батыл еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] 7ps69zzfa5eqw6o287jom45xag9gg06 3634818 3634817 2026-07-25T17:01:55Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634818 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Қажырлы еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Батыл еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік ілгерішіл қайраткерлерге табысталды. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Батыл еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] tuy82x53n2je8f0fv45nkai82n3r46e 3634819 3634818 2026-07-25T17:02:45Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634819 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Қажырлы еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Қажырлы еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Қажырлы еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік ілгерішіл қайраткерлерге табысталды. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Батыл еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «БАТЫЛ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Батыл еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] isssctighkdb31oi5mtcl484hokoe32 3634820 3634819 2026-07-25T17:03:14Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634820 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Қажырлы еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Қажырлы еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Қажырлы еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік ілгерішіл қайраткерлерге табысталды. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ҚАЖЫРЛЫ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «ҚАЖЫРЛЫ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Батыл еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] 4y96khf4ggubybf6tvycx50bw59e8uq 3634821 3634820 2026-07-25T17:03:29Z Орел Карл 81620 /* Суреттеме */ 3634821 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:100 years Lenin OBVERSE.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = мерекелік медал | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 5 қараша 1969 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 11 000 000 | жоғары марапаты = [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[«Отан соғысы партизанына» медалі|I дәрежелі «Отан соғысы партизанына» медалі]] | сайты = | Commons = Jubilee Medal "In Commemoration of the 100th Anniversary of the Birth of Vladimir Ilyich Lenin" }} '''«Қажырлы еңбегі үшін (жауынгерлік ерлігі үшін)» мерейтойлық медал. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»''' ({{lang-ru|Медаль «В ознаменование 100-летия со дня рождения Владимира Ильича Ленина»}}) [[КСРО Жоғарғы Кеңесі]] Төралқасының [[1969 жыл|1969 жылғы]] [[5 қараша|5 қарашадағы]] Жарлығымен құрылды. Медал сызбасының авторлары суретшілер Николай Соколов (бет жағы) және Александр Козлов (артқы жағы) болды. == Медал жайлы ереже == [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ильич Лениннің]] туғанына 100 жыл толуына орай мерейтойлық медаль екі атаумен тағайындалды: * «Қажырлы еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай»; * «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай». «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен марапатталды: * Лениннің мерейтойына дайындық барысында еңбектің жоғары үлгілерін көрсеткен озат жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың қызметкерлері, ғылым және мәдениет қайраткерлері; * Кеңес өкіметін орнату жолындағы күреске немесе Отанды қорғауға белсенді қатысқан не өз еңбегімен КСРО-да социализм құруға елеулі үлес қосқан, жеке үлгісімен және қоғамдық қызметімен партияға өскелең ұрпақты тәрбиелеуге көмектесетін адамдар; * Лениннің мерейтойына дайындық барысында жауынгерлік және саяси даярлықта үздік көрсеткіштерге, әскерлерді басқаруда және олардың жауынгерлік әзірлігін сақтауда жоғары нәтижелерге қол жеткізген Кеңес Әскерінің, Әскери-Теңіз Флотының, КСРО Ішкі істер министрлігі әскерлерінің, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті әскерлері мен органдарының әскери қызметшілері. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде аталған адамдарға «Қажырлы еңбегі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль, ал әскери қызметшілерге «Жауынгерлік ерлігі үшін. Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» деген жазуы бар мерейтойлық медаль табысталды. Мерейтойлық медаль халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысының қайраткерлеріне, сондай-ақ басқа да шетелдік ілгерішіл қайраткерлерге табысталды. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалі кеуденің сол жағына тағылып, ортақ тағанға орналастырылған КСРО ордендерімен және медальдарымен бірге тағылған жағдайда ортақ тағанның сол жағы мен жоғары тұсына, бірақ «Алтын Жұлдыз» медалі мен «Орақ пен Балға» алтын медалінен төмен орналастырылады, ал аталған ерекше айырым белгілері болмаған жағдайда олардың орнына орналастырылады. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалінің таспасы тағанда тағылған кезде [[Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|«Ерен еңбегі үшін» медалінің]] таспасынан кейін орналасады. «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» мерейтойлық медалімен 11 000 000-нан астам адам марапатталды — еңбекшілерді марапаттау саны шамамен 9 млн, әскери қызметшілерді марапаттау саны шамамен 2 млн және үкіметтік делегациялар құрамындағы шетел азаматтарын марапаттау саны шамамен 5 мың. == Медалдің сипаттамасы == [[Сурет:За доблестный труд Х 1970 Киевс исполком.jpg|thumb|right|300px|Медалдің куәлігі]] «Қажырлы еңбегі үшін (Жауынгерлік ерлігі үшін). Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай» медалі жезден жасалған және диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде. Медалдің беткі жағында күңгірт аяда солға қаратылған В. И. Лениннің бедерлі бейінді бейнесі орналасқан. Төменгі бөлігінде «1870—1970» жылдары жазылған. Медалдің артқы жағында күңгірт аяда: жоғарғы бөлігінде шеңбер бойымен «ҚАЖЫРЛЫ ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ДОБЛЕСТНЫЙ ТРУД»}}) немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ВОИНСКУЮ ДОБЛЕСТЬ»}}) деген жазу, оның астында орақ пен балға бейнесі және «В. И. ЛЕНИННІҢ ТУҒАНЫНА 100 ЖЫЛ ТОЛУЫНА ОРАЙ» ({{lang-ru|«В ОЗНАМЕНОВАНИЕ 100-ЛЕТИЯ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ В. И. ЛЕНИНА»}}) деген жазу жазылған. Төменгі бөлігінде кішкентай бес күлді жұлдыз орналасқан. Шетел азаматтарын марапаттау үшін соғылған медальдардың сыртқы жағында «ҚАЖЫРЛЫ ЕҢБЕГІ ҮШІН» немесе «ЖАУЫНГЕРЛІК ЕРЛІГІ ҮШІН» деген жазулар болмайды. Медалдің жиектері ернеумен жиектелген. Медал құлақша мен сопақша буын арқылы екі бүйірінде ойығы бар тікбұрышты тағанға жалғанады. Тағанның ені — 29 мм, биіктігі — 25 мм (төменгі қырын қоса алғанда). Тағанның негізі бойында саңылаулар орналасқан, оның ішкі бөлігі ені 24 мм қызыл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспада бойлық төрт сары жолақ бар: ортасында — екеу, жиектерінде — бір-бірден. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған түйреуіш бар. == Суреттеме == <gallery> Сурет:За доблестный труд Х 1970.jpg|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай батыл еңбегі үшін» медалінің куәлігі. Медалды Харьков қаласының Киев аудандық атқару комитеті берді Сурет:100 years Lenin REVERSE.jpg|«Қажырлы еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin military.jpg|«Жауынгерлік еңбегі үшін» деген жазуы жазылған медалдің артқы жағы Сурет:100 years Lenin foreigners.jpg|шетел азаматтарына арналған медалдің артқы жағы </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] l4na0t4s1mj67yx6sw1bmh12h2tgmz2 4 675070 3635067 3634536 2026-07-26T07:00:44Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3635067 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88015||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||96471||76771||11064||229||3388||234||110||5824||742 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86567||80964||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||3||{{u|Мағыпар}}||85644||80489||905||635||37||388||0||2886||49 |- |5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84039||68775||1239||147||11309||15||0||1699||24 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55564||30518||3588||368||5769||944||2238||4786||5203 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48894||40163||1765||102||629||17||11||4487||40 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38488||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||9||{{u|1nter pares}}||32009||29748||213||7||779||70||0||1457||148 |- |10||10||{{u|Ulan}}||30436||23962||391||78||4579||14||0||199||209 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844 |- |12||13||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||22771||21464||787||39||137||4||0||121||11 |- |14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13874||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |15||12||{{u|Sagzhan}}||21850||20461||432||44||257||11||0||329||87 |- |16||18||{{u|Nurken}}||19627||10144||1371||41||7040||115||8||429||51 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17236||12264||224||7||135||162||8||2486||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13765||12988||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11327||6858||508||0||103||512||0||615||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10144||7973||1229||40||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32 |- |26||33||{{u|AlibekKS}}||8336||5755||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8251||8157||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||32||{{u|TheNomadEditor}}||8191||5762||27||5||1867||204||0||172||52 |- |29||49||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7952||5419||980||137||628||59||24||532||198 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6911||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7488||5986||189||71||63||88||3||385||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5280||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6252||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||46||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||45||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5043||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4356||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||57||{{u|Madi Dos}}||4515||3077||214||63||55||50||0||637||122 |- |50||44||{{u|Coffee86}}||4429||3886||4||0||11||7||0||418||5 |- |51||52||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3391||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||48||{{u|Makenzis}}||3746||3689||5||0||0||0||0||46||5 |- |53||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |54||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |55||58||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138 |- |56||51||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |58||60||{{u|Нурасылл}}||3398||2999||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||68||{{u|ShadZ01}}||3285||2602||363||116||105||0||0||4||0 |- |61||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |62||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |63||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |64||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3223||0||16||0||0||0||5||3 |- |65||59||{{u|Qanattan}}||3136||3062||0||0||0||0||0||2||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2834||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2912||1877||317||0||91||55||0||441||4 |- |70||69||{{u|Dauren}}||2871||2462||0||14||0||0||0||68||6 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||90||{{u|Balaburgem}}||2470||1754||11||29||31||59||0||182||48 |- |81||76||{{u|G55}}||2468||2294||0||50||0||0||0||0||2 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2414||1985||126||0||13||1||0||195||44 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1501||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||88||{{u|RaiymbekZh}}||2111||1795||8||0||20||0||0||81||86 |- |94||91||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1946||1||0||0||0||0||0||0 |- |96||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||256||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||890||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||89||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1609||1339||1||0||106||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1540||1348||0||0||7||0||0||123||9 |- |109||95||{{u|Gliwi}}||1534||1528||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||119||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||884||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||113||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||145||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||114||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1198||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||118||{{u|Ziv}}||1173||1100||60||0||0||2||0||9||2 |- |127||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1001||0||61||0||0||0||0||0 |- |129||122||{{u|Bailarbekov}}||1136||1047||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||139||{{u|Wikuiser}}||1079||782||142||0||63||0||43||18||4 |- |136||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |137||162||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |138||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |139||121||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||890||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||144||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||626||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||140||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||142||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||143||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||890||767||15||0||0||0||0||4||0 |- |149||148||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |150||161||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |151||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |152||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||141||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |154||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |155||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |156||150||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |157||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |158||177||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |159||152||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |160||151||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |161||147||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |162||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |163||154||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |164||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |165||160||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |166||149||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |167||165||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |168||153||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0 |- |169||146||{{u|Mheidegger}}||727||753||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||157||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |171||163||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |172||175||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |173||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |174||158||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |175||155||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0 |- |176||164||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |177||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |178||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |179||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |181||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||676||667||0||1||0||0||0||6||1 |- |182||159||{{u|Epoxa-HH}}||674||662||0||0||5||0||0||10||1 |- |183||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |184||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||389||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||174||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||176||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||178||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||216||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||261||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||180||{{u|Bauyr03}}||619||558||0||1||0||0||0||37||0 |- |196||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||181||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||173||{{u|Tuttiorchestra687}}||592||590||0||0||0||0||0||4||2 |- |204||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |205||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |206||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |207||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |208||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |211||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |212||182||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |213||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |214||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |215||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||219||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||218||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||427||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||226||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8 |- |228||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |229||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |230||215||{{u|Chingiz Nazbiev}}||516||422||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] n7woxtfp2l3a4l60usw3th3enola5h3 4 675089 3635138 3634673 2026-07-26T11:01:00Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3635138 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515621||380098||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145869||131247||957||0||13593||6||0||44||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132570||127396||755||15||62||17||10||2859||1431 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119562||112796||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113667||1||0||0||0||0||0||113666||0 |-style="background-color:#ccf" |6||6||{{u|MerlIwBot}}||105849||88193||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||5||{{u|InternetArchiveBot}}||88418||88418||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79299||79284||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50444||50151||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26605||22825||42||0||3648||2||0||66||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14656||13663||441||1||0||84||0||388||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13733||13236||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9117||9117||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7977||5419||980||137||628||40||24||532||198 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7607||6152||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3737||3676||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3245||3242||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1552||1533||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1119||1045||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |- |88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||166||164||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] sbrs9hbvejis3cfop02d5q489zio9n4 4 675116 3634730 3634282 2026-07-25T13:07:13Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634730 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7808||948||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7384||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3125||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2650||42||0||60||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2329||102||14||200||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2185||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1342||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Орел Карл}}||1339||314||1||314||91||24||0||0||0 |- |15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1274||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||981||101||14||345||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||917||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||72||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|1nter pares}}||579||309||0||10||603||3||0||0||4 |- |44||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1630||168||18||7588||188||0||1||11 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||533||187||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||528||34||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Nurken}}||517||501||3||646||4814||32||15||3||4 |- |51||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |52||{{u|GulzhanOmarova}}||508||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |53||{{u|Sagzhan}}||507||88||2||23||191||30||0||0||0 |- |54||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||250||0||0||0 |- |57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||424||37||0||0||1599||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||387||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||303||197||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|ShadZ01}}||208||23||0||34||81||64||0||0||0 |- |110||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |113||{{u|Coffee86}}||203||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |114||{{u|Aimanber}}||202||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |115||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |119||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||157||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||142||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Aizhok}}||99||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|MuratbekErkebulan}}||87||21||0||69||83||0||11||0||0 |- |244||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |250||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |251||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |252||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Madi Dos}}||83||22||0||55||30||40||6||0||3 |- |256||{{u|Zamantay}}||83||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |261||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||82||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|RaiymbekZh}}||77||43||5||1||11||0||0||0||1 |- |280||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |281||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |282||{{u|Amiyeva}}||75||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |285||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2977||521||93||0||38||4 |- |286||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |289||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |290||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||27||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |372||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||42||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |382||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |383||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |392||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |393||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |394||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |395||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |397||{{u|Yessentaikyzy}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |399||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |400||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |401||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |403||{{u|Mheidegger}}||38||19||0||1||0||2||0||0||0 |- |404||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |405||{{u|Syrlybek}}||38||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |406||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |408||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |409||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |410||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |411||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |412||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |413||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |414||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||35||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |420||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |422||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |428||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |432||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |433||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Andir}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |437||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |438||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |440||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |441||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |449||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |450||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |460||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |461||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |462||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |463||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |465||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |466||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |467||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |468||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |475||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |476||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |483||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |484||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |486||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |487||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |489||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |490||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |492||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |493||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |494||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |499||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |500||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |504||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |505||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |506||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |507||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |508||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|Unknown Alash}}||22||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |517||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |518||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |528||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |529||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |530||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |541||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |542||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |544||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |545||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |546||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |547||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|Tuttiorchestra687}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Жанна Ж}}||18||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |552||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |557||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |559||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |560||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |562||{{u|Бекемгүл}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |563||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |565||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |571||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |573||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |575||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |576||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |577||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |578||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |579||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |580||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |585||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |587||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |589||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |596||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |597||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |602||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |603||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |604||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |605||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |608||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |609||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |628||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |629||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |633||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |634||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |641||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |642||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |643||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||30||0||0||0||0 |- |644||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |645||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |649||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |650||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |653||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |654||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |660||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |661||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |664||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |665||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |666||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |706||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |714||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |715||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |719||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |720||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Канат Алимбаев}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |748||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |753||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |754||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |756||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |757||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |767||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |768||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |779||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |781||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |783||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |790||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |796||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |798||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.47.205.125}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |809||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |810||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayazhan10}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |822||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |823||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |824||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |827||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |828||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |830||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |831||{{u|Dostoevskykz}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |832||{{u|Gaukhar1980}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |833||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |834||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |835||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|KAigerim}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |841||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |843||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |845||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |847||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |850||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |852||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |853||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |854||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |855||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |856||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |860||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |862||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Амина Жанаковна}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |878||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |879||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |883||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |884||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |887||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |894||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aglamkhanm29}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |900||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |902||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |908||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |910||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |912||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |922||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |924||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |926||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |928||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Semsk-Karaga}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |932||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |935||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |936||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |938||{{u|Wikuiser}}||5||11||2||47||30||0||0||23||0 |- |939||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |940||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |946||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |950||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Назгүл Қуантқан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |954||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |955||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |959||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |960||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |977||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |985||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |988||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |990||{{u|Ahan Zere}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |993||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |996||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |999||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1002||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1008||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1014||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1016||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1022||{{u|Kvazimodo}}||4||0||0||0||8||0||0||0||0 |- |1023||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1030||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1037||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1043||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1045||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1050||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1054||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1058||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0 |- |1062||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1079||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1080||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1082||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1083||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1085||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1088||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1089||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1092||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1093||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1094||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1097||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1099||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1100||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1103||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1124||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1126||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1127||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1128||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1132||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1138||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1165||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1168||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1170||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1173||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1175||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1178||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1180||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1190||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1193||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1194||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1197||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1198||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1201||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1204||{{u|Omarova. ayagul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1206||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Zhibek2003}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1251||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1254||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1256||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Гулжайна Усен}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1281||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1285||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1290||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1295||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1309||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1381||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1392||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1421||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1423||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1424||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1425||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1427||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1428||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1436||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1437||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1440||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1441||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1453||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1456||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1457||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1460||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Ibrayevan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1486||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1516||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1533||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1547||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1551||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1552||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1559||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Uzsport}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Абзал Алия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Садықова Ақгүл}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1677||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1682||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1696||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1702||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1707||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1712||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1713||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1714||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1715||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1716||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1717||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1718||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||286||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 0wg36yf7x7v5krw6mht64ms44vss9dt 0 697167 3634850 3359826 2026-07-25T17:46:58Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3634850 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Зада Сепсекенов |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 14.8.1914 |Туған жері = [[Жаңаталап (Шығыс Қазақстан облысы)|Жаңаталап]] ауылы, [[Зайсан уезі]], [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]] |Қайтыс болған күні = 17.10.1996 |Қайтыс болған жері = Шілікті ауылы, [[Зайсан ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақстан]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Орақ пен Балға медалі}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ленин ордені}} {{!!}} {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ерлігі үшін медалі (КСРО)}} {{!!}} {{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} {{!!}} {{Тың жерлерді игергені үшін медалі}} {{!}}} |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Зада Сепсекенов''' ([[14 тамыз]] [[1914 жыл|1914]], [[Жаңаталап (Шығыс Қазақстан облысы)|Жаңаталап]] ауылы, [[Зайсан уезі]], [[Семей облысы (Ресей империясы)|Семей облысы]] — [[17 қазан]] [[1996 жыл|1996]], Шілікті ауылы, [[Зайсан ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақстан]]) — КСРО кеңшарлар министрлігі, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Тарбағатай ауданы]], «Шілікті» қой өсіру кеңшарының аға бақташысы. Социалистік Еңбек Ері (1948). Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылым депутаты. == Өмірбаяны == 1914 жылы Семей облысы, Зайсан ауданы, Жаңаталап ауылында кедей шаруа отбасында дүниеге келген. 14 жасынан бастап батырақтықпен айналысқан. 1932 жылдан Тарбағатай ауданындағы «Шілікті» кеңшарында еңбек етті. 1942 жылдан Ұлы Отан соғысына қатысқан. 8-гвардиялық атқыштар дивизиясында сапер болып қызмет еткен. Үш рет жараланып, үшінші ауыр жарақаттан кейін демобилизацияланып, еліне оралып, 1944 жылдан «Шілікті» кеңшарында аға бақташы болып жұмысын жалғастырды. 1947 жылы Зада Себсекеновтің бригадасы 50 биеден 50 құлын өсірді. Кеңшардың мемлекетке мал шаруашылығы өнімдері мен егістік дақылдарын тапсыру жоспарын орындап, мал шаруашылығының барлық түрі бойынша мал шаруашылығын дамытудың мемлекеттік жоспарын орындағаны үшін 1947 жылы мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы [[Ленин ордені]] және «Орақ пен Балға» алтын медалімен бірге берілді. Кейін «Шілікті» кеңшарының жылқы шаруашылығын басқарды. Оның басқаруымен 1948 жылы жылқы фермасында 120 биеден 118 құлын өсірілді. Оның басшылығымен кеңшардың мал басы он жылда 11 есе өсіп, бір жарым мың басқа жетті. 1959 жылдан — Шілікті ауылдық кеңесі атқару комитетінің төрағасы. Тарбағатай сайлау округінен, Шығыс Қазақстан облыстық және Тарбағатай аудандық халық депутаттары кеңестерінен Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі (1951-1955) шақырылым депутаты болып сайланды. Зейнетке шыққаннан кейін Зайсан ауданы Шілікті ауылында тұрды. 1996 жылы дүниеден өтті. Ол жергілікті ауылдық зиратқа жерленді. ;Марапаттары * [[Социалистік еңбек ері]] * [[Ленин ордені]] * 1 дәрежелі [[Отан соғысы ордені]]<ref>[https://pamyat-naroda.su/awards/anniversaries/1521122171 Зада Сепсекеновтың мерейтойлық сыйлығы]</ref> * Ерлігі үшін медалі * Жауынгерлік еңбегі үшін медалі * Тың жерлерді игергені үшін медалі == Әдебиет == * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін]: энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Сепсекенов Зада: б. 695. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. == Сілтеме == * ''Темір Кәрімов''. [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27269 Зада Сепсекенов]. «Герои страны» сайты. * [https://imena.pushkinlibrary.kz/kz/social-hero-kz/1741-.html Сепсекенов Зада], Шығыс Қазақстан: танымал есімдер/ А.С.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] 6b3kzwkhc3tw0ob61jnz61p172l0db8 0 708149 3634852 3376970 2026-07-25T17:52:25Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634852 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Ерлан Ерғалиұлы Алдажұманов | Шынайы есімі = | Суреті = Erlan Aldajumanov (2025-06-20) (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҚР ҰҚК]] Төрағасының 10-орынбасары – [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі|ҚР ҰҚК Шекара қызметінің]] директоры | Ту = Эмблема_КНБ_РК.svg | Ту2 = 1772b22ee5a7c0ab43dfcfaf3da58aa6 original.1402423.png | Реті = | Басқара бастады = [[23 мамыр]] [[2022 жыл|2022]] бастап | Басқаруын аяқтады = | Ізашары = [[Дархан Айтқалиұлы Ділманов|Дархан Ділманов]] | Ізбасары = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Премьер = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Реті_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Президент_2 = | Премьер_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Реті_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Реті_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Титулы_5 = | Ту_5 = | Ту2_5 = | Реті_5 = | Басқара бастады_5 = | Басқаруын аяқтады_5 = | Ізашары_5 = | Ізбасары_5 = | Туған күні = 26.03.1966 | Туған жері = {{туғанжері|Семей|Семейде}}, [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = 1987 бастап | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = [[Сурет:17-RKGF-MG.svg|20px]] [[Генерал-майор]] (2017) | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{{!}} {{!}}{{2 дәрежелі Айбын ордені}}{{!!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!!}}{{ҚР Конституциясына 20 жыл}}{{!!}}{{Шекараны үздік күзеткені үшін медалі}} {{!}}- {{!}}{{2 дәрежелі Ұлттық қауіпсіздік қалқаны медалі}}{{!!}}{{3 дәрежелі Ұлттық қауіпсіздік қалқаны медалі}}{{!!}}{{1 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{2 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}- {{!}}{{3 дәрежелі Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)}}{{!!}}{{Батылдық ордені}}{{!!}}{{Мемлекеттік шекараны қорғаудағы ерекшелік үшін медалі}}{{!!}}{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} {{!}}- {{!}}{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}}{{!!}}{{Әскери әрекеттер ардагері медалі}}{{!!}}{{Кеңес әскерлерінің АДР шығарылғанына 15 жыл}}{{!!}}{{Кеңес әскерлерінің АДР шығарылғанына 20 жыл}} {{!}}} }} '''Ерлан Ерғалиұлы Алдажұманов''' ([[26 наурыз]] [[1966 жыл|1966]], [[Семей]], [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Қазақстан Республикасы ҰҚК]] Жоғары қолбасшылығының өкілі, генерал-майор, Қазақстан Республикасы ҰҚК Төрағасының орынбасары – Қазақстан Республикасы ҰҚК [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі|Шекара қызметінің]] директоры (2022 бастап). == Өмірбаяны == 1966 жылы 26 наурызда [[Семей]] қаласында ([[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]]) дүниеге келген. 1987 жылы Ф.Е.Дзержинский атындағы Жоғары шекаралық қолбасшылық училищені бітірген. 1990-1998 жылдары — ТМД сыртқы шекараларын күзету бойынша Тәжікстан Республикасы аумағында қызмет атқарды. 1999-2014 жылдары — ҚР ҰҚК Шекара қызметінде офицерлік және басшылық лауазымдарда қызмет атқарды. 2014 жылдың қарашасынан 2019 жылдың қыркүйегіне дейін — Қазақстан Республикасы ҰҚК Шекара қызметі директорының бірінші орынбасары — Бас штабының бастығы болды. 2019-2020 жылдары — ҰҚК Шекара қызметі «Оңтүстік» өңірлік басқармасының басшысы болды. 2020-2022 жылдары — ҰҚК Шекара қызметі Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаментінің басшысы болды<ref>[https://www.gov.kz/memleket/entities/knb/about/structure/people/67?lang=kk Қазақстан Республикасы ҰҚК]</ref>. 2022 жылдың 23 мамырында Қазақстан Республикасы ҰҚК төрағасының орынбасары — Қазақстан Республикасы ҰҚК Шекара қызметінің директоры болып тағайындалды<ref>[https://sputnik.kz/20220523/toqaev-shekara-qyzmeti-25015319.html#:~:text=%22Мемлекет%20басшысының%20өкімімен%20Ерлан%20Ерғалиұлы,жоғары%20шекаралық%20командалық%20училищені%20бітірген Тоқаев Шекара қызметінің жаңа басшысын тағайындады]</ref>. == Сілтеме == * [http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=39005889 Параграф] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан генерал-майорлары]] 78h28n8g671abh8jjsbqimtflsjfa2e 0 709022 3634731 3634199 2026-07-25T13:14:14Z WellDone7 181682 Марапаттарға қосымша жаңа марапаттары қосылды 3634731 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Константин Викторович Авершин | Шынайы есімі = {{lang-ru|Константин Викторович Авершин}} | Суреті = Konstantin Averşin (2023-05-15).jpg | Сурет ені = | Атауы = Авершин, 2023 жыл | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 29 наурыз 2023 | Басқаруын аяқтады = 30 маусым 2026 | Президент = | Премьер = | Вице-президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII шақырылымы]]ның депутаты | Ту_2 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 19 қаңтар 2023 | Президент_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Алматы қаласы мәслихаты]] VI және VII шақырылымының депутаты | Ту_3 = Almaty City Maslihat.svg | Ту2_3 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_3 = 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2022<ref name="zakonkz" /> | мәтін2_3 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] | тақырыпша2_3 = [[Алматы әкімі|Әкімі]] | Туған күні = 7.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған|Талдықорғанда}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Роза Алмаханқызы Авершина (1981 туған)<ref name="zakonkz">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37896981|title=Авершин Константин Викторович|lang=ru|accessdate=2023-09-03}}</ref> | Балалары = 4 баласы бар:<ref name="resmiy" /><br>'''қыздары''' Сәбина (2009 туған) және Доминика (2012 туған)<ref name="zakonkz" /> | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2016 бері) | Білімі = 1) Беллербис коллежді ([[Брайтон]], 1995)<br>2) Англия Рускин Университеті ([[Кембридж]], 1998)<br>3) Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясы (2018) | Мамандығы = бизнес және экономика (1998) | Ғылыми дәрежесі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Атағы = [[Капитан (әскери атақ)|капитан]] | Қызмет еткен жылдары = 2001–2009 | Құрамында болды = | Әскер түрі = {{flagicon image|Символика КНБ Эмблема Флаг Шеврон Трафарет 021012.jpg|border}} [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҚР ҰҚК]] | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} | Қолтаңбасы = }} '''Константин Викторович Авершин''' ([[7 қазан]] [[1976 жыл]], [[Талдықорған]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіпкер, қоғамдық-саяси қайраткер. 2022 жылғы наурыздан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]]–[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII]] шақырылымдарының депутаты. == Өмірбаяны == 1995 жылы Bellerbys колледжін (Брайтон, Ұлыбритания) «Бизнес және экономика» мамандығы бойынша тәмамдады, 1998 жылы Anglia Ruskin University-де (Кембридж, Ұлыбритания) бакалавриат бағдарламасын аяқтады, 2018 жылы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясында MBA дәрежесін алды. 1998–1999 жылдары — «KEGOC» ААҚ коммерциялық департаментінің маманы. 1999–2001 жылдары — «Кедентранссервис» ЖАҚ коммерциялық департаментінің бас менеджері. 2001–2009 жылдары — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің № 62156 әскери бөлімінде қызмет өткерді. 2009–2011 жылдары — Europe Aviation компаниясының өңірлік өкілі. 2013 жылдан бастап — «Red Dragon Almaty» ЖШС құрылтайшысы, Алматы қаласындағы «Red Dragon» сауда белгісі мен сауда желісінің иесі. 2016 жылы Алматы қаласы мәслихатының VI шақырылымының депутаты болып сайланды (2016–2021). 2020 жылғы желтоқсанда «Nur Otan» партиясынан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттығына кандидат болды (2022 жылғы наурыздан бастап партия «Amanat» партиясы болып қайта аталды). 2022 жылғы 29 наурызда партиялық тізім бойынша бос депутаттық мандатты алып, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты болды<ref>[https://kaz.inform.kz/news/konstantin-avershin-parlament-mazhilisi-deputaty-boldy_a3916434/ Константин Авершин Парламент Мәжілісі депутаты болды]</ref>. 2023 жылғы 29 наурыздан 2026 жылғы 30 маусымға дейін — «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаты<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kto-est-kto-v-novom-majilise-polnyiy-spisok-494753/ Кто есть кто в новом Мажилисе. Полный список: 29 марта 2023 09:02 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. == Депуттаттық қызмет == === ''Алматы қаласы мәслихатындағы қызметі'' === Алматы қаласы мәслихатының депутаты болған кезеңде кәсіпкерлік, қала экономикасы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қалалық ортаны дамыту мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Комиссия жұмысы аясында қалалық инфрақұрылымға, коммуналдық қызметтердің жұмысына, денсаулық сақтау жүйесіне, кәсіпкерлікті қолдауға, бюджет қаражатын жұмсаудың тиімділігіне, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдардың жұмыс сапасына қатысты қоғамда кеңінен талқыланған және әлеуметтік тұрғыдан өзекті мәселелердің кең ауқымын көтерді<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/maslihatam-nujno-perestat-notarialnoy-palatoy-akimata-464563/ ”Маслихатам нужно перестать быть нотариальной палатой акимата” - депутат Авершин: 19 марта 2022 17:53 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. Қоғамдық маңызы бар мәселелерді қарау кезіндегі қатаң әрі тікелей ұстанымы, сондай-ақ қаланы басқару, әлеуметтік саясат және лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі мәселелері жөніндегі қоғамдық талқылауларға белсенді қатысуы арқылы танымал болды. Өз қызметінде парламенттік және қоғамдық бақылауды күшейту, мемлекеттік үдерістердің ашықтығын арттыру және қабылданатын шешімдер үшін басшылардың жеке жауапкершілігін күшейту қажеттігін бірнеше рет көтерді<ref>[https://informburo.kz/stati/tam-tiurma-i-pustyr-strasti-vokrug-pereezda-detskogo-doma-iz-almaty-v-konaev-ne-utixaiut "Там тюрьма и пустырь". Страсти вокруг переезда детского дома из Алматы в Конаев не утихают - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/stati/170-napadenii-na-vracei-kto-zashhitit-medikov-ot-neadekvatnyx-pacientov 170 нападений на врачей. Кто защитит медиков от неадекватных пациентов? - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/v-farmsektore-slozilas-sxema-kotoruiu-mozno-oxarakterizovat-kak-fiktivnoe-otecestvennoe-proizvodstvo В фармсекторе сложилась схема, которую можно охарактеризовать как фиктивное отечественное производство - informburo.kz]</ref>. Саяси және қоғамдық ортада мемлекеттік қызмет, кәсіпкерлік қызмет және өкілді билік органдарындағы жұмыс тәжірибесін ұштастыратын, мәселелерді шешудің практикалық әрі жүйелі тәсілін қолдайтын тұлға ретінде белгілі<ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/tam-gde-poiavliaiutsia-sverxinteresy-osobenno-vazno-sverxvnimanie-obshhestva Там, где появляются сверхинтересы, особенно важно сверхвнимание общества - informburo.kz]</ref>. == Жеке өмірі == Константин Авершинның әйелі — [[қоңырат]] руынан шыққан.<ref name="talaptalks">{{YouTube|HPTRPpRGldo|Национал-патриот Авершин. Я — алматинец. Часть 1.}}</ref> Роза Алмаханқызы Авершина (1981 жылы туған). Екі қызы, Сәбина (2009 жылы туған) және Доминика (2012 жылы туған) бар.<ref name="zakonkz" /> Авершинның 4 баласы бар.<ref name="resmiy">{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |title= АВЕРШИН КОНСТАНТИН ВИКТОРОВИЧ |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]]нің ресми сайты |accessdate= 2023-09-01}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240325181602/https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |date= 2024-03-25}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]]<ref name="zakonkz" /> және [[Қазақ тілі|қазақ]]<ref name="talaptalks" /> тілдерін меңгерген. == Марапаттары == * 2007 — III дәрежелі «ҰҚК — КНБ — Қазақстан» арнайы төсбелгісі; * 2015 — Алматы облысы Ішкі істер департаментінің «Қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз етуге және ауыр қылмыстарды ашуға қосқан үлесі мен көмегі үшін» Алғыс хаты және қол сағаты<ref name=":0">[https://prg.kz/document/?doc_id=37896981&pos=13;135 Авершин Константин Викторович (персональная справка) | PRG. (Параграф)]</ref> * 2014 — «Арнайы жасақтағы қызметі үшін» медалі; * 2016 — «Экономика мақтанышы» ордені <ref name=":0" /> * 2017 — [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]]; * 2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауы аясындағы үгіт-насихат жұмысына белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2020 — [[Халық алғысы медалі|«Халық алғысы» медалі]]; * 2022 (наурыз) — Алматы қаласындағы қаңтардағы қайғылы оқиғалар кезінде танытқан белсенді өмірлік және азаматтық ұстанымы үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (маусым) — патриотизмі және жалпыхалықтық референдумды ұйымдастыруға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (қараша) — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауын сапалы дайындауға және өткізуге қосқан елеулі үлесі үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2024 — «Қазақстан мәслихаттарына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2024 (қазан) — Қазақстанда атом электр станциясын салу жөніндегі республикалық референдумды өткізуге дайындыққа белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2025 (сәуір) — «Қазақстан халқы Ассамблеясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қыркүйек) — «Қазақстан Республикасының Конституциясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қазан) — Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің парламентаралық ынтымақтастығын дамытуға қосқан үлесі үшін ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясының Құрмет грамотасы; * 2025 (желтоқсан) — Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының «Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; * 2026 (наурыз) — [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]]; * 2026 (наурыз) — Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша республикалық референдумды дайындауға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2026 (маусым) — Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің «Ел қорғаны» медалі<ref name=":1">[https://mazhilis.parlam.kz/ru/profile/1678/biography АВЕРШИН Константин Викторович]</ref>; * 2026 (маусым) — «Қазақстан Республикасының Парламентіне 30 жыл» мерекелік медалі<ref name=":1" />. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаттары]] cpc0btvln073cg3ats61k0flvek1y5x 3634733 3634731 2026-07-25T13:26:19Z WellDone7 181682 /* Марапаттары */ 2014, 2015 және 2016 жылдардың реті түзетілді, сондай-ақ ; тыныс белгісі қосылды 3634733 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Константин Викторович Авершин | Шынайы есімі = {{lang-ru|Константин Викторович Авершин}} | Суреті = Konstantin Averşin (2023-05-15).jpg | Сурет ені = | Атауы = Авершин, 2023 жыл | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 29 наурыз 2023 | Басқаруын аяқтады = 30 маусым 2026 | Президент = | Премьер = | Вице-президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII шақырылымы]]ның депутаты | Ту_2 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 19 қаңтар 2023 | Президент_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Алматы қаласы мәслихаты]] VI және VII шақырылымының депутаты | Ту_3 = Almaty City Maslihat.svg | Ту2_3 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_3 = 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2022<ref name="zakonkz" /> | мәтін2_3 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] | тақырыпша2_3 = [[Алматы әкімі|Әкімі]] | Туған күні = 7.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған|Талдықорғанда}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Роза Алмаханқызы Авершина (1981 туған)<ref name="zakonkz">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37896981|title=Авершин Константин Викторович|lang=ru|accessdate=2023-09-03}}</ref> | Балалары = 4 баласы бар:<ref name="resmiy" /><br>'''қыздары''' Сәбина (2009 туған) және Доминика (2012 туған)<ref name="zakonkz" /> | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2016 бері) | Білімі = 1) Беллербис коллежді ([[Брайтон]], 1995)<br>2) Англия Рускин Университеті ([[Кембридж]], 1998)<br>3) Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясы (2018) | Мамандығы = бизнес және экономика (1998) | Ғылыми дәрежесі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Атағы = [[Капитан (әскери атақ)|капитан]] | Қызмет еткен жылдары = 2001–2009 | Құрамында болды = | Әскер түрі = {{flagicon image|Символика КНБ Эмблема Флаг Шеврон Трафарет 021012.jpg|border}} [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҚР ҰҚК]] | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} | Қолтаңбасы = }} '''Константин Викторович Авершин''' ([[7 қазан]] [[1976 жыл]], [[Талдықорған]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіпкер, қоғамдық-саяси қайраткер. 2022 жылғы наурыздан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]]–[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII]] шақырылымдарының депутаты. == Өмірбаяны == 1995 жылы Bellerbys колледжін (Брайтон, Ұлыбритания) «Бизнес және экономика» мамандығы бойынша тәмамдады, 1998 жылы Anglia Ruskin University-де (Кембридж, Ұлыбритания) бакалавриат бағдарламасын аяқтады, 2018 жылы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясында MBA дәрежесін алды. 1998–1999 жылдары — «KEGOC» ААҚ коммерциялық департаментінің маманы. 1999–2001 жылдары — «Кедентранссервис» ЖАҚ коммерциялық департаментінің бас менеджері. 2001–2009 жылдары — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің № 62156 әскери бөлімінде қызмет өткерді. 2009–2011 жылдары — Europe Aviation компаниясының өңірлік өкілі. 2013 жылдан бастап — «Red Dragon Almaty» ЖШС құрылтайшысы, Алматы қаласындағы «Red Dragon» сауда белгісі мен сауда желісінің иесі. 2016 жылы Алматы қаласы мәслихатының VI шақырылымының депутаты болып сайланды (2016–2021). 2020 жылғы желтоқсанда «Nur Otan» партиясынан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттығына кандидат болды (2022 жылғы наурыздан бастап партия «Amanat» партиясы болып қайта аталды). 2022 жылғы 29 наурызда партиялық тізім бойынша бос депутаттық мандатты алып, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты болды<ref>[https://kaz.inform.kz/news/konstantin-avershin-parlament-mazhilisi-deputaty-boldy_a3916434/ Константин Авершин Парламент Мәжілісі депутаты болды]</ref>. 2023 жылғы 29 наурыздан 2026 жылғы 30 маусымға дейін — «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаты<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kto-est-kto-v-novom-majilise-polnyiy-spisok-494753/ Кто есть кто в новом Мажилисе. Полный список: 29 марта 2023 09:02 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. == Депуттаттық қызмет == === ''Алматы қаласы мәслихатындағы қызметі'' === Алматы қаласы мәслихатының депутаты болған кезеңде кәсіпкерлік, қала экономикасы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қалалық ортаны дамыту мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Комиссия жұмысы аясында қалалық инфрақұрылымға, коммуналдық қызметтердің жұмысына, денсаулық сақтау жүйесіне, кәсіпкерлікті қолдауға, бюджет қаражатын жұмсаудың тиімділігіне, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдардың жұмыс сапасына қатысты қоғамда кеңінен талқыланған және әлеуметтік тұрғыдан өзекті мәселелердің кең ауқымын көтерді<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/maslihatam-nujno-perestat-notarialnoy-palatoy-akimata-464563/ ”Маслихатам нужно перестать быть нотариальной палатой акимата” - депутат Авершин: 19 марта 2022 17:53 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. Қоғамдық маңызы бар мәселелерді қарау кезіндегі қатаң әрі тікелей ұстанымы, сондай-ақ қаланы басқару, әлеуметтік саясат және лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі мәселелері жөніндегі қоғамдық талқылауларға белсенді қатысуы арқылы танымал болды. Өз қызметінде парламенттік және қоғамдық бақылауды күшейту, мемлекеттік үдерістердің ашықтығын арттыру және қабылданатын шешімдер үшін басшылардың жеке жауапкершілігін күшейту қажеттігін бірнеше рет көтерді<ref>[https://informburo.kz/stati/tam-tiurma-i-pustyr-strasti-vokrug-pereezda-detskogo-doma-iz-almaty-v-konaev-ne-utixaiut "Там тюрьма и пустырь". Страсти вокруг переезда детского дома из Алматы в Конаев не утихают - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/stati/170-napadenii-na-vracei-kto-zashhitit-medikov-ot-neadekvatnyx-pacientov 170 нападений на врачей. Кто защитит медиков от неадекватных пациентов? - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/v-farmsektore-slozilas-sxema-kotoruiu-mozno-oxarakterizovat-kak-fiktivnoe-otecestvennoe-proizvodstvo В фармсекторе сложилась схема, которую можно охарактеризовать как фиктивное отечественное производство - informburo.kz]</ref>. Саяси және қоғамдық ортада мемлекеттік қызмет, кәсіпкерлік қызмет және өкілді билік органдарындағы жұмыс тәжірибесін ұштастыратын, мәселелерді шешудің практикалық әрі жүйелі тәсілін қолдайтын тұлға ретінде белгілі<ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/tam-gde-poiavliaiutsia-sverxinteresy-osobenno-vazno-sverxvnimanie-obshhestva Там, где появляются сверхинтересы, особенно важно сверхвнимание общества - informburo.kz]</ref>. == Жеке өмірі == Константин Авершинның әйелі — [[қоңырат]] руынан шыққан.<ref name="talaptalks">{{YouTube|HPTRPpRGldo|Национал-патриот Авершин. Я — алматинец. Часть 1.}}</ref> Роза Алмаханқызы Авершина (1981 жылы туған). Екі қызы, Сәбина (2009 жылы туған) және Доминика (2012 жылы туған) бар.<ref name="zakonkz" /> Авершинның 4 баласы бар.<ref name="resmiy">{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |title= АВЕРШИН КОНСТАНТИН ВИКТОРОВИЧ |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]]нің ресми сайты |accessdate= 2023-09-01}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240325181602/https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |date= 2024-03-25}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]]<ref name="zakonkz" /> және [[Қазақ тілі|қазақ]]<ref name="talaptalks" /> тілдерін меңгерген. == Марапаттары == * 2007 — III дәрежелі «ҰҚК — КНБ — Қазақстан» арнайы төсбелгісі; * 2014 — «Арнайы жасақтағы қызметі үшін» медалі; * 2015 — Алматы облысы Ішкі істер департаментінің «Қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз етуге және ауыр қылмыстарды ашуға қосқан үлесі мен көмегі үшін» Алғыс хаты және қол сағаты<ref name=":0">[https://prg.kz/document/?doc_id=37896981&pos=13;135 Авершин Константин Викторович (персональная справка) | PRG. (Параграф)]</ref>; * 2016 — «Экономика мақтанышы» ордені <ref name=":0" />; * 2017 — [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]]; * 2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауы аясындағы үгіт-насихат жұмысына белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2020 — [[Халық алғысы медалі|«Халық алғысы» медалі]]; * 2022 (наурыз) — Алматы қаласындағы қаңтардағы қайғылы оқиғалар кезінде танытқан белсенді өмірлік және азаматтық ұстанымы үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (маусым) — патриотизмі және жалпыхалықтық референдумды ұйымдастыруға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (қараша) — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауын сапалы дайындауға және өткізуге қосқан елеулі үлесі үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2024 — «Қазақстан мәслихаттарына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2024 (қазан) — Қазақстанда атом электр станциясын салу жөніндегі республикалық референдумды өткізуге дайындыққа белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2025 (сәуір) — «Қазақстан халқы Ассамблеясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қыркүйек) — «Қазақстан Республикасының Конституциясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қазан) — Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің парламентаралық ынтымақтастығын дамытуға қосқан үлесі үшін ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясының Құрмет грамотасы; * 2025 (желтоқсан) — Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының «Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; * 2026 (наурыз) — [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]]; * 2026 (наурыз) — Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша республикалық референдумды дайындауға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2026 (маусым) — Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің «Ел қорғаны» медалі<ref name=":1">[https://mazhilis.parlam.kz/ru/profile/1678/biography АВЕРШИН Константин Викторович]</ref>; * 2026 (маусым) — «Қазақстан Республикасының Парламентіне 30 жыл» мерекелік медалі<ref name=":1" />. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаттары]] 7ahc6s30ysivrdoqee7dc9dbyict7r3 3634741 3634733 2026-07-25T14:02:49Z WellDone7 181682 Параққа қоғамдық қызметі туралы жаңа бөлім қосылды. Бөлімде қоғамдық бірлестіктерді ұйымдастыру және басқару, гуманитарлық және волонтерлік бастамалар, COVID-19 пандемиясы мен Қаңтар оқиғалары кезіндегі қызметі, сондай-ақ халықаралық кәсіби қауымдастыққа мүшелігі туралы мәліметтер дереккөздермен толықтырылды. 3634741 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Константин Викторович Авершин | Шынайы есімі = {{lang-ru|Константин Викторович Авершин}} | Суреті = Konstantin Averşin (2023-05-15).jpg | Сурет ені = | Атауы = Авершин, 2023 жыл | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 29 наурыз 2023 | Басқаруын аяқтады = 30 маусым 2026 | Президент = | Премьер = | Вице-президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII шақырылымы]]ның депутаты | Ту_2 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 19 қаңтар 2023 | Президент_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Алматы қаласы мәслихаты]] VI және VII шақырылымының депутаты | Ту_3 = Almaty City Maslihat.svg | Ту2_3 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_3 = 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2022<ref name="zakonkz" /> | мәтін2_3 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] | тақырыпша2_3 = [[Алматы әкімі|Әкімі]] | Туған күні = 7.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған|Талдықорғанда}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Роза Алмаханқызы Авершина (1981 туған)<ref name="zakonkz">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37896981|title=Авершин Константин Викторович|lang=ru|accessdate=2023-09-03}}</ref> | Балалары = 4 баласы бар:<ref name="resmiy" /><br>'''қыздары''' Сәбина (2009 туған) және Доминика (2012 туған)<ref name="zakonkz" /> | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2016 бері) | Білімі = 1) Беллербис коллежді ([[Брайтон]], 1995)<br>2) Англия Рускин Университеті ([[Кембридж]], 1998)<br>3) Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясы (2018) | Мамандығы = бизнес және экономика (1998) | Ғылыми дәрежесі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Атағы = [[Капитан (әскери атақ)|капитан]] | Қызмет еткен жылдары = 2001–2009 | Құрамында болды = | Әскер түрі = {{flagicon image|Символика КНБ Эмблема Флаг Шеврон Трафарет 021012.jpg|border}} [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҚР ҰҚК]] | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} | Қолтаңбасы = }} '''Константин Викторович Авершин''' ([[7 қазан]] [[1976 жыл]], [[Талдықорған]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіпкер, қоғамдық-саяси қайраткер. 2022 жылғы наурыздан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]]–[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII]] шақырылымдарының депутаты. == Өмірбаяны == 1995 жылы Bellerbys колледжін (Брайтон, Ұлыбритания) «Бизнес және экономика» мамандығы бойынша тәмамдады, 1998 жылы Anglia Ruskin University-де (Кембридж, Ұлыбритания) бакалавриат бағдарламасын аяқтады, 2018 жылы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясында MBA дәрежесін алды. 1998–1999 жылдары — «KEGOC» ААҚ коммерциялық департаментінің маманы. 1999–2001 жылдары — «Кедентранссервис» ЖАҚ коммерциялық департаментінің бас менеджері. 2001–2009 жылдары — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің № 62156 әскери бөлімінде қызмет өткерді. 2009–2011 жылдары — Europe Aviation компаниясының өңірлік өкілі. 2013 жылдан бастап — «Red Dragon Almaty» ЖШС құрылтайшысы, Алматы қаласындағы «Red Dragon» сауда белгісі мен сауда желісінің иесі. 2016 жылы Алматы қаласы мәслихатының VI шақырылымының депутаты болып сайланды (2016–2021). 2020 жылғы желтоқсанда «Nur Otan» партиясынан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттығына кандидат болды (2022 жылғы наурыздан бастап партия «Amanat» партиясы болып қайта аталды). 2022 жылғы 29 наурызда партиялық тізім бойынша бос депутаттық мандатты алып, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты болды<ref>[https://kaz.inform.kz/news/konstantin-avershin-parlament-mazhilisi-deputaty-boldy_a3916434/ Константин Авершин Парламент Мәжілісі депутаты болды]</ref>. 2023 жылғы 29 наурыздан 2026 жылғы 30 маусымға дейін — «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаты<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kto-est-kto-v-novom-majilise-polnyiy-spisok-494753/ Кто есть кто в новом Мажилисе. Полный список: 29 марта 2023 09:02 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. == Депуттаттық қызмет == === ''Алматы қаласы мәслихатындағы қызметі'' === Алматы қаласы мәслихатының депутаты болған кезеңде кәсіпкерлік, қала экономикасы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қалалық ортаны дамыту мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Комиссия жұмысы аясында қалалық инфрақұрылымға, коммуналдық қызметтердің жұмысына, денсаулық сақтау жүйесіне, кәсіпкерлікті қолдауға, бюджет қаражатын жұмсаудың тиімділігіне, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдардың жұмыс сапасына қатысты қоғамда кеңінен талқыланған және әлеуметтік тұрғыдан өзекті мәселелердің кең ауқымын көтерді<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/maslihatam-nujno-perestat-notarialnoy-palatoy-akimata-464563/ ”Маслихатам нужно перестать быть нотариальной палатой акимата” - депутат Авершин: 19 марта 2022 17:53 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. Қоғамдық маңызы бар мәселелерді қарау кезіндегі қатаң әрі тікелей ұстанымы, сондай-ақ қаланы басқару, әлеуметтік саясат және лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі мәселелері жөніндегі қоғамдық талқылауларға белсенді қатысуы арқылы танымал болды. Өз қызметінде парламенттік және қоғамдық бақылауды күшейту, мемлекеттік үдерістердің ашықтығын арттыру және қабылданатын шешімдер үшін басшылардың жеке жауапкершілігін күшейту қажеттігін бірнеше рет көтерді<ref>[https://informburo.kz/stati/tam-tiurma-i-pustyr-strasti-vokrug-pereezda-detskogo-doma-iz-almaty-v-konaev-ne-utixaiut "Там тюрьма и пустырь". Страсти вокруг переезда детского дома из Алматы в Конаев не утихают - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/stati/170-napadenii-na-vracei-kto-zashhitit-medikov-ot-neadekvatnyx-pacientov 170 нападений на врачей. Кто защитит медиков от неадекватных пациентов? - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/v-farmsektore-slozilas-sxema-kotoruiu-mozno-oxarakterizovat-kak-fiktivnoe-otecestvennoe-proizvodstvo В фармсекторе сложилась схема, которую можно охарактеризовать как фиктивное отечественное производство - informburo.kz]</ref>. Саяси және қоғамдық ортада мемлекеттік қызмет, кәсіпкерлік қызмет және өкілді билік органдарындағы жұмыс тәжірибесін ұштастыратын, мәселелерді шешудің практикалық әрі жүйелі тәсілін қолдайтын тұлға ретінде белгілі<ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/tam-gde-poiavliaiutsia-sverxinteresy-osobenno-vazno-sverxvnimanie-obshhestva Там, где появляются сверхинтересы, особенно важно сверхвнимание общества - informburo.kz]</ref>. == Жеке өмірі == Константин Авершинның әйелі — [[қоңырат]] руынан шыққан.<ref name="talaptalks">{{YouTube|HPTRPpRGldo|Национал-патриот Авершин. Я — алматинец. Часть 1.}}</ref> Роза Алмаханқызы Авершина (1981 жылы туған). Екі қызы, Сәбина (2009 жылы туған) және Доминика (2012 жылы туған) бар.<ref name="zakonkz" /> Авершинның 4 баласы бар.<ref name="resmiy">{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |title= АВЕРШИН КОНСТАНТИН ВИКТОРОВИЧ |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]]нің ресми сайты |accessdate= 2023-09-01}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240325181602/https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |date= 2024-03-25}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]]<ref name="zakonkz" /> және [[Қазақ тілі|қазақ]]<ref name="talaptalks" /> тілдерін меңгерген. == Марапаттары == * 2007 — III дәрежелі «ҰҚК — КНБ — Қазақстан» арнайы төсбелгісі; * 2014 — «Арнайы жасақтағы қызметі үшін» медалі; * 2015 — Алматы облысы Ішкі істер департаментінің «Қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз етуге және ауыр қылмыстарды ашуға қосқан үлесі мен көмегі үшін» Алғыс хаты және қол сағаты<ref name=":0">[https://prg.kz/document/?doc_id=37896981&pos=13;135 Авершин Константин Викторович (персональная справка) | PRG. (Параграф)]</ref>; * 2016 — «Экономика мақтанышы» ордені <ref name=":0" />; * 2017 — [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]]; * 2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауы аясындағы үгіт-насихат жұмысына белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2020 — [[Халық алғысы медалі|«Халық алғысы» медалі]]; * 2022 (наурыз) — Алматы қаласындағы қаңтардағы қайғылы оқиғалар кезінде танытқан белсенді өмірлік және азаматтық ұстанымы үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (маусым) — патриотизмі және жалпыхалықтық референдумды ұйымдастыруға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (қараша) — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауын сапалы дайындауға және өткізуге қосқан елеулі үлесі үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2024 — «Қазақстан мәслихаттарына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2024 (қазан) — Қазақстанда атом электр станциясын салу жөніндегі республикалық референдумды өткізуге дайындыққа белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2025 (сәуір) — «Қазақстан халқы Ассамблеясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қыркүйек) — «Қазақстан Республикасының Конституциясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қазан) — Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің парламентаралық ынтымақтастығын дамытуға қосқан үлесі үшін ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясының Құрмет грамотасы; * 2025 (желтоқсан) — Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының «Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; * 2026 (наурыз) — [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]]; * 2026 (наурыз) — Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша республикалық референдумды дайындауға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2026 (маусым) — Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің «Ел қорғаны» медалі<ref name=":1">[https://mazhilis.parlam.kz/ru/profile/1678/biography АВЕРШИН Константин Викторович]</ref>; * 2026 (маусым) — «Қазақстан Республикасының Парламентіне 30 жыл» мерекелік медалі<ref name=":1" />. == Қоғамдық қызметі == Бірқатар қоғамдық бірлестіктер мен азаматтық бастамалардың ұйымдастырушысы және жетекшісі болып табылады. Олардың ішіндегі ең ірілері — 32 мыңнан астам қатысушыны біріктіретін «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі<ref>[https://old.open-almaty.kz/ru/content/obshchestvennoe-obedinenie-ya-almatinec Общественное объединение «Я Алматинец» |]</ref><ref>[https://rus.azattyq-ruhy.kz/avtory/39755-obedinenie-liudei-kotorym-ne-vse-ravno-o-volonterakh-almaty «Объединение людей, которым не все равно». О волонтерах Алматы - Azattyq-ruhy.kz]</ref><ref>[https://businessfm.kz/podcasts/business-morning/konstantin-avershin-ya-almatinec-proekt-kotoryj-obedinil-lyudej-raznyh-professij Константин Авершин: «Я – Алматинец» - проект, который объединил людей разных профессий — Business FM Kazakhstan]</ref>, сондай-ақ құрамына Қазақстанның түкпір-түкпірінен 6 мыңнан астам медицина қызметкері кіретін «Дәрігер» республикалық қоғамдық бірлестігі. «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі Қазақстанда және шетелде болған 15-тен астам төтенше жағдайдың салдарын жоюға қатысты. Олардың қатарында [[Шри-Ланка|Шри-Ланкадағы]], [[Үндістан|Үндістандағы]]<ref>[https://tengrinews.kz/asia/situaciia-ocen-sloznaia-kazaxstancy-pomogli-zatoplennoi-352044/ ”Ситуация очень сложная”: казахстанцы помогли затопленной Индии: 22 августа 2018 14:31 - новости на Tengrinews.kz]</ref> және [[Қырғызстан|Қырғызстандағы]]<ref>[https://www.bishkek.gov.kg/ru/post/14894 Казахстанцы пришли на помощь пострадавшим в результате авиакатастрофы | Мэрия]</ref> гуманитарлық және волонтерлік миссиялар бар. Бұл ұйымға қоғамдық және дағдарыстық жұмылдыру саласында елеулі халықаралық тәжірибе жинақтауға мүмкіндік берді. [[COVID-19 пандемиясы]] кезінде «Ялматинец» бірлестігі мемлекеттік қаржыландырусыз жүзеге асырылған «Мен болмасам, кім?» жалпы республикалық челленджіне бастамашылық етіп<ref>[https://www.inform.kz/ru/kto-esli-ne-ya-chellendzh-obschestvennogo-ob-edineniya-ya-almatinec-ohvatil-pochti-ves-kazahstan_a3641850 «Кто, если не я»: челлендж общественного объединения «Я Алматинец» охватил почти весь Казахстан]</ref>, Қазақстандағы ең ірі еріктілер және волонтерлік қозғалыстардың біріне айналды. Акция аясында 12 мыңнан астам азаматқа азық-түлік жиынтықтары түрінде көмек көрсетілді, ал медициналық ұйымдарға жабдықтар мен қажетті қолдау құралдары берілді<ref>[https://kapital.kz/gosudarstvo/85945/saida-taukeleva-dvizheniye-ya-almatinets-ob-yedinilo-volonterov-po-vsey-strane.html Саида Таукелева: Движение «Я алматинец» объединило волонтеров по всей стране - новости Kapital.kz]</ref>. Қаңтар оқиғалары кезінде бірлестік өкілдері қоғамдық тұрақтылықты сақтауға және азаматтармен өзара іс-қимыл жасауға бағытталған қоғамдық-ұйымдастырушылық және волонтерлік қызметке қатысты. [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясының]] салдарымен күресуге қосқан үлесі үшін Константин Авершин Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың қолы қойылған «Халық алғысы» мемлекеттік медалімен марапатталды. Қаңтар оқиғалары кезіндегі қызметі үшін Қазақстан Республикасы Президентінің жеке алғыс хатымен марапатталды. Сонымен қатар, Әлеуметтік психотерапевттер, кеңесшілер және психотехнологтар халықаралық қауымдастығының (IASPCP) толық мүшесі болып табылады (№ 037/1-10/2025 куәлік)<ref>[https://iaspcp.com.kz/ Международная ассоциация социальных психотерапевтов, консультантов и психотехнологов в Астане]</ref>. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаттары]] 0iv4yzdaeyo3czlozp5uyuc5g7hwcbz 3634754 3634741 2026-07-25T14:35:53Z WellDone7 181682 /* Жеке өмірі */ Жеке өмірі бөлімінің реті ең соныңа өзгерілді 3634754 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Константин Викторович Авершин | Шынайы есімі = {{lang-ru|Константин Викторович Авершин}} | Суреті = Konstantin Averşin (2023-05-15).jpg | Сурет ені = | Атауы = Авершин, 2023 жыл | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 29 наурыз 2023 | Басқаруын аяқтады = 30 маусым 2026 | Президент = | Премьер = | Вице-президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII шақырылымы]]ның депутаты | Ту_2 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 19 қаңтар 2023 | Президент_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Алматы қаласы мәслихаты]] VI және VII шақырылымының депутаты | Ту_3 = Almaty City Maslihat.svg | Ту2_3 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_3 = 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2022<ref name="zakonkz" /> | мәтін2_3 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] | тақырыпша2_3 = [[Алматы әкімі|Әкімі]] | Туған күні = 7.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған|Талдықорғанда}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Роза Алмаханқызы Авершина (1981 туған)<ref name="zakonkz">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37896981|title=Авершин Константин Викторович|lang=ru|accessdate=2023-09-03}}</ref> | Балалары = 4 баласы бар:<ref name="resmiy" /><br>'''қыздары''' Сәбина (2009 туған) және Доминика (2012 туған)<ref name="zakonkz" /> | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2016 бері) | Білімі = 1) Беллербис коллежді ([[Брайтон]], 1995)<br>2) Англия Рускин Университеті ([[Кембридж]], 1998)<br>3) Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясы (2018) | Мамандығы = бизнес және экономика (1998) | Ғылыми дәрежесі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Атағы = [[Капитан (әскери атақ)|капитан]] | Қызмет еткен жылдары = 2001–2009 | Құрамында болды = | Әскер түрі = {{flagicon image|Символика КНБ Эмблема Флаг Шеврон Трафарет 021012.jpg|border}} [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҚР ҰҚК]] | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} | Қолтаңбасы = }} '''Константин Викторович Авершин''' ([[7 қазан]] [[1976 жыл]], [[Талдықорған]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіпкер, қоғамдық-саяси қайраткер. 2022 жылғы наурыздан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]]–[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII]] шақырылымдарының депутаты. == Өмірбаяны == 1995 жылы Bellerbys колледжін (Брайтон, Ұлыбритания) «Бизнес және экономика» мамандығы бойынша тәмамдады, 1998 жылы Anglia Ruskin University-де (Кембридж, Ұлыбритания) бакалавриат бағдарламасын аяқтады, 2018 жылы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясында MBA дәрежесін алды. 1998–1999 жылдары — «KEGOC» ААҚ коммерциялық департаментінің маманы. 1999–2001 жылдары — «Кедентранссервис» ЖАҚ коммерциялық департаментінің бас менеджері. 2001–2009 жылдары — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің № 62156 әскери бөлімінде қызмет өткерді. 2009–2011 жылдары — Europe Aviation компаниясының өңірлік өкілі. 2013 жылдан бастап — «Red Dragon Almaty» ЖШС құрылтайшысы, Алматы қаласындағы «Red Dragon» сауда белгісі мен сауда желісінің иесі. 2016 жылы Алматы қаласы мәслихатының VI шақырылымының депутаты болып сайланды (2016–2021). 2020 жылғы желтоқсанда «Nur Otan» партиясынан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттығына кандидат болды (2022 жылғы наурыздан бастап партия «Amanat» партиясы болып қайта аталды). 2022 жылғы 29 наурызда партиялық тізім бойынша бос депутаттық мандатты алып, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты болды<ref>[https://kaz.inform.kz/news/konstantin-avershin-parlament-mazhilisi-deputaty-boldy_a3916434/ Константин Авершин Парламент Мәжілісі депутаты болды]</ref>. 2023 жылғы 29 наурыздан 2026 жылғы 30 маусымға дейін — «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаты<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kto-est-kto-v-novom-majilise-polnyiy-spisok-494753/ Кто есть кто в новом Мажилисе. Полный список: 29 марта 2023 09:02 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. == Депуттаттық қызмет == === ''Алматы қаласы мәслихатындағы қызметі'' === Алматы қаласы мәслихатының депутаты болған кезеңде кәсіпкерлік, қала экономикасы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қалалық ортаны дамыту мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Комиссия жұмысы аясында қалалық инфрақұрылымға, коммуналдық қызметтердің жұмысына, денсаулық сақтау жүйесіне, кәсіпкерлікті қолдауға, бюджет қаражатын жұмсаудың тиімділігіне, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдардың жұмыс сапасына қатысты қоғамда кеңінен талқыланған және әлеуметтік тұрғыдан өзекті мәселелердің кең ауқымын көтерді<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/maslihatam-nujno-perestat-notarialnoy-palatoy-akimata-464563/ ”Маслихатам нужно перестать быть нотариальной палатой акимата” - депутат Авершин: 19 марта 2022 17:53 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. Қоғамдық маңызы бар мәселелерді қарау кезіндегі қатаң әрі тікелей ұстанымы, сондай-ақ қаланы басқару, әлеуметтік саясат және лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі мәселелері жөніндегі қоғамдық талқылауларға белсенді қатысуы арқылы танымал болды. Өз қызметінде парламенттік және қоғамдық бақылауды күшейту, мемлекеттік үдерістердің ашықтығын арттыру және қабылданатын шешімдер үшін басшылардың жеке жауапкершілігін күшейту қажеттігін бірнеше рет көтерді<ref>[https://informburo.kz/stati/tam-tiurma-i-pustyr-strasti-vokrug-pereezda-detskogo-doma-iz-almaty-v-konaev-ne-utixaiut "Там тюрьма и пустырь". Страсти вокруг переезда детского дома из Алматы в Конаев не утихают - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/stati/170-napadenii-na-vracei-kto-zashhitit-medikov-ot-neadekvatnyx-pacientov 170 нападений на врачей. Кто защитит медиков от неадекватных пациентов? - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/v-farmsektore-slozilas-sxema-kotoruiu-mozno-oxarakterizovat-kak-fiktivnoe-otecestvennoe-proizvodstvo В фармсекторе сложилась схема, которую можно охарактеризовать как фиктивное отечественное производство - informburo.kz]</ref>. Саяси және қоғамдық ортада мемлекеттік қызмет, кәсіпкерлік қызмет және өкілді билік органдарындағы жұмыс тәжірибесін ұштастыратын, мәселелерді шешудің практикалық әрі жүйелі тәсілін қолдайтын тұлға ретінде белгілі<ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/tam-gde-poiavliaiutsia-sverxinteresy-osobenno-vazno-sverxvnimanie-obshhestva Там, где появляются сверхинтересы, особенно важно сверхвнимание общества - informburo.kz]</ref>. == Марапаттары == * 2007 — III дәрежелі «ҰҚК — КНБ — Қазақстан» арнайы төсбелгісі; * 2014 — «Арнайы жасақтағы қызметі үшін» медалі; * 2015 — Алматы облысы Ішкі істер департаментінің «Қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз етуге және ауыр қылмыстарды ашуға қосқан үлесі мен көмегі үшін» Алғыс хаты және қол сағаты<ref name=":0">[https://prg.kz/document/?doc_id=37896981&pos=13;135 Авершин Константин Викторович (персональная справка) | PRG. (Параграф)]</ref>; * 2016 — «Экономика мақтанышы» ордені <ref name=":0" />; * 2017 — [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]]; * 2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауы аясындағы үгіт-насихат жұмысына белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2020 — [[Халық алғысы медалі|«Халық алғысы» медалі]]; * 2022 (наурыз) — Алматы қаласындағы қаңтардағы қайғылы оқиғалар кезінде танытқан белсенді өмірлік және азаматтық ұстанымы үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (маусым) — патриотизмі және жалпыхалықтық референдумды ұйымдастыруға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (қараша) — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауын сапалы дайындауға және өткізуге қосқан елеулі үлесі үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2024 — «Қазақстан мәслихаттарына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2024 (қазан) — Қазақстанда атом электр станциясын салу жөніндегі республикалық референдумды өткізуге дайындыққа белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2025 (сәуір) — «Қазақстан халқы Ассамблеясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қыркүйек) — «Қазақстан Республикасының Конституциясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қазан) — Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің парламентаралық ынтымақтастығын дамытуға қосқан үлесі үшін ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясының Құрмет грамотасы; * 2025 (желтоқсан) — Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының «Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; * 2026 (наурыз) — [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]]; * 2026 (наурыз) — Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша республикалық референдумды дайындауға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2026 (маусым) — Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің «Ел қорғаны» медалі<ref name=":1">[https://mazhilis.parlam.kz/ru/profile/1678/biography АВЕРШИН Константин Викторович]</ref>; * 2026 (маусым) — «Қазақстан Республикасының Парламентіне 30 жыл» мерекелік медалі<ref name=":1" />. == Қоғамдық қызметі == Бірқатар қоғамдық бірлестіктер мен азаматтық бастамалардың ұйымдастырушысы және жетекшісі болып табылады. Олардың ішіндегі ең ірілері — 32 мыңнан астам қатысушыны біріктіретін «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі<ref>[https://old.open-almaty.kz/ru/content/obshchestvennoe-obedinenie-ya-almatinec Общественное объединение «Я Алматинец» |]</ref><ref>[https://rus.azattyq-ruhy.kz/avtory/39755-obedinenie-liudei-kotorym-ne-vse-ravno-o-volonterakh-almaty «Объединение людей, которым не все равно». О волонтерах Алматы - Azattyq-ruhy.kz]</ref><ref>[https://businessfm.kz/podcasts/business-morning/konstantin-avershin-ya-almatinec-proekt-kotoryj-obedinil-lyudej-raznyh-professij Константин Авершин: «Я – Алматинец» - проект, который объединил людей разных профессий — Business FM Kazakhstan]</ref>, сондай-ақ құрамына Қазақстанның түкпір-түкпірінен 6 мыңнан астам медицина қызметкері кіретін «Дәрігер» республикалық қоғамдық бірлестігі. «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі Қазақстанда және шетелде болған 15-тен астам төтенше жағдайдың салдарын жоюға қатысты. Олардың қатарында [[Шри-Ланка|Шри-Ланкадағы]], [[Үндістан|Үндістандағы]]<ref>[https://tengrinews.kz/asia/situaciia-ocen-sloznaia-kazaxstancy-pomogli-zatoplennoi-352044/ ”Ситуация очень сложная”: казахстанцы помогли затопленной Индии: 22 августа 2018 14:31 - новости на Tengrinews.kz]</ref> және [[Қырғызстан|Қырғызстандағы]]<ref>[https://www.bishkek.gov.kg/ru/post/14894 Казахстанцы пришли на помощь пострадавшим в результате авиакатастрофы | Мэрия]</ref> гуманитарлық және волонтерлік миссиялар бар. Бұл ұйымға қоғамдық және дағдарыстық жұмылдыру саласында елеулі халықаралық тәжірибе жинақтауға мүмкіндік берді. [[COVID-19 пандемиясы]] кезінде «Ялматинец» бірлестігі мемлекеттік қаржыландырусыз жүзеге асырылған «Мен болмасам, кім?» жалпы республикалық челленджіне бастамашылық етіп<ref>[https://www.inform.kz/ru/kto-esli-ne-ya-chellendzh-obschestvennogo-ob-edineniya-ya-almatinec-ohvatil-pochti-ves-kazahstan_a3641850 «Кто, если не я»: челлендж общественного объединения «Я Алматинец» охватил почти весь Казахстан]</ref>, Қазақстандағы ең ірі еріктілер және волонтерлік қозғалыстардың біріне айналды. Акция аясында 12 мыңнан астам азаматқа азық-түлік жиынтықтары түрінде көмек көрсетілді, ал медициналық ұйымдарға жабдықтар мен қажетті қолдау құралдары берілді<ref>[https://kapital.kz/gosudarstvo/85945/saida-taukeleva-dvizheniye-ya-almatinets-ob-yedinilo-volonterov-po-vsey-strane.html Саида Таукелева: Движение «Я алматинец» объединило волонтеров по всей стране - новости Kapital.kz]</ref>. Қаңтар оқиғалары кезінде бірлестік өкілдері қоғамдық тұрақтылықты сақтауға және азаматтармен өзара іс-қимыл жасауға бағытталған қоғамдық-ұйымдастырушылық және волонтерлік қызметке қатысты. [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясының]] салдарымен күресуге қосқан үлесі үшін Константин Авершин Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың қолы қойылған «Халық алғысы» мемлекеттік медалімен марапатталды. Қаңтар оқиғалары кезіндегі қызметі үшін Қазақстан Республикасы Президентінің жеке алғыс хатымен марапатталды. Сонымен қатар, Әлеуметтік психотерапевттер, кеңесшілер және психотехнологтар халықаралық қауымдастығының (IASPCP) толық мүшесі болып табылады (№ 037/1-10/2025 куәлік)<ref>[https://iaspcp.com.kz/ Международная ассоциация социальных психотерапевтов, консультантов и психотехнологов в Астане]</ref>. == Жеке өмірі == Константин Авершинның әйелі — [[қоңырат]] руынан шыққан.<ref name="talaptalks">{{YouTube|HPTRPpRGldo|Национал-патриот Авершин. Я — алматинец. Часть 1.}}</ref> Роза Алмаханқызы Авершина (1981 жылы туған). Екі қызы, Сәбина (2009 жылы туған) және Доминика (2012 жылы туған) бар.<ref name="zakonkz" /> Авершинның 4 баласы бар.<ref name="resmiy">{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |title= АВЕРШИН КОНСТАНТИН ВИКТОРОВИЧ |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]]нің ресми сайты |accessdate= 2023-09-01}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240325181602/https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |date= 2024-03-25}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]]<ref name="zakonkz" /> және [[Қазақ тілі|қазақ]]<ref name="talaptalks" /> тілдерін меңгерген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаттары]] l54sqgsiy2sn926ouxcpyr4vtgzlgwu 3634762 3634754 2026-07-25T14:44:23Z WellDone7 181682 /* */ 3634762 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Константин Викторович Авершин | Шынайы есімі = {{lang-ru|Константин Викторович Авершин}} | Суреті = Konstantin Avershin.jpg | Сурет ені = | Атауы = Константин Викторович Авершин | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 29 наурыз 2023 | Басқаруын аяқтады = 30 маусым 2026 | Президент = | Премьер = | Вице-президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII шақырылымы]]ның депутаты | Ту_2 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 19 қаңтар 2023 | Президент_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Алматы қаласы мәслихаты]] VI және VII шақырылымының депутаты | Ту_3 = Almaty City Maslihat.svg | Ту2_3 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_3 = 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2022<ref name="zakonkz" /> | мәтін2_3 = [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]]<br>[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>[[Ерболат Асқарбекұлы Досаев|Ерболат Досаев]] | тақырыпша2_3 = [[Алматы әкімі|Әкімі]] | Туған күні = 7.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған|Талдықорғанда}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Роза Алмаханқызы Авершина (1981 туған)<ref name="zakonkz">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37896981|title=Авершин Константин Викторович|lang=ru|accessdate=2023-09-03}}</ref> | Балалары = 4 баласы бар:<ref name="resmiy" /><br>'''қыздары''' Сәбина (2009 туған) және Доминика (2012 туған)<ref name="zakonkz" /> | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] → [[Адилет (партия, 2026)|Адилет]] | Білімі = 1) Беллербис коллежді ([[Брайтон]], 1995)<br>2) Англия Рускин Университеті ([[Кембридж]], 1998)<br>3) Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясы (2018) | Мамандығы = бизнес және экономика (1998) | Ғылыми дәрежесі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Атағы = [[Капитан (әскери атақ)|капитан]] | Қызмет еткен жылдары = 2001–2009 | Құрамында болды = | Әскер түрі = {{flagicon image|Символика КНБ Эмблема Флаг Шеврон Трафарет 021012.jpg|border}} [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҚР ҰҚК]] | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} | Қолтаңбасы = }} '''Константин Викторович Авершин''' ([[7 қазан]] [[1976 жыл]], [[Талдықорған]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіпкер, қоғамдық-саяси қайраткер. 2022 жылғы наурыздан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]]–[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII]] шақырылымдарының депутаты. == Өмірбаяны == 1995 жылы Bellerbys колледжін (Брайтон, Ұлыбритания) «Бизнес және экономика» мамандығы бойынша тәмамдады, 1998 жылы Anglia Ruskin University-де (Кембридж, Ұлыбритания) бакалавриат бағдарламасын аяқтады, 2018 жылы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясында MBA дәрежесін алды. 1998–1999 жылдары — «KEGOC» ААҚ коммерциялық департаментінің маманы. 1999–2001 жылдары — «Кедентранссервис» ЖАҚ коммерциялық департаментінің бас менеджері. 2001–2009 жылдары — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің № 62156 әскери бөлімінде қызмет өткерді. 2009–2011 жылдары — Europe Aviation компаниясының өңірлік өкілі. 2013 жылдан бастап — «Red Dragon Almaty» ЖШС құрылтайшысы, Алматы қаласындағы «Red Dragon» сауда белгісі мен сауда желісінің иесі. 2016 жылы Алматы қаласы мәслихатының VI шақырылымының депутаты болып сайланды (2016–2021). 2020 жылғы желтоқсанда «Nur Otan» партиясынан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттығына кандидат болды (2022 жылғы наурыздан бастап партия «Amanat» партиясы болып қайта аталды). 2022 жылғы 29 наурызда партиялық тізім бойынша бос депутаттық мандатты алып, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты болды<ref>[https://kaz.inform.kz/news/konstantin-avershin-parlament-mazhilisi-deputaty-boldy_a3916434/ Константин Авершин Парламент Мәжілісі депутаты болды]</ref>. 2023 жылғы 29 наурыздан 2026 жылғы 30 маусымға дейін — «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаты<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kto-est-kto-v-novom-majilise-polnyiy-spisok-494753/ Кто есть кто в новом Мажилисе. Полный список: 29 марта 2023 09:02 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. == Депуттаттық қызмет == === ''Алматы қаласы мәслихатындағы қызметі'' === Алматы қаласы мәслихатының депутаты болған кезеңде кәсіпкерлік, қала экономикасы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қалалық ортаны дамыту мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Комиссия жұмысы аясында қалалық инфрақұрылымға, коммуналдық қызметтердің жұмысына, денсаулық сақтау жүйесіне, кәсіпкерлікті қолдауға, бюджет қаражатын жұмсаудың тиімділігіне, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдардың жұмыс сапасына қатысты қоғамда кеңінен талқыланған және әлеуметтік тұрғыдан өзекті мәселелердің кең ауқымын көтерді<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/maslihatam-nujno-perestat-notarialnoy-palatoy-akimata-464563/ ”Маслихатам нужно перестать быть нотариальной палатой акимата” - депутат Авершин: 19 марта 2022 17:53 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. Қоғамдық маңызы бар мәселелерді қарау кезіндегі қатаң әрі тікелей ұстанымы, сондай-ақ қаланы басқару, әлеуметтік саясат және лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі мәселелері жөніндегі қоғамдық талқылауларға белсенді қатысуы арқылы танымал болды. Өз қызметінде парламенттік және қоғамдық бақылауды күшейту, мемлекеттік үдерістердің ашықтығын арттыру және қабылданатын шешімдер үшін басшылардың жеке жауапкершілігін күшейту қажеттігін бірнеше рет көтерді<ref>[https://informburo.kz/stati/tam-tiurma-i-pustyr-strasti-vokrug-pereezda-detskogo-doma-iz-almaty-v-konaev-ne-utixaiut "Там тюрьма и пустырь". Страсти вокруг переезда детского дома из Алматы в Конаев не утихают - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/stati/170-napadenii-na-vracei-kto-zashhitit-medikov-ot-neadekvatnyx-pacientov 170 нападений на врачей. Кто защитит медиков от неадекватных пациентов? - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/v-farmsektore-slozilas-sxema-kotoruiu-mozno-oxarakterizovat-kak-fiktivnoe-otecestvennoe-proizvodstvo В фармсекторе сложилась схема, которую можно охарактеризовать как фиктивное отечественное производство - informburo.kz]</ref>. Саяси және қоғамдық ортада мемлекеттік қызмет, кәсіпкерлік қызмет және өкілді билік органдарындағы жұмыс тәжірибесін ұштастыратын, мәселелерді шешудің практикалық әрі жүйелі тәсілін қолдайтын тұлға ретінде белгілі<ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/tam-gde-poiavliaiutsia-sverxinteresy-osobenno-vazno-sverxvnimanie-obshhestva Там, где появляются сверхинтересы, особенно важно сверхвнимание общества - informburo.kz]</ref>. == Марапаттары == * 2007 — III дәрежелі «ҰҚК — КНБ — Қазақстан» арнайы төсбелгісі; * 2014 — «Арнайы жасақтағы қызметі үшін» медалі; * 2015 — Алматы облысы Ішкі істер департаментінің «Қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз етуге және ауыр қылмыстарды ашуға қосқан үлесі мен көмегі үшін» Алғыс хаты және қол сағаты<ref name=":0">[https://prg.kz/document/?doc_id=37896981&pos=13;135 Авершин Константин Викторович (персональная справка) | PRG. (Параграф)]</ref>; * 2016 — «Экономика мақтанышы» ордені <ref name=":0" />; * 2017 — [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]]; * 2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауы аясындағы үгіт-насихат жұмысына белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2020 — [[Халық алғысы медалі|«Халық алғысы» медалі]]; * 2022 (наурыз) — Алматы қаласындағы қаңтардағы қайғылы оқиғалар кезінде танытқан белсенді өмірлік және азаматтық ұстанымы үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (маусым) — патриотизмі және жалпыхалықтық референдумды ұйымдастыруға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (қараша) — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауын сапалы дайындауға және өткізуге қосқан елеулі үлесі үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2024 — «Қазақстан мәслихаттарына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2024 (қазан) — Қазақстанда атом электр станциясын салу жөніндегі республикалық референдумды өткізуге дайындыққа белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2025 (сәуір) — «Қазақстан халқы Ассамблеясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қыркүйек) — «Қазақстан Республикасының Конституциясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қазан) — Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің парламентаралық ынтымақтастығын дамытуға қосқан үлесі үшін ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясының Құрмет грамотасы; * 2025 (желтоқсан) — Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының «Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; * 2026 (наурыз) — [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]]; * 2026 (наурыз) — Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша республикалық референдумды дайындауға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2026 (маусым) — Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің «Ел қорғаны» медалі<ref name=":1">[https://mazhilis.parlam.kz/ru/profile/1678/biography АВЕРШИН Константин Викторович]</ref>; * 2026 (маусым) — «Қазақстан Республикасының Парламентіне 30 жыл» мерекелік медалі<ref name=":1" />. == Қоғамдық қызметі == Бірқатар қоғамдық бірлестіктер мен азаматтық бастамалардың ұйымдастырушысы және жетекшісі болып табылады. Олардың ішіндегі ең ірілері — 32 мыңнан астам қатысушыны біріктіретін «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі<ref>[https://old.open-almaty.kz/ru/content/obshchestvennoe-obedinenie-ya-almatinec Общественное объединение «Я Алматинец» |]</ref><ref>[https://rus.azattyq-ruhy.kz/avtory/39755-obedinenie-liudei-kotorym-ne-vse-ravno-o-volonterakh-almaty «Объединение людей, которым не все равно». О волонтерах Алматы - Azattyq-ruhy.kz]</ref><ref>[https://businessfm.kz/podcasts/business-morning/konstantin-avershin-ya-almatinec-proekt-kotoryj-obedinil-lyudej-raznyh-professij Константин Авершин: «Я – Алматинец» - проект, который объединил людей разных профессий — Business FM Kazakhstan]</ref>, сондай-ақ құрамына Қазақстанның түкпір-түкпірінен 6 мыңнан астам медицина қызметкері кіретін «Дәрігер» республикалық қоғамдық бірлестігі. «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі Қазақстанда және шетелде болған 15-тен астам төтенше жағдайдың салдарын жоюға қатысты. Олардың қатарында [[Шри-Ланка|Шри-Ланкадағы]], [[Үндістан|Үндістандағы]]<ref>[https://tengrinews.kz/asia/situaciia-ocen-sloznaia-kazaxstancy-pomogli-zatoplennoi-352044/ ”Ситуация очень сложная”: казахстанцы помогли затопленной Индии: 22 августа 2018 14:31 - новости на Tengrinews.kz]</ref> және [[Қырғызстан|Қырғызстандағы]]<ref>[https://www.bishkek.gov.kg/ru/post/14894 Казахстанцы пришли на помощь пострадавшим в результате авиакатастрофы | Мэрия]</ref> гуманитарлық және волонтерлік миссиялар бар. Бұл ұйымға қоғамдық және дағдарыстық жұмылдыру саласында елеулі халықаралық тәжірибе жинақтауға мүмкіндік берді. [[COVID-19 пандемиясы]] кезінде «Ялматинец» бірлестігі мемлекеттік қаржыландырусыз жүзеге асырылған «Мен болмасам, кім?» жалпы республикалық челленджіне бастамашылық етіп<ref>[https://www.inform.kz/ru/kto-esli-ne-ya-chellendzh-obschestvennogo-ob-edineniya-ya-almatinec-ohvatil-pochti-ves-kazahstan_a3641850 «Кто, если не я»: челлендж общественного объединения «Я Алматинец» охватил почти весь Казахстан]</ref>, Қазақстандағы ең ірі еріктілер және волонтерлік қозғалыстардың біріне айналды. Акция аясында 12 мыңнан астам азаматқа азық-түлік жиынтықтары түрінде көмек көрсетілді, ал медициналық ұйымдарға жабдықтар мен қажетті қолдау құралдары берілді<ref>[https://kapital.kz/gosudarstvo/85945/saida-taukeleva-dvizheniye-ya-almatinets-ob-yedinilo-volonterov-po-vsey-strane.html Саида Таукелева: Движение «Я алматинец» объединило волонтеров по всей стране - новости Kapital.kz]</ref>. Қаңтар оқиғалары кезінде бірлестік өкілдері қоғамдық тұрақтылықты сақтауға және азаматтармен өзара іс-қимыл жасауға бағытталған қоғамдық-ұйымдастырушылық және волонтерлік қызметке қатысты. [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясының]] салдарымен күресуге қосқан үлесі үшін Константин Авершин Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың қолы қойылған «Халық алғысы» мемлекеттік медалімен марапатталды. Қаңтар оқиғалары кезіндегі қызметі үшін Қазақстан Республикасы Президентінің жеке алғыс хатымен марапатталды. Сонымен қатар, Әлеуметтік психотерапевттер, кеңесшілер және психотехнологтар халықаралық қауымдастығының (IASPCP) толық мүшесі болып табылады (№ 037/1-10/2025 куәлік)<ref>[https://iaspcp.com.kz/ Международная ассоциация социальных психотерапевтов, консультантов и психотехнологов в Астане]</ref>. == Жеке өмірі == Константин Авершинның әйелі — [[қоңырат]] руынан шыққан.<ref name="talaptalks">{{YouTube|HPTRPpRGldo|Национал-патриот Авершин. Я — алматинец. Часть 1.}}</ref> Роза Алмаханқызы Авершина (1981 жылы туған). Екі қызы, Сәбина (2009 жылы туған) және Доминика (2012 жылы туған) бар.<ref name="zakonkz" /> Авершинның 4 баласы бар.<ref name="resmiy">{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |title= АВЕРШИН КОНСТАНТИН ВИКТОРОВИЧ |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]]нің ресми сайты |accessdate= 2023-09-01}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240325181602/https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |date= 2024-03-25}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]]<ref name="zakonkz" /> және [[Қазақ тілі|қазақ]]<ref name="talaptalks" /> тілдерін меңгерген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаттары]] 669eblaf46ymid36hpn9fa0u58av59q 3634763 3634762 2026-07-25T14:46:27Z WellDone7 181682 /* */ 3634763 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Константин Викторович Авершин | Шынайы есімі = {{lang-ru|Константин Викторович Авершин}} | Суреті = Konstantin Avershin.jpg | Сурет ені = | Атауы = Константин Викторович Авершин | Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты | Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 29 наурыз 2023 | Басқаруын аяқтады = 30 маусым 2026 | Президент = | Премьер = | Вице-президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII шақырылымы]]ның депутаты | Ту_2 = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg | Ту2_2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_2 = 29 наурыз 2022 | Басқаруын аяқтады_2 = 19 қаңтар 2023 | Президент_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = [[Алматы қаласы мәслихаты]] VI және VII шақырылымының депутаты | Ту_3 = Almaty City Maslihat.svg | Ту2_3 = Flag of Almaty.svg | Басқара бастады_3 = 2016 | Басқаруын аяқтады_3 = 28 наурыз 2022<ref name="zakonkz" /> | Туған күні = 7.10.1976 | Туған жері = {{туғанжері|Талдықорған|Талдықорғанда}}, [[Талдықорған облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Туған кездегі есімі = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = Роза Алмаханқызы Авершина (1981 туған)<ref name="zakonkz">{{Cite web|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37896981|title=Авершин Константин Викторович|lang=ru|accessdate=2023-09-03}}</ref> | Балалары = 4 баласы бар:<ref name="resmiy" /><br>'''қыздары''' Сәбина (2009 туған) және Доминика (2012 туған)<ref name="zakonkz" /> | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] → [[Адилет (партия, 2026)|Адилет]] | Білімі = 1) Беллербис коллежді ([[Брайтон]], 1995)<br>2) Англия Рускин Университеті ([[Кембридж]], 1998)<br>3) Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясы (2018) | Мамандығы = бизнес және экономика (1998) | Ғылыми дәрежесі = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Атағы = [[Капитан (әскери атақ)|капитан]] | Қызмет еткен жылдары = 2001–2009 | Құрамында болды = | Әскер түрі = {{flagicon image|Символика КНБ Эмблема Флаг Шеврон Трафарет 021012.jpg|border}} [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҚР ҰҚК]] | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} | Қолтаңбасы = }} '''Константин Викторович Авершин''' ([[7 қазан]] [[1976 жыл]], [[Талдықорған]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақстандық кәсіпкер, қоғамдық-саяси қайраткер. 2022 жылғы наурыздан бастап [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 7-сайланым депутаттары|VII]]–[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII]] шақырылымдарының депутаты. == Өмірбаяны == 1995 жылы Bellerbys колледжін (Брайтон, Ұлыбритания) «Бизнес және экономика» мамандығы бойынша тәмамдады, 1998 жылы Anglia Ruskin University-де (Кембридж, Ұлыбритания) бакалавриат бағдарламасын аяқтады, 2018 жылы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясында MBA дәрежесін алды. 1998–1999 жылдары — «KEGOC» ААҚ коммерциялық департаментінің маманы. 1999–2001 жылдары — «Кедентранссервис» ЖАҚ коммерциялық департаментінің бас менеджері. 2001–2009 жылдары — Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің № 62156 әскери бөлімінде қызмет өткерді. 2009–2011 жылдары — Europe Aviation компаниясының өңірлік өкілі. 2013 жылдан бастап — «Red Dragon Almaty» ЖШС құрылтайшысы, Алматы қаласындағы «Red Dragon» сауда белгісі мен сауда желісінің иесі. 2016 жылы Алматы қаласы мәслихатының VI шақырылымының депутаты болып сайланды (2016–2021). 2020 жылғы желтоқсанда «Nur Otan» партиясынан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттығына кандидат болды (2022 жылғы наурыздан бастап партия «Amanat» партиясы болып қайта аталды). 2022 жылғы 29 наурызда партиялық тізім бойынша бос депутаттық мандатты алып, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты болды<ref>[https://kaz.inform.kz/news/konstantin-avershin-parlament-mazhilisi-deputaty-boldy_a3916434/ Константин Авершин Парламент Мәжілісі депутаты болды]</ref>. 2023 жылғы 29 наурыздан 2026 жылғы 30 маусымға дейін — «Аманат» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаты<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kto-est-kto-v-novom-majilise-polnyiy-spisok-494753/ Кто есть кто в новом Мажилисе. Полный список: 29 марта 2023 09:02 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. == Депуттаттық қызмет == === ''Алматы қаласы мәслихатындағы қызметі'' === Алматы қаласы мәслихатының депутаты болған кезеңде кәсіпкерлік, қала экономикасы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және қалалық ортаны дамыту мәселелері жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Комиссия жұмысы аясында қалалық инфрақұрылымға, коммуналдық қызметтердің жұмысына, денсаулық сақтау жүйесіне, кәсіпкерлікті қолдауға, бюджет қаражатын жұмсаудың тиімділігіне, сондай-ақ жекелеген мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдардың жұмыс сапасына қатысты қоғамда кеңінен талқыланған және әлеуметтік тұрғыдан өзекті мәселелердің кең ауқымын көтерді<ref>[https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/maslihatam-nujno-perestat-notarialnoy-palatoy-akimata-464563/ ”Маслихатам нужно перестать быть нотариальной палатой акимата” - депутат Авершин: 19 марта 2022 17:53 - новости на Tengrinews.kz]</ref>. Қоғамдық маңызы бар мәселелерді қарау кезіндегі қатаң әрі тікелей ұстанымы, сондай-ақ қаланы басқару, әлеуметтік саясат және лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі мәселелері жөніндегі қоғамдық талқылауларға белсенді қатысуы арқылы танымал болды. Өз қызметінде парламенттік және қоғамдық бақылауды күшейту, мемлекеттік үдерістердің ашықтығын арттыру және қабылданатын шешімдер үшін басшылардың жеке жауапкершілігін күшейту қажеттігін бірнеше рет көтерді<ref>[https://informburo.kz/stati/tam-tiurma-i-pustyr-strasti-vokrug-pereezda-detskogo-doma-iz-almaty-v-konaev-ne-utixaiut "Там тюрьма и пустырь". Страсти вокруг переезда детского дома из Алматы в Конаев не утихают - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/stati/170-napadenii-na-vracei-kto-zashhitit-medikov-ot-neadekvatnyx-pacientov 170 нападений на врачей. Кто защитит медиков от неадекватных пациентов? - informburo.kz]</ref><ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/v-farmsektore-slozilas-sxema-kotoruiu-mozno-oxarakterizovat-kak-fiktivnoe-otecestvennoe-proizvodstvo В фармсекторе сложилась схема, которую можно охарактеризовать как фиктивное отечественное производство - informburo.kz]</ref>. Саяси және қоғамдық ортада мемлекеттік қызмет, кәсіпкерлік қызмет және өкілді билік органдарындағы жұмыс тәжірибесін ұштастыратын, мәселелерді шешудің практикалық әрі жүйелі тәсілін қолдайтын тұлға ретінде белгілі<ref>[https://informburo.kz/mneniya/konstantin-aversin/tam-gde-poiavliaiutsia-sverxinteresy-osobenno-vazno-sverxvnimanie-obshhestva Там, где появляются сверхинтересы, особенно важно сверхвнимание общества - informburo.kz]</ref>. == Марапаттары == * 2007 — III дәрежелі «ҰҚК — КНБ — Қазақстан» арнайы төсбелгісі; * 2014 — «Арнайы жасақтағы қызметі үшін» медалі; * 2015 — Алматы облысы Ішкі істер департаментінің «Қоғамдық тәртіпті қорғауды қамтамасыз етуге және ауыр қылмыстарды ашуға қосқан үлесі мен көмегі үшін» Алғыс хаты және қол сағаты<ref name=":0">[https://prg.kz/document/?doc_id=37896981&pos=13;135 Авершин Константин Викторович (персональная справка) | PRG. (Параграф)]</ref>; * 2016 — «Экономика мақтанышы» ордені <ref name=":0" />; * 2017 — [[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]]; * 2019 — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауы аясындағы үгіт-насихат жұмысына белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2020 — [[Халық алғысы медалі|«Халық алғысы» медалі]]; * 2022 (наурыз) — Алматы қаласындағы қаңтардағы қайғылы оқиғалар кезінде танытқан белсенді өмірлік және азаматтық ұстанымы үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (маусым) — патриотизмі және жалпыхалықтық референдумды ұйымдастыруға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2022 (қараша) — Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауын сапалы дайындауға және өткізуге қосқан елеулі үлесі үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2024 — «Қазақстан мәслихаттарына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2024 (қазан) — Қазақстанда атом электр станциясын салу жөніндегі республикалық референдумды өткізуге дайындыққа белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2025 (сәуір) — «Қазақстан халқы Ассамблеясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қыркүйек) — «Қазақстан Республикасының Конституциясына 30 жыл» мерекелік медалі; * 2025 (қазан) — Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің парламентаралық ынтымақтастығын дамытуға қосқан үлесі үшін ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясының Құрмет грамотасы; * 2025 (желтоқсан) — Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының «Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін» медалі; * 2026 (наурыз) — [[Парасат ордені|«Парасат» ордені]]; * 2026 (наурыз) — Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша республикалық референдумды дайындауға және өткізуге белсенді қатысқаны үшін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс хаты; * 2026 (маусым) — Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің «Ел қорғаны» медалі<ref name=":1">[https://mazhilis.parlam.kz/ru/profile/1678/biography АВЕРШИН Константин Викторович]</ref>; * 2026 (маусым) — «Қазақстан Республикасының Парламентіне 30 жыл» мерекелік медалі<ref name=":1" />. == Қоғамдық қызметі == Бірқатар қоғамдық бірлестіктер мен азаматтық бастамалардың ұйымдастырушысы және жетекшісі болып табылады. Олардың ішіндегі ең ірілері — 32 мыңнан астам қатысушыны біріктіретін «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі<ref>[https://old.open-almaty.kz/ru/content/obshchestvennoe-obedinenie-ya-almatinec Общественное объединение «Я Алматинец» |]</ref><ref>[https://rus.azattyq-ruhy.kz/avtory/39755-obedinenie-liudei-kotorym-ne-vse-ravno-o-volonterakh-almaty «Объединение людей, которым не все равно». О волонтерах Алматы - Azattyq-ruhy.kz]</ref><ref>[https://businessfm.kz/podcasts/business-morning/konstantin-avershin-ya-almatinec-proekt-kotoryj-obedinil-lyudej-raznyh-professij Константин Авершин: «Я – Алматинец» - проект, который объединил людей разных профессий — Business FM Kazakhstan]</ref>, сондай-ақ құрамына Қазақстанның түкпір-түкпірінен 6 мыңнан астам медицина қызметкері кіретін «Дәрігер» республикалық қоғамдық бірлестігі. «Ялматинец» қоғамдық бірлестігі Қазақстанда және шетелде болған 15-тен астам төтенше жағдайдың салдарын жоюға қатысты. Олардың қатарында [[Шри-Ланка|Шри-Ланкадағы]], [[Үндістан|Үндістандағы]]<ref>[https://tengrinews.kz/asia/situaciia-ocen-sloznaia-kazaxstancy-pomogli-zatoplennoi-352044/ ”Ситуация очень сложная”: казахстанцы помогли затопленной Индии: 22 августа 2018 14:31 - новости на Tengrinews.kz]</ref> және [[Қырғызстан|Қырғызстандағы]]<ref>[https://www.bishkek.gov.kg/ru/post/14894 Казахстанцы пришли на помощь пострадавшим в результате авиакатастрофы | Мэрия]</ref> гуманитарлық және волонтерлік миссиялар бар. Бұл ұйымға қоғамдық және дағдарыстық жұмылдыру саласында елеулі халықаралық тәжірибе жинақтауға мүмкіндік берді. [[COVID-19 пандемиясы]] кезінде «Ялматинец» бірлестігі мемлекеттік қаржыландырусыз жүзеге асырылған «Мен болмасам, кім?» жалпы республикалық челленджіне бастамашылық етіп<ref>[https://www.inform.kz/ru/kto-esli-ne-ya-chellendzh-obschestvennogo-ob-edineniya-ya-almatinec-ohvatil-pochti-ves-kazahstan_a3641850 «Кто, если не я»: челлендж общественного объединения «Я Алматинец» охватил почти весь Казахстан]</ref>, Қазақстандағы ең ірі еріктілер және волонтерлік қозғалыстардың біріне айналды. Акция аясында 12 мыңнан астам азаматқа азық-түлік жиынтықтары түрінде көмек көрсетілді, ал медициналық ұйымдарға жабдықтар мен қажетті қолдау құралдары берілді<ref>[https://kapital.kz/gosudarstvo/85945/saida-taukeleva-dvizheniye-ya-almatinets-ob-yedinilo-volonterov-po-vsey-strane.html Саида Таукелева: Движение «Я алматинец» объединило волонтеров по всей стране - новости Kapital.kz]</ref>. Қаңтар оқиғалары кезінде бірлестік өкілдері қоғамдық тұрақтылықты сақтауға және азаматтармен өзара іс-қимыл жасауға бағытталған қоғамдық-ұйымдастырушылық және волонтерлік қызметке қатысты. [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясының]] салдарымен күресуге қосқан үлесі үшін Константин Авершин Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың қолы қойылған «Халық алғысы» мемлекеттік медалімен марапатталды. Қаңтар оқиғалары кезіндегі қызметі үшін Қазақстан Республикасы Президентінің жеке алғыс хатымен марапатталды. Сонымен қатар, Әлеуметтік психотерапевттер, кеңесшілер және психотехнологтар халықаралық қауымдастығының (IASPCP) толық мүшесі болып табылады (№ 037/1-10/2025 куәлік)<ref>[https://iaspcp.com.kz/ Международная ассоциация социальных психотерапевтов, консультантов и психотехнологов в Астане]</ref>. == Жеке өмірі == Константин Авершинның әйелі — [[қоңырат]] руынан шыққан.<ref name="talaptalks">{{YouTube|HPTRPpRGldo|Национал-патриот Авершин. Я — алматинец. Часть 1.}}</ref> Роза Алмаханқызы Авершина (1981 жылы туған). Екі қызы, Сәбина (2009 жылы туған) және Доминика (2012 жылы туған) бар.<ref name="zakonkz" /> Авершинның 4 баласы бар.<ref name="resmiy">{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |title= АВЕРШИН КОНСТАНТИН ВИКТОРОВИЧ |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]]нің ресми сайты |accessdate= 2023-09-01}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240325181602/https://www.parlam.kz/kk/blogs/avershin/Biography |date= 2024-03-25}}</ref> [[Орыс тілі|Орыс]], [[Ағылшын тілі|ағылшын]]<ref name="zakonkz" /> және [[Қазақ тілі|қазақ]]<ref name="talaptalks" /> тілдерін меңгерген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан кәсіпкерлері]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаттары]] 5wj122rso3030nuvm7yt663vk71sgny 2 725520 3634722 3634450 2026-07-25T13:04:23Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3634722 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Лаура Спелман Рокфеллер]] * [[Оливер Три]] * [[Джеймс Даймон]], [[American Express]], [[Стивен Сквери]], [[Төлем картасы]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 kw02a87w0l3iofhnal594g61p6di9na 3635040 3634722 2026-07-26T06:43:26Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3635040 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Лаура Спелман Рокфеллер]] * [[Оливер Три]] * [[Джеймс Даймон]], [[American Express]], [[Стивен Сквери]], [[Төлем картасы]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]], [[Industrial Bank]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 c65i8hdnltnyxeq5ihchyp6sd5es9vx 0 726751 3634911 3523937 2026-07-25T22:03:00Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634911 wikitext text/x-wiki {{Сайлау | алдыңғы сайлау = Ресейдегі президент сайлауы (2018) | алдыңғы сайлау жылы = 2018 | ел = Ресей | келесі сайлау = Ресейдегі президент сайлауы (2030) | келесі сайлау жылы = 2030 | сайлау атауы = 2024 жылғы Ресейдің президенттік сайлауы | сайлау күні = [[15 наурыз|15]]–[[17 наурыз]] [[2024 жыл]] | түрі = [[Ресейдегі сайлау жүйесі|Президенттік сайлау]] | жалпы кандидат = 4 | кезең = | жарамды = 86204291 | жарамсыз = | халық = | тіркелген = 113011059 | сайлаушылар = 87576075 | қатысқандар = 77.44 | қатысқандар қатынасы = | алдыңғы қатысқандар = 67.50 | босжәнежарамсыз = 1371784 | қатысқандар2 = | қатысқандар2 қатынасы = | алдыңғы қатысқандар2 = | жарамды2 = | босжәнежарамсыз2 = | бос2 = | жарамсыз2 = | қосымша2 = | науқан = | дебат = | түс1 = #CDCDCD | сурет1 = Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res).jpg | кандидат1 = [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] | жыныс1 = ер | партия1 = [[Тәуелсіз кандидат|Өзін-өзі ұсынушы]] | коалация1 = «[[Жалпыресейлік халық майданы|ЖХМ]]<nowiki/>» | партия1 коалиция1 = «[[Біртұтас Ресей]]<nowiki/>» | партия2 коалиция1 = [[Әділ Ресей — Шындық үшін|ӘРШҮ]] | партия3 коалиция1 = «[[Родина (партия)|Родина]]<nowiki/>» | партия4 коалиция1 = [[Әлеуметтік әділеттілік үшін ресейлік зейнеткерлер партиясы|ӘӘРЗП]] | партия5 коалиция1 = [[Ресей Демократиялық партиясы|РДП]] | партия6 коалиция1 = [[Ресейлік жалпыхалықтық одағы|РЖО]] | партия7 коалиция1 = | дауыс1 = 76277708 | пайыз1 = 87.28 | түс2 = #CC1111 | сурет2 = Nikolay Kharitonov (13-02-2024) 2 (cropped).jpg | кандидат2 = [[Николай Михайлович Харитонов|Николай Харитонов]] | жыныс2 = ер | партия2 = [[Ресей Коммунистік партиясы|РФКП]] | дауыс2 = 3768470 | пайыз2 = 4.31 | түс3 = #47c2c0 | сурет3 = Sholban Kara-ool and Vladislav Davankov (19-12-2023) (cropped).jpg | кандидат3 = [[Владислав Андреевич Даванков|Владислав Даванков]] | жыныс3 = ер | партия3 = «[[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]]<nowiki/>» | коалация3 = [[Прогрессивті саяси күштер одағы|ПСКО]] | дауыс3 = 3362484 | пайыз3 = 3.85 | түс4 = #4488CC | сурет4 = Leonid Slutsky (15-01-2024) (cropped).jpg | кандидат4 = [[Леонид Эдуардович Слуцкий|Леонид Слуцкий]] | жыныс4 = ер | партия4 = [[Ресейдің либералды-демократиялық партиясы|РЛДП]] | дауыс4 = 2795629 | пайыз4 = 3.20 | соңы = [[Ресей президенті]] | ізашар партия = [[Партиясыз]] | ізашар = [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] | ізбасар = [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] | ізбасар партия = [[Партиясыз]] | қарта = 2024 Russian presidential election map.svg | қарта шарты1 = | қарта атауы = Аумақтар бойынша дауыстар бөлінісі }} [[Сурет:Logo for the 2024 Russian presidential election.svg|нобай|оңға|Сайлау логотипі]] 2024 жылғы 15–17 наурызда [[Ресей]]де [[Ресей президенті|президент]]тік [[Ресейдегі сайлаулар|сайлау]] өтті.<ref>{{Cite web|url= https://www.rbc.ru/politics/10/01/2024/658eb98d9a7947a8de0c3589 |title= Выборы 2024 года, которые могут изменить мировую политику |lang= ru |publisher= [[РБК]] |date= 2024-01-10 |accessdate= 2024-01-25}}</ref> Бұл — елде өткен сегізінші сайлау және 18 наурызда жарияланған Орталық сайлау комиссиясының мәліметінше оның нәтижесінде [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] жалпы дауыстың 87 % астамын жинап, жеңіс жетіп, бесінші рет сайланды.<ref>{{Cite web|url= https://www.aljazeera.com/news/2024/3/17/putin-poised-to-win-russian-presidential-election-by-a-landslide |title= Russia’s Putin hails victory in election criticised as illegitimate |lang= en |publisher= [[Әл-Жазира телеарнасы]] |date= 2024-03-17 |accessdate= 2024-03-18}}</ref> Путиннің инаугурациясы 7 мамыр күні жоспарланған.<ref>{{Cite web|url= http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_40445/041abf1209079a3f6e2d0e19bca00375bfed931e/ |title= Статья 82. Вступление в должность Президента Российской Федерации |lang= ru |publisher= [[Ресей Конституциясы]] |accessdate= 2024-01-25}}</ref> 2023 жылғы қарашада [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|соғыс]]қа қарсы пікірлері үшін белгілі [[Мемлекеттік дума]]ның бұрынғы депутаты [[Борис Борисович Надеждин|Борис Надеждин]] тіркелген саяси партиядан қолдау көріп, осы сайлаудағы өз үміткерлігін жариялаған тұңғыш адам болды.<ref>{{Cite web|url= https://m.vk.com/wall-134162128_697395 |title= Экс-депутат Госдумы с антивоенными взглядами планирует стать кандидатом в президенты России |lang= ru |publisher= RTVI [[ВКонтакте]] |date= 2023-10-11 |accessdate= 2024-01-25}}</ref> Одан кейін қатысатынын белгілі қылған адам [[Ресей президенті|президент]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] болды. Ол 2020 жылы [[Ресей Конституциясына жасалған түзетулер (2020)|Конституцияға жасалған түзетулер]]дің көмегімен қайта сайлануын заңды қылған еді.<ref>{{Cite web|url= https://www.kommersant.ru/doc/5761328 |title= Выборы не за горами |lang= ru |publisher= [[Коммерсантъ]] |date= 2023-01-13 |accessdate= 2024-01-25}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.kommersant.ru/doc/5783651 |title= Песков: в Кремле пока не готовятся к выборам президента |lang= ru |publisher= [[Коммерсантъ]] |date= 2023-01-23 |accessdate= 2024-01-25}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://sputnik.kz/20231208/putin-2024-zhyly-otetin-prezident-saylauyna-qatysatynyn-aytty-40722739.html |title= Путин 2024 жылғы президент сайлауына қатысатынын айтты |lang= kk |publisher= [[SPUTNIK]] Қазақстан |date= 2023-12-08 |accessdate= 2024-01-25}}</ref> Путиннен кейін [[Ресейдің либералды-демократиялық партиясы|РЛДП]] басшысы [[Леонид Эдуардович Слуцкий|Леонид Слуцкий]], [[Ресей Коммунистік партиясы|Коммунистер]] өкілі [[Николай Михайлович Харитонов|Николай Харитонов]], «[[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]]<nowiki/>» мүшесі [[Владислав Андреевич Даванков|Владислав Даванков]] пен басқалар өз үміткерлігін жариялады. 8 ақпанда Надеждинның тіркелуден өте алмағаны белгілі болды.<ref>{{Cite web|url= https://meduza.io/amp/feature/2024/02/08/chuda-ne-proizoshlo-nadezhdinu-otkazali-v-registratsii-v-byulletene-ne-budet-antivoennogo-kandidata |title= Чуда не произошло: Надеждину отказали в регистрации. В бюллетене не будет антивоенного кандидата |lang= kk |publisher= [[Meduza]] |date= 2024-02-08 |accessdate= 2024-02-16}}</ref> [[Ресейдегі президент сайлауы (2018)|2018 жылғы президенттік сайлау]]да болғандай, ресейлік оппозицияның ең көрнекті мүшесі [[Алексей Анатольевич Навальный|Алексей Навальный]]ға<ref>{{Cite web|url= https://www.nytimes.com/2021/02/02/world/europe/russia-navalny-putin.html |title= Russian Activist Navalny Sentenced to More Than 2 Years in Prison |lang= en |publisher= [[The New York Times]] |author= Трояновский, Антон |date= 2021-02-02 |accessdate= 2024-01-25}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.themoscowtimes.com/2019/08/27/what-appeared-to-be-a-united-opposition-during-moscows-vote-protests-is-fraying-again-a67028 |title= What Appeared to Be a United Opposition During Moscow’s Vote Protests Is Fraying — Again |lang= en |publisher= [[The Moscow Times]] |author= Gershikovich, Evan |date= 2019-08-27 |accessdate= 2024-01-25}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://apnews.com/article/international-news-vladimir-putin-russia-moscow-dmitry-medvedev-5fafe4cfd90126c249b786ab9354f967 |title= Russian authorities raid opposition leader Navalny’s offices |lang= en |publisher= AP News |date= 2021-04-28 |accessdate= 2024-01-25}}</ref> «қылмыстық істері» себебінен сайлауға қатысуға тыйым салынған және ол сайлау бойы түрмеде қала береді деген болжам көп.<ref>{{Cite web|url= https://www.france24.com/en/20171017-kremlin-foe-navalny-can-run-president-after-2028 |title= Kremlin foe Navalny can run for president 'after 2028' |lang= en |publisher= [[France 24]] |date= 2017-10-17 |accessdate= 2024-01-25}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2017/dec/26/russia-rejects-concerns-banning-alexei-navalny-elections |title= Russia rejects concerns over banning of Alexei Navalny from elections |lang= en |publisher= [[The Guardian]] |author= Bennetts, Marc |date= 2017-12-26 |accessdate= 2024-01-25}}</ref> Навальныйға қарсы қозғалған қылмыстық істерді көпшілік саяси астары бар деп көрді және соның салдарынан көптеген бақылаушылар, әсіресе [[Батыстық өркениет|Батыс елдері]]ндегі сарапшылар сайлау әділ өтпейді деп санайды. Навальный 2024 жылғы 16 ақпанда, сайлау басталмай тұрғанда түрмеде қайтыс болды.<ref>{{Cite web|url= https://kaz.orda.kz/oppozicioner-aleksej-navalnyj-kajtys-boldy-122352/ |title= Оппозиционер Алексей Навальный қайтыс болды |lang= kk |publisher= Orda.kz |author= Байтас, Бек |date= 2024-02-16 |accessdate= 2024-02-16}}</ref> Сарапшылар сайлау барысында 2022 жылы [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|Украинамен кең ауқымды соғыс]]ты бастағаннан бері саяси қуғын-сүргіндерді күшейтіп жүрген президент Путиннің үстемдік етуін болжаған.<ref>{{Cite web|url= https://www.orfonline.org/expert-speak/putin-2024-political-institutions-and-democracy-in-russia |title= Putin 2024: Political institutions and democracy in Russia |lang= en |publisher= ORF |author= Kapoor, Nivedita |date= 2020-07-14 |accessdate= 2023-01-25}}</ref> Сайлаудың соңғы күнінде ресейлік оппозиция «[[#Путинге қарсы тапа-талтүс|Путинге қарсы тапа-талтүс]]<nowiki></nowiki>» ({{lang-ru|Полдень против Путина}}) наразылық акциясын жариялады. == Сайлау жүйесі == === Үміткерлерге қойылған талаптар === [[Ресей Конституциясы]]ның 81-бабының 3-тармағы бойынша [[Ресей президенті]] қатарынан екі мәрте қайта сайлана алмайды. [[Ресей Конституциясына жасалған түзетулер (2020)|2020 жылғы түзетулер]]ден кейін Путинның бұрынғы екі мерзімі саналмай қалды да, оған тағы екі рет қайта сайлануға рұқсат берілді. Жаңа конституцияға сүйенсек, президентікке үміткерге қойылған шектеулер: * 35 жастан үлкен болғаны жөн; * 25 жыл бойы Ресей тұрғыны болғаны қажет; * сайлау кезінде де, оған дейінгі кез келген уақытта да шетел азаматтығы, не шет елде тұруға ықтиярхаттың болмауы жөн. == Үміткерлері == === Тіркелген үміткерлер === [[Ресей Орталық сайлау комиссиясы|Орталық сайлау комиссиясы]]на үміткер боламын деген мақсатпен құжаттарын тапсырып қойғандар саны бастапқыда 15 адам болса,<ref>{{Cite web|url= https://www.1tv.ru/news/2023-12-28/467950-dokumenty_v_tsik_predstavili_shest_samovydvizhentsev_i_devyat_kandidatov_ot_partiy |title= Документы в ЦИК представили шесть самовыдвиженцев и девять кандидатов от партий |lang= ru |publisher= [[Бірінші арна (Ресей)|Первый канал]] |date= 2023-12-28 |accessdate= 2024-01-25}}</ref> ресми тіркеліп, бюллетеньде қалғандар арасында тек төртеуі болған: {| class=wikitable style=text-align:center ! colspan="3"| Аты-жөні, жасы,<br />саяси партиясы ! Лауазымы ! Туған өлкесі ! Сайлауалды<br>бағдарламасы ! Қосымша ақпарат ! Тіркелген күні |- | style="background:lavender;" |'''[[Владислав Андреевич Даванков|Владислав Даванков]]'''<br />(39)<br />«[[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]]<nowiki/>» |[[Сурет:Vladislav Davankov (2021-10-14).jpg|100px]] | style="background-color:#47c2c0;" | |'''[[Мемлекеттік дума төрағасы]]ның орынбасары'''<br />{{small|(2021–)}}<br />'''[[Мемлекеттік дума]] депутаты'''<br />{{small|(2021–)}} |[[Сурет:Flag of Moscow, Russia.svg|center|70x70px]][[Мәскеу]] |[[Сурет:Vladislav Davankov 2024 Russian presidential campaign logo.svg|150px]]<br />([https://davankov2024.ru/ Ресми сайты]) |Партия конгресі Даванковты 2023 жылғы желтоқсанда ұсынды. Оған қоса оны [[Өсім партиясы]] қолдады. Даванков өз құжатын 2023 жылғы 25 желтоқсанда және 2024 жылғы 1 қаңтарда тапсырған еді.<ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/info/19619651 |title=Что известно о Владиславе Даванкове |publisher= [[TACC]] |accessdate=2023-12-24}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://iz.ru/1625993/2023-12-25/davankov-podal-dokumenty-v-tcik-dlia-uchastiia-v-vyborakh-prezidenta-ot-novykh-liudei |title= Даванков подал документы в ЦИК для участия в выборах президента от "Новых людей" |lang= ru |publisher= Известия |author= Колесник, Вероника |date=2023-12-25 |accessdate= 2023-12-25}}</ref> |5 қаңтар 2024 |- | style="background:lavender;" |'''[[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]'''<br />(71)<br />Өзін-өзі ұсынушы |[[Сурет:Vladimir Putin 24-06-2023.jpg|100px]] | style="background-color:#CDCDCD;" | | '''Қазіргі [[Ресей президенті]]'''<br>(2000–2008, 2012–)<br>'''[[Ресей Федерациясы Үкіметінің Төрағасы|Ресей премьер-министрі]]'''<br>(1999–2000, 2008–2012)<br>'''[[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|ФСБ]] директоры'''<br>(1998–1999) |[[Сурет:Flag of Moscow, Russia.svg|center|70x70px]][[Мәскеу]] |[[Сурет:Logo for the Vladimir Putin 2024 presidential campaign.svg|150px]]<br />([https://putin2024.ru/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240314164641/https://putin2024.ru/ |date=2024-03-14 }}) |2023 жылғы желтоқсанда сарбаздарды марапаттау рәсімінде Путин сайлауға қатысатынын мәлімдеді. Оны [[Біртұтас Ресей]], [[Әділ Ресей — Ақиқат үшін]] және т.б. партиялар қолдады. Путин сайлауға қатысу үшін құжаттарды 2023 жылғы 18 желтоқсанда тапсырып, 20 желтоқсанда тіркелген.<ref>{{Cite web|url= https://ria.ru/20231220/registratsiya-1916890228.html |title= Путин подал документы для участия в выборах президента |lang= ru |publisher= [[РИА Новости]] |date= 2023-12-18 |accessdate= 2024-02-16 }}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.kommersant.ru/doc/6410950 |title= ЦИК зарегистрировал группу избирателей в поддержку Путина |lang= ru |publisher= [[Коммерсантъ]] |date= 2023-12-20 |accessdate= 2024-02-16}}</ref> |29 қаңтар 2024 |- | style="background:lavender;" |'''[[Леонид Эдуардович Слуцкий|Леонид Слуцкий]]'''<br />(56)<br />[[Ресейдің либералды-демократиялық партиясы|Либералды-демократиялық партия]] |[[Сурет:Leonid_E._Slutsky_(2022-01-26).jpg|100px]] | style="background-color:#4488CC;" | |'''Ресейдің Либералды-Демократиялық партиясының басшысы'''<br />{{small|(2022–)}}<br />'''Мемлекеттік дума депутаты'''<br />{{small|(1999–)}} |[[Сурет:Flag of Moscow, Russia.svg|center|70x70px]][[Мәскеу]] |[[Сурет:Leonid Slutsky 2024 presidential campaign logo.png|150px]]<br />([https://слуцкий2024.рф/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240511031441/https://xn--2024-94dgfh7cva7a.xn--p1ai/ |date=2024-05-11 }}) |РЛДП Слуцкийді 2023 жылғы желтоқсанда партияның съезінде ұсынды. Ол өз құжаттарын 2023 жылғы 25 желтоқсанда және 2024 жылғы 1 қаңтарда тапсырды.<ref name="Ведомости">{{Cite web |url= https://www.vedomosti.ru/politics/news/2023/12/19/1011800-ldpr-vidvinula-slutskogo-kandidatom-v-prezidenti-rossii |title= ЛДПР выдвинула Слуцкого кандидатом в президенты России |lang= ru |publisher= Ведомости |author= Майер, Анастасия және Снегова, Дарья |date=2023-12-19 |accessdate= 2023-12-25}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/politika/19622563 |title= Слуцкий подал документы в ЦИК для участия в выборах президента |publisher= [[TACC]] |accessdate= 2023-12-25}}</ref> |5 қаңтар 2024 |- | style="background:lavender;" |'''[[Николай Михайлович Харитонов|Николай Харитонов]]'''<br />(75)<br />[[Ресей Коммунистік партиясы|Коммунистік партия]] |[[Сурет:Nikolay Kharitonov (2023-10-12).jpg|100px]] |style="background-color:#CC1111;" | |'''[[Мемлекеттік дума]] депутаты'''<br /><small>(1993–)</small> |[[Сурет:Flag of Krasnodar Krai.svg|center|70x70px]][[Краснодар өлкесі]] |[[Сурет:Logo for the Nikolay Kharitonov 2024 presidential campaign.svg|150px]]<br>([https://харитоновкпрф.рф/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240218134001/https://xn--80aerjnfbkchp5ab.xn--p1ai/ |date=2024-02-18 }}) |Харитоновты партиясы 2023 жылғы желтоқсанда съез барысында ұсынды.Ол бұрын [[Ресейдегі президент сайлауы (2004)|2004 жылғы сайлау]]дағы үміткерлердің бірі болған еді және жалпы дауыстың 13,7 % жинаған. Харитонов өз құжаттарын 2023 жылғы 27 желтоқсанда және 2024 жылғы 3 қаңтарда тапсырған. |9 қаңтар 2024 |} === Қабылданбаған үміткерлер === Желтоқсанның соңына қарай ОСК 33 түрлі кандидат сайлауға қатысады дегенін, және сол үміткердің 15 ғана құжаттарын тапсырғанын жариялады. {| class=wikitable style=text-align:center ! colspan="3"| Аты-жөні, жасы,<br />саяси партиясы ! Лауазымы ! Туған өлкесі ! Сайлауалды бағдарламасы ! Қосымша ақпарат ! Дереккөздер ! Жинаған қолтаңба<br>саны |- |style="background:lavender;"|'''[[Сергей Александрович Малинкович|Сергей Малинкович]]'''<br />(48)<br />[[Ресей коммунистері]] | | style="background-color:red;" | |'''[[Алтай өлкесі|Алтай өлкелік]] заң шығарушы жиналысының төрағасы'''<br />{{small|(2021–)}}<br />'''Ресей коммунистері Орталық комитетінің төрағасы'''<br />{{small|(2022–)}} |[[Сурет:Flag of Altai Krai.svg|center|70x70px]][[Алтай өлкесі]] |— |2023 жылғы 28 желтоқсанда Малинковичты партиясы үміткер ретінде ұсынды және өз құжаттарын 2024 жылғы 1 қаңтарда тапсырды. 2 ақпанда Орталық сайлау комиссиясы жинаған қолтаңбасында қате тапқанын жариялады. | |{{center|'''Жинаған қолтаңбасы'''}}{{Партия/Орындар|104998|105000|#ffd5d5}}<ref>{{Cite web |url= https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2024/01/24/1016439-tri-kandidata-sobrali-podpisi-dlya-uchastiya-v-prezidentskih-viborah |title= Три кандидата собрали подписи для участия в президентских выборах |publisher= Ведомости |lang= ru |accessdate= 2024-01-24}}</ref>{{center|'''Қабылданған қолтаңбасы'''}}{{Партия/Орындар|96019|105000}}<ref>{{Cite web |url= https://www.kommersant.ru/doc/6495443 |title= ЦИК: действительных подписей Надеждина недостаточно для регистрации кандидатом |lang= ru |publisher= [[Коммерсантъ]] |date= 2024-02-08 |accessdate= 2024-01-24}}</ref> |- | style="background:lavender;"|'''[[Борис Борисович Надеждин|Борис Надеждин]]'''<br />(60)<br />[[Азаматтық бастамалар]] |[[Сурет:Boris Nadezhdin.jpg|100px]] | style="background-color:#1B3E89;" | |'''[[Долгопрудный]] қалалық кеңесінің мүшесі'''<br />{{small|(1990–1997, 2019–)}}<br />'''Аймақтық жобалар және Заң шығару негізі институтының негіздеушісі және президенті'''<br />{{small|(2001–)}}<br />'''[[Мемлекеттік дума]] депутаты'''<br />{{small|(1999–2003)}} |[[Сурет:Flag of Moscow oblast.svg|center|70x70px]][[Мәскеу облысы]] |[[Сурет:Boris Nadezhdin 2024 presidential campaign logo.png|150px]]<br />([https://nadezhdin2024.ru/#main Ресми сайты]) |2023 жылғы 31 қазанда Надеждин Азаматтық бастамалар партиясының атынан президентікке үміткер болатынын мәлімдеді. 26 желтоқсанда ол өз құжаттарын тапсырды да, олар 28 желтоқсанда тіркелген еді. 8 ақпанда ОСК жинаған қолтаңбасының 5 % астамында қате тапқанын айтты, |<ref name=":6">{{Cite web |url=https://ura.news/news/1052699428 |title=В РФ появился первый кандидат на пост президента |publisher= ura.news |lang= ru |date= 2023-10-31 |accessdate= 2023-10-31}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://ria.ru/20231226/nadezhdin-1918115969.html |title= Надеждин подал документы в ЦИК для участия в выборах президента |publisher= [[РИА Новости]] |lang= ru |date= 2023-12-26 |accessdate= 2023-12-26}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://www.kommersant.ru/doc/6495445 |title= ЦИК нашел в подписях за Надеждина больше допустимых 5% брака |publisher= [[Коммерсантъ]] |lang= ru |date= 2024-02-08 |accessdate= 2023-12-26}}</ref><ref>{{Cite web |url= https://t.me/meduzalive/99677 |title= Исправлено: ЦИК рекомендовал не допустить Бориса Надеждина до участия в президентских выборах |publisher= Медуза — [[Telegram]] |lang= ru |accessdate= 2023-12-26}}</ref> |{{center|'''Жинаған қолтаңбасы'''}}{{Партия/Орындар|105000|105000|#ffd5d5}}<ref>{{Cite web |url= https://nadezhdin2024.ru |title= Надеждин 2024 |publisher= nadezhdin2024.ru |accessdate= 2024-01-15 }}</ref> {{center|'''Қабылданған қолтаңбасы'''}}{{Партия/Орындар|95587|105000}} |- |} == Барысы == Мерзімінен бұрын дауыс беру 26 ақпанда басталып, 14 наурызға дейін созылды, бұл [[Ресейдің әкімшілік-аумақтық құрылымы|Ресейдің 37 аймағында]]ғы шалғай аудандарда, сондай-ақ [[Ресейдің Украинаның Донецк, Херсон, Луганск және Запорожье облыстарын аннексиясы|2022 жылы Украинадан тартып алған өңірлер]]де белгілі бір тұрғындарға дауыс беруге мүмкіндік берген.<ref>{{Cite web|url= https://www.themoscowtimes.com/2024/02/26/russia-kicks-off-early-voting-in-occupied-ukrainian-regions-a84247 |title= Russia Kicks Off Early Voting in Occupied Ukrainian Regions |lang= en |publisher= [[The Moscow Times]] |date= 2024-02-26 |accessdate= 2024-02-27}}</ref> Биліктің студенттер мен жастарға дауыс беруге қысым жасауы туралы хабарлар пайда болды. [[Пермь өлкесі]]ндегі құрылыс колледжінің студенттеріне кампус ішінде дауыс беруге бұйрық берді де, мектеп әкімшілігі бейнебақылау камералары арқылы сайлаушылардың қатысуын бақылаймыз деді. Тула мемлекеттік педагогикалық университетінде студенттер дауыс бергенін дәлелдеу үшін бюллетеньдің суретін тапсыру керек болды. Оның ректоры да Путинді ашық түрде қолдады. [[Воронеж мемлекеттік педагогикалық университеті]]нде студенттер билікке кімге дауыс беріп жатқаны туралы хабарлауға міндетті екенін айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.themoscowtimes.com/2024/03/12/make-the-young-fall-in-love-with-putin-young-russians-pressured-to-vote-as-kremlin-demands-record-turnout-a84434 |title=‘Make the Young Fall in Love With Putin’: Young Russians Pressured to Vote as Kremlin Demands Record Turnout |lang= en |publisher= [[The Moscow Times]] |date= 2024-03-14 |accessdate= 2024-03-15}}</ref> 14 наурыздағы кезекті дауыс берудің бірінші туры қарсаңында Путин азаматтарды оның басшылығын қолдағанын көрсете отыра бірігіп дауыс беруге шақырып, бейне үндеуінде «Біз Ресейдің бостандығын, егемендігі мен қауіпсіздігін қорғай отырып, бірге бола алатынымызды көрсеттік» деп, оларды «дұрыс жолдан адаспауға» шақырды.<ref name="france24">{{Cite web|url= https://www.france24.com/en/europe/20240314-voting-starts-in-russian-presidential-election-as-ukraine-launches-border-attacks |title= ‘Make the Young Fall in Love With Putin’: Young Russians Pressured to Vote as Kremlin Demands Record Turnout |lang= en |publisher= [[France 24]] |date= 2024-03-14 |accessdate= 2024-03-15}}</ref> Кезекті сайлау күндері [[Камчатка өлкесі]]нде 15 наурызда жергілікті уақыт бойынша сағат 08:00-де сайлау учаскелері ашылды және [[Калининград облысы]]нда 17 наурызда жергілікті уақыт бойынша сағат 20:00-де жабылады деп жоспарланған. Сайлау учаскелеріне байқаушыларды жіберуге тек тіркелген кандидаттар мен мемлекет қолдайтын консультативтік-кеңесші органдарға ғана рұқсат етілгендіктен, тәуелсіз бақылаушыларға сайлаудың өту барысын бақылауға тыйым салынды. === Путинге қарсы тапа-талтүс === [[Сурет:Russian voters line up at embassy in Armenia 2.jpg|нобай|оңға|[[Ереван]]дағы Ресей елшілігінің ғимаратындағы сайлау учаскесіне кезек, «Путинге қарсы тапа-талтүс», 17 наурыз 2024 жыл]] Сайлаудың соңғы күні, 17 наурызда Ресейдегі және шетелдегі сайлау учаскелерінде Ресейлік оппозицияның «'''Путинге қарсы тапа-талтүс'''» ({{lang-ru|Полдень против Путина}}) наразылық акциясы өтті.<ref>{{Cite web|url= https://www.svoboda.org/a/tretiy-denj-vyborov-nachalasj-aktsiya-poldenj-protiv-putina-/32864492.html |title= Третий день выборов и акция "Полдень против Путина" |lang= ru |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-03-17 |accessdate= 2024-03-15}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240317141608/https://www.svoboda.org/a/tretiy-denj-vyborov-nachalasj-aktsiya-poldenj-protiv-putina-/32864492.html |date= 2024-03-17}}</ref> Оның барысында Владимир Путиннің саясатын қолдамайтын Ресей азаматтары президенттік сайлаудың соңғы күні, 2024 жылғы 17 наурызда сағат 12:00-де жаппай сайлау учаскелеріне барды. Акцияның мәні — сайлаушылар өз бюллетеньдерімен бұдан әрі не істейтініне мән бермей, «наразылардың бірлігін көрсету».<ref>{{Cite web|url= https://www.dw.com/ru/ulia-navalnaa-prizvala-rossian-ucastvovat-v-akcii-polden-protiv-putina/a-68452318 |title= Третий день выборов и акция "Полдень против Путина" |lang= ru |publisher= [[Неміс толқыны]] |author= Жуков, Евгений |date= 2024-03-17 |accessdate= 2024-03-15}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240306134043/https://www.dw.com/ru/ulia-navalnaa-prizvala-rossian-ucastvovat-v-akcii-polden-protiv-putina/a-68452318 |date= 2024-03-06}}</ref><ref name="meduza">{{Cite web|url= https://meduza.io/feature/2024/02/06/navalnyy-prizval-storonnikov-vyyti-na-aktsiyu-polden-protiv-putina-vo-vremya-vyborov-kakoy-v-ney-smysl-eto-chto-to-vrode-fleshmoba-s-fonarikami |title= Навальный призвал сторонников выйти на акцию «Полдень против Путина» во время выборов. Какой в ней смысл? Это что-то вроде флешмоба с фонариками? «Бумага» поговорила с автором этой идеи — бывшим депутатом Максимом Резником |lang= ru |publisher= [[Meduza]] |date= 2024-03-06 |accessdate= 2024-03-15}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240316185628/https://meduza.io/feature/2024/02/06/navalnyy-prizval-storonnikov-vyyti-na-aktsiyu-polden-protiv-putina-vo-vremya-vyborov-kakoy-v-ney-smysl-eto-chto-to-vrode-fleshmoba-s-fonarikami |date= 2024-03-16}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.svoboda.org/a/rkn-zablokiroval-sayt-proekta-poldenj-protiv-putina-/32845310.html |title= Роскомнадзор заблокировал сайт проекта "Полдень против Путина" |lang= ru |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-03-02 |accessdate= 2024-03-15}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240303030526/https://www.svoboda.org/a/rkn-zablokiroval-sayt-proekta-poldenj-protiv-putina-/32845310.html |date= 2024-03-03}}</ref> Бұл әрекетке шақыру оппозициялық саясаткер [[Алексей Анатольевич Навальный|Алексей Навальный]]дың қамауда болып, қайтыс болғанға дейінгі соңғы саяси мәлімдемесі болды. Путинге қарсы тапа-талтүсті қолдағандар арасында [[Михаил Борисович Ходорковский|Михаил Ходорковский]], [[Дмитрий Геннадьевич Гудков|Дмитрий Гудков]] және [[Сергей Маратович Гуриев|Сергей Гуриев]] сияқтылар болды.<ref name="meduza" /> Жаппай ұстаулар кем дегенде 16 қалада, соның ішінде [[Мәскеу]], [[Санкт-Петербург]], [[Қазан (қала)|Қазан]], [[Волгоград]], [[Үфі]], [[Иркутск]], [[Барнауыл]] және [[Челябі]]де басталды. 75 астам адам (сағат 16:21 бойынша) ұсталды.<ref>{{Cite web|url= https://ovd.info/2024/03/17/vybory-prezidenta-rossii-spisok-zaderzhannykh-17032024-g |title= Выборы президента России. Список задержанных 17.03.2024 г. |lang= ru |publisher= ОВД-Инфо |date= 2024-03-17 |accessdate= 2024-03-15}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20240317162100/https://ovd.info/2024/03/17/vybory-prezidenta-rossii-spisok-zaderzhannykh-17032024-g |date= 2024-03-18}}</ref> Сонымен, Қазанда 20 астам адамды автозакқа отырғызса, Үфіде Навальныйдың суретін бюллетеньдер жәшігіне тастамақ болған ер адам ұсталды. == Қоғамдық пікір == {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%; line-height:14px" |+'''<big>Тіркеуден кейінгі қоғамның үміткерлер жайлы пікірі</big>''' ! rowspan="3" |Сауалнама<br>күні ! rowspan="3" |Сауалнамаушы ![[Сурет:Владимир Путин (14-12-2023).jpg|75x75px]] ![[Сурет:Boris Nadezhdin.jpg|75x75px]] ![[Сурет:Nikolay Kharitonov (13-02-2024) 2 (cropped).jpg|75x75px]] ![[Сурет:Leonid Slutsky (15-01-2024) (cropped).jpg|75x75px]] ![[Сурет:Sholban Kara-ool and Vladislav Davankov (19-12-2023) (cropped).jpg|74x74px]] ! rowspan="3" |Қалғандары ! rowspan="3" |Таңдамағаны ! rowspan="3" |Жауап беруден<br>бас тартқандар |- ![[Владимир Владимирович Путин|Путин]] ![[Борис Борисович Надеждин|<s>Надеждин</s>]] ![[Николай Михайлович Харитонов|Харитонов]] ![[Леонид Эдуардович Слуцкий|Слуцкий]] ![[Владислав Андреевич Даванков|Даванков]] |- | bgcolor="CDCDCD" | | bgcolor="1B3E89" | | bgcolor="CC1111" | | bgcolor="4488CC" | | bgcolor="47c2c0" | |- |6-10 нау 2024 |[https://t.me/BorisNadezhdin/1131 IRPZ] | style="background:#E2E2E2" |'''55,9 %''' |— |5,2 % |3,2 % | style="background:#9DECE9" |9,1 % |3,1 % |19,5 % |4 % |- |6-10 нау 2024 |[https://cipkr.ru/2024/03/11/vybory-2024-ozhidaemye-rezultaty-elektoralnye-raschetnye-dannye-po-itogam-oprosa-tsipkr-6-10-marta/ CIPKR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240312124847/https://cipkr.ru/2024/03/11/vybory-2024-ozhidaemye-rezultaty-elektoralnye-raschetnye-dannye-po-itogam-oprosa-tsipkr-6-10-marta/ |date=2024-03-12 }} | style="background:#E2E2E2" |'''55 %''' |— | style="background:#F8C1BE" |5 % |4 % |4 % |1 % |— |30 % |- |4-6 нау 2024 |[https://fom.ru/Politika/14991 FOM] | style="background:#E2E2E2" |'''56 %''' |— |4 % |4 % |3 % |3 % |— |30 % |- |4 нау 2024 |[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-prezidenta-rossii-2024-novyi-reiting VCIOM] | style="background:#E2E2E2" |'''56,2 %''' |— |3 % |2,25 % | style="background:#9DECE9" |4,5 % |— |— |25 % |- |1-5 нау 2024 |[https://www.extremescan.eu/ru/post/5-predposledniaja-nedelia ExtremeScan] | style="background:#E2E2E2" |'''57 %''' |— |3 % |1 % |3 % |2 % |22 % |12 % |- |1-5 нау 2024 |[https://cipkr.ru/2024/03/06/elektoralnye-indikatory-prezidentskoj-kampanii-mart-2024/ CIPKR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311112022/https://cipkr.ru/2024/03/06/elektoralnye-indikatory-prezidentskoj-kampanii-mart-2024/ |date=2024-03-11 }} | style="background:#E2E2E2" |'''61 %''' |— | style="background:#F8C1BE" |6 % |3 % |5 % |6 % |4 % |15 % |- |26 ақп– 5 нау 2024 |[https://t.me/BorisNadezhdin/1125 IRPZ] | style="background:#E2E2E2" |'''56,2 %''' |— |3,2 % |2% | style="background:#9DECE9" |5,6 % |1,5 % |31 % |0,1 % |- |1-4 нау 2024 |[https://t.me/russian_field_soc/1459 Russian Field] | style="background:#E2E2E2" |'''66 %''' |— |5 % |4 % | style="background:#9DECE9" |6 % |0,4 % |5 % |14 % |- |2–3 нау 2024 |[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-prezidenta-rossii-2024-novyi-reiting/ VCIOM] | style="background:#E2E2E2" |'''60 %''' |— |3 % |2 % |5 % |2 % |17 % |11 % |- |10–18 ақп 2024 |[https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ CIPKR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311114046/https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ |date=2024-03-11 }} | style="background:#E2E2E2" |'''62 %''' |— |6 % |3 % |4 % |7 % |5 % |13 % |- !16 ақп 2024 ! colspan="10" |[[Алексей Анатольевич Навальный|Алексей Навальный]]дың түрмедегі өлімі |- |15 ақп 2024 |[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-prezidenta-rossii-2024-vtoroi-reiting VCIOM] | style="background:#E2E2E2" |'''61 %''' |— |3 % |2 % |3 % |2 % |17 % |13 % |- |14 ақп 2024 |[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-2024-reitingi-kandidatov VCIOM] | style="background:#E2E2E2" |'''64 %''' |— |4 % |3 % |5 % |2 % |2 % |2 % |- |9–11 ақп 2024 |[https://fom.ru/Politika/14981 FOM] | style="background:#E2E2E2" |'''74 %''' |— |3 % |3 % |2 % |1 % |10 % |5 % |- |8 ақп 2024 |[https://wciom.ru/analytical-reviews/analiticheskii-obzor/vybory-2024-reitingi-kandidatov VCIOM] | style="background:#E2E2E2" |'''57 %''' |— |3 % |3 % |4 % |2 % |18 % |14 % |- !8 ақп 2024 ! colspan="10" |Орталық сайлау комиссиясы [[Борис Борисович Надеждин|Борис Надеждин]]нің кандидатурасын тіркеуден бас тартты |- |- |1–7 ақп 2024 |[https://www.extremescan.eu/ru/post/2-issledovanie-electoralnyh-namerenij ExtremeScan] | style="background:#E2E2E2" |'''63 %''' |6 % |— |— |— |8 % |12 % |11 % |- |27–30 қаң 2024 |[https://t.me/grazhdan_in_ru/583 Russian Field] | style="background:#E2E2E2" |'''62,2 %''' |7,8 % |2,3 % |1,9 % |1,0 % |2,5 % |7,8 % |12,8 % |- |25–30 қаң 2024 |[https://t.me/grazhdan_in_ru/583 ExtremeScan] | style="background:#E2E2E2" |'''61 %''' |6 % |2 % |1 % |— |2 % |17 % |11 % |- |11–28 қаң 2024 |[https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ CIPKR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240311114046/https://cipkr.ru/2024/02/07/elektoralnye-indikatory-na-starte-prezidentskoj-kampanii-yanvar-2024/ |date=2024-03-11 }} | style="background:#E2E2E2" |'''60 %''' |7 % |4 % |3 % |0,3 % |3 % |7 % |15 % |} == Нәтижелері == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! colspan="2" |Үміткер !Партиясы !Дауыс саны !% |- | bgcolor="CDCDCD"| |[[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] |[[Тәуелсіз кандидат|Өзін-өзі ұсынушы]]{{Efn|Үміткерлігін [[Бүкілресейлік халық майданы]], [[Біртұтас Ресей]], [[Әділ Ресей — Ақиқат үшін]], [[Родина (партия)|Родина]], [[Әлеуметтік әділет үшін Ресей зейнеткерлер партиясы]] және [[Ресей Демократиялық партиясы]] қолдады}} |76 277 708 |88,48 |- | bgcolor="CC1111"| |[[Николай Михайлович Харитонов|Николай Харитонов]] |[[Ресей Коммунистік партиясы|Коммунистік партия]] |3 768 470 |4,37 |- | bgcolor="47c2c0"| |[[Владислав Андреевич Даванков|Владислав Даванков]] |«[[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]]<nowiki/>» |3 362 484 |3,9 |- | bgcolor="4488CC"| |[[Леонид Эдуардович Слуцкий|Леонид Слуцкий]] |[[Ресейдің либералды-демократиялық партиясы|Либералды-демократиялық партия]] |2 795 629 |3,24 |- | colspan="3" style="text-align:left"|'''Жалпы дауыс саны''' |'''86 204 291''' |'''100.00''' |- | bgcolor="CDCDCD" colspan="5"| |- | colspan="3" style="text-align:left"|Тіркелген сайлаушылар/Дауыс бергендер |114 212 734 |— |- | colspan="5" style="text-align:left"|Дереккөзі: [http://www.cikrf.ru/analog/prezidentskiye-vybory-2024/p_itogi/ Орталық сайлау комиссиясы]{{Deadlink|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === Ресейден тыс нәтижелері === Қазақстан аумағында Путин жеңілді. Мәселен Алматыда оған не бәрі 7-8 % дауыс берген. Ал 63-69 % дауыспен жеңімпаз Владислав Даванков атанды.<ref>[https://kaz.orda.kz/putin-kazakstandagy-sajlauda-zhenildi-123022/ Путин Қазақстандағы сайлауда жеңілді]</ref> Сондай-ақ Арменияда Путинге 8-21 %, ал Даванковқа 48-63 % дауыс берілді. Қырғызстанда Путинге 35 % болса, Даванковта 44 % дауыс болды. == Реакция == [[Ресей президенті]]нің баспасөз хатшысы [[Дмитрий Сергеевич Песков|Дмитрий Песков]] 2023 жылғы 6 тамызда [[New York Times]]қа «біздегі президент сайлауы негізінен аса демократия емес, — қымбат келетін бюрократия» деді де, Путин 90 % астам дауыс жинап, қайта сайлана салады деген. Кейін бұл сөзінің жай жеке пікірі болғанын түсіндірді.<ref>{{Cite web|url= https://www.forbes.ru/society/494102-peskov-ob-asnil-slova-o-vyborah-kak-dorogostoasej-burokratii-i-pobede-putina-s-90 |title= Песков объяснил слова о выборах как «дорогостоящей бюрократии» и победе Путина с 90% |lang= ru |publisher= [[Forbes]] |author= Таиров, Ринат |date= 2023-08-06 |accessdate= 2023+4-02-18}}</ref> [[РБК]]ға берген сұхбатында Песков «Ресейде президент сайлауын өткізу теориялық тұрғыдан міндетті емес» деді, бұны «президенттің қайта сайлануы анық қой» деп түсіндірген.<ref>{{Cite web|url= https://www.rferl.org/a/russia-peskov-interview-democracy/32536544.html |title= Kremlin Spokesman Claims Putin Will Easily Win Reelection Next Year |lang= en |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2023-08-07 |accessdate= 2024-02-18}}</ref> 2023 жылғы 6 қарашада журналист [[Екатерина Сергеевна Дунцова|Екатерина Дунцова]] өзінің сайлауға қатысатынын және бағдарламасының [[Ресейдің Украинаға басып кіруі|соғыс]]қа қарсы болтанын жариялады. Келесі айда ОСК оның кандидатурасын қабылдамай қалды.<ref>{{Cite web|url= https://www.forbes.ru/society/503216-cik-ne-dopustil-ekaterinu-duncovu-do-prezidentskih-vyborov-v-rossii |title= ЦИК не допустил Екатерину Дунцову до президентских выборов в России |lang= ru |publisher= [[Forbes]] |author= Батыров, Тимур |date= 2023-12-23 |accessdate= 2024-02-18}}</ref> 2023 жылғы қарашада бұрын әскери болған ұлтшыл саясаткер [[Игорь Иванович Гиркин|Игорь Гиркин]] сайлауға қатысатынын жариялады, елдегі сайлауларды жалған деді.<ref>{{Cite web|url= https://www.bbc.com/news/world-europe-67467830 |title= Putin critic Girkin wants to stand in Russia presidential election |lang= en |publisher= [[BBC News]] |author= Wong, Vicky |date= 2023-12-19 |accessdate= 2024-02-18}}</ref> 2024 жылғы 1 ақпанда оппозиционер [[Алексей Анатольевич Навальный|Алексей Навальный]] мен оның одақтастары ресейліктерді сайлаудың үшінші күнінде Путинге қарсы дауыс беруге шақырды.<ref>{{Cite web|url= https://www.themoscowtimes.com/2024/02/01/navalny-calls-for-election-day-protest-against-putin-ukraine-invasion-a83946 |title= Navalny Calls for Election Day Protest Against Putin, Ukraine Invasion |lang= en |publisher= [[The Moscow Times]] |date= 2023-02-01 |accessdate= 2024-02-18}}</ref> Навальныйдың өлімінен кейін [[Андрюс Кубилюс]] пен [[Михаил Борисович Ходорковский|Михаил Ходорковский]] Еуропа одағын Ресейдегі сайлауларды заңсыз деп тануға шақырды. 21 ақпанда [[Қазақстан президенті]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] Путинмен [[Қазан (қала)|Қазан]]да кездесті де, Ресей президентін мақтап, сайлау нәтижесінің қандай болатынына күмән келтірмейтінін айтты.<ref>{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/32830140.html |title= Тоқаев Путинді мақтап, Ресей президентін сайлау нәтижесі қандай болатынына күмән келтірмейтінін айтты |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-02-22 |accessdate= 2024-03-02}}</ref> Путинді жеңісімен құттықтаған мемлекет және үкімет басшылары арасында [[Қазақстан президенті]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]],<ref>{{Cite web|url= https://sputnik.kz/20240318/toqaev-putindi-zhenisimen-quttyqtady-42980482.html |title= Тоқаев Путинді жеңісімен құттықтады |lang= kk |publisher= [[Sputnik]] |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-03-18}}</ref> [[Өзбекстан президенті]] [[Шавкат Миромонұлы Мирзиёев|Шавкат Мирзиёев]],<ref>{{Cite web|url= https://kun.uz/en/news/2024/03/18/mirziyoyev-congratulates-putin-on-his-victory-in-presidential-elections |title= Mirziyoyev congratulates Putin on his victory in presidential elections |lang= en |publisher= kun.uz |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-03-18}}</ref> [[Қырғызстан президенті]] [[Садыр Нұрғожаұлы Жапаров|Садыр Жапаров]],<ref>{{Cite web|url= https://sputnik.kg/20240318/sadyr-zhaparov-putindi-kuttuktady-1083528663.html |title= Садыр Жапаров Владимир Путинди шайлоодогу жеңиши менен куттуктады |lang= ky |publisher= [[Sputnik]] |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-03-18}}</ref> [[Әзербайжан президенті]] [[Ильхам Хейдарұлы Әлиев|Ильхам Әлиев]],<ref>{{Cite web|url= https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/20269859 |title= Алиев по телефону поздравил Путина с победой на выборах президента РФ |lang= ru |publisher= [[ТАСС]] |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-03-18}}</ref> [[Тәжікстан президенті]] [[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]],<ref>{{Cite web|url= https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/politics/20240318/emomali-rahmon-napravil-pozdravitelnuyu-telegrammu-vladimiru-putinu |title= Эмомали Рахмон направил поздравительную телеграмму Владимиру Путину |lang= ru |publisher= asiaplus.tj |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-03-18}}</ref> [[Солтүстік Корея]] басшысы [[Ким Чен Ын]], [[Қытай Халық Республикасының төрағасы|Қытай төрағасы]] [[Си Цзиньпин]], [[Венесуэла президенті]] [[Николас Мадуро]] мен [[Иран президенті]] [[Эбрахим Раиси]]<ref>{{Cite web|url= https://www.svoboda.org/a/maduro-kim-chen-yn-i-ortega-pozdravili-putina-s-pobedoy/32865974.html |title= Мадуро, Ким Чен Ын, Си и Раиси поздравили Путина с победой |lang= ru |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-03-18}}</ref> болған. == Қосымша ақпарат == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2}}{{Ресей сайлаулары}} [[Санат:Ресейдегі президент сайлаулары|2024]] [[Санат:Ресейдегі 2024 жылғы сайлаулар]] jr3t8a8ekx5vcf0udkas9pp8s9eynvq 0 727214 3634774 3634283 2026-07-25T16:22:19Z Nehme1499 92217 /* */ 3634774 wikitext text/x-wiki {{Футболшы |сурет = Bassel Jradi interview, 2026 03 (cropped).png |туған күні = 6.7.1993 |бойы = 187 |азаматтығы = {{ту|Ливан}} [[Ливан]]<br>{{ту|Дания}} [[Дания]] |позиция = жартылай қорғаушы |қазіргі клуб = {{ту|Кипр}} [[Аполлон (футбол клубы, Лимасол)|Аполлон]] |номері = 93 |клубтары = {{футбол карьерасы |2011—2012|{{ту|Дания}} [[Б-93]]|? (?) |2012—2013|{{ту|Дания}} [[АБ Гладсаксе]]|28 (8) |2013—2014|{{ту|Дания}} [[Норшелланн (футбол клубы)|Норшелланн]]|4 (0) |2014—2018|{{ту|Норвегия}} [[Стрёмсгодсет]]|65 (14) |2016|{{аренда}}{{ту|Норвегия}} [[Лиллестрем (футбол клубы)|Лиллестрём]]|26 (4) |2018—2021|{{ту|Хорватия}} [[Хайдук (футбол клубы, Сплит)|Хайдук]]|73 (5) |2021—|{{ту|Кипр}} [[Аполлон (футбол клубы, Лимасол)|Аполлон]]|17 (3) }} |ұлттық құрамы = {{футбол карьерасы |2010|{{ту|Дания}} Дания-17|3 (0) |2011|{{ту|Дания}} Дания-19|4 (0) |2012—2013|{{ту|Дания}} Дания-21|7 (2) |2015—|{{футбол|Ливан}} |15 (1) }} }} '''Бассель Закария Жради''' ({{lang-ar|باسل زكريا جرادي}}, {{lang-da|Bassel Zakaria Jradi}}; [[6 шілде]] [[1993 жыл]], [[Копенгаген]], [[Дания]]) — даниялық және ливандық футболшы, [[Ливан Ұлттық футбол құрамасы]] сапында 2023 жылғы [[Футболдан Азия Кубогы|Азия кубогына]] қатысып, бір гол соқты. [[Дания]]ның бірнеше жастағы құрамасында ойнады. == Жүлделері == '''Стремгодсет''' * Норвегия чемпионатының күміс жүлдегері: 2015 '''Аполлон Лимасоль''' * Кипр чемпионы: 2021–22 * Кипр суперкубогы: 2022 {{Бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Дания футболшылары]] [[Санат:Ливан футболшылары]] [[Санат:Ливан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]] [[Санат:Норшелланн ФК ойыншылары]] [[Санат:Стремсгодсет ФК ойыншылары]] [[Санат:Лиллестрем ФК ойыншылары]] [[Санат:Хайдук Сплит ФК ойыншылары]] [[Санат:Аполлон Лимасол ФК ойыншылары]] 7y1yambr99l5x9cl15vh8es2dxtdh1n 0 746540 3634805 3633935 2026-07-25T16:50:41Z Casserium 68287 /* Тізім */ 3634805 wikitext text/x-wiki Бұл тізімде Қазақстанның президенті '''[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]тың жасаған халықаралық сапарлары''' көрсетілген. [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] [[Ресей]]ге 18, [[Қырғызстан]]ға 7 рет сапар жасаған. [[Қытай]], [[Біріккен Араб Әмірліктері|АӘБ]], [[Тәжікстан]], [[Түркия]], [[Өзбекстан]]ға 4 рет, [[Әзірбайжан|Әзербайжан]], [[Германия]] және [[АҚШ]]-қа 3 рет сапар жасады. Ең азы [[Армения]], [[Қатар]] және [[Сауд Арабиясы]]на 2 рет сапар жасады. 2022 жылы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] 14 елге 24 рет барып рекорды қойды.<ref> https://www.lada.kz/kazakhstan-news/120728-5-let-u-shturvala-skolko-zarubezhnyh-poezdok-sovershil-tokaev-v-kachestve-prezidenta.html</ref> [[Сурет:P20251106DT-0134 President Donald Trump meets with President of the Republic of Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev in the Oval Office.jpg|thumb|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] пен [[Дональд Трамп]] Ақүйде, 6 қараша 2025]] [[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev and Vladimir Putin (2019-04-03) 08.jpg|thumb|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] пен [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]] Кремльде өткен баспасөз мәслихатында.]] [[Сурет:Zelenskyi and Tokaev.jpg|thumb|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] пен [[Володимир Олександрович Зеленський|Владимир Зеленский]] БҰҰ Бас кеңсесінде, [[Нью-Йорк]].]] == Тізім == {| class="wikitable" |- ! Күні !! Ел !! Қала !! Сапар түрі |- | 3-4 сәуір 2019 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-vstretilsia-s-putinym-v-moskve-366428/ |date=3 апреля 2019|title= Токаев встретился с Путиным в Москве |lang= ru |work= tengrinews.kz |accessdate= 5 қараша 2024}} </ref> |- | 14-15 сәуір 2019 || {{Байрақ|Өзбекстан}} || [[Ташкент]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> {{cite web|url= https://ru.sputnik.kz/amp/20190414/tokaev-uzbekistan-vizit-9827342.html |title= Токаев прибыл с государственным визитом в Ташкент |author=|date= 2019-04-14 |work= ru.sputnik.kz |publisher=|accessdate=2024-11-05|lang=ru}}</ref> |- | 13-14 маусым 2019 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Бішкек]] || Жұмыс сапары<ref>[https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/kazakstan-prezidenti-shanhai-yntymaktastyk-uiymynyn-sammitine-katysu-ushin-bishkek-kalasyna-keldi Қазақстан Президенті Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының саммитіне қатысу үшін Бішкек қаласына келді]</ref> |- | 14-15 маусым 2019 || {{Байрақ|Тәжікстан}} || [[Душанбе]] || Жұмыс сапары<ref> [https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-aziyadagy-ozara-is-kimyl-zhane-senim-sharalary-zhonindegi-kenestin-v-sammitine-katysu-ushin-dushan Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің V саммитіне қатысу үшін Душанбе қаласына келді]</ref> |- | 11-12 қыркүйек 2019 || {{Байрақ|Қытай}} || [[Бейжің]] мен [[Ханчжоу]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> https://www.akorda.kz/ru/events/international_community/foreign_visits/prezident-kazahstana-kasym-zhomart-tokaev-vstretilsya-s-premerom-gosudarstvennogo-soveta-knr-li-kecyanom</ref> |- | 23 қыркүйек 2019 || {{Байрақ|АҚШ}} || [[Нью-Йорк]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/memleket-basshysy-aksh-tyn-sayasi-zhane-sarapshy-top-okilderimen-kezdesu-otkizdi</ref> |- | 1 қазан 2019 || {{Байрақ|Армения}} || [[Ереван]] || Жұмыс сапары<ref> https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/toqaev-armeniiaga-keldi-301467/</ref> |- | 3 қазан 2019 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Сочи]] || Жұмыс сапары<ref> https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4988694-to-aev-sochige-keld.html</ref> |- | 11 қазан 2019 || {{Байрақ|Түрікменстан}} || [[Ашхабад]] || Жұмыс сапары<ref> https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-vstretilsia-s-prezidentom-turkmenistana-381355/</ref> |- || 7 қараша 2019 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Омбы]] || Жұмыс сапары<ref>https://demo.akorda.kz/ru/events/international_community/foreign_visits/prezidenty-kazahstana-i-rossii-provedut-vstrechu-v-omske {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226041957/https://demo.akorda.kz/ru/events/international_community/foreign_visits/prezidenty-kazahstana-i-rossii-provedut-vstrechu-v-omske |date=2024-12-26 }}</ref> |- || 27–28 қараша 2019 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Бішкек]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> https://azh.kz/kz/news/view/43431</ref> |- || 5–6 желтоқсан 2019 || {{Байрақ|Германия}} || [[Берлин]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4997749-asym-zhomart-to-aev-germaniya-a-bardy.html</ref> |- || 28–29 қаңтар 2020 || {{Байрақ|БАӘ}} || [[Абу-Даби]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5004451-to-aev-b-r-kken-arab-m-rl-kter-ne-resmi.html</ref> |- || 15 ақпан 2020 || {{Байрақ|Германия}} || [[Мюнхен]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://www.akorda.kz/kz/events/international_community/foreign_visits/kasym-zhomart-tokaev-kauipsizdik-zhonindegi-56-shy-myunhen-konferenciyasynyn-resmi-ashylu-rasimine-katysty</ref> |- || 24 маусым 2020 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref> https://inbusiness.kz/kz/news/kasym-zhomart-tokaev-maskeuge-zhumys-saparymen-bardy</ref> |- || 19–20 мамыр 2021 || {{Байрақ|Тәжікстан}} || [[Душанбе]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-men-tazhikstan-prezidentteri-shagyn-kuramda-ekizhakty-kelissoz-otkizdi-20494</ref> |- || 5 тамыз 2021 || {{Байрақ|Түрікменстан}} || [[Түрікменбашы]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-elderi-basshylarynyn-konsultativtik-kezdesuine-katysty-672755</ref> |- || 16–18 тамыз 2021 || {{Байрақ|Корея Республикасы}} || [[Сеул]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://kaz.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5079403-to-aev-seuldeg-otan-sh-n-shey-t-bol.html</ref> |- || 21 тамыз 2021 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/ru/vstrecha-s-prezidentom-rossiyskoy-federacii-vladimirom-putinym-217177</ref> |- || 10–11 мамыр 2022 || {{Байрақ|Түркия}} || [[Анкара]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-kasyim-jomart-tokaev-priletel-v-turtsiyu-468283/</ref> |- || 15 мамыр 2022 || {{Байрақ|БАӘ}} || [[Абу-Даби]] || Жұмыс сапары<ref> https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/kasyim-jomart-tokaev-vstretilsya-s-prezidentom-oae-468633/</ref> |- || 16 мамыр 2022 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/ru/kasym-zhomart-tokaev-provel-vstrechu-s-prezidentom-rossii-vladimirom-putinym-1642354</ref> |- || 17 маусым 2022 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Санкт-Петербург]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-peterburg-halykaralyk-ekonomikalyk-forumynyn-25-zhyldygyna-arnalgan-zhiynga-katysty-1754832</ref> |- || 19 маусым 2022 || {{Байрақ|Иран}} || [[Тегеран]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-men-iran-prezidentteri-shagyn-kuramda-kelissoz-zhurgizdi-195491</ref> |- || 21 маусым 2022 || {{Байрақ|Катар}} || [[Доһа]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-katar-amiri-sheyh-tamim-ben-hamad-al-tanimen-kezdesti-2153456</ref> |- || 29 маусым 2022 || {{Байрақ|Түрікменстан}} || [[Түрікменбашы]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-turikmenstan-prezidenti-serdar-berdimuhamedovpen-kezdesti-295469</ref> |- || 21 шілде 2022 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Шолпаната]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaevtyn-ortalyk-aziya-memleketteri-basshylarynyn-iv-konsultativtik-kezdesuinde-soylegen-sozi-2163942</ref> |- || 24 шілде 2022 || {{Байрақ|Сауд Арабиясы}} || [[Жидда]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-men-saud-arabiyasynyn-tak-murageri-kelissoz-zhurgizdi-2465943</ref> |- || 18 тамыз 2022 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Сочи]] || Жұмыс сапары<ref> https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-tokaev-pribyil-v-sochi-475833/</ref> |- || 24 тамыз 2022 || {{Байрақ|Әзербайжан}} || [[Баку]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-pen-ilham-aliev-keneytilgen-kuramda-kelissoz-zhurgizdi-2474643</ref> |- || 15–16 қыркүйек 2022 || {{Байрақ|Өзбекстан}} || [[Самарқан]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-shanhay-yntymaktastyk-uyymyna-mushe-memleketter-basshylary-kenesinin-shagyn-kuramdagy-otyrysyna-katysty-168386</ref> |- || 19–21 қыркүйек 2022 || {{Байрақ|АҚШ}} || [[Нью-Йорк]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-birikken-ulttar-uyymy-bas-assambleyasynyn-77-sessiyasy-zhalpy-debattarynda-soz-soyledi-2082726</ref> |- || 23 қараша 2022 || {{Байрақ|Армения}} || [[Ереван]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ukshu-uzhymdyk-kauipsizdik-kenesinin-sessiyasyna-katysty-2310530</ref> |- || 29 қараша 2022 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-resey-federaciyasynyn-prezidenti-vladimir-putinmen-kezdesti-28104031</ref> |- || 29 қараша 2022 || {{Байрақ|Франция}} || [[Париж]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/birlesken-malimdeme-30103621</ref> |- || 9 желтоқсан 2022 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Бішкек]] || Жұмыс сапары<ref> https://orda.kz/tokaev-pribyl-s-rabochim-vizitom-v-bishkek/</ref> |- || 22 желтоқсан 2022 || {{Байрақ|Өзбекстан}} || [[Ташкент]] || Мемлекеттік сапар<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-men-ozbekstan-prezidentteri-shagyn-kuramda-kelissoz-zhurgizdi-22113913</ref> |- || 9 мамыр 2023 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunine-arnalgan-askeri-paradka-bardy-9471</ref> |- || 17–19 мамыр 2023 || {{Байрақ|Қытай}} || [[Сиань]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-kasym-zhomart-tokaev-pen-khr-toragasy-si-czinpin-kelissoz-zhurgizdi-174406</ref> |- || 2 маусым 2023 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Шолпаната]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-memleketteri-basshylary-men-europalyk-kenes-prezidentinin-ekinshi-kezdesuine-katysty-254251</ref> |- || 3 маусым 2023 || {{Байрақ|Түркия}} || [[Анкара]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-turkiya-prezidenti-rezhep-tayip-erdogandy-ulyktau-rasimine-katysty-352826</ref> |- || 21–24 тамыз 2023 || {{Байрақ|Вьетнам}} || [[Ханой]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-kk-tokaevtyn-vetnam-socialistik-respublikasyna-resmi-saparynyn-korytyndylary-turaly-birlesken-kommyunike-2172826</ref> |- || 14–15 қыркүйек 2023 || {{Байрақ|Тәжікстан}} || [[Душанбе]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-ekspo-ortalyk-aziya-2023-kormesine-bardy-1485023</ref> |- || 19–21 қыркүйек 2023 || {{Байрақ|АҚШ}} || [[Нью-Йорк]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-aksh-memleketteri-basshylarynyn-sammitine-katysty-208393</ref> |- || 28–29 қыркүйек 2023 || {{Байрақ|Германия}} || [[Берлин]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-berlin-global-dialogue-forumynda-soz-soyledi-2885636</ref> |- || 17–18 қазан 2023 || {{Байрақ|Қытай}} || [[Бейжің]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-khr-toragasy-si-czinpinmen-kelissoz-zhurgizdi-1792321</ref> |- || 25-26 желтоқсан 2023 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Санкт-Петербург]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-zhogary-euraziyalyk-ekonomikalyk-kenestin-shagyn-kuramdagy-otyrysyna-katysty-25111918</ref> |- || 19 қаңтар 2024 || {{Байрақ|Ватикан}} || [[Ватикан]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-vstretilsya-s-papoy-rimskim-v-vatikane-523702/</ref> |- || 13-14 ақпан 2024 || {{Байрақ|Катар}} || [[Доһа]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-katar-memleketinin-amiri-sheyh-tamim-ben-hamad-al-tanimen-kelissoz-zhurgizdi-1411032</ref> |- || 21 ақпан 2024 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Қазан (қала)|Қазан]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-bolashaktyn-oyyndary-halykaralyk-turnirinin-ashylu-rasimine-katysty-2115628</ref> |- || 11-12 наурыз 2024 || {{Байрақ|Әзербайжан}} || [[Баку]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-posetit-s-gosudarstvennyim-vizitom-azerbaydjan-528756/</ref> |- || 5 сәуір 2024 || {{Байрақ|Өзбекстан}} || [[Хиуа]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-hiua-kalasynyn-tarihi-oryndaryn-aralap-kordi-534114</ref> |- || 9 мамыр 2024 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref> https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunine-arnalgan-askeri-paradka-bardy-94744</ref> |- || 22-24 мамыр 2024 || {{Байрақ|Сингапур}} || [[Сингапур]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-tokaev-posetit-singapur-535970/</ref> |- || 28 қазан 2024 || {{Байрақ|Моңғолия}} || [[Ұланбатыр]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite|title= Президент Токаев посетит Монголию |url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-tokaev-posetit-mongoliyu-552070/|accessdate=28 қазан 2024|lang=ru|work= tengrinews.kz}}</ref> |- || 4 қараша 2024 || {{Байрақ|Франция}} || [[Париж]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref> {{Cite web|url= https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/prezident-kazahstana-kasyim-jomart-tokaev-pribyil-frantsiyu-552861/ |title= Президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев прибыл во Францию |lang= ru |work= tengrinews.kz |accessdate= 5 қараша 2024}} </ref> |- |6 қараша 2024 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Бішкек]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-priletel-v-kyirgyizstan-553100/|title=Токаев прилетел в Кыргызстан|lang= ru |work= tengrinews.kz|date=2024-11-06|accessdate= 2024-11-19}}</ref> |- |11-12 қараша 2024 || {{Байрақ|Әзербайжан}} || [[Баку]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-bakudegi-duniezhuzilik-klimat-sammitinde-soz-soyledi-121015|title=Қазақстан Президенті Бакудегі Дүниежүзілік климат саммитінде сөз сөйледі|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|date=2024-11-12|accessdate= 2024-11-19}}</ref> |- |18-19 қараша 2024 || {{Байрақ|Сербия}} || [[Белград]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/politika/6456859-kasymzhomart-tokaev-pribyl-s-ofitsialnym-vizitom-v-serbiyu.html|title=Касым-Жомарт Токаев прибыл с официальным визитом в Сербию|lang= ru |work= zakon.kz |date=2024-11-18|accessdate= 2024-11-19}}</ref> |- |20-21 қараша 2024 || {{Байрақ|Мажарстан}} || [[Будапешт]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-budapeshtte-viktor-orbanmen-kelissoz-zhurgizdi-21101540|title=Қасым-Жомарт Тоқаев Будапештте Виктор Орбанмен келіссөз жүргізді|date=2024-11-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-02-10}}</ref> |- |6-7 желтоқсан 2024 || {{Байрақ|Катар}} || [[Доһа]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url=https://akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-doha-forumynyn-paneldik-sessiyasyna-katysty-7115429|title= Қасым-Жомарт Тоқаев Доха форумының панельдік сессиясына қатысты |date=2024-12-07|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-02-10}}</ref> |- || 13 қаңтар 2025 || {{Байрақ|БАӘ}} || [[Абу-Даби]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-baa-prezidenti-sheyh-muhammed-ben-zaid-al-nahayanmen-kezdesti-130596 |title= Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев БАӘ Президенті шейх Мұхаммед бен Заид Әл Нахаянмен кездесті |date=2025-01-13|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-02-10}}</ref> |- || 4 сәуір 2025 || {{Байрақ|Өзбекстан}} || [[Самарқан]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-ortalyk-aziya-europa-odagy-sammitine-katysty-43589 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев «Орталық Азия – Еуропа Одағы» саммитіне қатысты |date=2025-04-04|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- | 9 мамыр 2025 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-zhenis-kunine-oray-uyymdastyrylgan-askeri-paradka-bardy-944516 |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Жеңіс күніне орай ұйымдастырылған әскери парадқа барды |date=2025-05-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- |21 мамыр 2025 || {{Байрақ|Мажарстан}} || [[Будапешт]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-turki-memleketteri-uyymynyn-beyresmi-sammitine-katysty-214377 |title= Президент Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммитіне қатысты |date=2025-05-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- || 28–30 шілде 2025 || {{Байрақ|Түркия}} || [[Анкара]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-pen-rezhep-tayip-erdogan-kelissoz-zhurgizdi-2965637 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев пен Режеп Тайип Ердоған келіссөз жүргізді |date=2025-07-29|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- | 21–22 тамыз 2025 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Бішкек]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-pen-sadyr-zhaparov-kelissoz-zhurgizdi-22765 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев пен Садыр Жапаров келіссөз жүргізді |date=2025-08-22|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- || 31 тамыз–3 қыркүйек 2025 || {{Байрақ|Қытай}} || [[Тяньцзинь]] мен [[Бейжің]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-shyu-ga-mushe-memleketter-basshylary-kenesinin-otyrysynda-soz-soyledi-184139 |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысында сөз сөйледі |date=2025-09-01|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- | 21-24 қыркүйек 2025 || {{Байрақ|АҚШ}} || [[Нью-Йорк]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-cameco-korporaciyasynyn-prezidenti-tim-gitceldi-kabyldady-2184133 |title= Мемлекет басшысы Cameco корпорациясының президенті Тим Гитцельді қабылдады |date=2025-09-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- || 6-7 қазан 2025 || {{Байрақ|Әзербайжан}} || [[Габала]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-turki-memleketteri-uyymynyn-hii-sammitinde-soz-soyledi-791141 |title= Президент Түркі мемлекеттері ұйымының ХІІ саммитінде сөз сөйледі |date=2025-10-07|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- | 9-10 қазан 2025 || {{Байрақ|Тәжікстан}} || [[Душанбе]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-tazhikstan-prezidenti-emomali-rahmonmen-kezdesu-otkizdi-995055 |title= Мемлекет басшысы Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонмен кездесу өткізді |date=2025-10-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 6-7 қараша 2025 || {{Байрақ|АҚШ}} || [[Вашингтон]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-aksh-prezidenti-donald-tramppen-kelissoz-zhurgizdi-7105122 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев АҚШ Президенті Дональд Трамппен келіссөз жүргізді |date=2025-11-07|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- | 11-12 қараша 2025 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaevtyn-resey-federaciyasyna-memlekettik-sapary-bastaldy-11105558 |title= Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ресей Федерациясына мемлекеттік сапары басталды |date=2025-11-11|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2025-11-13}}</ref> |- | 15-16 қараша 2025 || {{Байрақ|Өзбекстан}} || [[Ташкент]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-ozbekstan-prezidenti-shavkat-mirziyoevpen-kelissoz-zhurgizdi-1510570 |title= Мемлекет басшысы Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёевпен келіссөз жүргізді |date=2025-11-15|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 26-27 қараша 2025 || {{Байрақ|Қырғызстан}} || [[Бішкек]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-ukshu-uzhymdyk-kauipsizdik-kenesinin-otyrysyna-katysty-27101134 |title= Мемлекет басшысы ҰҚШҰ Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің отырысына қатысты |date=2025-11-27|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 11-12 желтоқсан 2025 || {{Байрақ|Түрікменстан}} || [[Ашхабад]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-ashhabad-kalasyna-bardy-11112150 |title= Президент Ашхабад қаласына барды |date=2025-12-11|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 18-20 желтоқсан 2025 || {{Байрақ|Жапония}} || [[Токио]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-zhaponiya-imperatory-naruhitomen-kezdesti-18115114 |title= Мемлекет басшысы Жапония Императоры Нарухитомен кездесті |date=2025-12-18|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 21-22 желтоқсан 2025 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Санкт-Петербург]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-zhogary-euraziyalyk-ekonomikalyk-kenestin-shagyn-kuramdagy-otyrysyna-katysty-21113112 |title= Президент Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің шағын құрамдағы отырысына қатысты |date=2025-12-21|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 22 қаңтар 2026 || {{Байрақ|Швейцария}} || [[Давос]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-beybitshilik-kenesinin-zhargysyna-kol-koydy-2202512 |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қойды |date=2026-01-22|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 3-4 ақпан 2026 || {{Байрақ|Пәкістан}} || [[Исламабад]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/prezident-kasym-zhomart-tokaev-pakistanga-memlekettik-saparmen-bardy-311934/ |title= Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Пәкістанға мемлекеттік сапармен барды |date=2026-02-03|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-09}}</ref> |- | 19-20 ақпан 2026 || {{Байрақ|АҚШ}} || [[Вашингтон]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-vashingtonda-otandastarymyzben-kezdesti-1911146 |title= Мемлекет басшысы Вашингтонда отандастарымызбен кездесті |date=2026-02-19|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-02-19}}</ref> |- | 11 сәуір 2026 || {{Байрақ|Өзбекстан}} || [[Бұхара]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaev-ozbekstanga-zhumys-saparymen-bardy-1135714 |title= Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Өзбекстанға жұмыс сапарымен барды |date=2026-04-11|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-04-11}}</ref> |- | 17 сәуір 2026 || {{Байрақ|Түркия}} || [[Анталия]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-antaliya-diplomatiyalyk-forumynyn-paneldik-sessiyasyna-katysty-173471 |title= Мемлекет басшысы Анталия дипломатиялық форумының панелдік сессиясына қатысты |date=2026-04-17|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-04-17}}</ref> |- | 9 мамыр 2026 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Мәскеу]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-vladimir-putinmen-kezdesu-otkizdi-94455 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев Владимир Путинмен кездесу өткізді |date=2026-05-09|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-05-09}}</ref> |- | 22–24 маусым 2026 || {{Байрақ|Бельгия}} || [[Брюссель]] || [[Мемлекеттік сапар]]<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-belgiyada-turatyn-otandastarmen-kezdesti-2252846 |title= Мемлекет басшысы Бельгияда тұратын отандастармен кездесті |date=2026-06-22|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-06-22}}</ref> |- | 13 шілде 2026 || {{Байрақ|Катар}} || [[Доһа]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web |url=https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-katar-amiri-sheyh-tamim-ben-hamad-al-tanimen-kezdesti-1362747 |title=Қазақстан Президенті Қатар Әмірі шейх Тәмим бен Хамад Әл Тәнимен кездесті |date=2026-07-13|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-07-13}}</ref> |- | 15–17 шілде 2026 || {{Байрақ|Қытай}} || [[Шанхай]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/kasym-zhomart-tokaev-kytaydyn-zhetekshi-kompaniyalary-basshylarymen-kezdesti-166319 |title= Қасым-Жомарт Тоқаев Қытайдың жетекші компаниялары басшыларымен кездесті |date=2026-07-16|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-07-16}}</ref> |- | 25 шілде 2026 || {{Байрақ|Ресей}} || [[Омбы]] || Жұмыс сапары<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-maydanger-kemel-tokaevka-arnalgan-eskertkish-taktaga-gul-shogyn-koydy-2562559 |title= Мемлекет басшысы майдангер Кемел Тоқаевқа арналған ескерткіш тақтаға гүл шоғын қойды |date=2026-07-25|lang=kz|work=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президентінің]] ресми сайты|accessdate=2026-07-25}}</ref> |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан сыртқы саясаты]] 7tv475q5n17438481fg8exzpjgrvyf9 6 748683 3634993 3402353 2026-07-26T00:10:21Z Maculosae tegmine lyncis 101770 This file is now on Wikimedia Commons at https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Сұлтан_апе_қорымы.jpg (moved with FileImporter). 3634993 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет | сипаттамасы = Сұлтан апе қорымы және жерасты мешіті. | қайнары = Қазақстанның тарихи-мәдени нысандарының және жаппай зиярат ету орындарының альбомы/ ; ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты ; [жоба авторы Т. Бекбергенов ; бас ред. А. Р. Хазбулатов]... – Астана : [б. ж.], 2018. - 495 б., суретті; . – Библиогр.: 490 б. . – 100 дана – ISBN 978-9961-23-485-9 | жасалған уақыты = 2018 | авторы = Қазақстанның тарихи-мәдени нысандарының және жаппай зиярат ету орындарының альбомы/ ; ҚР Мәдениет және спорт министрлігі, Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты ; [жоба авторы Т. Бекбергенов ; бас ред. А. Р. Хазбулатов]... – Астана : [б. ж.], 2018. - 495 б., суретті; . – Библиогр.: 490 б. . – 100 дана – ISBN 978-9961-23-485-9 }} == Лицензиялау == {{self|CC-Zero}} {{NowCommons|Сұлтан апе қорымы.jpg}} d8e3ccjzfn974e8t9ezrdwwg7duu4fn 10 764845 3634871 3634415 2026-07-25T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3634871 json application/json { "articles": 244375, "pages": 669006, "edits": 3631151, "users": 180081, "activeusers": 321, "admins": 15, "files": 8766 } p69amxq2pj2opktgds9gov63twbnw29 0 768365 3635135 3603431 2026-07-26T09:35:47Z RaiymbekZh 170385 /* Естелік */ 3635135 wikitext text/x-wiki {{Otheruses|Жантаев}}{{Тұлға | Есімі = Төлепбек Балабекұлы Жантай | Туған күні = 1875 | Қайтыс болған күні = 14.06.1938 | Туған жері = [[Алғабас (Қорғалжын ауданы)|№3 ауыл]], [[Ақмола облысы (Ресей империясы)|Ақмола облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Омбы облысы|Омбы облысында}}, [[РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Мамандығы = | Партиясы = [[Алаш орда]] | Балалары = 8, соның ішінде [[Бәйбек Төлепбекұлы Жантаев|Бәйбек]] | Жұбайы = Бағине Қанапияқызы |Азаматтығы={{Байрақ|Ресей империясы}}; {{Байрақ|Алаш автономиясы}}; {{Байрақ|КСРО}}|Марапаттары={{Ленин ордені}} (1930) ''(қуғын-сүргінге ұшырады, барлық марапаттарынан айырылды.)''}} [[Сурет:Tolepbek Zhantayev wife.jpg|нобай|оңға|Төлепбек әйелі Бағине Қанапияқызы, 1937 жыл]] '''Жантай Төлепбек Балабекұлы''' ([[1875 жыл]], [[Алғабас (Қорғалжын ауданы)|№3 ауыл]], [[Ресей империясы]] – [[14 маусым]] [[1938 жыл|1938]], [[Омбы облысы]]) — [[Қазақтар|қазақтың]] қоғам қайраткері, қазіргі [[Қорғалжын ауданы]]ның тұңғыш болысы. == Өмірбаяны == Жантай 1875 жылы Ақмола облысының №3 ауылында дүниеге келген. Руы — [[Арғын]], [[Темеш (Арғын)|Темеш]]. 1917 жылы [[Екінші жалпықазақ съезі]]не қатысты. 1918 жылдан бастап 1930 жылға дейін ол — [[Сабынды ауданы|Сабынды ауданының]] басқарушысы. 1930 жылы 23 желтоқсан күні Ақмола облысы бойынша НКВД жұмыскерлерімен ұсталды. 1931 жылы 11 сәуір күні [[Түзеу колониясы|ИТЛ]]-да 3 жылға сотталады. 1938 жылғы 20 мамырда ол [[Омбы облысы]]ның [[НКВД]] жұмыскерлерімен ұстады. 10 маусымда ол РКФСР-дың ҚК 58-10-бабы бойынша өлім жазасына кесілген. 14 маусымда Бекмағамбет (Бекіш) Құсайыновпен бірге атылған. Халықтың есінде соңғы сөздерінің арқасында қалды: {{Quote|text=Елге қызмет ету – менің соңғы абыройым.|sign=<small>''Т. Жантай''</small>|source=[https://bilim-all.kz/quote/19511]}} Кейіннен 1957 жылғы 19 маусымда ақталды.<ref>[https://bessmertnybarak.ru/books/person/799192/ Жантаев Төлепбек]</ref><ref>[https://kazgazeta.kz/news/70132 Омбы облысының өлтір-құрбандары]</ref> == Естелік == Сабынды ауылында Жантаев Төлепбек атындағы көше бар. == Тағы қараңыз == * [[Жұмабек Шәбденамұлы Жантаев]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{DEFAULTSORT:Жантаев, Төлепбек Балабекұлы}} [[Санат:Ақмола облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:КСРО-да репрессияланғандар]] [[Санат:КСРО-да қайтыс болғандар]] [[Санат:РКФСР-да бұйрықпен атылғандар]] [[Санат:Алаш Орда қайраткерлері]] [[Санат:Алаш қозғалысы мүшелері]] [[Санат:Қорғалжын ауданында туғандар]] [[Санат:Алғабаста туғандар]] [[Санат:Қайтыс болғаннан кейін КСРО-да ақталғандар]] [[Санат:Қайтыс болғаннан соң ақталғандар]] ep52fw4bmbjudx9d0wbyolt5h958dx7 0 769251 3635026 3598886 2026-07-26T06:31:15Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3635026 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2025}} Ахмет Байтұрсынұлы көшесі — [[Сафуан Шаймерденов көшесі (Астана)|Сафуан Шаймерденов көшесінен]] басталып, [[Рақымжан Қошқарбаев даңғылы (Астана)|Рақымжан Қошқарбаев даңғылында]] аяқталады. [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)|Бауыржан Момышұлы даңғылына]] айналады. [[Манас даңғылы (Астана)|Тәуелсіздік]], [[Обаған көшесі (Астана)|Обаған]], [[Қалыбек Қуанышбаев көшесі (Астана)|Қуанышбаев]], [[Сарыкөл көшесі (Астана)|Нұрмағамбетов]], [[Кенен Әзірбаев көшесі (Астана)|Әзірбаев]], [[Мағжан Жұмабаев даңғылы (Астана)|Жұмабаев]], [[Темірбек Жүргенов көшесі (Астана)|Жүргенов]], [[Т. Жантаев көшесі (Астана)|Т. Жантаев]], [[Центральная көшесі (Астана)|Центральная]], [[Ұлы Дала даңғылы (Астана(|Ұлы Дала]], [[Бастөбе көшесі (Астана)|Бастөбе]], [[Мұхамеджан Тынышбайұлы көшесі (Астана)|Тынышбаев]] көшелерімен қиылысады. Ұзындығы — 6132 м. == Тарихы == Көше 2010 жылы [[Сарайшық ауданы|Алматы ауданында]] салынған. Проектті аты — № 23-21. Атын өзгерту туралы шешім 2010 жылы қабылданды<ref>[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V10A000637_ Көшелерінің аттарын өзгерту туралы]</ref>. Көше бойында көптеген ТҮК, жалпы білім беретін мектептер, мұражайлар, және [[Нұрлыжол|«Нұрлы-жол» ТЖ вокзалы]] орналасқан. [[Санат:Астана көшелері]] gsi101d2o05ljmlnxnt3znbo71xi6om 3635027 3635026 2026-07-26T06:31:24Z RaiymbekZh 170385 /* Тарихы */ 3635027 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2025}} Ахмет Байтұрсынұлы көшесі — [[Сафуан Шаймерденов көшесі (Астана)|Сафуан Шаймерденов көшесінен]] басталып, [[Рақымжан Қошқарбаев даңғылы (Астана)|Рақымжан Қошқарбаев даңғылында]] аяқталады. [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)|Бауыржан Момышұлы даңғылына]] айналады. [[Манас даңғылы (Астана)|Тәуелсіздік]], [[Обаған көшесі (Астана)|Обаған]], [[Қалыбек Қуанышбаев көшесі (Астана)|Қуанышбаев]], [[Сарыкөл көшесі (Астана)|Нұрмағамбетов]], [[Кенен Әзірбаев көшесі (Астана)|Әзірбаев]], [[Мағжан Жұмабаев даңғылы (Астана)|Жұмабаев]], [[Темірбек Жүргенов көшесі (Астана)|Жүргенов]], [[Т. Жантаев көшесі (Астана)|Т. Жантаев]], [[Центральная көшесі (Астана)|Центральная]], [[Ұлы Дала даңғылы (Астана(|Ұлы Дала]], [[Бастөбе көшесі (Астана)|Бастөбе]], [[Мұхамеджан Тынышбайұлы көшесі (Астана)|Тынышбаев]] көшелерімен қиылысады. Ұзындығы — 6132 м. == Тарихы == Көше 2010 жылы [[Сарайшық ауданы|Алматы ауданында]] салынған. Проектті аты — № 23-21. Атын өзгерту туралы шешім 2010 жылы қабылданды<ref>[https://adilet.zan.kz/rus/docs/V10A000637_ Көшелерінің аттарын өзгерту туралы]</ref>. Көше бойында көптеген ТҮК, жалпы білім беретін мектептер, мұражайлар, және [[Нұрлыжол|«Нұрлы-жол» ТЖ вокзалы]] орналасқан. == Дереккөздер == [[Санат:Астана көшелері]] fysd0r9azbxmj46w4jgm4tpbz9g8jqt 0 774700 3634948 3607840 2026-07-25T22:50:14Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634948 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — тұлғаның [[еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін қоғамдық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] s815y73utlzezzry138yolbauo1kuqw 3634949 3634948 2026-07-25T22:52:26Z Sagzhan 29953 /* Жалпы түсінік */ 3634949 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — тұлғаның [[еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін қоғамдық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|{{Hadith|Бұхари}} }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|{{Hadith|Бұхари|Мүслім}} }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] fxo6eq91lm2rrdhp3f37j1zfcg6a091 3634950 3634949 2026-07-25T22:53:06Z Sagzhan 29953 /* Исламдағы түсінік */ 3634950 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — тұлғаның [[еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін қоғамдық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|{{Хадис|Бұхари}} }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|{{Hadith|Бұхари|Мүслім}} }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] 825ebq6as63b3hxomr9jhbb3yu2r722 3634951 3634950 2026-07-25T22:53:39Z Sagzhan 29953 /* Исламдағы түсінік */ 3634951 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — тұлғаның [[еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін қоғамдық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|{{Hadith|Бұхари|Мүслім}} }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] ffwx02c98yf18b9ydddkwd3nl6ltcy4 3634952 3634951 2026-07-25T22:54:12Z Sagzhan 29953 /* Исламдағы түсінік */ 3634952 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — тұлғаның [[еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін қоғамдық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] b3m8a80hdsz22ussarhz0646nz00c3p 3634953 3634952 2026-07-25T22:55:00Z Sagzhan 29953 3634953 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін қоғамдық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] fkzzwnkh9xjmkc0ktlxt69s9boa1zeg 3634954 3634953 2026-07-25T22:55:37Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634954 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін қоғамдық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] bdykk57z5wr68rrsajgwhk1bi56dhi1 3634955 3634954 2026-07-25T22:56:07Z Sagzhan 29953 /* Жалпы түсінік */ 3634955 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның табысқа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] 4vvuhi75ugbps9s84ykux47nnwgo8ob 3634956 3634955 2026-07-25T22:56:24Z Sagzhan 29953 /* Жалпы түсінік */ 3634956 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Еңбекқорлық''' — адамның [[Еңбек|еңбекке]] деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін [[моральдық қасиет]]. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] mkwk0nx5hy77jprqhqzym0s9gvoov1h 3634957 3634956 2026-07-25T22:57:35Z Sagzhan 29953 3634957 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ' == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады.<ref>Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. 2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (ІІ том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. <nowiki>ISBN 978-601-233-748-4</nowiki>.</ref> {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2026}} == Психологиядағы еңбекқорлық == Еңбекқорлық - адамның жұмысқа, оқу мен әрекетке жауапкершіліпен, табандылықпен және тұрақты қызығушылықпен қарауын сипаттайтын тұлғалық қасиет. Психологияда еңбекқорлық адамның мінез-құлқы, мотивациясы және ерік-жігерімен тығыз байланысты қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан еңбекқорлық төмендегі компонеттерден тұрады: * [[Мотивация]] * Ерік-жігер * [[Жауапкершілік]] * Тұрақтылық Еңбекқорлық адамның кәсіби жетістігіне, білім алуына және тұлғалық дамуына тікелей әсер етеді. Ол балалық шақтан бастап тәрбиелеу арқылы қалыптасады және әлеуметтік орта, отбасы мен білім беру жүйесі арқылы дамиды.<ref>{{кітап|авторы=Немов Р.С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Психология |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Владос |жыл=2013|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == <references group="Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. «Еңбекқорлық» бөлімі. Еңбекқорлықтың моральдық қасиет ретіндегі анықтамасы, қазақ мәдениетіндегі рөлі мен маңызы сипатталған (5 томдық, 2004-2006 жж., Қазақстан Республикасы БҒМ Ғылым академиясы). Алматы: Қазақ энциклопедиясы. ISBN 9965-9339-7-2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (4 томдық, 2012). «Еңбекқорлық» сөзі: еңбек сүйгіштік, еңбек құмарлық, адал еңбекке деген табандылық (II том, 456- б.). Алматы: Казак энциклопедиясы. ISBN 978-601-233-748-4. " responsive="" /> {{Wikify}}{{Суретсіз мақала}} [[Санат:Этика]] 1bi5pjg8beu4jyqoo8plw2ijfxx4xaz 3634958 3634957 2026-07-25T22:58:42Z Sagzhan 29953 3634958 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда '''еңбекқорлық''' (араб.: ''ижтиһад'', ''касб'') — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|{{Cite quran|9|105}} }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] bmz3vj6hzcon4q4ocm03lrfrvqjcbpg 3634959 3634958 2026-07-25T23:00:00Z Sagzhan 29953 /* Исламдағы түсінік */ 3634959 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|{{Cite quran|53|39}} }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран|9|105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] tavklokep1qi2qxl2oie66cnehp4k3i 3634960 3634959 2026-07-25T23:00:43Z Sagzhan 29953 /* Исламдағы түсінік */ 3634960 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран|9|105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] gcx77p9s34kv4x8bjip75a49vn8piws 3634961 3634960 2026-07-25T23:01:01Z Sagzhan 29953 /* Исламдағы түсінік */ 3634961 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен [[еңбекқұмарлық]] (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] 7uhmvkg428lkfa529w2z30ay49a5apf 3634962 3634961 2026-07-25T23:01:26Z Sagzhan 29953 /* Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық */ 3634962 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>{{Cite quran|53|39}}</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] llnw1tq2c4tm8c99i2iwg45ibjl052f 3634963 3634962 2026-07-25T23:02:11Z Sagzhan 29953 /* Исламдағы түсінік */ 3634963 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>Құран 53:39</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] l8hv8cw3vvau5wipaiy82wpe1r5h63m 3634964 3634963 2026-07-25T23:05:01Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Ізгілік|Ізгілік]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634964 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>Құран 53:39</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] [[Санат:Ізгілік]] at9tf1dtsnu6n38e8nc8zzyfnpvorgc 3634967 3634964 2026-07-25T23:09:31Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Этика түсінігі|Этика түсінігі]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634967 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>Құран 53:39</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] [[Санат:Ізгілік]] [[Санат:Этика түсінігі]] ps1xnx4sawmtrafx17651ln9y9zlhlu 3634968 3634967 2026-07-25T23:09:55Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Еңбек этикасы|Еңбек этикасы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634968 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>Құран 53:39</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Этика]] [[Санат:Ізгілік]] [[Санат:Этика түсінігі]] [[Санат:Еңбек этикасы]] 3dif1pp2pfk75f5a1ow3z2try1tk87n 3634969 3634968 2026-07-25T23:10:10Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Этика|Этика]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634969 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген психологтардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>Құран 53:39</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ізгілік]] [[Санат:Этика түсінігі]] [[Санат:Еңбек этикасы]] 5yro5wauayy04g8hnghohfz5buibs0a 3634972 3634969 2026-07-25T23:13:13Z Sagzhan 29953 /* Жалпы түсінік */ 3634972 wikitext text/x-wiki '''Еңбекқорлық''' — [[тұлға]]ның [[еңбек (іс-әрекет)|еңбек]] үдерісіне оң көзқарасын, еңбекті сүюін, көп әрі табанды еңбек етуге ұмтылысын білдіретін [[мінез]] қасиеті.<ref>{{cite book |title=Қазақ әдеби тілінің сөздігі |publisher=Арыс |year=2011}}</ref><ref>{{cite book |title=Психология терминдерінің түсіндірме сөздігі |publisher=Қазақ университеті |year=2013}}</ref> Еңбекқорлықтың қарама-қарсы ұғымы — [[жалқаулық]]. Мағыналас сөздеріне ''ынталылық'', ''ұқыптылық'', ''ыждағаттылық'', ''табандылық'' және ''талаптылық'' жатады.<ref>{{cite book |title=Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |publisher=Дайк-Пресс |year=2008}}</ref> == Жалпы түсінік == Жалпы түсінік бойынша еңбекқорлық — адамның өз уақытын, күш-қуатын және қабілетін [[қоғам]]дық игілікке бағытталған еңбекке жұмсауға дайын болуы. Еңбекқор адам өз ісін қызығушылықпен атқарып, ұзақ уақыт бойы нәтижелі жұмыс істей алады.<ref>{{cite book |title=Жалпы психология |publisher=Қазақ университеті |year=2014}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбек мотивациясының психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология және педагогика |year=2019}}</ref> Еңбекқорлық жеке адамның [[табыс]]қа жетуінің маңызды алғышарттарының бірі ретінде де, қоғамның әл-ауқатын арттыруға ықпал ететін адамгершілік қасиет ретінде де қарастырылады. Жеке мүдде тұрғысынан ол жетістікке жетудің негізі болса, қоғамдық тұрғыдан әлеуметтік жауапкершіліктің көрінісі саналады.<ref>{{cite book |title=Әлеуметтану негіздері |publisher=Экономика |year=2016}}</ref> Көптеген [[психолог]]тардың пікірінше, еңбекқорлық адамның еңбек нәтижесінің маңызын түсінуімен және өз ісінің қоғамға пайда әкелетінін сезінуімен қалыптасады.<ref>{{cite journal |title=Тұлғаның еңбекке қатынасы және мотивациясы |journal=Білім және ғылым |year=2020}}</ref> == Қазақ мәдениетіндегі көрінісі == Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек [[денсаулық]] пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. == Исламдағы түсінік == Исламда еңбекқорлық (арабша: ижтиһад, касб) — адамның адал еңбек етіп, өз қажетін өтеуге, отбасының нәпақасын табуға және қоғамға пайда келтіруге ұмтылуын білдіретін жоғары адамгершілік қасиеттердің бірі. Ислам ілімінде адал еңбек құлшылықтың бір түрі ретінде қарастырылады, егер ол Алланың разылығын көздеп, халал жолмен атқарылса.<ref>Құран 53:39</ref> Құранда адамның жетістігі өз еңбегіне байланысты екені айтылған: {{дәйексөз| «'''Адам үшін өзінің еңбегінен басқа ештеңе жоқ'''».|(Құран 53:39) }} Сондай-ақ мұсылмандарды игі іс жасауға үндейтін аятта: {{дәйексөз| «'''Айт: «Істеңдер! Алла, Оның Елшісі және мүміндер сендердің істеріңді көреді...»'''|(Құран 9:105) }} Ислам пайғамбары Мұхаммедтің (ﷺ) хадистерінде де еңбек ету мен адал кәсіп ерекше дәріптелген. Ол: {{дәйексөз| «'''Ешкім өз қолымен тапқан ризығынан артық ас жеген емес'''».|(Бұхари) }} тағы бір хадисінде: {{дәйексөз| «'''Жоғарғы қол төменгі қолдан қайырлы'''».|(Бұхари|Мүслім) }} деп, өзгелерге қол жаймай, өз еңбегімен күн көрудің артықшылығын көрсеткен. Исламда еңбекқорлықтың негізгі қағидалары: * '''адал еңбек ету''' – табыстың халал жолмен табылуы; * '''жалқаулықтан сақтану''' – жалқаулық құпталмайтын мінез ретінде қарастырылады; * '''өз еңбегімен күн көру''' – мүмкіндігі бола тұра өзгелерге масыл болмау; * '''істі сапалы орындау''' – әрбір істі жауапкершілікпен және ықыласпен атқару. Ислам ғұламаларының пікірінше, еңбекқорлық адамның дүниелік игілігімен қатар рухани кемелденуіне де ықпал етеді. Сондықтан адал еңбек ету, кәсіппен айналысу және қоғам игілігіне қызмет ету мұсылманның ізгі амалдарының бірі саналады. == Христиандықтағы түсінігі == Христиандық дүниетанымда еңбекқорлық негізгі ізгіліктердің бірі болып есептеледі. Ол жалқаулықтан арылып, Құдайдың даңқы мен адамдардың игілігі үшін адал еңбек етуге үндейді.<ref>{{cite web |url=https://www.biblegateway.com/ |title=BibleGateway |publisher=BibleGateway |access-date=2026-07-26}}</ref> {{дәйексөз|Өз ісіне немқұрайлы адам — ысырапшылдың бауыры.|[[Нақыл сөздер]] 18:9}} Христиандық ілім бойынша еңбекқорлық адамның өзін ғана емес, өзгелерді де қолдауға мүмкіндік береді. Сондықтан ол жанқиярлықтың және жақынға сүйіспеншіліктің көрінісі ретінде бағаланады.<ref>{{cite book |title=Христиан этикасының негіздері |publisher=Православие |year=2015}}</ref> == Психологияда == Психолог [[Эрик Эриксон]]ның психоәлеуметтік даму теориясында 6–12 жас аралығы еңбекқорлықтың қалыптасуындағы шешуші кезең ретінде сипатталады. Осы кезеңде ата-аналар мен педагогтердің дұрыс қолдауы нәтижесінде балада еңбекке жауапкершілікпен қарау, жаңа дағдыларды меңгеруге ұмтылу және өз қабілетіне сенімділік қалыптасады.<ref>{{cite book |last=Erikson |first=Erik H. |title=Childhood and Society |publisher=W. W. Norton & Company |year=1950}}</ref><ref>{{cite journal |title=Эриксон теориясындағы еңбекқорлық кезеңі |journal=Психология мәселелері |year=2018}}</ref> == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық == Еңбекқорлық пен еңбекқұмарлық (трудоголизм) бірдей ұғым емес. Еңбекқор адам жұмысты тиімді ұйымдастырып, жоғары нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады және еңбек пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтайды. Ал еңбекқұмар адам үшін жұмыстың көлемі оның тиімділігінен маңыздырақ болып, жұмыс өмірінің басты құндылығына айналуы мүмкін.<ref>{{cite book |title=Еңбек психологиясы |publisher=Қазақ университеті |year=2017}}</ref><ref>{{cite journal |title=Еңбекқұмарлық феномені және оның психологиялық ерекшеліктері |journal=Психология |year=2021}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ізгілік]] [[Санат:Этика түсінігі]] [[Санат:Еңбек этикасы]] 0h2np686781lrrvr9pr5n8964d9p467 4 775564 3634997 3634454 2026-07-26T03:06:05Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3634997 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 41255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 151843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 284710] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 36122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 111716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 393258] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 11692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 95690] |- |4 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 5710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18547] |- |5 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 266287] |- |6 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7844] |- |7 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 1830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 21831] |- |8 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 4061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 13699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83745] |- |9 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10122] |- |10 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 84151] |- |11 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 127210] |- |12 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 4810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7698] |- |13 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 10202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 110163] |- |14 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 22614] |- |15 |[[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 75] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5151] |- |16 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 7419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 23954] |- |17 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 63075] |- |18 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 2060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28929] |- |19 |[[Колледж]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 2204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6 3113] |- |20 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 6773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 76912] |- |21 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23486] |- |22 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 6431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8160] |- |23 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 59176] |- |24 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31237] |- |25 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46439] |- |26 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 5479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28556] |- |27 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 121165] |- |28 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 36975] |- |29 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 8670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106693] |- |30 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31027] |- |31 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 116401] |- |32 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49613] |- |33 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35853] |- |34 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 5553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58827] |- |35 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 39043] |- |36 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 63675] |- |37 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 33] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 9570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13685] |- |38 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36526] |- |39 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32037] |- |40 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 4461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 10934] |- |41 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 23951] |- |42 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13234] |- |43 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27679] |- |44 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 4956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 43000] |- |45 |[[Ақыр заман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D1%80_%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD 2935] |- |46 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 6402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 65816] |- |47 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 22942] |- |48 |[[Рафаил Иосифович Розенсон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 75] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BE%D0%BD 1641] |- |49 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 4157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 29208] |- |50 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 38091] |- |51 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 5767] |- |52 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58502] |- |53 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 4810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23358] |- |54 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26595] |- |55 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 23478] |- |56 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 4222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 29138] |- |57 |[[Жылқы еті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96 1757] |- |58 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20072] |- |59 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 99721] |- |60 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 5250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 21684] |- |61 |[[Қарақұрт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 2583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 4920] |- |62 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35651] |- |63 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35139] |- |64 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 84463] |- |65 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26239] |- |66 |[[:Сурет:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 4] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 1278] |- |67 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28468] |- |68 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 4845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 23509] |- |69 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 4987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 9704] |- |70 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31105] |- |71 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77058] |- |72 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 6042] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64188] |- |73 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем чемпионаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 4] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1181] |- |74 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17842] |- |75 |[[Аманат (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 7597] |- |76 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34570] |- |77 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15699] |- |78 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35868] |- |79 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8028] |- |80 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 54831] |- |81 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58871] |- |82 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50291] |- |83 |[[Күл ауруы уыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B_%D1%83%D1%8B%D1%82%D1%8B 1321] |- |84 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 7588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50255] |- |85 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 27144] |- |86 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13442] |- |87 |[[Футболдан әлем чемпионаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5436] |- |88 |[[Түркілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 11829] |- |89 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33456] |- |90 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 3620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 8709] |- |91 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 3361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 32056] |- |92 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11881] |- |93 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 5008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36347] |- |94 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12995] |- |95 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71958] |- |96 |[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3706] |- |97 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 4373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 29931] |- |98 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 29178] |- |99 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40078] |- |100 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23728] |- |101 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 3633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 21122] |- |102 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 4090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 46294] |- |103 |[[Ермұхамед Мәулен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 1630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 2220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 3604] |- |104 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29397] |- |105 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 1103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10991] |- |106 |[[Әпике Кәріпқызы Әбенова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 967] |- |107 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 23320] |- |108 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54542] |- |109 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 38896] |- |110 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 3878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24818] |- |111 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 2272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 4059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 9981] |- |112 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17057] |- |113 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 6746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29560] |- |114 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29774] |- |115 |[[Талқылау:Әйел дирижёрлер (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 5] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 906] |- |116 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12614] |- |117 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 24750] |- |118 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14962] |- |119 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6121] |- |120 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 3387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 21525] |- |121 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8721] |- |122 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9080] |- |123 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39023] |- |124 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12684] |- |125 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 2771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32060] |- |126 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 5671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23452] |- |127 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5802] |- |128 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30631] |- |129 |[[Құмырсқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9062] |- |130 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 8606] |- |131 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 15878] |- |132 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25666] |- |133 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18931] |- |134 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 2381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 5839] |- |135 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16370] |- |136 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31990] |- |137 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7460] |- |138 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3741] |- |139 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5768] |- |140 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18979] |- |141 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15604] |- |142 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53900] |- |143 |[[Дәрілік өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8546] |- |144 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11358] |- |145 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9392] |- |146 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 35321] |- |147 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 5190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23837] |- |148 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 386] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18644] |- |149 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14004] |- |150 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 28206] |- |151 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12932] |- |152 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 2843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 21125] |- |153 |[[Вегетативтік көбею]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 56] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 4067] |- |154 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26452] |- |155 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47582] |- |156 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 3388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30178] |- |157 |[[Құйынды мекен (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 4123] |- |158 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6074] |- |159 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 3131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 7402] |- |160 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12009] |- |161 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11666] |- |162 |[[Берел қорымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15867] |- |163 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43352] |- |164 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18167] |- |165 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4931] |- |166 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 22843] |- |167 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 16317] |- |168 |[[Кемпірқосақ (сөз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 1132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%BE%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 2069] |- |169 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12208] |- |170 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20304] |- |171 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17214] |- |172 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10429] |- |173 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 8541] |- |174 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24093] |- |175 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23299] |- |176 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 2915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26590] |- |177 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26186] |- |178 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 4040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28191] |- |179 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14282] |- |180 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9961] |- |181 |[[Алаш партиясы программасының жобасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1739] |- |182 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28280] |- |183 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 3185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 65338] |- |184 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4810] |- |185 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9332] |- |186 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9042] |- |187 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 4304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 19109] |- |188 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 2360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28350] |- |189 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8173] |- |190 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19375] |- |191 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12061] |- |192 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23674] |- |193 |[[Рауан Кенжеханұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1509] |- |194 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 3753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21700] |- |195 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40584] |- |196 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13512] |- |197 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 2508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13096] |- |198 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12359] |- |199 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 3226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33087] |- |200 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 2009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16593] |- |201 |[[Қыша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%88%D0%B0 1292] |- |202 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27517] |- |203 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18212] |- |204 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8441] |- |205 |[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3844] |- |206 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 18672] |- |207 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17495] |- |208 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14516] |- |209 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9873] |- |210 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16127] |- |211 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15908] |- |212 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12079] |- |213 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12319] |- |214 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12085] |- |215 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16027] |- |216 |[[Күй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 1031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9 5555] |- |217 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15617] |- |218 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19098] |- |219 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12257] |- |220 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57005] |- |221 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 3647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24647] |- |222 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 5583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 28043] |- |223 |[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10967] |- |224 |[[Келінжан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 11660] |- |225 |[[Батыр ауылдық округі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 812] |- |226 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 2428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 29941] |- |227 |[[Kaspi Bank]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Kaspi_Bank 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi_Bank 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Kaspi_Bank 4178] |- |228 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 13910] |- |229 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6851] |- |230 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32886] |- |231 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15543] |- |232 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10608] |- |233 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3877] |- |234 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19804] |- |235 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 91] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11458] |- |236 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14399] |- |237 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15438] |- |238 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16559] |- |239 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29007] |- |240 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13017] |- |241 |[[Ұрыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7635] |- |242 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15185] |- |243 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 14736] |- |244 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5459] |- |245 |[[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 5819] |- |246 |[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7592] |- |247 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 2410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 22902] |- |248 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 2218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 14366] |- |249 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6187] |- |250 |[[Шығанақ Берсиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 85] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 4101] |- |251 |[[Оливер Три]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1145] |- |252 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16520] |- |253 |[[Абсорбция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%81%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%86%D0%B8%D1%8F 1297] |- |254 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 4025] |- |255 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60302] |- |256 |[[Төлеңгіттер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 6303] |- |257 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15791] |- |258 |[[Прожектор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80 665] |- |259 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16667] |- |260 |[[Бэкрумс (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%8D%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%BC%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 664] |- |261 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 2622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 24930] |- |262 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9201] |- |263 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8218] |- |264 |[[Халықаралық балаларды қорғау күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 16] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1278] |- |265 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 1722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 14586] |- |266 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9339] |- |267 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2913] |- |268 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7497] |- |269 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10531] |- |270 |[[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 4196] |- |271 |[[Нарықтық экономика қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3484] |- |272 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19410] |- |273 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31518] |- |274 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10448] |- |275 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 4182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 29481] |- |276 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16489] |- |277 |[[Софы Қалыбекұлы Сматаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1829] |- |278 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9716] |- |279 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11218] |- |280 |[[Қазақстан елтаңбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11412] |- |281 |[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7415] |- |282 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13510] |- |283 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11369] |- |284 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13086] |- |285 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14873] |- |286 |[[Қазақстандағы саяси партиялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9921] |- |287 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20859] |- |288 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 3457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12608] |- |289 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39533] |- |290 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8954] |- |291 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8365] |- |292 |[[Әл-Ихлас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5671] |- |293 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17060] |- |294 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11756] |- |295 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18200] |- |296 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14619] |- |297 |[[Қарақалпақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 6204] |- |298 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 4473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15134] |- |299 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 3488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 4423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 8610] |- |300 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8592] |- |301 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15987] |- |302 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17601] |- |303 |[[Дулат Тұрсынұлы Тастекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2138] |- |304 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 15662] |- |305 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32020] |- |306 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27038] |- |307 |[[Атырау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8897] |- |308 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19520] |- |309 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12067] |- |310 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15864] |- |311 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9036] |- |312 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8221] |- |313 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10630] |- |314 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15945] |- |315 |[[Қазақстан Республикасының заңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9820] |- |316 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 2021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28455] |- |317 |[[Алтын Орда дәуіріндегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1126] |- |318 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14734] |- |319 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7582] |- |320 |[[Менопауза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%83%D0%B7%D0%B0 2502] |- |321 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10030] |- |322 |[[Заттыбек Көпбосынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5508] |- |323 |[[Биология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 9335] |- |324 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12825] |- |325 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 23667] |- |326 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 1802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 16926] |- |327 |[[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 92] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4241] |- |328 |[[Еуразия ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5914] |- |329 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 6331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 41613] |- |330 |[[Әсел Маратқызы Сәдуақасова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 826] |- |331 |[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7728] |- |332 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9470] |- |333 |[[Шашыратқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 1737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2552] |- |334 |[[Жұмыс уақыты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 3340] |- |335 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12993] |- |336 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 13311] |- |337 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 9149] |- |338 |[[Мақал-мәтелдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 10677] |- |339 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 2893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26831] |- |340 |[[Қарағанды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8884] |- |341 |[[Әкелер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 73] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 866] |- |342 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6157] |- |343 |[[Ерболат Беделхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 2765] |- |344 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6744] |- |345 |[[Әл-Бақара сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4717] |- |346 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18230] |- |347 |[[Қарқаралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 4628] |- |348 |[[Жетісу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10091] |- |349 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9253] |- |350 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 1752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12420] |- |351 |[[Диуани лұғат ат-түрк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 4890] |- |352 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19853] |- |353 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20425] |- |354 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22963] |- |355 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27002] |- |356 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 2087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24017] |- |357 |[[Қазақстан халық кеңесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1762] |- |358 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 4125] |- |359 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11016] |- |360 |[[Кесірткелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 4755] |- |361 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7867] |- |362 |[[Жезқазған мыс кен орны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1810] |- |363 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 26533] |- |364 |[[Елтаңба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 11546] |- |365 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12930] |- |366 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9619] |- |367 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7309] |- |368 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12466] |- |369 |[[Баланы ұшықтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 7559] |- |370 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16492] |- |371 |[[Алаш қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8753] |- |372 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 18020] |- |373 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6887] |- |374 |[[Қоғам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 6021] |- |375 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11410] |- |376 |[[Махамбет ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1770] |- |377 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 37819] |- |378 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 20885] |- |379 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13507] |- |380 |[[Төрегелді Шарманұлы Шарманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1968] |- |381 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30268] |- |382 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12324] |- |383 |[[Астана қаласының бас мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 5883] |- |384 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15271] |- |385 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25763] |- |386 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13496] |- |387 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7596] |- |388 |[[Мемлекет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 9147] |- |389 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9169] |- |390 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22907] |- |391 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10912] |- |392 |[[Шие]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5 2408] |- |393 |[[Еркектің жыныстық мүшесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 5810] |- |394 |[[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 3407] |- |395 |[[Жұлдыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8115] |- |396 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12050] |- |397 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4467] |- |398 |[[Тігін машинасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1836] |- |399 |[[Әлмерек абыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 2888] |- |400 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8206] |- |401 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11144] |- |402 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 2249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23339] |- |403 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 12494] |- |404 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9319] |- |405 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 7913] |- |406 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8472] |- |407 |[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7161] |- |408 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8394] |- |409 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 10359] |- |410 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4224] |- |411 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8361] |- |412 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11543] |- |413 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8848] |- |414 |[[Сүндеттеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 4750] |- |415 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 2056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10639] |- |416 |[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5732] |- |417 |[[Түркия қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5649] |- |418 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19153] |- |419 |[[Асу Алмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%83_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2771] |- |420 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9050] |- |421 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 18659] |- |422 |[[Халықаралық балалар күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 28] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1714] |- |423 |[[Ұлт-азаттық көтерілістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 7068] |- |424 |[[Сона]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1799] |- |425 |[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1550] |- |426 |[[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4961] |- |427 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 2007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12124] |- |428 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18807] |- |429 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21343] |- |430 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15366] |- |431 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9257] |- |432 |[[Әскери қызмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 1277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3602] |- |433 |[[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 7573] |- |434 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12229] |- |435 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30261] |- |436 |[[Қазақ жүздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11657] |- |437 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9982] |- |438 |[[Білге қаған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 5988] |- |439 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5712] |- |440 |[[Лионель Месси]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 1510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 4232] |- |441 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7794] |- |442 |[[Мұстафа Өзтүрiк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 13938] |- |443 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22456] |- |444 |[[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5792] |- |445 |[[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4492] |- |446 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 3144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 40484] |- |447 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 4172] |- |448 |[[Құрмет ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5698] |- |449 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11835] |- |450 |[[Қазақстан бокс федерациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81_%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1083] |- |451 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13297] |- |452 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 3315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20451] |- |453 |[[Омар Жәлелұлы Темірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5660] |- |454 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8546] |- |455 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8202] |- |456 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12193] |- |457 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 3428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13672] |- |458 |[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1485] |- |459 |[[Күлтегін ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12659] |- |460 |[[Аниме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B5 1002] |- |461 |[[Психологияның зерттеу әдістері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 4516] |- |462 |[[Алма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0 4029] |- |463 |[[Сәукеле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4675] |- |464 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5742] |- |465 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32432] |- |466 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 14337] |- |467 |[[Ұйықтатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 6239] |- |468 |[[Талас шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14058] |- |469 |[[Әл-Кәһф сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4947] |- |470 |[[Майкл Джексон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 4233] |- |471 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%28%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%80%D1%96%29 1617] |- |472 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 12960] |- |473 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25113] |- |474 |[[Сүре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 1300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 7068] |- |475 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9194] |- |476 |[[:Сурет:Mari holiday Peledysh Payrem 2024 in the Leningrad region 01.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMari_holiday_Peledysh_Payrem_2024_in_the_Leningrad_region_01.jpg 417] |- |477 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24867] |- |478 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8778] |- |479 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11198] |- |480 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6966] |- |481 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8207] |- |482 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10746] |- |483 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15279] |- |484 |[[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4286] |- |485 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17264] |- |486 |[[Жұмабай Шаяхметұлы Шаяхметов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1235] |- |487 |[[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7277] |- |488 |[[Зу-Зу Күлпаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 5597] |- |489 |[[Темір баба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D0%B1%D0%B0 604] |- |490 |[[Сергей Викторович Лохвицкий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 22] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 573] |- |491 |[[Қорқай дұғасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 1163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 4707] |- |492 |[[Жұмаділдаев Асқар Серқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 412] |- |493 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15017] |- |494 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10012] |- |495 |[[Саясат Нұрбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 3416] |- |496 |[[Найман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 2560] |- |497 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3855] |- |498 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12042] |- |499 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 8941] |- |500 |[[Құрлық әскерлерінің әскери институты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 1825] |- |501 |[[Есік жазба ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 9] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1084] |- |502 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15336] |- |503 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14266] |- |504 |[[Макаров тапаншасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 6087] |- |505 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32238] |- |506 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7095] |- |507 |[[Ерен еңбегі үшін медалі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 3692] |- |508 |[[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3863] |- |509 |[[Жер сілкіну]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 7309] |- |510 |[[Корея Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8736] |- |511 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 2125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19603] |- |512 |[[Әдет-ғұрыптар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2593] |- |513 |[[YouTube]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=YouTube 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=YouTube 3956] |- |514 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11443] |- |515 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16693] |- |516 |[[Мемлекеттік ту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 8681] |- |517 |[[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1594] |- |518 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 22391] |- |519 |[[Мастопатия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 10100] |- |520 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 19635] |- |521 |[[Жайдарман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 6967] |- |522 |[[Есекжем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 5380] |- |523 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12390] |- |524 |[[Мастурбация]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 4465] |- |525 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5935] |- |526 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9327] |- |527 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15979] |- |528 |[[Алаша (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 5089] |- |529 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6136] |- |530 |[[Ұлыбритания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9380] |- |531 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8280] |- |532 |[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4641] |- |533 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 3919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24645] |- |534 |[[Құтадғу білік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 13010] |- |535 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 1603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10628] |- |536 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18157] |- |537 |[[Қазақстан теңгесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 20943] |- |538 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 17215] |- |539 |[[Үш Жүз партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9876] |- |540 |[[Қазақстан Халық банкі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 3363] |- |541 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 3326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 5893] |- |542 |[[Бүйі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 2308] |- |543 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 16825] |- |544 |[[Қапшағай су қоймасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2642] |- |545 |[[Қазақ газеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 49] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2286] |- |546 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 17519] |- |547 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10658] |- |548 |[[Арқалық (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3594] |- |549 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 23803] |- |550 |[[Кете (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 4428] |- |551 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36271] |- |552 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7620] |- |553 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8502] |- |554 |[[Португалия Ұлттық футбол құрамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1054] |- |555 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20784] |- |556 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10389] |- |557 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12484] |- |558 |[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5660] |- |559 |[[Конъюнктивит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 6230] |- |560 |[[Өкпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 7689] |- |561 |[[Балағат сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 4579] |- |562 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10367] |- |563 |[[Адай көтерілісі (1870)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 4235] |- |564 |[[Ерлан Рысқалиұлы Рысқали]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1168] |- |565 |[[Зарина Кармен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 5647] |- |566 |[[Білім инновациялық лицейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3659] |- |567 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17099] |- |568 |[[Тодо бичиг]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B4%D0%BE_%D0%B1%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B3 495] |- |569 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16897] |- |570 |[[Қазақ асханасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1099] |- |571 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7708] |- |572 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19963] |- |573 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4890] |- |574 |[[Айыртау ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1720] |- |575 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16419] |- |576 |[[Франция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10200] |- |577 |[[Алпамыс батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10413] |- |578 |[[Бозжыра шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6210] |- |579 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 11651] |- |580 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10584] |- |581 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22012] |- |582 |[[Ауа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0 5980] |- |583 |[[Қарақытай мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 12502] |- |584 |[[Дат тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 609] |- |585 |[[Аналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 1146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 5150] |- |586 |[[Әлам ад-Дин Әл-Жауһари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 470] |- |587 |[[Грамматика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 4887] |- |588 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8499] |- |589 |[[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5004] |- |590 |[[Өзбекстан қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4759] |- |591 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9103] |- |592 |[[Әл-Кәусәр сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6640] |- |593 |[[Шиқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 4734] |- |594 |[[Солтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10357] |- |595 |[[I Сүлеймен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4077] |- |596 |[[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 6462] |- |597 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10528] |- |598 |[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5444] |- |599 |[[Қайтадан (фильм, 2025)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 1105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 8660] |- |600 |[[Тәңіршілдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5638] |- |601 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 12908] |- |602 |[[Бөкей ордасы ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2641] |- |603 |[[Кабо-Верде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B1%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5 1036] |- |604 |[[Қауын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 2340] |- |605 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12168] |- |606 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20943] |- |607 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 3180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27299] |- |608 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16097] |- |609 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12900] |- |610 |[[Технологиялық процесс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 13] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81 815] |- |611 |[[Қызға қырық үйден тыйым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5839] |- |612 |[[Ми]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8 282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8 11746] |- |613 |[[Мулао]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BE 439] |- |614 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20367] |- |615 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10791] |- |616 |[[Қалың мал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3918] |- |617 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15185] |- |618 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16210] |- |619 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 5429] |- |620 |[[Араб тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3329] |- |621 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14231] |- |622 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8111] |- |623 |[[Педагогика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 7731] |- |624 |[[Бидай (астық)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 4755] |- |625 |[[Қайрат (футбол клубы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 13924] |- |626 |[[Көңіл толқыны (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6913] |- |627 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8726] |- |628 |[[Тәуекел Мүслім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4205] |- |629 |[[Ұ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0 3059] |- |630 |[[Қазақ ұлттық медицина университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5123] |- |631 |[[Дәулеткерей Шығайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6786] |- |632 |[[Халықаралық әйелдер күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6003] |- |633 |[[Гайморит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82 3490] |- |634 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6594] |- |635 |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3881] |- |636 |[[Халел Досмұхамедов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 7683] |- |637 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 2012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 17928] |- |638 |[[Асау жүрек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 86] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 1880] |- |639 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 2756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 17377] |- |640 |[[Отқа май құю]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 3292] |- |641 |[[Қазақстан премьер-министрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 3997] |- |642 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12053] |- |643 |[[Тобыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D1%88 2652] |- |644 |[[Балқадиша әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 5657] |- |645 |[[Серке газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3706] |- |646 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6527] |- |647 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6826] |- |648 |[[Ерлан Жақанұлы Қошанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4104] |- |649 |[[ALT Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3833] |- |650 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23680] |- |651 |[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 13851] |- |652 |[[Алатау (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 4610] |- |653 |[[Сарыүйсін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 1031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 4888] |- |654 |[[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15139] |- |655 |[[Жанабіл Сымағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 43] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1281] |- |656 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5786] |- |657 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17485] |- |658 |[[Үтір намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 1016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4548] |- |659 |[[Имантай Сәтбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1047] |- |660 |[[2026 жыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 4208] |- |661 |[[Ауғанстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 5300] |- |662 |[[Байлар-Жандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5832] |- |663 |[[Мажарстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4645] |- |664 |[[Күн (жұлдыз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%28%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%29 6133] |- |665 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 62223] |- |666 |[[Жәнібек Әлімханұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4873] |- |667 |[[Алтай таулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10029] |- |668 |[[Нағашы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 6509] |- |669 |[[Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82_%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 8006] |- |670 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15641] |- |671 |[[Сырға салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 4787] |- |672 |[[ИС-1]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%A1-1 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%A1-1 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%A1-1 386] |- |673 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2860] |- |674 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15269] |- |675 |[[Төртқара]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 1339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 6568] |- |676 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 80] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8155] |- |677 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12033] |- |678 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5169] |- |679 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15925] |- |680 |[[Алматы заң колледжі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 674] |- |681 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9006] |- |682 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 18972] |- |683 |[[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3078] |- |684 |[[BALA (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BALA_%28Ninety_One%29 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BALA_%28Ninety_One%29 4895] |- |685 |[[Григориополь]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 11] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C 397] |- |686 |[[Шығыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8132] |- |687 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 48] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3577] |- |688 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15694] |- |689 |[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6555] |- |690 |[[Келтеминар мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 781] |- |691 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11051] |- |692 |[[Ұйқы безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 8307] |- |693 |[[Алтыналмас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 8] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81 426] |- |694 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5534] |- |695 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 4721] |- |696 |[[Ойыншықтар хикаясы 5]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 637] |- |697 |[[Клавдия Николаевна Чернышева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B0 386] |- |698 |[[Қалқанша без]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 7588] |- |699 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22578] |- |700 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 13982] |- |701 |[[Жыныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81 2468] |- |702 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6610] |- |703 |[[IC 544]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=IC_544 332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=IC_544 2786] |- |704 |[[Ағаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 2662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 3014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 8056] |- |705 |[[Тана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3180] |- |706 |[[Бағаналы (ру)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 3174] |- |707 |[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2243] |- |708 |[[Қыз ұзату]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 4363] |- |709 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8892] |- |710 |[[Талқылау:Ғарифолла Есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 332] |- |711 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10208] |- |712 |[[Жетіқарақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 15782] |- |713 |[[Жай зат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D0%B7%D0%B0%D1%82 1755] |- |714 |[[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2057] |- |715 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5700] |- |716 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9212] |- |717 |[[Шығыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19164] |- |718 |[[Виттельсбахтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 395] |- |719 |[[Жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11501] |- |720 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15628] |- |721 |[[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 3499] |- |722 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 1363] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 7737] |- |723 |[[Марқакөл қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 11804] |- |724 |[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5776] |- |725 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7899] |- |726 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 56] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 13538] |- |727 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18365] |- |728 |[[Телефон коды бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3476] |- |729 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 16852] |- |730 |[[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5613] |- |731 |[[Сүлеймен Бақырғани]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8 2493] |- |732 |[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18467] |- |733 |[[Эйнштейн постулаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1117] |- |734 |[[Сыбайлас жемқорлық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8523] |- |735 |[[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 6632] |- |736 |[[Әлеуметтік салық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 730] |- |737 |[[Араб жазуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%8B 3344] |- |738 |[[Ядролық қару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83 4251] |- |739 |[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4597] |- |740 |[[Ән-Нас сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7174] |- |741 |[[Қандала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3760] |- |742 |[[Уикипедия:Санаттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3741] |- |743 |[[Жетіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 5375] |- |744 |[[Жапония қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5469] |- |745 |[[Георгий Михайлович Вицин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 7] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%92%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD 390] |- |746 |[[Жатыр мойны эрозиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5512] |- |747 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22412] |- |748 |[[Ақтөбе гуманитарлық колледжі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D1%96 638] |- |749 |[[Тасаттық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 1544] |- |750 |[[Қызыл тамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 876] |- |751 |[[Жезқазған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6509] |- |752 |[[Уикипедия:Мақалаға бастама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 4121] |- |753 |[[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 2427] |- |754 |[[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 99] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2443] |- |755 |[[Тоқтамыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7009] |- |756 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19104] |- |757 |[[Шиелі ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3848] |- |758 |[[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14315] |- |759 |[[Тәнеке Нұралы Дөсетұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 82] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%A9%D1%81%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1462] |- |760 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7176] |- |761 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16752] |- |762 |[[Қазақстандағы сауда және жәрмеңкелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 6584] |- |763 |[[Палеолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 63] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 9437] |- |764 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11522] |- |765 |[[Бибісара Ерханқызы Асаубаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%95%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1236] |- |766 |[[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2393] |- |767 |[[Ескендір Зұлқарнайын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10472] |- |768 |[[Эрлинг Холанд]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 1134] |- |769 |[[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 719] |- |770 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24492] |- |771 |[[Бұрыш (геометрия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88_%28%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%29 3750] |- |772 |[[Кельтеминар мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 551] |- |773 |[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12049] |- |774 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 15637] |- |775 |[[Ұшықтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 2647] |- |776 |[[Барақ хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5901] |- |777 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3755] |- |778 |[[Төреғали Төреəліұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5250] |- |779 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9618] |- |780 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4622] |- |781 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7310] |- |782 |[[Бекіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 2635] |- |783 |[[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2814] |- |784 |[[Өлім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 1463] |- |785 |[[Тама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 5672] |- |786 |[[Әскери шен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 5496] |- |787 |[[Шекті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 5170] |- |788 |[[II Екатерина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=II_%D0%95%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1677] |- |789 |[[Ас беру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 5990] |- |790 |[[Өтте тас байлану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 4178] |- |791 |[[Қазақстан газеттері тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5767] |- |792 |[[Назарбаев Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2972] |- |793 |[[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1994] |- |794 |[[Әл-Кәфирун сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7171] |- |795 |[[Созақ ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3688] |- |796 |[[Қазақ ұлттық өнер университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2744] |- |797 |[[Үйлену тойы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2821] |- |798 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6534] |- |799 |[[Мысыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 6403] |- |800 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24187] |- |801 |[[Бату хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6459] |- |802 |[[Жыл күндерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6881] |- |803 |[[Астана LRT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 690] |- |804 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5010] |- |805 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16724] |- |806 |[[Алтын Орда хандарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9537] |- |807 |[[Қыпшақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17636] |- |808 |[[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 718] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 11491] |- |809 |[[Көлсай көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4388] |- |810 |[[Тортай мінер ақ боз ат (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%82_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8787] |- |811 |[[Ғарифолла Есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 1194] |- |812 |[[Орман қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 845] |- |813 |[[:Санат:Ресей өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5983] |- |814 |[[Ортаққор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 3971] |- |815 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 6589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16767] |- |816 |[[Еуропа өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6597] |- |817 |[[Павлодар облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8202] |- |818 |[[Петр Моисеевич Поспелов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 68] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2 411] |- |819 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 7992] |- |820 |[[Күн күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 4915] |- |821 |[[Лэндон Донован]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD 360] |- |822 |[[Азан шақырып ат қою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 1194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 6472] |- |823 |[[Шыңғыс хан әулеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 12211] |- |824 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2201] |- |825 |[[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 39] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 11233] |- |826 |[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 4095] |- |827 |[[Ақпараттық қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 10412] |- |828 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10769] |- |829 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21890] |- |830 |[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5965] |- |831 |[[Жаңа Зеландия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%97%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2894] |- |832 |[[Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстанның ауыл шаруашылығы (1946-1960)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 40] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%281946-1960%29 5680] |- |833 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11690] |- |834 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6349] |- |835 |[[:Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 493] |- |836 |[[Құрылтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 3982] |- |837 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9303] |- |838 |[[Дания]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2456] |- |839 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7810] |- |840 |[[Асхат Сергеевич Ниязов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 4913] |- |841 |[[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 5784] |- |842 |[[Қазақстан Республикасы әуе қорғаныс күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2812] |- |843 |[[Игельстром реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4659] |- |844 |[[Диуани хикмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10252] |- |845 |[[Жаңабай (Дулат)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4334] |- |846 |[[Мөңке би Тілеуұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9162] |- |847 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 4533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 22953] |- |848 |[[Сабина Абайқызы Алтынбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1955] |- |849 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8417] |- |850 |[[Шкала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0 609] |- |851 |[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5328] |- |852 |[[Жылқы аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3322] |- |853 |[[Грузия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 3982] |- |854 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 1606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12355] |- |855 |[[Дыбыс қысымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%8B 326] |- |856 |[[Қостанай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8332] |- |857 |[[Qazaqstan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 7808] |- |858 |[[Сарайшық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 6502] |- |859 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9682] |- |860 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19575] |- |861 |[[Темірқазық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 4995] |- |862 |[[Өт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82 4852] |- |863 |[[BINOM School]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=BINOM_School 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BINOM_School 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=BINOM_School 1207] |- |864 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12153] |- |865 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17274] |- |866 |[[Лексика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0 6184] |- |867 |[[ДНҚ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 1446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14442] |- |868 |[[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4720] |- |869 |[[Жәннәтпен сүйіншіленген он сахаба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%BD%D3%99%D1%82%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0 3531] |- |870 |[[Бекет Мырзағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4762] |- |871 |[[Кетбұға]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 3275] |- |872 |[[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1045] |- |873 |[[Отырар апаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 9035] |- |874 |[[Ыстықкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 3484] |- |875 |[[Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 1742] |- |876 |[[Бақ өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 453] |- |877 |[[Жиде]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 2780] |- |878 |[[Төтенше жағдай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 38] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD%D1%88%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2772] |- |879 |[[Құдалық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 3847] |- |880 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12250] |- |881 |[[Баян-Өлгей аймағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 2680] |- |882 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15179] |- |883 |[[Оргазм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%BC 1753] |- |884 |[[Сөзжасам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8256] |- |885 |[[Абақ Керей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 3580] |- |886 |[[Қазақ тілінің батыс диалектісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 4671] |- |887 |[[Жігіттер тобы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6363] |- |888 |[[Мойын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 41] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1081] |- |889 |[[Қымыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 5965] |- |890 |[[Бекболат Әшекеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 3006] |- |891 |[[Моңғолия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7946] |- |892 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20081] |- |893 |[[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4267] |- |894 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7793] |- |895 |[[Вагиналды секс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 3743] |- |896 |[[Аустралия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 9716] |- |897 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14073] |- |898 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9389] |- |899 |[[Философия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 11209] |- |900 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17218] |- |901 |[[Қамар сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 6310] |- |902 |[[Көнерген сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 9578] |- |903 |[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15595] |- |904 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 900] |- |905 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8211] |- |906 |[[Самарқан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD 2230] |- |907 |[[Өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12496] |- |908 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13226] |- |909 |[[Жәпек бытыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BF%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80 529] |- |910 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8716] |- |911 |[[Сүйінші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 3772] |- |912 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29532] |- |913 |[[Штифенхофен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%82%D0%B8%D1%84%D0%B5%D0%BD%D1%85%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BD 308] |- |914 |[[Мұса пайғамбар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 4668] |- |915 |[[Орда (музыкалық топ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 3760] |- |916 |[[Жәндіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5684] |- |917 |[[Никотин қышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 568] |- |918 |[[Темекі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%96 4308] |- |919 |[[Әсия Әйіпқызы Беркенова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B9%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1017] |- |920 |[[Сиыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80 7207] |- |921 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18848] |- |922 |[[Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 395] |- |923 |[[Ер Қосай Құдайкеұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5709] |- |924 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 151] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 19617] |- |925 |[[Адам анатомиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 132] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4768] |- |926 |[[Тұрымтай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9 561] |- |927 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 82] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11856] |- |928 |[[Тобықты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 5129] |- |929 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9900] |- |930 |[[Zheka Fatbelly]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Zheka_Fatbelly 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Zheka_Fatbelly 5978] |- |931 |[[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 75] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18210] |- |932 |[[Аркадий Кемерханұлы Топаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2032] |- |933 |[[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 2546] |- |934 |[[Бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1556] |- |935 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10148] |- |936 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 6055] |- |937 |[[Жер тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3234] |- |938 |[[Канада]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 5728] |- |939 |[[Ерке сылқым (күй)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6825] |- |940 |[[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7059] |- |941 |[[Қазақстандағы дін]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 3134] |- |942 |[[SCAT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=SCAT 223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=SCAT 3128] |- |943 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9193] |- |944 |[[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 4322] |- |945 |[[Садыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 2706] |- |946 |[[Уикипедия:Авторлық құқықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1654] |- |947 |[[Минет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 3930] |- |948 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7039] |- |949 |[[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3221] |- |950 |[[Қақбас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%81 1148] |- |951 |[[Ошақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5360] |- |952 |[[Саяси партия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 3832] |- |953 |[[АИВ/ЖИТС]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 9693] |- |954 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 2333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39221] |- |955 |[[Сара Тастанбекқызы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 4057] |- |956 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7376] |- |957 |[[Сауд Арабиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5546] |- |958 |[[Адам ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 6881] |- |959 |[[Эссе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7432] |- |960 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7708] |- |961 |[[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1322] |- |962 |[[Қазақстан банктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5211] |- |963 |[[Ботай (қоныс)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%29 1692] |- |964 |[[Мекке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D0%B5 2993] |- |965 |[[Жайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 10113] |- |966 |[[Ағатай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1172] |- |967 |[[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 5027] |- |968 |[[АҚШ тәуелсіздік декларациясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 998] |- |969 |[[Кюрасао]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 36] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 313] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%8E%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BE 490] |- |970 |[[Қанжығалы руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 4226] |- |971 |[[Айнымалы ток]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%BA 2736] |- |972 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7306] |- |973 |[[Үлкен көз кесіртке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 9] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5 445] |- |974 |[[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3456] |- |975 |[[Маколей Калкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D0%BD 538] |- |976 |[[Қазақстан Республикасы ІІМ Қарағанды академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D0%86%D0%9C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1732] |- |977 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8515] |- |978 |[[Аят әл-Курси]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 3503] |- |979 |[[Бейсен Абайұлы Құранбек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4739] |- |980 |[[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6826] |- |981 |[[Гарвард университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1734] |- |982 |[[Максимович рауғашы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 317] |- |983 |[[Қыз ұзату салттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5671] |- |984 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2704] |- |985 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 7301] |- |986 |[[Уақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 5724] |- |987 |[[Сәулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5253] |- |988 |[[Карта ойыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 3423] |- |989 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 14573] |- |990 |[[Ұлы Жібек Жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D1%8B 417] |- |991 |[[Ән-Ниса сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 228] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3088] |- |992 |[[Адамаралық қарым-қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3819] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 31xssuyumllzrgsjv9hccxrv570crar 0 776332 3635136 3595626 2026-07-26T10:29:15Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Uldana_Myrzuan_(cropped).jpg|Uldana_Myrzuan_(cropped).jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Túrelio|Túrelio]] [[commons:File:Uldana_Myrzuan_(cropped).jpg|жойған]], себебі: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Photo 3635136 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Ұлдана Мырзуан|Шынайы есімі=Ұлдана Қалдарханқызы Мырзуан|Туған күні=31.01.2002|Қайтыс болған күні=18.11.2025|Қайтыс болған жері=[[Астана]], [[Қазақстан]]|Азаматтығы={{байрақ|Қазақстан}}|Мамандығы=Фельдшер|Не үшін белгілі=2025 жылғы 8 қараша күні адам өмірін сақтап қалып, өзі қайтыс болған|Әкесі=Қалдархан Мырзуанов|Марапаттары={{Ерлігі үшін медалі}} |Анасы=Сәлима Ишанқұлқызы|Туған жері=[[Үтіртөбе]], [[Жетісай ауданы]]|Сурет=|Сурет атауы=Ұлдана Мырзуанның естелік тақтайшадағы суреті}} '''Ұлдана Қалдарханқызы Мырзуан''' ([[31 қаңтар]] [[2002 жыл|2002]], [[Түркістан облысы]], [[Үтіртөбе]] – [[18 қараша]] [[2025 жыл|2025]], [[Астана]]) — қазақстандық жас фельдшер, алғашқы көмек көрсету кезіндегі ерлігімен танылған маман.<ref name=":0">[https://dknews.kz/kz/kazak-tilindegi-makalalar/375303-uldana-myrzuan-kazakstan-medicina-kyzmetkerlerinin?utm_source=chatgpt.com Ұлдана ерлігі туралы бір ұзақ сыр]</ref> Астана қаласы Байқоңыр ауданы жедел жәрдем станциясының аға фельдшері болған. == Өмірбаяны == Ұлдана 2002 жылдың 31 қаңтар күні Түркістан облысының [[Үтіртөбе]] ауылында дүниеге келген.<ref>[https://aikyn.kz/299834/astanada-k-yzmet-babynda-k-aytys-bolg-an-feldsher-u-ldana-myrzuang-a-turkistan-oblysynda-eskertkish-tak-ta-ornatyldy Ұлдана Мырзуанның туған ауылына оның мемориалдық тақташасы орнатылды]</ref> === Білімі === 2017–2021 жылдары Астанадағы «Даналық» колледжінін «Емдеу ісі» мамандығы бойынша үздік бітірген. === Қызметі === Астана қалалық жедел медициналық жәрдем станциясының [[Байқоңыр ауданы]] бойынша аға фельдшері болып жұмыс істеді. Әріптестері оны кәсіби, жауапкершілігі жоғары маман ретінде сипаттады. == Өлімі == 2025 жылғы 8 қараша күні Астанадағы тұрғын үй кешендерінің бірінде шақырту бойынша көмек көрсетіп жүргенде, жоғарыдан кондиционер мен кірпіш қоршауының құлауынан ауыр жарақат алды. Сол жылғы 18 қарашада ауруханада қайтыс болды.<ref name=":0" /> == Марапаттары == * «Ерлігі үшін» медалі (қайтыс болғаннан кейін).<ref>[https://www.akorda.kz/kz/uk-myrzuandy-erligi-ushin-medalimen-nagradtau-turaly-18103238 Ұ.Қ. МЫРЗУАНДЫ «ЕРЛІГІ ҮШІН» МЕДАЛІМЕН МАРАПАТТАУ ТУРАЛЫ]</ref><ref>[https://informburo.kz/kaz/newskaz/toqaev-astanalyq-marqum-feldserdi-erligi-usin-medalimen-marapattady?utm_source=chatgpt.com Тоқаев марқұм Ұлдана Мырзуанды «Ерлігі үшін» медалімен марапаттады.]</ref> == Естелік == * Астана қаласының медициналық колледжде арнайы аудитория Ұлдана Мырзуан есіміне ие.<ref>[https://kaz.arbatmedia.kz/news-kz/uldana-myrzuan-oqygan-medicinalyq-kolledzdegi-darisxanaga-onyn-esimi-beriledi-8042? ҰЛДАНА МЫРЗУАН АТЫНДАҒЫ №1 АУДИТОРИЯ.]</ref> * Тұрған үйіне ескерткіш тақта орнатылды.<ref>[https://kz.kursiv.media/kk/2025-12-25/tlbkh-maenggi-zhueregimizde-feldsher-uldana-myrzuangha-eskertkish-taqta-ornatyldy/?utm_source=chatgpt.com «Мәңгі жүрегімізде» – Ұ.Қ. Мырзуан]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Астанада қайтыс болғандар]] [[Санат:Түркістан облысында туғандар]] s1s9okbqq17dhn0z2j25qrcmrkq31wx 0 778295 3635137 3632611 2026-07-26T10:33:17Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Kozhakhmetov_street_1983.jpg|Kozhakhmetov_street_1983.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Túrelio|Túrelio]] [[commons:File:Kozhakhmetov_street_1983.jpg|жойған]], себебі: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Fake f 3635137 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Kozhakhmetov street (2026).jpg|alt=Нұрмұхамбет Қожахметов және Оқжетпес көшелерінің қиылысы|ортаға|240x240 нүкте|Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі (02.03.2026)|thumb|Қожахметов және [[Оқжетпес көшесі (Астана)|Оқжетпес]] көшелерінің қиылысы]] '''Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі''' (кейде – '''''Сұлтанбек Қожахметов'''''; ресми түрде — '''Қожахметов'''<ref>[https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86_%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_2026.pdf&page=14 Астана қаласындағы көшелер рейестрі – 14-і бет.]</ref>) [[Агроқалашық (Ақмола облысы)|"Агроқалашық" тұрғын алабында]] орналасқан. {{Coord|51.188367|71.387514|name=Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі (Астана)}} Қожахметов көшесі 1965 жылдан бері, ең ұзақ уақыт бойы атауын өзгертпеген көше.<ref>[https://bilim-all.kz/article/25541 Астанадағы ең-ең көшелер//ЖАНТАЕВ]</ref> Ол [[Сыдық Мұхамеджанов]] көшесінен басталып, [[Ақан сері Қорамсаұлы атындағы көшесі (Астана)|Ақан Сері көшесімен]] бітіп, және [[Оқжетпес көшесі (Астана)|Оқжетпес көшесінен]] басталып, [[Мұса Жәлел көшесі (Астана)|Мұса Жәлел көшесімен]] аяқталады. [[Күләш Байсейітова көшесі (Астана)|Күләш Байсейітова]] және [[Шабал Бейсекова көшесі (Астана)|Шабал Бейсекова]] көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1315 м. Астанадағы тірі адамның атымен аталған бірінші көше<ref>Қазақстан Республикасының аумағында тірі адамдар атына берілген бірнеше адамдарға арналған көшелер бар. Олар - Сұлтанбек Қожахметов және [[Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)|Нұрсұлтан Назарбаев көшелері]].</ref>. Атында екі адамның есімі бар бірінші көше (екінші - [[Керей мен Жәнібек хандар көшесі (Астана)|Керей мен Жәнібек хандар көшесі]]). == Тарихы == 1965 жылдың 12 ақпан күні осы көшенің атын өзгертуге жарғы шықты: «..Депутаттар Целиноград қалалық Кеңесі атқару комитетінің шешімі: Болотная көшесі Қожахметов көшесі болып өзгертілсін.»<ref>[https://litlife.club/books/253004/read?page=21 Көк шинель] — Жантаев Р., Шәуіл А., Кузнецов Ю.; 1967 ж. (2025 жылы қазақ тілге аударылған), 21-22 б.</ref> [[Сурет:Ulitsa_Bolotnaya-Kozhakhmetova.jpg|alt=Болотная көшесін Қожахметов көшесі деп өзгерту туралы шешім|ортаға|320x320 нүкте]] Осы көше негізінде [[Нұрмұхамбет Қожахметов]] атына берілсің деп ойлауда болған. Бірақ та, КСРО кезінде көп көшелердің атын тек тегін ретінде жазған (Мысалы: Ленин көшесі; Қожахметов көшесі). Қазақстан тәуелсіздігін алған кезде, көшелердің атын қайта өзгерту болып жатқан кезде, Қожахметов туралы актіні тіркеуін таба алмай, көшеге КСРО-дағы танымал ғалымға Сұлтанбек Қожахметов атауын берген. 2005 жылдың желтоқсан айында ІІҚ-ның бұрыңғы капитаны - Ю. Кузнецов, Астанаға оралған кезде, өзіннің бұрыңғы кіші-сержант атын, Сұлтанбекке ауыстырғаның көріп, әкімдікке бірнеше хаттама жіберді. Жауабын күте алмай, 2006 жылы Кузнецов қайтыс болады. 2007 жылы көше өз шыңайы атын, Нұрмұхамбет Қожахметов атын алды. Алайда әлі күнге дейін бұл көшедегі бірнеше нысан – Сұлтанбек Қожахметов есіміне ие. [[File:Kozhakhmetov street diversity.jpg|thumb|Қожахметов көшесіндегі көршілес үйлердегі екі түрлі мекенжаяттар]] == Тұлға == [[Нұрмұхамбет Қожахметов]] (1930-1962) — Милиция қызметкері, кіші-сержант. [[Сұлтанбек Мырзахметұлы Қожахметов|Сұлтанбек Қожахметов]] (1935 ж.т.) — Қазақстандық ғалым, Өзбекстанның мемлекеттік сыйлығының лауреаты. == Ғимараттар == Көше бойында 86 ғимарат (үй) орналасқан.<ref>[https://bizgid.kz/postal/astana/rayon_v_gorode_saryarka/ulica_ozhahmetov.html НҰРМҰХАМБЕТ ҚОЖАХМЕТОВ КӨШЕСІ — ПОШТ ИНДЕСКТЕРІ]</ref> === Азық-түлік және басқа орталықтар === «У Петровича» дүкені — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, 18В үй. === Пошта индекстері === # Z11C3F6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №10 # Z11C3F7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №10/2 # Z11C3F8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №10А # Z11C3F9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №11А # Z11C3G0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №13 # Z11C3G1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №14 # Z11C3G2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №15 # Z11C3G3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №15А # Z11C3G4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №16 # Z11C3G5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №17^(жанды) # Z11C3G6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №18 # Z11C3G7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №18/1 # Z11C3G8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №18/2 # Z11C3G9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №18/3 # Z11C3H0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №18Б # Z11C3H1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №18В # Z11C3H2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №19 # Z11C3H3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №20 # Z11C3H4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №20/1 # Z11C3H5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №20/2 # Z11C3H6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №21 # Z11C3H7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №22 # Z11C3H8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №23 # Z11C3H9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №24 # Z11C3K0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №25 # Z11C3K1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №26 # Z19Y4E0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №26/1 # Z11C3K2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №27 # Z11C3K3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №27А # Z11C3K4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №28 # Z11C3K5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №29 # Z11C3K6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №32 # Z11C3K7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №33 # Z11C3K8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №34 # Z11C3K9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №35 # Z11C3M0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №35/1 # Z11C3M1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №35А # Z11C3M2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №35Б # Z11C3M3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №36 # Z11C3M4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №36/1 # Z11C3M5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №36/2 # Z11C3M6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №37 # Z11C3M7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №38 # Z11C3M8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №39 # Z11C3M9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №39/1 # Z11C3P0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №39/2 # Z11C3P1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №39/3 # Z11C3P2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №40 # Z11C3P3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №41 # Z11C3P4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №42 # Z11C3P5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №43 # Z11C3P6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №43/1 # Z11C3P7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №43/2 # Z11C3P8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №44 # Z11C3P9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №45 # Z11C3T0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №45В # Z11C3T1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №46 # Z11C3T2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №47 # Z11C3T3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №48 # Z11C3T4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №49 # Z11C3T5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №49А # Z11C3T6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №5 # Z11C3T7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №50 # Z11C3T8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №51 # Z11C3T9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №52 # Z11C3X0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №53 # Z11C3X1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №53А # Z11C3X2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №54 # Z11C3X3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №55 # Z11C3X4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №56 # Z11C3X5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №57 # Z11C3X6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №58 # Z11C3X7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №6 # Z11C3X8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №60 # Z11C3X9 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №61 # Z11C3Y0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №62 # Z11C3Y1 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №64 # Z11C3Y2 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №66 # Z11C3Y3 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №68 # Z11C3Y4 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №7 # Z11C3Y5 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №8 # Z11C3Y6 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №8А # Z11C3Y7 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №9 # Z11C3Y8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №9А # Z11E5E0 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №20А # Z11F4T8 — Нұрмұхамбет Қожахметов көшесі, үй №23Б (''Кейбір үйлердің мекенжайы Сұлтанбек Қожахметов деп келуі мүмкін'') == Оқиғалар == [[2026 жыл|2026 жылдың]] [[25 қаңтар]] күні Қожахметов 17 мекенжайы бойынша тұрғын үйінде 250 шаршы метр аумақты қамтыған [[өрт]] шыққан.<ref>[https://dknews.kz/ru/v-strane/382420-pozhar-v-astane-mog-zakonchitsya-vzryvom Астанадағы өрт. Қожахметов көшесіндегі жарылыс.]</ref><ref>[https://airpres.kz/novosti/v-astane-zagorelsya-chastnyj-zhiloj-dom-iz-zdaniya-vynesli-dva-gazovyh-ballona/ АСТАНАДАҒЫ ӨРТ ЖАРЫЛЫСҚА ӘКЕЛДІ]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Астана көшелері]] awt04t1sri94x3mjs5nm3lpucj653n6 14 778925 3634798 3583595 2026-07-25T16:45:08Z Kvazimodo 124458 3634798 wikitext text/x-wiki {{See also|Санат:Қарақалпақстанда туғандар}} [[Санат:Өзбекстанда қайтыс болғандар]] [[Санат:Қарақалпақстан тұлғалары]] pqu5g4qg5wx6rdpxh6ynl8ihh6ewblp 0 780560 3634751 3600927 2026-07-25T14:27:02Z InternetArchiveBot 105421 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 3634751 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Райымбек Бауыржанұлы Бақтыгереев''' — (қазақша:Райымбек Бауыржанұлы Бақтыгереев), Райым деген атпен танымал. {{Кинематограф|есімі=Райымбек Бауыржанұлы Бақтыгереев|Сурет=Raiymbek jpg.jpeg|туған күні=18.04.1998|Азаматтығы={{KAZ}}|Туған жері={{туғанжері|Орал|Оралда}} [[Теректі]],[[Батыс Қазақстан]]|Белсенді жылдары=2017 жж.|Мамандығы=Әнші, рэпер}} == Өмірбаяны == Бақтыгереев 1996 жылы 18 сәуірде Батыс Қазақстан облысы, [[Орал]] қаласы, [[Теректі ауданы]], Құтсийық ауылында дүниеге келген. Ұлты бойынша қазақ. Бала кезінен музыкаға әуес болған және өлең жазған. 2017 жылы ол өзінің алғашқы жеке альбомы «Қара бала» жазды. Бұл альбом оның өмірімен тығыз байланысты. Қарапайым ауыл баласы ретінде ол үлкен сахна мен өмір құндылықтарын армандайды. Альбом ешқашан шыққан жоқ, бірақ соған қарамастан, оның керемет мансабының бастамасы болды. 2018 жылы әртіс өзінің екінші жеке альбомы "О2"-ді ресми түрде шығарды, ол "Охyдеп" дегенді білдіреді. Альбом танымал болды, бірнеше ән чарттардың жоғарғы жағына шықты. "Move" синглы мега-хитке айналды және ұзақ уақыт бойы чарттардың жоғарғы жағында қалды. Альбомда Артур, Әділ және Женіс сияқты әртістер болды. Жеке мансабынан тыс, RaiM DDRECORDS командасының әртістерімен бірлескен синглдер де жазды. 2017 жылы RaiM Артурмен бірге «Самая вышка» әнін жазды, ал алғашқы бейнебаян 2018 жылдың басында түсірілді. Сол жазда әртістер мега-танымал болған «Disco iz 90» әнін жазды. 2019 жылы RaiM өзінің үшінші альбомы «Sham» шығарды. Альбом оның бұрынғы әндерінен стилі мен мағынасы жағынан ерекшеленеді. Альбом этникалық стильде жазылған, ал барлық ән атаулары үшінші альбомға сілтеме жасайтын үш әріптен тұрады. «Sham» әніне бейнебаян түсірілді. Альбомда танымал қазақстандық рэпер Әл Наср ойнайды.<ref>[https://24smi.org/celebrity/136476-&#x20;raim.html 24СМИ (биографиялық портал)]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Сол жылы олар Артурмен бірлескен «Simра» және «Saukel» тректерін шығарды. «Simpa» әні үшін әртістер платина дискісін алып, YouTube- та жүз миллионнан астам қаралым жинады. 2020 жылы RaiM тыңдаушылардың жүрегін жаулап алған көптеген синглдер шығарды. Наурыз айында ол Артурмен бірге «Апа» әнін жазып, бейнебаян түсірді. Сол жылы «Latte» әніне арналған анимациялық бейнебаян шығарылды. Бейнебаянда синглдерге сілтемелер көп және RaiM мен Артурдың бүкіл мансабы баяндалады. 2020 жылдың соңында RaiM «Lova Lo» атты жеке сингл шығарды.<ref>[https://biographe.ru/znamenitosti/raim/ Biographer.ru]</ref> 2021 жылы RaiM өзінің төртінші альбомы «4-dongelek» шығарды. Альбомның тұжырымдамасы «жол». Жақын адамға апаратын жол, үйге апаратын жол және шығармашылыққа апаратын жол. Альбомда әрқайсысы әртүрлі стильдегі жеті трек бар. Олардың ерекшелігі қазақ, орыс, ағылшын және испан тілдерін қоса алғанда, тілдердің үйлесімі. Альбомға шақырылған әртістердің қатарында Мико мен Алина Герч бар.<ref>[https://cyclowiki.org/wiki/RaiM_&Artur Энциклопедиялық база:]{{Deadlink|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Барлық альбомдар мен әндерді музыкалық продюсер, музыкант, аранжировкашы және DDRRECORDS командасының директоры Данияр Рахметжанов шығарды. '''Білім беру''' 2013 жылы Шағатайдағы Ыбырай Алтынсарин атындағы орта мектепті бітірді Содан кейін Орал қаласындағы Жақаншы Досмұхамедов атындағы колледжге ағылшын тілі мұғалімі мамандығы бойынша оқуға түсті. '''«DD-RECORDS» белгісінің бөлігі ретінде''' Студенттік жылдары ол DDRECORDS студиясында әндер жазып, жаздырды. 2016 жылы ол Данияр Рахметжанов басқаратын DD-RECORDS командасының ресми резиденті болды. DDRECORDS құрамында Алина Герц, Женис, Әділ, Мико және Марина сияқты әртістер де бар. == Жеке өмірі == 2023 жылдың 21 қаңтарынан бастап ол қазақстандық әнші Ерке Есмаханға үйленген. == Марапаттар == * 2018 EMA "Muzzone" -RaiM, Артур Жыл дебюті Қараңғы 2018 * 2018 EMA «Muzzone» * RaiM, Артур —Интернет таңдауы * 2018 Ұлттық музыкалық марапаттар * RaiM, Артур, Женис «90-жылдардағы диско» * Ұлттық музыкалық марапаттар RaiM, Артур және BN "Үздік" * 2019 Nur-Sultan Music Awards (RaiM, Artur) * 2019 Qazaq music awards «Uzdik En» RaiM, Артур - Сәукеле * 2019 Ұлттық музыкалық марапаттар * RaiM, Артур, Әділ - "Simpa" * 2020 EMA Жыл хиті RaiM, Артур "Latte" == Дискография == '''Студиялық альбомдар''' * 2017 «Қара бала (шығарылмаған)» * 2018 О2 * 2019 «ЖАЛҒАН» * 2021 «4-дөңгелек» * 2022 «Ең көп сатылатын кітап» * 2024 Джет == Клиптер == * RaiM & Artur - Ең биік (режиссері: Азамат Дулатов). Raim & Artur дуэтінің «Ең биік» әні Нұртас Адамбайдың «2017 Мен күйеу жігітпін» фильмінің саундтрегіне енгізілді. Ол екі күнде бір миллион қаралым жинады. Бейнебаян YouTube-та 11 миллионнан астам қаралым жинап, ең көп қаралған орыс тіліндегі музыкалық бейнебаяндардың ондығына кіреді (2018 жылдың 7 наурызындағы жағдай бойынша). * RaiM & Arthur feat. Б.Н. Үздік (режиссері: Шыңғысхан Тәжікеев) 2018 * RaiM & Artur - Сәукеле (режиссері: Шыңғысхан Тәжікеев) 2019 * RaiM & Артур & Әділ Симпа (Аян Сатмағанбет) 2019 Бейнебаян YouTube-та 120 миллионнан астам қаралым жинап, ең көп қаралған орыс тіліндегі музыкалық бейнебаяндардың ондығына кіреді (23 cəyip 2019 жыл). * RaiM - Шам (режиссері: Айтөре Жолдасқали) 2019 ж * RaiM & Artur - Ana (режиссері: Айтөре Жолдасқали) 2019 * RaiM & Artur-Latte (режиссері: Данияр Рахметжанов) 2020 ж. * RaiM - Cher (Режиссері: Азамат Балахметов) 2020 ж. * RaiM - Жаңа альбом 4-дөңгелек (реж. Ерни Зиядинов) 2021 ж. * RaiM & Adil - көз қорқақ, қол батыр (реж.: Данияр Амангелдиев) 2021. == Дереккөздер == <references /> pcn9hcq4l21ffd7wn2q5j10tv2v4ryw 4 780876 3634767 3634288 2026-07-25T15:00:18Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3634767 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-07-24'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1410" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 410] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="551" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 551] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="387" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 387] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Астана]] | data-sort-value="122" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 122] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="102" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 102] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 99] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="97" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 97] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="93" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 93] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 90] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 86] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="80" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 80] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="76" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 76] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Юсуф сүресі]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 75] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 72] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 70] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 70] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="69" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 69] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 66] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 54] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 54] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 54] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 53] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Мұғалжар ауданы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 51] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Құрылтай сайлауы (2026)]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 51] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 51] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 50] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 50] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Мақұлбек Байгелдиев]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 50] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 49] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 49] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 48] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 47] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 47] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 45] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 42] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 41] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 41] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 41] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 41] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 39] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 39] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[КешYOU]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 39] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Наймандар]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 38] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 38] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 38] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Салауат]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 38] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 37] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 37] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 37] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Жаһандану]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 37] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 37] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Асхат Сергеевич Ниязов]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 37] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 36] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Шашыратқы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 35] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 35] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Алматы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 35] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 34] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Нұртас Исабаев]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 34] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 33] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 33] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 33] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 33] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B5%D0%B2 33] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 32] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 32] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 31] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Жуалы ауданы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 31] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Қ]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 31] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 31] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Арғын]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 31] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Дулат]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 31] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 31] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Ресей]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 31] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 31] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 31] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Жалағаш ауданы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 31] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 30] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Айлант]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 30] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 30] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 30] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 30] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Google Карталар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Google_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[:Санат:Оңтүстік Америка өзендері|Санат:Оңтүстік Америка өзендері]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 29] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Отырар жәдігерлерінің тарихы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 29] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Сақтар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Ахметжан Бакримұлы Шардинов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Әл-Кәһф сүресі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 29] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 28] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Болат Оралұлы Ақшолақов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 28] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 28] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 27] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 27] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Вангажи]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%B6%D0%B8 27] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 27] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Ысты]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 27] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 27] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 27] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 27] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қазақстан Ұлттық банкі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 27] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Асхат Ғалымұлы Хасенов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Жеңіс Сейдоллаұлы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Мәртөк ауданы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D1%82%D3%A9%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 26] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 25] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 25] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Дефектология]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 25] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 25] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Таз руы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 25] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 25] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Қытай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 25] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 25] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Райымбек ауданы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 25] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Төлен Әбдік]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 25] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Аргентина]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 24] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Табын]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 24] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 24] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 23] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 23] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[10 шілде]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=10_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 23] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Өскемен]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 23] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Керей хан]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[URL]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=URL 22] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 22] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 22] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Лионель Месси]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 22] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 22] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Нұрсұлтан мешіті]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 22] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Qazaqstan (телеарна)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 22] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Дональд Трамп]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 22] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_1992_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 22] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 22] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Құрылтай]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 21] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Айдын Дүйсенбайқызы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 21] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Scratch]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Scratch 21] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 21] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Forbes]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Forbes 21] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Алшын]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 21] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Отырар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 21] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 20] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Одиссея (фильм, 2026)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%8F_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2026%29 20] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 20] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 20] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Қазақстан халық партиясы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 20] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 20] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 19] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 19] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 19] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 19] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 19] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[:Санат:Ресей қалалары|Санат:Ресей қалалары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 19] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Жұма намаз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 19] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 19] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 19] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 19] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Төле би]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 18] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Кесірткелер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 18] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Төремұрат Тайлыбекұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Өлім]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC 18] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Франция]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Адай]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 18] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Семей]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 18] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Нұрлан Құсайынұлы Рахметов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 18] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Құрлық әскерлерінің әскери институты]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 18] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 18] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Үндістан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Кхмерлер]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80 17] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 17] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Байбақты]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 17] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Жүрек]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 17] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Байтақ (партия)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 17] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Йошихиде Сыга]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D1%85%D0%B8%D0%B4%D0%B5_%D0%A1%D1%8B%D0%B3%D0%B0 16] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Ақмешіт көшесі (Астана)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 16] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Бақтияр]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%80 16] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[4 тамыз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=4_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 16] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 16] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Талассократия]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Испания]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Түркия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Адам ата]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 16] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Ән-Ниса сүресі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Тұрар Рысқұлов ауылы (Түркістан облысы)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%28%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 16] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Оспан батыр]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 16] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Linux]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Linux 16] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 16] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 16] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Дат]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%82 16] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 16] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Шежіре]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 16] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Қаракесек (Әлімұлы)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 16] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Эквадор]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%80 16] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Апатани]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8 16] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 16] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Ақжар ауданы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 16] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 15] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 15] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Қожа]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 15] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 15] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 15] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 15] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Дәстүр (фильм)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 15] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Жаңа жер қорықшасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Сайт]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%82 15] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Құран]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Алғабас (Бәйдібек ауданы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Олжас Абайұлы Бектенов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 15] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Қарақалпақстан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Өлім (діни түсінікте)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96%D0%BC_%28%D0%B4%D1%96%D0%BD%D0%B8_%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%29 15] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 15] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Шымкент]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Жатыр мойны эрозиясы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Мөде қаған]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%B4%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[АҚШ қалалары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Байғыз]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D0%B7 15] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Қазақ тілі мен әдебиеті (журнал)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 15] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Есімдік]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 15] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 15] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Елена Сергеевна Бейсембинова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Сиқым]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 15] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Ислам күнтізбесі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 15] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Льюис моделі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8C%D1%8E%D0%B8%D1%81_%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96 14] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Ерейментау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 14] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[PHP]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=PHP 14] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Қатысушы талқылауы:Kasymov]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasymov 14] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Қатысушы:Касымхан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Ауғанстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 14] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 14] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 14] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Балағат сөз]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 14] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 14] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Ерке Есмахан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Ермұхамед Мәулен]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 14] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 14] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Ұйғырлар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Байұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 14] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Симон Боливар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Жәндіктер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Жапония]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Келінжан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Еуропа]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 14] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Пайғамбарлар қиссалары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 14] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Қарасай батыр]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 14] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 14] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Есім хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Орал]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 14] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Кітап]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 14] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Біржан Қожағұлұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Ыстықкөл]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 13] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Оралды секс]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 13] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Ас беру]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 13] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[:Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер|Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Тораңғы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 13] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Ойыншықтар хикаясы 5]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 13] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Балқаш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 13] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 13] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Албан руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Сона]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 13] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Елгезек Әзбергенов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Жасуша]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 13] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Жұмсақденелілер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Тарақты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Ботбай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Медеу Сәрсеке]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%A1%D3%99%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5 13] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Рақымжан Қошқарбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Мастурбация]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Жусан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Варакляны]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Жапония қалаларының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Мұзтау]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D1%82%D0%B0%D1%83 13] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Іле]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5 13] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 13] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Моңғолия]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Кек алушылар: Финал]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB 13] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Жюль Верн]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8E%D0%BB%D1%8C_%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%BD 13] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 13] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Respublica]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Respublica 13] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Сұлтанахмет мешіті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 13] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 13] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Маңғытай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 13] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Әл-Кәусәр сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 13] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Уикипедия:Авторлық құқықтар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Аягүл Төреқызы Миразова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[:Сурет:A herd of horses on Kosha Mountain 003.JPG|Сурет:A herd of horses on Kosha Mountain 003.JPG]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AA_herd_of_horses_on_Kosha_Mountain_003.JPG 13] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Сүйінші]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96 13] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 13] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 12] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Шекті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Суан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Қатысушы талқылауы:Renamed user FG1H1587g55hL45Jt72087FDNkLi]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_FG1H1587g55hL45Jt72087FDNkLi 12] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Арыстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Түркия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Солтүстік Мұзды мұхит]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 12] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Фүзули]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D2%AF%D0%B7%D1%83%D0%BB%D0%B8 12] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Германия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Бастың ауыруы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 12] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Сауд Арабиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Еуразия ұлттық университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Конъюнктивит]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 12] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 12] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Аборт]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 12] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Солтүстік Ақтау артезиан бассейні]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D1%96 12] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Қымыз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 12] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Жаныс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 12] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 12] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Сүндет той]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%BE%D0%B9 12] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Османлы сұлтандарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Салтанат (күй)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 12] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 12] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[:Санат:Азия елдері|Санат:Азия елдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Бекболат Қазыбекұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[:Санат:Үлгілер:Аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгілер:Аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%3A%D0%90%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Үй тапсырмасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 12] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Көлсай көлдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 12] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Бағаналы (ру)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 12] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Софы Қалыбекұлы Сматаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Шерзат Болаттың өлімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Қатысушы:EPIC]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AEPIC 12] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Мумбаи]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B8 12] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Айнабұлақ ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 12] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Толағай (аңыз)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%29 12] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[IC 544]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 12] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 12] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Табақ тарту]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 12] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 12] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Есекжем]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 11] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Майкл Джексон]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 11] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Жәнібек Әлімханұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Атығай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Ағылшын тілі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Павлодар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Заңғар Бейсембинов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Әлмерек абыз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 11] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Өтте тас байлану]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 11] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Темірқазық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Су электр станциясы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 11] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Борсық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D1%81%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Лотос]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%81 11] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Шалқар (көл, Батыс Қазақстан облысы)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%2C_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 11] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Қараман ата жер асты мешіті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Есім]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC 11] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Рамазан Өмірәліұлы Стамғазиев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Қарашаш Ана кесенесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%88_%D0%90%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Жиі қойылатын сұрақтар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%81%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Бүйі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 11] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Ұшықтау]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 11] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Ұйғыр ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Жаңбыр]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D1%8B%D1%80 11] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Кеген ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Мең, Қал]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D2%A3%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%BB 11] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Тәжікстан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Жаппас]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 11] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Тұрсын Әбуов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%83%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Одиссей]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9 11] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Азия]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Ұлыбритания премьер-министрі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Шыбын]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 11] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 11] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 11] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Аргентина Ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 11] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[:Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері|Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Төркіндеу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%83 11] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 11] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[:Санат:Қызылорда облысы аудандары|Санат:Қызылорда облысы аудандары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Чкалов ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Жағалбайлы (ру)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 11] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Адыраспан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[:Санат:Аяқталмаған мақалалар|Санат:Аяқталмаған мақалалар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Бауыр (орган)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%29 11] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Blogger]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Blogger 11] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Жау тылындағы бала]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 11] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Қазақ терминографиясының тарихындағы Алаш кезеңі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96 11] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Бейсенбі Дөненбайұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%96_%D0%94%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Шакира]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B0 11] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Марат Әбдіұлы Омаров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Мәтін]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%82%D1%96%D0%BD 11] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Қалқаман (метро бекеті)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 11] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 11] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Әйелдердің қоғамдағы орны]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Саясат Нұрбек]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 11] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Науаи атындағы көше (Алматы)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 11] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Мұхит]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 11] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Бұршақ (жауын-шашын)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B6%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD-%D1%88%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BD%29 11] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Бек Тоғысбаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 11] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Дәуіт]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82 11] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[19]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=19 11] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Уикипедия:Жиі қойылатын сұрақтар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B8%D1%96_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%81%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Сөздік]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 11] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Рахман қайнары (шипажай)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 10] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Кондиционер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 10] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 10] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Бухгалтерлік есеп]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%85%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BF 10] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 10] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Алатау (қала)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 10] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[26]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=26 10] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[12 шілде]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=12_%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5 10] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Барыс (жануар)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 10] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Қырмызы (ақын)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%BC%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%29 10] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Қазақ ұлттық ырымдары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Мальдив Республикасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B8%D0%B2_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Домбыра]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 10] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Геморрой]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%BE%D0%B9 10] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Уақ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 10] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Қадырғали Жалайыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 10] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Италия өзендері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Уикимедиа қоры]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Слот]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D1%82 10] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Ангола]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B0 10] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Қарахан кесенесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Борис Төкенұлы Керімбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Юрий Алексеевич Гагарин]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 10] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[:Сурет:Sura18.pdf|Сурет:Sura18.pdf]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASura18.pdf 10] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Ескендір Зұлқарнайын]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Түркі тілдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Ащы ермен]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%89%D1%8B_%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Ламин Ямаль]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 10] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Әл-Қалам сүресі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 10] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Көтен Тәуіп Байғотанұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Қазаэронавигация]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Ұйқы безі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 10] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Иткөйлек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%82%D0%BA%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Автомобиль маркаларының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Барақ хан (Орта жүз)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 10] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Сексеуіл]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 10] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[12]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=12 10] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Шылау]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 10] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Түркілер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Шығай хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 10] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Бөгенбай батыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Шәкәрім университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Жылан балықтар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Қазақстан банктерінің тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Әуе Қорғаныс Күштері Әскери Институты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%98%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Мейрам]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC 10] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Күн күнтізбесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Беріш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 10] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Петропавл]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%BB 10] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Дулат Бабатайұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Арал теңізі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 10] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Архимед]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4 10] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Вольтер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Уикипедия:Шағын өңдеме]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A8%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B5 10] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Уикипедия:Администраторларды сайлау]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 10] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 10] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Рентген]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B3%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[:Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар|Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Көсем сұлтан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Қайтадан (фильм, 2025)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 10] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[27]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=27 10] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 10] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Қанжығалы руы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 10] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Көк тарландары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Барақ хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Өкініш фильмі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[:Санат:Уикипедия:Қызметтік|Санат:Уикипедия:Қызметтік]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA 10] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Қазақ жүздері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[География]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Портал:Африка/Африка елдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Байғанин ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Шымыр]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 10] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Отқа май құю]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 10] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Әзілхан Нұршайықов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Желшешек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Минет]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 9] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Балқадиша әні]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 9] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Сунақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Алдашбай ахун ауылы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%85%D1%83%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Джуд Беллингем]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D1%83%D0%B4_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BC 9] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Нарынқол]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%BB 9] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Мың бала (олимпиада)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%28%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%29 9] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Қиық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Уикипедия талқылауы:AutoWikiBrowser/CheckPage]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AAutoWikiBrowser%2FCheckPage 9] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Ауа райы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 9] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Біз (құрал)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%B7_%28%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%29 9] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 9] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Меркурий (ғаламшар)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B9_%28%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%80%29 9] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Қуандық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Дайындама]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Заттыбек Көпбосынұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[ҚазМұнайГаз]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%93%D0%B0%D0%B7 9] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[JavaScript]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=JavaScript 9] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Арқалық (қала)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 9] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Бейсенбі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%96 9] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Қазақстанның аты ауыстырылған қалаларының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Көкбауыр]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 9] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Аңсаған Скендерұлы Балтабеков]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Мұңал батыр Келімбердіұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Ақбөкен]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 9] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Шығыс Қазақстан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Керейіт]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82 9] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Қарбыз]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 9] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Бармақ Мұхаммедқалиұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Жантақ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D2%9B 9] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары|Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Социалистік еңбек ері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Үрімжі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B6%D1%96 9] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[2026 жыл]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 9] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[16 қаңтар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=16_%D2%9B%D0%B0%D2%A3%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Сауд Арабиясы қалаларының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Негізгі сөздік қор]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 9] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 9] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Тама]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 9] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Шағатай тілі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 9] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Ирандағы соғыс (2026)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 9] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Сөз табы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Сүре]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 9] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[5]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=5 9] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Қатаған]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Қазақ (этноним)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Қапшағай су қоймасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Жетісу]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 9] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Бөкенбай Қараұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Азан шақырып ат қою]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 9] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Жетімдер руы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 9] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[15]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=15 9] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Джон Грин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Шилі (Жангелді ауданы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Қоқан хандығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Әл-Ихлас сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Көз тию]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B8%D1%8E 9] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[:Санат:Навигациялық үлгілер:Германия өзендері|Санат:Навигациялық үлгілер:Германия өзендері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9D%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%3A%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Асыл тастар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Қазақстан өзбектерінің әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Тәуелсіздік]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 9] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%84_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B8 9] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Есенғали Әбдіжаппарұлы Раушанов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Ғабдол Сланов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB_%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Тұрысбек Маманұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[23]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=23 9] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Тәжікстан қалаларының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Мұхаммед Шайбани]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8 9] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Александр Иванович Сахи Романов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B8_%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Израиль]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B7%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D1%8C 9] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Ұ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0 9] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Иран]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Қатысушы:JigildikBot]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3AJigildikBot 9] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Қазақ билері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Қарабура]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 9] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Ошақты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 9] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[ACE (Ninety One)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ACE_%28Ninety_One%29 9] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Арыс]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81 9] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Солтүстік Арал теңізі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 9] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Ырғызбай ата кесенесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Нұрсұлтан Нұрланұлы Шоқанов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 9] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Нұрмұхаммед Жақып]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF 9] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Жаратылыстану ғылымдары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Түрікменстан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Абылай хан алаңы (Бурабай)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%28%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%29 9] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Сүйінбай Аронұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Мақаш әкім]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%88_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC 9] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Шиелі ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Испания қалаларының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 9] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Марфуға Ғалиқызы Айтхожа]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%84%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B6%D0%B0 9] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[:Санат:Алфавит бойынша әндер|Санат:Алфавит бойынша әндер]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Заң (құқықта)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%28%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%29 9] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[OLX]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=OLX 9] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D1%8B%D2%93%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Қандөз]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D3%A9%D0%B7 9] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Одиссея]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%8F 9] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Әбу Хамид әл-Ғазали]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8 9] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Мысық]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 9] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Үстеу]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 9] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 9] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Есік көрсету]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D1%81%D0%B5%D1%82%D1%83 9] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Тетис мұхиты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Ет (тағам)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82_%28%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%29 9] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Жетісай ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Құйрық-бауыр (салт)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B-%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%29 9] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Жезқазған]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[21]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=21 9] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Есентемір]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 9] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Алаша (ру)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 9] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Үржар ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Іш өту]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 9] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Майқы би]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B8 9] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Карта ойыны]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[:Сурет:Page Frame Features on desktop.png|Сурет:Page Frame Features on desktop.png]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APage_Frame_Features_on_desktop.png 9] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Троя соғысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%80%D0%BE%D1%8F_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Қайыңды (көл)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 9] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 9] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Зат есім]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 9] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[ВАЗ-2109]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%90%D0%97-2109 9] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[:Санат:Қазақстан журналдары|Санат:Қазақстан журналдары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Зейнеп Ахметова]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 9] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} b6iqmehwacdn6jmvaemviv9x7pft614 0 782468 3635008 3630841 2026-07-26T06:11:38Z TheNomadEditor 120280 /* Дереккөздер */ 3635008 wikitext text/x-wiki {{Коммерциялық емес ұйым|атауы=Шекарасыз дәрігерлер|шынайы атауы={{lang-fr|Médecins sans frontières}}|түрі=Медициналық гуманитарлық ұйым|құрылған=[[1971 жыл]] [[22 желтоқсан]]|орналасуы={{SUI}}, [[Женева]], Руе де Лаусанне 78, 1202|lat_dir=N|lat_deg=46.2164|lon_dir=E|lon_deg=6.1478|CoordScale=2000|айналым=2,36 млрд € (2024)|қызметкерлер саны=67 000|басты тұлғалары=Джавид Абдельмонейм|құрылтайшылары=Бернард Кушнер, Жак Берес, Филипп Бернье, Раймонд Борел, Марсель Делкур, Ксавье Эммануэлли, Владан Радоман және Макс Рекамье}} '''Шекарасыз дәрігерлер''' ({{lang-fr|Médecins sans frontières}}, ''MSF; ШД'') — әлемнің 70-тен астам елінде әскери қақтығыстар, ашаршылық, індеттер, мәжбүрлі көші-қон және табиғи апаттар нәтижесінде зардап шеккен адамдарға шұғыл медициналық көмек көрсететін халықаралық тәуелсіз коммерциялық емес медициналық гуманитарлық ұйым.<ref>{{cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/kmfk/press/news/details/629362|title=ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ДӘРІГЕР КҮНІ ҚҰТТЫ БОЛСЫН!|author=|date=2023-10-02|website=|publisher=gov.kz|accessdate=2026-06-12|lang=kk}}</ref> == Тарихы == === Биафра 1967—1970 жылдарда === [[Сурет:Starved girl.jpg|нобай|224x224 нүкте|Нигерия азаматтық соғысы кезіндегі [[квашиоркор]]ға шалдыққан бала]] 1967—1970 жылдардағы Нигерия азаматтық соғысы кезінде Нигерия әскерилері елдің жаңадан тәуелсіздік алған оңтүстік-шығыс аймағы — Биафраның айналасында блокада құрды. Бұл уақытта Франция Биафраны қолдаған санаулы ірі елдердің бірі болды (Ұлыбритания, КСРО және АҚШ Нигерия үкіметінің жағында болды), блокада ішіндегі жағдай әлемге беймәлім еді. Бірқатар француз дәрігерлері қоршаудағы Биафрадағы ауруханалар мен тамақтандыру орталықтарында жұмыс істеу үшін Француз [[Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай халықаралық қозғалысы|Қызыл Крестінде]] ерікті болды. Ұйымның негізін қалаушылардың бірі Бернар Кушнер болды,<ref>{{Cite web |title=Dr. Bernard Kouchner and MSF: A Clarification {{!}} Doctors Without Borders - USA |url=https://www.doctorswithoutborders.org/latest/dr-bernard-kouchner-and-msf-clarification |accessdate=2026-05-12 |website=www.doctorswithoutborders.org |language=en}}</ref> кейіннен француз саясатында мансабы өрлеп,<ref>{{Cite web |title=U.S.-Europe Relations: An Address by Bernard Kouchner |url=https://www.brookings.edu/events/u-s-europe-relations-an-address-by-bernard-kouchner-foreign-minister-of-france/ |accessdate=2026-05-12 |website=Brookings |language=en}}</ref> 2007–2010 жылдары өзі атқарған Сыртқы және Еуропалық істер министрі лауазымына дейін көтерілді. Елге кіргеннен кейін еріктілер, Биафраның медицина қызметкерлері мен ауруханаларынан бөлек, Нигерия Қарулы Күштерінің шабуылдарына ұшырады және блокадалық күштердің бейбіт тұрғындарды өлтіріп, аштан қатырып жатқанына куә болды. Дәрігерлер Нигерия үкіметі мен Қызыл Крестті олардың сырт көзге сыбайлас сияқты көрінген әрекеттері үшін жария түрде сынға алды. Бұл дәрігерлер саяси/діни шекараларға мән бермейтін және аман қалғандардың әл-ауқатына басымдық беретін жаңа көмек ұйымы қажет деген қорытындыға келді. Нигериядан бөлек, ШД Африканың бірнеше елінде, соның ішінде Бенин, Замбия, Уганда, Кения, Оңтүстік Африка, Руанда, Судан, Сьерра-Леоне және басқаларында бар. === 1971 жылғы құрылым === Төтенше медициналық және хирургиялық араласу тобы 1971 жылы Биафрада жұмыс істеген француз дәрігерлерімен көмек көрсету және аман қалғандардың құқықтары маңызды екенін атап көрсету мақсатында құрылды. Француздық ''TONUS'' медициналық журналының редакторы Раймонд Борель Шығыс Пәкістанда кем дегенде 625 000 адамның өмірін қиған 1970 жылғы Бхола циклына жауап ретінде «Француз медициналық көмегі» деп аталатын топты құрған болатын. Борель табиғи апаттардан аман қалғандарға көмек көрсету үшін дәрігерлерді жинауды көздеді. 1971 жылғы 22 желтоқсанда әріптестердің осы екі тобы бірлесіп, Шекарасыз дәрігерлер ұйымын құрды. ШД алғашқы миссиясы Никарагуаның астанасы [[Манагуа]] қаласына бағытталды, онда 1972 жылғы жер сілкінісі қаланың көп бөлігін қиратып, 10 000-нан 30 000-ға дейін адамның өмірін қиған болатын.<ref>Bortolotti, above, puts the death toll at 10,000. An estimate of 15,000 to 30,000, warning of an inevitable dysentery epidemic, comes from: {{Cite journal|author=Camilo, V|year=1974|title=The Earthquake in Managua|journal=The Lancet|volume=303|issue=7845|pages=25–26|doi=10.1016/s0140-6736(74)93014-1|pmid=4129001}}</ref> Бүгінде төтенше жағдайларға жедел әрекет етуімен танымал бұл ұйым Қызыл Крест көмек көрсету миссиясын бастағаннан кейін үш күн өткен соң жетті. 1974 жылғы 18 және 19 қыркүйекте Фифи дауылы Гондураста жойқын су тасқынын тудырып, мыңдаған адамның өмірін қиды, осыдан кейін ШД өзінің алғашқы ұзақ мерзімді медициналық көмек миссиясын құрды.<ref>{{cite web |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/70 |title=Chronologies: Années 70 |language=fr |work=MSF-France |accessdate=10 January 2006 |archivedate=11 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211190505/http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/70 |url-status=dead }}</ref> 1975 және 1979 жылдар аралығында, Оңтүстік Вьетнам Солтүстік Вьетнамнан жеңілгеннен кейін, миллиондаған камбоджалықтар [[қызыл кхмерлер]]ден қашу үшін Таиландқа қоныс аударды.<ref name="Dromi_2020">{{cite book|last1=Dromi|first1=Shai M.|url=https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo46479924.html|title=Above the Fray: The Red Cross and the Making of the Humanitarian NGO Sector|date=2020|publisher=Univ. of Chicago Press|isbn=978-0-226-68010-1|location=Chicago|page=126}}</ref> Бұған жауап ретінде ШД Таиландта өзінің босқындар лагеріне арналған алғашқы миссияларын ұйымдастырды. 1989 жылы Вьетнам әскері Камбоджадан шығарылған кезде, ШД жаппай қырғыннан аман қалғандарға көмектесу және елдің денсаулық сақтау жүйесін қайта қалпына келтіру үшін ұзақ мерзімді көмек миссияларын бастады.<ref>{{cite web |work=msf.org |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6EAC-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |title=Cambodia's second chance |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035654/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6EAC-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |archivedate=2 December 2008 |accessdate=10 January 2006 }}</ref> Оңтүстік-Шығыс Азиядағы соғыстан зардап шеккендерге көмектесу үшін Таиландқа жіберілген бұл миссияларды оның алғашқы әскери миссиясы деп санауға болғанымен, ШД өзінің нағыз соғыс аймағындағы алғашқы миссиясын 1976 жылы өткізді деп есептейді. ШД Ливандағы азаматтық соғыс кезінде осы елдің түрлі қалаларындағы ауруханаларда ота жасауға көмектесіп, тоғыз жыл (1976–1984) бойы еңбек етті, осылайша өзінің бейтараптығымен және оқ астында жұмыс істеуге дайындығымен танымал болды. Соғыс бойы ШД христиан және мұсылман сарбаздарына бірдей көмек көрсетіп, дәл солардың ішінде сол сәтте медициналық көмекке ең көп зәру болған топқа жәрдем берді. 1984 жылы Ливандағы жағдай одан әрі ушығып, гуманитарлық топтардың қауіпсіздігі барынша азайған кезде, ШД өз еріктілерін кері қайтарып алды. ==== Бастапқы негізін қалаушылар ==== Жак Берес, Филипп Берниер, Раймонд Борел, Жан Каброл, Марсель Делкурт, Ксавье Эммануэлли, Паскаль Греллети Босвиль, Жерард Иллиуз, Бернард Кушнер, Жерард Пигеон, Владан Радоман, Макс Рекамье, Луи Шиттли === 1970 жылдары === Клод Малюре 1977 жылы Шекарасыз дәрігерлер ұйымының жаңа президенті болып сайланды, осыдан кейін көп ұзамай ұйымның болашағына қатысты пікірталастар басталды.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=MSF's principles and identity – The challenges ahead |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?objectid=F75AB4F5-E018-0C72-093A3A517D56EB33&component=toolkit.article&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035852/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?objectid=F75AB4F5-E018-0C72-093A3A517D56EB33&component=toolkit.article&method=full_html |archive-date=2 December 2008 |access-date=10 January 2006 }}</ref> Атап айтқанда, үнсіз қалудың орнына өзің көрген зардаптар мен азаптар туралы ашық айтуды білдіретін куәлік ету тұжырымдамасына Малюре мен оның жақтастары қарсы шықты немесе оның маңызын төмендетуге тырысты. Малюре ШД өздері жұмыс істеп жатқан елдердің үкіметтерін сынаудан аулақ болуы керек деп есептеді, Кушнер елдегі халықтың тартқан зардабын құжаттап, оны жариялауды мәселені шешудің ең тиімді жолы деп білді. 1975 жылдан бастап төрт жыл бойы Оңтүстік Вьетнам мен оған көршілес елдерден босқындар жаяу және қайықтармен ағылғаннан кейін, 1979 жылы француз зиялылары Le Monde газетінде босқындарға медициналық көмек көрсетуге бағытталған «Вьетнамға арналған қайық» атты жобаға үндеу тастады. Бұл жоба ШД мүшелерінің көпшілігі тарапынан қолдау таппаса да, кейбір өкілдері, соның ішінде кейіннен министр болған Бернар Кушнер, Жарық аралы деп аталатын кемені жалдап, дәрігерлермен, журналистермен және фотографтармен бірге [[Оңтүстік Қытай теңізі]]не жүзіп барып, қайықтағы адамдарға медициналық көмек көрсетті. Осы игі істі қолға алған бөлініп шыққан ұйым — Әлем дәрігерлері — кейіннен гуманитарлық араласуды міндет ретінде, әсіресе Франция сияқты Батыс елдерінің міндеті ретінде қарастыру идеясын дамытты.<ref>Richard Seymour, ''The Liberal Defense of Murder'' (London 2008), p. 174.</ref> 2007 жылы ШД өз мәлімдемесінде 30 жылға жуық уақыт бойы ұйым мен Кушнер арасында гуманитарлық мақсатта араласу құқығы және қарулы күштерді қолдану сияқты мәселелерде ашық келіспеушіліктер болғанын нақтылады. Кушнер соңғы нұсқаны қолдайды, ШД барлық саяси, экономикалық және діни биліктен тәуелсіз, бейтарап гуманитарлық іс-қимылды жақтайды.<ref>{{cite web |url=http://www.doctorswithoutborders.org/press/release.cfm?id=2053 |title=Dr. Bernard Kouchner and MSF: A Clarification, 22 May 2007 |publisher=Doctorswithoutborders.org |accessdate=3 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927220144/http://www.doctorswithoutborders.org/press/release.cfm?id=2053 |archivedate=27 September 2011 }}</ref> === 1980 жылдары === 1982 жылы Малюре мен Рони Брауман қайырымдылық жарналарын тиімдірек жинау үшін пошта арқылы қаражат жинау жүйесін енгізіп, ШД-нің қаржылық тәуелсіздігін арттырды. 1980 жылдары ШД-Франциядан (1971) бөлек басқа да жедел әрекет етуші бөлімдердің құрылуы байқалды: ШД-Бельгия (1980), ШД-Швейцария (1981), ШД-Голландия (1984) және ШД-Испания (1986). ШД-Люксембург 1986 жылы құрылған алғашқы қосымша қолдау көрсету бөлімі болды. 1990 жылдардың басында қолдау көрсету бөлімдерінің басым көпшілігі ашылды: ШД-Грекия (1990), ШД-АҚШ (1990), ШД-Канада (1991), ШД-Жапония (1992), ШД-Ұлыбритания (1993), ШД-Италия (1993), ШД-Аустралия (1994), тағыда Германия, Аустрия, Дания, Швеция, Норвегия және Гонконг бөлімдері ашылды (ШД-Әмірліктер кейінірек құрылды). Малюре мен Брауман ШД-ні кәсібилендіруде маңызды рөл атқарды. 1979 жылғы желтоқсанда [[Ауған соғысы (1979–1989)|Кеңес әскері Ауғанстанға басып кіргеннен]] кейін, [[муджахидтер]]ге медициналық көмек көрсету үшін дереу далалық миссиялар ұйымдастырылды, 1980 жылғы ақпанда ШД қызыл кхмерлерді көпшілік алдында ашық айыптады. 1983–1985 жылдары Эфиопиядағы ашаршылық кезінде ШД 1984 жылы бұл елде тамақтандыру бағдарламаларын құрды, бірақ халықаралық көмекті теріс пайдалану мен мәжбүрлі түрде қоныс аудару фактілерін әшкерелегеннен кейін, 1985 жылы елден қуылды. ШД-нің Эфиопия үкіметін ашық сынауы басқа үкіметтік емес ұйымдардың (ҮЕҰ) оларды өздері жариялаған бейтараптық ұстанымынан бас тартты деп айыптауына әкелді және Францияда гуманитарлық этика төңірегіндегі бірқатар пікірталастардың туындауына түрткі болды.<ref>{{cite conference |date=March 2009 |conference=49th Annual Meeting of the [[International Studies Association]] (ISA): Bridging Multiple Divides, EUA |location=San Francisco |last1=Kennedy |first1=Denis |title=Humanitarian NGOs and the Norm of Neutrality: A Community Approach}}</ref><ref>{{cite journal |last=Davey |first=Eleanor |title=Famine, aid, and ideology: the political activism of Médecins Sans Frontières in the 1980s |journal=French Historical Studies |year=2011 |volume=34 |issue=3 |pages=529–58 |doi=10.1215/00161071-1259157}}</ref> Бұл топ 1986 жылғы 10 қазанда Сальвадордың астанасы [[Сан-Сальвадор]] қаласында болған жер сілкінісінен кейін жергілікті халықты таза [[ауыз су]]мен қамтамасыз ету үшін су тазарту жабдықтарын орнатты.<ref name="frchrono80">{{cite web |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/80 |title=Chronologie: Années 80 |language=fr |work=MSF-France |accessdate=10 January 2006 |archivedate=1 July 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701233122/http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/80 |url-status=dead }}</ref> === 1990 жылдары === 1990 жылы ШД Либериядағы азаматтық соғыстан зардап шеккен бейбіт тұрғындар мен босқындарға көмек көрсету үшін бұл елге алғаш рет барды.<ref>{{cite web |work=medecinssansfrontieres.com |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/association/annees90courte |title=Chronologie: Années 90 |language=fr |accessdate=11 January 2006 |archivedate=17 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081017165443/http://www.medecinssansfrontieres.com/association/annees90courte |url-status=dead }}</ref> 1990 жылдар бойғы толассыз ұрыстар мен Екінші Либерия азаматтық соғысы ШД еріктілерін тамақтандырумен, алғашқы медициналық көмекпен және жаппай вакцинациялаумен белсенді түрде қамтамасыз етуге, әсіресе [[Монровия]]дағы ауруханалар мен тамақтандыру нүктелеріне жасалған шабуылдарға ашық қарсы шығуға мәжбүр етті.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=Liberia: War ends, but the crisis continues |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=56A60D4D-F779-4B42-B3AB662CA10C85FF&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930020457/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=56A60D4D-F779-4B42-B3AB662CA10C85FF&method=full_html |archivedate=30 September 2007 |accessdate=11 January 2006 }}</ref> 1991 жылы қатыгездіктердің дәлелдері жиналып жатқан Анфаль науқанынан аман қалған [[Күрдтер|күрд]] босқындарына көмек көрсету үшін далалық миссиялар ұйымдастырылды.<ref>{{cite journal |author=Choo V |year=1993 |title=Forensic evidence of Iraqi atrocities against Kurds |journal=The Lancet |volume=341 |issue=8840 |pages=299–300 |doi=10.1016/0140-6736(93)92641-6|s2cid=54356564 }}</ref> 1991 жылы Сомалиде азаматтық соғыс басталды, оның барысында ШД 1992 жылы БҰҰ-ның бітімгершілік миссиясымен қатар өз далалық миссияларын құрды. БҰҰ 1993 жылға қарай өз операцияларын тоқтатқанына қарамастан, ШД өкілдері бейбіт тұрғындарға арналған емханалар мен ауруханалардың жұмысын жүргізе отырып, көмек көрсету жұмыстарын жалғастыра берді.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=Somalia – Saving lives in an abandoned land |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=DE35A225-E018-0C72-0982B97BDC25E821&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035756/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=DE35A225-E018-0C72-0982B97BDC25E821&method=full_html |archivedate=2 December 2008 |accessdate=11 January 2006 }}</ref> ШД Босния соғысы басталғаннан кейін бір жыл өткен соң, 1993 жылы БҰҰ керуенінің құрамында Сребреницада (Босния және Герцеговина) алғаш рет жұмысын бастады. Қаланы Босния сербтерінің әскері қоршауға алған еді және шамамен 60 000 [[босниялықтар]] тұратын бұл аймақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Қорғаныс күштері күзететін анклавқа айналды. ШД қоршауда қалған бейбіт тұрғындарға медициналық көмек көрсететін жалғыз ұйым болды, сондықтан елден қуылып кетуден қорқып, геноцидті ашық айыптамады (дегенмен, басқа ұйымдардың кіру мүмкіндігінің шектелгенін айыптады). 1995 жылы Босния сербтерінің әскері қаланы басып алған кезде, ШД бұл аймақтан кетуге мәжбүр болды. 40 000 [[босниялықтар]] бейбіт тұрғыны депортацияланды, шамамен 7 000-ы жаппай өлім жазасына атылды.<ref>{{cite web |year=2000 |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6F1E-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |title=Srebrenica five years on |work=MSF |accessdate=11 January 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035659/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6F1E-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |archivedate=2 December 2008 }}</ref> ====== Руандадағы геноцид ====== 1994 жылғы сәуірде Руандадағы геноцид басталған кезде, осы елде жұмыс істеп жатқан кейбір ШД өкілдері өз қауіпсіздігі үшін Халықаралық Қызыл Крест Комитетінің (ХҚКК) медициналық тобының құрамына қосылды. Екі топ та геноцидтің негізгі кезеңі бойы Руанданың астанасы [[Кигали]]дегі барлық басты ауруханалардың жұмыс істеп тұруын қамтамасыз ете алды. 1995 жылы ШД басқа да бірнеше көмек ұйымдарымен бірге елден кетуге мәжбүр болды, дегенмен көптеген ШД және ХҚКК еріктілері бейтараптықты барынша маңызды деп санайтын ХҚКК-нің іс-қимыл ережелеріне сәйкес бірлесіп жұмыс істеді. Бұл оқиғалар ұйым ішінде гуманитарлық қызметкерлердің бейтараптығы мен олардың көрген азаптарға куәлік ету рөлі арасындағы тепе-теңдікті сақтау тұжырымдамасы төңірегінде үлкен пікірталас тудырды. Руандадағы миссияның нәтижесінде ШД-нің бейтараптыққа қатысты ұстанымы ХҚКК ұстанымына айтарлықтай жақындады, бұл ұйымның құрылу тарихын ескерсек, өте ерекше бетбұрыс еді.<ref>{{cite journal |last1=Forsythe |first1=David P. |title=International Humanitarianism in the Contemporary World: Forms and Issues |journal=Human Rights & Human Welfare |date=January 2005 |volume=5 |issue=1 |at=Article 57 |url=https://digitalcommons.du.edu/hrhw/vol5/iss1/57|archivedate=12 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220312222943/https://digitalcommons.du.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1143&context=hrhw |publisher=Josef Korbel School of International Studies |doi=10.56902/HRHW.2005.5.1.57 |doi-access=free }}</ref> [[Сурет:Mihanda camp.jpg|нобай|1996 жылғы Заирдегі Миханда босқындар лагерінің әуеден түсірілген суреті. Суретте Митумба тауларында орнатылған 500-ден астам шатыр бейнеленген.|202x202 нүкте]] ХҚКК Руандада өз жергілікті қызметкерлерінің 56-сынан, ШД жүзге жуығынан айырылды. Өз тобын елден эвакуациялауды жөн көрген ШД-Франция (жергілікті қызметкерлер қалуға мәжбүр болды) бұл кісі өлтірушілікті айыптап, геноцидті тоқтату үшін француз әскери күштерінің араласуын талап етті. ШД-Франция БАҚ-қа Дәрігерлердің көмегімен геноцидті тоқтату мүмкін емес деген ұранды енгізді, содан кейін бір айға жетпейтін уақыт ішінде даулы Туркуаз операциясы басталды.<ref name="hih"/> Бұл әскери араласу тікелей немесе жанама түрде жүз мыңдаған руандалық босқындардың Заир мен Танзанияға қарай ағылуына әкелді (бұл оқиға Ұлы көлдер аймағындағы босқындар дағдарысы деген атпен белгілі), соның салдарынан тырысқақ індеті тарап, аштық пен бейбіт тұрғындардың үлкен топтары арасында жаппай қырғындар орын алды. ШД-Франция бұл аймаққа қайта оралып, Гомадағы босқындарға медициналық көмек көрсетті.<ref>{{cite web |title=One cannot stop a genocide with doctors |language=fr |url=http://www.msf.fr/site/actu.nsf/actus/msfen1994 |archivedate=10 December 2006 |work=MSF-France |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061210082737/http://www.msf.fr/site/actu.nsf/actus/msfen1994 |accessdate=7 January 2006 }}</ref> Геноцид кезінде ШД, ХҚКК және басқа да көмек көрсету топтарының медициналық қызметтері арасындағы бәсекелестік бұрын-соңды болмаған ең жоғары деңгейге жетті, алайда Руандадағы жағдай гуманитарлық ұйымдардың көмек миссияларына деген көзқарасын түбегейлі өзгертті.<ref>{{cite web |last=Forsythe |first=David P. |year=1996 |title=The International Committee of the Red Cross and humanitarian assistance – A policy analysis |work=International Review of the Red Cross |url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/article/other/57jnav.htm |volume=314 |pages=512–531 }}</ref> Гуманитарлық миссиялардың негізін қалау мақсатында 1994 жылы ХҚКК тарапынан Халықаралық Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай қозғалысы мен апаттар кезінде көмек көрсету бағдарламаларындағы үкіметтік емес ұйымдардың мінез-құлық кодексі жасалды және ШД бұл кодекске қол қойды.<ref>{{cite web|url= http://www.ifrc.org/cgi/pdf_disasters.pl?codeconduct_signatories.pdf |title=Code of Conduct for the ICRC Movement and NGOs in Disaster Relief: List of signatories }} '''ICRC'''. Retrieved 7 January 2006.</ref> Кодекс тек гуманитарлық көмек көрсетуді жақтайды, сонымен қатар топтарды қандай да бір саяси немесе діни мүдделерге қызмет етпеуге және шетелдік үкіметтердің құралы ретінде пайдаланылмауға шақырады.<ref>{{cite web |url=http://www.ifrc.org/publicat/conduct/code.asp |title=Principles of Conduct for The ICRC Movement and NGOs in Disaster Response Programmes |work=ICRC |accessdate=7 January 2006 }}</ref> ШД содан бері де үкіметтердің іс-әрекеттерін (мысалы, 1999 жылы [[Шешенстан|Шешен Республикасындағы]] жағдай сияқты) айыптауды қажет деп санағанымен,<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1999/msf/lecture/ |title=Médecins Sans Frontières (James Orbinski) – Nobel Lecture |work=Nobelprize.org |accessdate=7 January 2006 }}</ref> сол уақыттан бері ешқандай басқа әскери араласуды талап еткен жоқ.<ref name="hih">{{cite book |last=Bortolotti |first=Dan |year=2004 |title=Hope in Hell: Inside the World of Doctors Without Borders |publisher=Firefly Books |isbn=1-55297-865-6}}</ref> === 2020 жылдары === ==== Нәсілшілдік айыптары ==== 2020 жылы мыңнан астам қызметкер петиция арқылы өз тыңдаушылығын білдіріп, қайырымдылық ұйымын ақ нәсілдің үстемдігін дәріптеді деп айыптады. Камеруннан келген бір қызметкер ұйым басшылары тарапынан көрген нәсілшілдік тәжірибесін егжей-тегжейлі сипаттап берді. Көптеген шағымдар әдетте ақ нәсілді болып келетін Еуропа мен Солтүстік Америкадан келген шетелдік қызметкерлерге жергілікті ұлттық қызметкерлермен салыстырғанда басқаша, ерекше қарау мәселесіне қатысты болды. Ұлттық қоғамдық радио арнасына берген сұхбатында ұйым президенті Шекарасыз дәрігерлер ұйымының негізінде нәсілшілдік сарындағы көзқарастар болғанын мойындап, жағдайды жақсартуға уәде берді. ==== ДДСҰ-да жылан шағу мәселесіне басымдық беру ==== ШД жылан шағуды ДДСҰ-ның А санатындағы Елеусіз қалған тропиктік аурулар мәртебесіне енгізуде, ДДСҰ қарарын қабылдауда және жылан шағу ауыртпалығын азайтуға арналған жаһандық стратегияны әзірлеуде маңызды рөл атқарды. ШД өндірістің тоқтатылуына байланысты Африкадағы жылан уына қарсы сарысудың тапшылығын атап өтіп, жағдайдың шұғылдығына назар аудартты әрі БАҚ-тағы ақпараттық-насихаттық жұмыстарға жетекшілік етті. ==== Дәрі-дәрмекке қолжетімділік науқаны ==== 2024 жылғы 20 маусымда ШД ресурстары шектеулі орталарда дәрі-дәрмектерге қол жеткізуге бағытталған дәрі-дәрмекке қолжетімділік кампаниясын жабатынын мәлімдеді. ШД бұл кампанияны өзінің құтқару жұмыстарына қажетті дәрі-дәрмектер мен вакциналар сияқты өнімдерге бағытталатын жаңа бастамамен алмастыруды жоспарлап отыр. Treatment Action Group ұйымын қоса алғанда, бірнеше белсенділер бұл қадамды сынға алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:1971 жылы құрылған ұйымдар]] [[Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығымен марапатталған ұйымдар]] [[Санат:Шекарасыз дәрігерлер]] [[Санат:Халықаралық коммерциялық емес ұйымдар]] [[Санат:Нансе сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Франция)]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] ckfm0gr2cn6jnfnsdwutwndnc7pxntz 3635010 3635008 2026-07-26T06:13:57Z TheNomadEditor 120280 /* 2020 жылдары */ 3635010 wikitext text/x-wiki {{Коммерциялық емес ұйым|атауы=Шекарасыз дәрігерлер|шынайы атауы={{lang-fr|Médecins sans frontières}}|түрі=Медициналық гуманитарлық ұйым|құрылған=[[1971 жыл]] [[22 желтоқсан]]|орналасуы={{SUI}}, [[Женева]], Руе де Лаусанне 78, 1202|lat_dir=N|lat_deg=46.2164|lon_dir=E|lon_deg=6.1478|CoordScale=2000|айналым=2,36 млрд € (2024)|қызметкерлер саны=67 000|басты тұлғалары=Джавид Абдельмонейм|құрылтайшылары=Бернард Кушнер, Жак Берес, Филипп Бернье, Раймонд Борел, Марсель Делкур, Ксавье Эммануэлли, Владан Радоман және Макс Рекамье}} '''Шекарасыз дәрігерлер''' ({{lang-fr|Médecins sans frontières}}, ''MSF; ШД'') — әлемнің 70-тен астам елінде әскери қақтығыстар, ашаршылық, індеттер, мәжбүрлі көші-қон және табиғи апаттар нәтижесінде зардап шеккен адамдарға шұғыл медициналық көмек көрсететін халықаралық тәуелсіз коммерциялық емес медициналық гуманитарлық ұйым.<ref>{{cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/kmfk/press/news/details/629362|title=ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ДӘРІГЕР КҮНІ ҚҰТТЫ БОЛСЫН!|author=|date=2023-10-02|website=|publisher=gov.kz|accessdate=2026-06-12|lang=kk}}</ref> == Тарихы == === Биафра 1967—1970 жылдарда === [[Сурет:Starved girl.jpg|нобай|224x224 нүкте|Нигерия азаматтық соғысы кезіндегі [[квашиоркор]]ға шалдыққан бала]] 1967—1970 жылдардағы Нигерия азаматтық соғысы кезінде Нигерия әскерилері елдің жаңадан тәуелсіздік алған оңтүстік-шығыс аймағы — Биафраның айналасында блокада құрды. Бұл уақытта Франция Биафраны қолдаған санаулы ірі елдердің бірі болды (Ұлыбритания, КСРО және АҚШ Нигерия үкіметінің жағында болды), блокада ішіндегі жағдай әлемге беймәлім еді. Бірқатар француз дәрігерлері қоршаудағы Биафрадағы ауруханалар мен тамақтандыру орталықтарында жұмыс істеу үшін Француз [[Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай халықаралық қозғалысы|Қызыл Крестінде]] ерікті болды. Ұйымның негізін қалаушылардың бірі Бернар Кушнер болды,<ref>{{Cite web |title=Dr. Bernard Kouchner and MSF: A Clarification {{!}} Doctors Without Borders - USA |url=https://www.doctorswithoutborders.org/latest/dr-bernard-kouchner-and-msf-clarification |accessdate=2026-05-12 |website=www.doctorswithoutborders.org |language=en}}</ref> кейіннен француз саясатында мансабы өрлеп,<ref>{{Cite web |title=U.S.-Europe Relations: An Address by Bernard Kouchner |url=https://www.brookings.edu/events/u-s-europe-relations-an-address-by-bernard-kouchner-foreign-minister-of-france/ |accessdate=2026-05-12 |website=Brookings |language=en}}</ref> 2007–2010 жылдары өзі атқарған Сыртқы және Еуропалық істер министрі лауазымына дейін көтерілді. Елге кіргеннен кейін еріктілер, Биафраның медицина қызметкерлері мен ауруханаларынан бөлек, Нигерия Қарулы Күштерінің шабуылдарына ұшырады және блокадалық күштердің бейбіт тұрғындарды өлтіріп, аштан қатырып жатқанына куә болды. Дәрігерлер Нигерия үкіметі мен Қызыл Крестті олардың сырт көзге сыбайлас сияқты көрінген әрекеттері үшін жария түрде сынға алды. Бұл дәрігерлер саяси/діни шекараларға мән бермейтін және аман қалғандардың әл-ауқатына басымдық беретін жаңа көмек ұйымы қажет деген қорытындыға келді. Нигериядан бөлек, ШД Африканың бірнеше елінде, соның ішінде Бенин, Замбия, Уганда, Кения, Оңтүстік Африка, Руанда, Судан, Сьерра-Леоне және басқаларында бар. === 1971 жылғы құрылым === Төтенше медициналық және хирургиялық араласу тобы 1971 жылы Биафрада жұмыс істеген француз дәрігерлерімен көмек көрсету және аман қалғандардың құқықтары маңызды екенін атап көрсету мақсатында құрылды. Француздық ''TONUS'' медициналық журналының редакторы Раймонд Борель Шығыс Пәкістанда кем дегенде 625 000 адамның өмірін қиған 1970 жылғы Бхола циклына жауап ретінде «Француз медициналық көмегі» деп аталатын топты құрған болатын. Борель табиғи апаттардан аман қалғандарға көмек көрсету үшін дәрігерлерді жинауды көздеді. 1971 жылғы 22 желтоқсанда әріптестердің осы екі тобы бірлесіп, Шекарасыз дәрігерлер ұйымын құрды. ШД алғашқы миссиясы Никарагуаның астанасы [[Манагуа]] қаласына бағытталды, онда 1972 жылғы жер сілкінісі қаланың көп бөлігін қиратып, 10 000-нан 30 000-ға дейін адамның өмірін қиған болатын.<ref>Bortolotti, above, puts the death toll at 10,000. An estimate of 15,000 to 30,000, warning of an inevitable dysentery epidemic, comes from: {{Cite journal|author=Camilo, V|year=1974|title=The Earthquake in Managua|journal=The Lancet|volume=303|issue=7845|pages=25–26|doi=10.1016/s0140-6736(74)93014-1|pmid=4129001}}</ref> Бүгінде төтенше жағдайларға жедел әрекет етуімен танымал бұл ұйым Қызыл Крест көмек көрсету миссиясын бастағаннан кейін үш күн өткен соң жетті. 1974 жылғы 18 және 19 қыркүйекте Фифи дауылы Гондураста жойқын су тасқынын тудырып, мыңдаған адамның өмірін қиды, осыдан кейін ШД өзінің алғашқы ұзақ мерзімді медициналық көмек миссиясын құрды.<ref>{{cite web |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/70 |title=Chronologies: Années 70 |language=fr |work=MSF-France |accessdate=10 January 2006 |archivedate=11 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211190505/http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/70 |url-status=dead }}</ref> 1975 және 1979 жылдар аралығында, Оңтүстік Вьетнам Солтүстік Вьетнамнан жеңілгеннен кейін, миллиондаған камбоджалықтар [[қызыл кхмерлер]]ден қашу үшін Таиландқа қоныс аударды.<ref name="Dromi_2020">{{cite book|last1=Dromi|first1=Shai M.|url=https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo46479924.html|title=Above the Fray: The Red Cross and the Making of the Humanitarian NGO Sector|date=2020|publisher=Univ. of Chicago Press|isbn=978-0-226-68010-1|location=Chicago|page=126}}</ref> Бұған жауап ретінде ШД Таиландта өзінің босқындар лагеріне арналған алғашқы миссияларын ұйымдастырды. 1989 жылы Вьетнам әскері Камбоджадан шығарылған кезде, ШД жаппай қырғыннан аман қалғандарға көмектесу және елдің денсаулық сақтау жүйесін қайта қалпына келтіру үшін ұзақ мерзімді көмек миссияларын бастады.<ref>{{cite web |work=msf.org |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6EAC-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |title=Cambodia's second chance |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035654/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6EAC-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |archivedate=2 December 2008 |accessdate=10 January 2006 }}</ref> Оңтүстік-Шығыс Азиядағы соғыстан зардап шеккендерге көмектесу үшін Таиландқа жіберілген бұл миссияларды оның алғашқы әскери миссиясы деп санауға болғанымен, ШД өзінің нағыз соғыс аймағындағы алғашқы миссиясын 1976 жылы өткізді деп есептейді. ШД Ливандағы азаматтық соғыс кезінде осы елдің түрлі қалаларындағы ауруханаларда ота жасауға көмектесіп, тоғыз жыл (1976–1984) бойы еңбек етті, осылайша өзінің бейтараптығымен және оқ астында жұмыс істеуге дайындығымен танымал болды. Соғыс бойы ШД христиан және мұсылман сарбаздарына бірдей көмек көрсетіп, дәл солардың ішінде сол сәтте медициналық көмекке ең көп зәру болған топқа жәрдем берді. 1984 жылы Ливандағы жағдай одан әрі ушығып, гуманитарлық топтардың қауіпсіздігі барынша азайған кезде, ШД өз еріктілерін кері қайтарып алды. ==== Бастапқы негізін қалаушылар ==== Жак Берес, Филипп Берниер, Раймонд Борел, Жан Каброл, Марсель Делкурт, Ксавье Эммануэлли, Паскаль Греллети Босвиль, Жерард Иллиуз, Бернард Кушнер, Жерард Пигеон, Владан Радоман, Макс Рекамье, Луи Шиттли === 1970 жылдары === Клод Малюре 1977 жылы Шекарасыз дәрігерлер ұйымының жаңа президенті болып сайланды, осыдан кейін көп ұзамай ұйымның болашағына қатысты пікірталастар басталды.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=MSF's principles and identity – The challenges ahead |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?objectid=F75AB4F5-E018-0C72-093A3A517D56EB33&component=toolkit.article&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035852/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?objectid=F75AB4F5-E018-0C72-093A3A517D56EB33&component=toolkit.article&method=full_html |archive-date=2 December 2008 |access-date=10 January 2006 }}</ref> Атап айтқанда, үнсіз қалудың орнына өзің көрген зардаптар мен азаптар туралы ашық айтуды білдіретін куәлік ету тұжырымдамасына Малюре мен оның жақтастары қарсы шықты немесе оның маңызын төмендетуге тырысты. Малюре ШД өздері жұмыс істеп жатқан елдердің үкіметтерін сынаудан аулақ болуы керек деп есептеді, Кушнер елдегі халықтың тартқан зардабын құжаттап, оны жариялауды мәселені шешудің ең тиімді жолы деп білді. 1975 жылдан бастап төрт жыл бойы Оңтүстік Вьетнам мен оған көршілес елдерден босқындар жаяу және қайықтармен ағылғаннан кейін, 1979 жылы француз зиялылары Le Monde газетінде босқындарға медициналық көмек көрсетуге бағытталған «Вьетнамға арналған қайық» атты жобаға үндеу тастады. Бұл жоба ШД мүшелерінің көпшілігі тарапынан қолдау таппаса да, кейбір өкілдері, соның ішінде кейіннен министр болған Бернар Кушнер, Жарық аралы деп аталатын кемені жалдап, дәрігерлермен, журналистермен және фотографтармен бірге [[Оңтүстік Қытай теңізі]]не жүзіп барып, қайықтағы адамдарға медициналық көмек көрсетті. Осы игі істі қолға алған бөлініп шыққан ұйым — Әлем дәрігерлері — кейіннен гуманитарлық араласуды міндет ретінде, әсіресе Франция сияқты Батыс елдерінің міндеті ретінде қарастыру идеясын дамытты.<ref>Richard Seymour, ''The Liberal Defense of Murder'' (London 2008), p. 174.</ref> 2007 жылы ШД өз мәлімдемесінде 30 жылға жуық уақыт бойы ұйым мен Кушнер арасында гуманитарлық мақсатта араласу құқығы және қарулы күштерді қолдану сияқты мәселелерде ашық келіспеушіліктер болғанын нақтылады. Кушнер соңғы нұсқаны қолдайды, ШД барлық саяси, экономикалық және діни биліктен тәуелсіз, бейтарап гуманитарлық іс-қимылды жақтайды.<ref>{{cite web |url=http://www.doctorswithoutborders.org/press/release.cfm?id=2053 |title=Dr. Bernard Kouchner and MSF: A Clarification, 22 May 2007 |publisher=Doctorswithoutborders.org |accessdate=3 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927220144/http://www.doctorswithoutborders.org/press/release.cfm?id=2053 |archivedate=27 September 2011 }}</ref> === 1980 жылдары === 1982 жылы Малюре мен Рони Брауман қайырымдылық жарналарын тиімдірек жинау үшін пошта арқылы қаражат жинау жүйесін енгізіп, ШД-нің қаржылық тәуелсіздігін арттырды. 1980 жылдары ШД-Франциядан (1971) бөлек басқа да жедел әрекет етуші бөлімдердің құрылуы байқалды: ШД-Бельгия (1980), ШД-Швейцария (1981), ШД-Голландия (1984) және ШД-Испания (1986). ШД-Люксембург 1986 жылы құрылған алғашқы қосымша қолдау көрсету бөлімі болды. 1990 жылдардың басында қолдау көрсету бөлімдерінің басым көпшілігі ашылды: ШД-Грекия (1990), ШД-АҚШ (1990), ШД-Канада (1991), ШД-Жапония (1992), ШД-Ұлыбритания (1993), ШД-Италия (1993), ШД-Аустралия (1994), тағыда Германия, Аустрия, Дания, Швеция, Норвегия және Гонконг бөлімдері ашылды (ШД-Әмірліктер кейінірек құрылды). Малюре мен Брауман ШД-ні кәсібилендіруде маңызды рөл атқарды. 1979 жылғы желтоқсанда [[Ауған соғысы (1979–1989)|Кеңес әскері Ауғанстанға басып кіргеннен]] кейін, [[муджахидтер]]ге медициналық көмек көрсету үшін дереу далалық миссиялар ұйымдастырылды, 1980 жылғы ақпанда ШД қызыл кхмерлерді көпшілік алдында ашық айыптады. 1983–1985 жылдары Эфиопиядағы ашаршылық кезінде ШД 1984 жылы бұл елде тамақтандыру бағдарламаларын құрды, бірақ халықаралық көмекті теріс пайдалану мен мәжбүрлі түрде қоныс аудару фактілерін әшкерелегеннен кейін, 1985 жылы елден қуылды. ШД-нің Эфиопия үкіметін ашық сынауы басқа үкіметтік емес ұйымдардың (ҮЕҰ) оларды өздері жариялаған бейтараптық ұстанымынан бас тартты деп айыптауына әкелді және Францияда гуманитарлық этика төңірегіндегі бірқатар пікірталастардың туындауына түрткі болды.<ref>{{cite conference |date=March 2009 |conference=49th Annual Meeting of the [[International Studies Association]] (ISA): Bridging Multiple Divides, EUA |location=San Francisco |last1=Kennedy |first1=Denis |title=Humanitarian NGOs and the Norm of Neutrality: A Community Approach}}</ref><ref>{{cite journal |last=Davey |first=Eleanor |title=Famine, aid, and ideology: the political activism of Médecins Sans Frontières in the 1980s |journal=French Historical Studies |year=2011 |volume=34 |issue=3 |pages=529–58 |doi=10.1215/00161071-1259157}}</ref> Бұл топ 1986 жылғы 10 қазанда Сальвадордың астанасы [[Сан-Сальвадор]] қаласында болған жер сілкінісінен кейін жергілікті халықты таза [[ауыз су]]мен қамтамасыз ету үшін су тазарту жабдықтарын орнатты.<ref name="frchrono80">{{cite web |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/80 |title=Chronologie: Années 80 |language=fr |work=MSF-France |accessdate=10 January 2006 |archivedate=1 July 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701233122/http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/80 |url-status=dead }}</ref> === 1990 жылдары === 1990 жылы ШД Либериядағы азаматтық соғыстан зардап шеккен бейбіт тұрғындар мен босқындарға көмек көрсету үшін бұл елге алғаш рет барды.<ref>{{cite web |work=medecinssansfrontieres.com |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/association/annees90courte |title=Chronologie: Années 90 |language=fr |accessdate=11 January 2006 |archivedate=17 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081017165443/http://www.medecinssansfrontieres.com/association/annees90courte |url-status=dead }}</ref> 1990 жылдар бойғы толассыз ұрыстар мен Екінші Либерия азаматтық соғысы ШД еріктілерін тамақтандырумен, алғашқы медициналық көмекпен және жаппай вакцинациялаумен белсенді түрде қамтамасыз етуге, әсіресе [[Монровия]]дағы ауруханалар мен тамақтандыру нүктелеріне жасалған шабуылдарға ашық қарсы шығуға мәжбүр етті.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=Liberia: War ends, but the crisis continues |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=56A60D4D-F779-4B42-B3AB662CA10C85FF&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930020457/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=56A60D4D-F779-4B42-B3AB662CA10C85FF&method=full_html |archivedate=30 September 2007 |accessdate=11 January 2006 }}</ref> 1991 жылы қатыгездіктердің дәлелдері жиналып жатқан Анфаль науқанынан аман қалған [[Күрдтер|күрд]] босқындарына көмек көрсету үшін далалық миссиялар ұйымдастырылды.<ref>{{cite journal |author=Choo V |year=1993 |title=Forensic evidence of Iraqi atrocities against Kurds |journal=The Lancet |volume=341 |issue=8840 |pages=299–300 |doi=10.1016/0140-6736(93)92641-6|s2cid=54356564 }}</ref> 1991 жылы Сомалиде азаматтық соғыс басталды, оның барысында ШД 1992 жылы БҰҰ-ның бітімгершілік миссиясымен қатар өз далалық миссияларын құрды. БҰҰ 1993 жылға қарай өз операцияларын тоқтатқанына қарамастан, ШД өкілдері бейбіт тұрғындарға арналған емханалар мен ауруханалардың жұмысын жүргізе отырып, көмек көрсету жұмыстарын жалғастыра берді.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=Somalia – Saving lives in an abandoned land |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=DE35A225-E018-0C72-0982B97BDC25E821&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035756/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=DE35A225-E018-0C72-0982B97BDC25E821&method=full_html |archivedate=2 December 2008 |accessdate=11 January 2006 }}</ref> ШД Босния соғысы басталғаннан кейін бір жыл өткен соң, 1993 жылы БҰҰ керуенінің құрамында Сребреницада (Босния және Герцеговина) алғаш рет жұмысын бастады. Қаланы Босния сербтерінің әскері қоршауға алған еді және шамамен 60 000 [[босниялықтар]] тұратын бұл аймақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Қорғаныс күштері күзететін анклавқа айналды. ШД қоршауда қалған бейбіт тұрғындарға медициналық көмек көрсететін жалғыз ұйым болды, сондықтан елден қуылып кетуден қорқып, геноцидті ашық айыптамады (дегенмен, басқа ұйымдардың кіру мүмкіндігінің шектелгенін айыптады). 1995 жылы Босния сербтерінің әскері қаланы басып алған кезде, ШД бұл аймақтан кетуге мәжбүр болды. 40 000 [[босниялықтар]] бейбіт тұрғыны депортацияланды, шамамен 7 000-ы жаппай өлім жазасына атылды.<ref>{{cite web |year=2000 |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6F1E-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |title=Srebrenica five years on |work=MSF |accessdate=11 January 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035659/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6F1E-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |archivedate=2 December 2008 }}</ref> ====== Руандадағы геноцид ====== 1994 жылғы сәуірде Руандадағы геноцид басталған кезде, осы елде жұмыс істеп жатқан кейбір ШД өкілдері өз қауіпсіздігі үшін Халықаралық Қызыл Крест Комитетінің (ХҚКК) медициналық тобының құрамына қосылды. Екі топ та геноцидтің негізгі кезеңі бойы Руанданың астанасы [[Кигали]]дегі барлық басты ауруханалардың жұмыс істеп тұруын қамтамасыз ете алды. 1995 жылы ШД басқа да бірнеше көмек ұйымдарымен бірге елден кетуге мәжбүр болды, дегенмен көптеген ШД және ХҚКК еріктілері бейтараптықты барынша маңызды деп санайтын ХҚКК-нің іс-қимыл ережелеріне сәйкес бірлесіп жұмыс істеді. Бұл оқиғалар ұйым ішінде гуманитарлық қызметкерлердің бейтараптығы мен олардың көрген азаптарға куәлік ету рөлі арасындағы тепе-теңдікті сақтау тұжырымдамасы төңірегінде үлкен пікірталас тудырды. Руандадағы миссияның нәтижесінде ШД-нің бейтараптыққа қатысты ұстанымы ХҚКК ұстанымына айтарлықтай жақындады, бұл ұйымның құрылу тарихын ескерсек, өте ерекше бетбұрыс еді.<ref>{{cite journal |last1=Forsythe |first1=David P. |title=International Humanitarianism in the Contemporary World: Forms and Issues |journal=Human Rights & Human Welfare |date=January 2005 |volume=5 |issue=1 |at=Article 57 |url=https://digitalcommons.du.edu/hrhw/vol5/iss1/57|archivedate=12 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220312222943/https://digitalcommons.du.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1143&context=hrhw |publisher=Josef Korbel School of International Studies |doi=10.56902/HRHW.2005.5.1.57 |doi-access=free }}</ref> [[Сурет:Mihanda camp.jpg|нобай|1996 жылғы Заирдегі Миханда босқындар лагерінің әуеден түсірілген суреті. Суретте Митумба тауларында орнатылған 500-ден астам шатыр бейнеленген.|202x202 нүкте]] ХҚКК Руандада өз жергілікті қызметкерлерінің 56-сынан, ШД жүзге жуығынан айырылды. Өз тобын елден эвакуациялауды жөн көрген ШД-Франция (жергілікті қызметкерлер қалуға мәжбүр болды) бұл кісі өлтірушілікті айыптап, геноцидті тоқтату үшін француз әскери күштерінің араласуын талап етті. ШД-Франция БАҚ-қа Дәрігерлердің көмегімен геноцидті тоқтату мүмкін емес деген ұранды енгізді, содан кейін бір айға жетпейтін уақыт ішінде даулы Туркуаз операциясы басталды.<ref name="hih"/> Бұл әскери араласу тікелей немесе жанама түрде жүз мыңдаған руандалық босқындардың Заир мен Танзанияға қарай ағылуына әкелді (бұл оқиға Ұлы көлдер аймағындағы босқындар дағдарысы деген атпен белгілі), соның салдарынан тырысқақ індеті тарап, аштық пен бейбіт тұрғындардың үлкен топтары арасында жаппай қырғындар орын алды. ШД-Франция бұл аймаққа қайта оралып, Гомадағы босқындарға медициналық көмек көрсетті.<ref>{{cite web |title=One cannot stop a genocide with doctors |language=fr |url=http://www.msf.fr/site/actu.nsf/actus/msfen1994 |archivedate=10 December 2006 |work=MSF-France |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061210082737/http://www.msf.fr/site/actu.nsf/actus/msfen1994 |accessdate=7 January 2006 }}</ref> Геноцид кезінде ШД, ХҚКК және басқа да көмек көрсету топтарының медициналық қызметтері арасындағы бәсекелестік бұрын-соңды болмаған ең жоғары деңгейге жетті, алайда Руандадағы жағдай гуманитарлық ұйымдардың көмек миссияларына деген көзқарасын түбегейлі өзгертті.<ref>{{cite web |last=Forsythe |first=David P. |year=1996 |title=The International Committee of the Red Cross and humanitarian assistance – A policy analysis |work=International Review of the Red Cross |url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/article/other/57jnav.htm |volume=314 |pages=512–531 }}</ref> Гуманитарлық миссиялардың негізін қалау мақсатында 1994 жылы ХҚКК тарапынан Халықаралық Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай қозғалысы мен апаттар кезінде көмек көрсету бағдарламаларындағы үкіметтік емес ұйымдардың мінез-құлық кодексі жасалды және ШД бұл кодекске қол қойды.<ref>{{cite web|url= http://www.ifrc.org/cgi/pdf_disasters.pl?codeconduct_signatories.pdf |title=Code of Conduct for the ICRC Movement and NGOs in Disaster Relief: List of signatories }} '''ICRC'''. Retrieved 7 January 2006.</ref> Кодекс тек гуманитарлық көмек көрсетуді жақтайды, сонымен қатар топтарды қандай да бір саяси немесе діни мүдделерге қызмет етпеуге және шетелдік үкіметтердің құралы ретінде пайдаланылмауға шақырады.<ref>{{cite web |url=http://www.ifrc.org/publicat/conduct/code.asp |title=Principles of Conduct for The ICRC Movement and NGOs in Disaster Response Programmes |work=ICRC |accessdate=7 January 2006 }}</ref> ШД содан бері де үкіметтердің іс-әрекеттерін (мысалы, 1999 жылы [[Шешенстан|Шешен Республикасындағы]] жағдай сияқты) айыптауды қажет деп санағанымен,<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1999/msf/lecture/ |title=Médecins Sans Frontières (James Orbinski) – Nobel Lecture |work=Nobelprize.org |accessdate=7 January 2006 }}</ref> сол уақыттан бері ешқандай басқа әскери араласуды талап еткен жоқ.<ref name="hih">{{cite book |last=Bortolotti |first=Dan |year=2004 |title=Hope in Hell: Inside the World of Doctors Without Borders |publisher=Firefly Books |isbn=1-55297-865-6}}</ref> === 2020 жылдары === ==== Нәсілшілдік айыптары ==== 2020 жылы мыңнан астам қызметкер петиция арқылы өз тыңдаушылығын білдіріп, қайырымдылық ұйымын ақ нәсілдің үстемдігін дәріптеді деп айыптады. Камеруннан келген бір қызметкер ұйым басшылары тарапынан көрген нәсілшілдік тәжірибесін егжей-тегжейлі сипаттап берді. Көптеген шағымдар әдетте ақ нәсілді болып келетін Еуропа мен Солтүстік Америкадан келген шетелдік қызметкерлерге жергілікті ұлттық қызметкерлермен салыстырғанда басқаша, ерекше қарау мәселесіне қатысты болды. Ұлттық қоғамдық радио арнасына берген сұхбатында ұйым президенті ШД ұйымының негізінде нәсілшілдік сарындағы көзқарастар болғанын мойындап, жағдайды жақсартуға уәде берді.<ref>{{Cite news|title=Doctors Without Borders Responds To Charges Of 'Racism' From Its Staff|publisher=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/07/15/864544382/doctors-without-borders-responds-to-charges-of-racism-from-its-staff}}</ref> ==== ДДСҰ-да жылан шағу мәселесіне басымдық беру ==== ШД жылан шағуды ДДСҰ-ның А санатындағы Елеусіз қалған тропиктік аурулар мәртебесіне енгізуде, ДДСҰ қарарын қабылдауда және жылан шағу ауыртпалығын азайтуға арналған жаһандық стратегияны әзірлеуде маңызды рөл атқарды.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Bhaumik |first1=Soumyadeep |last2=Zwi |first2=Anthony B. |last3=Norton |first3=Robyn |last4=Jagnoor |first4=Jagnoor |date=2023-08-01 |title=How and why snakebite became a global health priority: a policy analysis |url=https://gh.bmj.com/content/8/8/e011923 |journal=BMJ Global Health|volume=8 |issue=8 |article-number=e011923 |doi=10.1136/bmjgh-2023-011923 |issn=2059-7908 |pmc=10445399 |pmid=37604596}}</ref> ШД өндірістің тоқтатылуына байланысты Африкадағы жылан уына қарсы сарысудың тапшылығын атап өтіп, жағдайдың шұғылдығына назар аудартты әрі БАҚ-тағы ақпараттық-насихаттық жұмыстарға жетекшілік етті.<ref name=":0" /> ==== Дәрі-дәрмекке қолжетімділік науқаны ==== 2024 жылғы 20 маусымда ШД ресурстары шектеулі орталарда дәрі-дәрмектерге қол жеткізуге бағытталған дәрі-дәрмекке қолжетімділік кампаниясын жабатынын мәлімдеді.<ref name="Silverman-2024">{{cite news |last1=Silverman |first1=Ed |title=Doctors Without Borders is closing its widely regarded access-to-medicines campaign |url=https://www.statnews.com/pharmalot/2024/06/20/msf-doctors-borders-access-medicines-jnj-tb-pandemic-vaccines-covid/#:~:text=By%20Ed%20Silverman%20June%2020,for%20its%20own%20relief%20efforts. |publisher=STAT News |date=20 June 2024}}</ref> ШД бұл кампанияны өзінің құтқару жұмыстарына қажетті дәрі-дәрмектер мен вакциналар сияқты өнімдерге бағытталатын жаңа бастамамен алмастыруды жоспарлап отыр.<ref name="Silverman-2024"/> Treatment Action Group ұйымын қоса алғанда, бірнеше белсенділер бұл қадамды сынға алды.<ref>{{cite news |last1=Harrington |first1=Mark |title=An Open Letter to Médecins Sans Frontières — Urgent Call to Reverse the Devastating Decision to Shutter the MSF Access Campaign |url=https://www.treatmentactiongroup.org/letter/an-open-letter-to-medecins-sans-frontieres/ |publisher=Treatment Action Group |date=20 June 2024}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:1971 жылы құрылған ұйымдар]] [[Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығымен марапатталған ұйымдар]] [[Санат:Шекарасыз дәрігерлер]] [[Санат:Халықаралық коммерциялық емес ұйымдар]] [[Санат:Нансе сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Франция)]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] sbluoarvuof1e3m3h2a1z9h5lggc4lh 3635011 3635010 2026-07-26T06:15:03Z TheNomadEditor 120280 /* Руандадағы геноцид */ 3635011 wikitext text/x-wiki {{Коммерциялық емес ұйым|атауы=Шекарасыз дәрігерлер|шынайы атауы={{lang-fr|Médecins sans frontières}}|түрі=Медициналық гуманитарлық ұйым|құрылған=[[1971 жыл]] [[22 желтоқсан]]|орналасуы={{SUI}}, [[Женева]], Руе де Лаусанне 78, 1202|lat_dir=N|lat_deg=46.2164|lon_dir=E|lon_deg=6.1478|CoordScale=2000|айналым=2,36 млрд € (2024)|қызметкерлер саны=67 000|басты тұлғалары=Джавид Абдельмонейм|құрылтайшылары=Бернард Кушнер, Жак Берес, Филипп Бернье, Раймонд Борел, Марсель Делкур, Ксавье Эммануэлли, Владан Радоман және Макс Рекамье}} '''Шекарасыз дәрігерлер''' ({{lang-fr|Médecins sans frontières}}, ''MSF; ШД'') — әлемнің 70-тен астам елінде әскери қақтығыстар, ашаршылық, індеттер, мәжбүрлі көші-қон және табиғи апаттар нәтижесінде зардап шеккен адамдарға шұғыл медициналық көмек көрсететін халықаралық тәуелсіз коммерциялық емес медициналық гуманитарлық ұйым.<ref>{{cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/kmfk/press/news/details/629362|title=ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ДӘРІГЕР КҮНІ ҚҰТТЫ БОЛСЫН!|author=|date=2023-10-02|website=|publisher=gov.kz|accessdate=2026-06-12|lang=kk}}</ref> == Тарихы == === Биафра 1967—1970 жылдарда === [[Сурет:Starved girl.jpg|нобай|224x224 нүкте|Нигерия азаматтық соғысы кезіндегі [[квашиоркор]]ға шалдыққан бала]] 1967—1970 жылдардағы Нигерия азаматтық соғысы кезінде Нигерия әскерилері елдің жаңадан тәуелсіздік алған оңтүстік-шығыс аймағы — Биафраның айналасында блокада құрды. Бұл уақытта Франция Биафраны қолдаған санаулы ірі елдердің бірі болды (Ұлыбритания, КСРО және АҚШ Нигерия үкіметінің жағында болды), блокада ішіндегі жағдай әлемге беймәлім еді. Бірқатар француз дәрігерлері қоршаудағы Биафрадағы ауруханалар мен тамақтандыру орталықтарында жұмыс істеу үшін Француз [[Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай халықаралық қозғалысы|Қызыл Крестінде]] ерікті болды. Ұйымның негізін қалаушылардың бірі Бернар Кушнер болды,<ref>{{Cite web |title=Dr. Bernard Kouchner and MSF: A Clarification {{!}} Doctors Without Borders - USA |url=https://www.doctorswithoutborders.org/latest/dr-bernard-kouchner-and-msf-clarification |accessdate=2026-05-12 |website=www.doctorswithoutborders.org |language=en}}</ref> кейіннен француз саясатында мансабы өрлеп,<ref>{{Cite web |title=U.S.-Europe Relations: An Address by Bernard Kouchner |url=https://www.brookings.edu/events/u-s-europe-relations-an-address-by-bernard-kouchner-foreign-minister-of-france/ |accessdate=2026-05-12 |website=Brookings |language=en}}</ref> 2007–2010 жылдары өзі атқарған Сыртқы және Еуропалық істер министрі лауазымына дейін көтерілді. Елге кіргеннен кейін еріктілер, Биафраның медицина қызметкерлері мен ауруханаларынан бөлек, Нигерия Қарулы Күштерінің шабуылдарына ұшырады және блокадалық күштердің бейбіт тұрғындарды өлтіріп, аштан қатырып жатқанына куә болды. Дәрігерлер Нигерия үкіметі мен Қызыл Крестті олардың сырт көзге сыбайлас сияқты көрінген әрекеттері үшін жария түрде сынға алды. Бұл дәрігерлер саяси/діни шекараларға мән бермейтін және аман қалғандардың әл-ауқатына басымдық беретін жаңа көмек ұйымы қажет деген қорытындыға келді. Нигериядан бөлек, ШД Африканың бірнеше елінде, соның ішінде Бенин, Замбия, Уганда, Кения, Оңтүстік Африка, Руанда, Судан, Сьерра-Леоне және басқаларында бар. === 1971 жылғы құрылым === Төтенше медициналық және хирургиялық араласу тобы 1971 жылы Биафрада жұмыс істеген француз дәрігерлерімен көмек көрсету және аман қалғандардың құқықтары маңызды екенін атап көрсету мақсатында құрылды. Француздық ''TONUS'' медициналық журналының редакторы Раймонд Борель Шығыс Пәкістанда кем дегенде 625 000 адамның өмірін қиған 1970 жылғы Бхола циклына жауап ретінде «Француз медициналық көмегі» деп аталатын топты құрған болатын. Борель табиғи апаттардан аман қалғандарға көмек көрсету үшін дәрігерлерді жинауды көздеді. 1971 жылғы 22 желтоқсанда әріптестердің осы екі тобы бірлесіп, Шекарасыз дәрігерлер ұйымын құрды. ШД алғашқы миссиясы Никарагуаның астанасы [[Манагуа]] қаласына бағытталды, онда 1972 жылғы жер сілкінісі қаланың көп бөлігін қиратып, 10 000-нан 30 000-ға дейін адамның өмірін қиған болатын.<ref>Bortolotti, above, puts the death toll at 10,000. An estimate of 15,000 to 30,000, warning of an inevitable dysentery epidemic, comes from: {{Cite journal|author=Camilo, V|year=1974|title=The Earthquake in Managua|journal=The Lancet|volume=303|issue=7845|pages=25–26|doi=10.1016/s0140-6736(74)93014-1|pmid=4129001}}</ref> Бүгінде төтенше жағдайларға жедел әрекет етуімен танымал бұл ұйым Қызыл Крест көмек көрсету миссиясын бастағаннан кейін үш күн өткен соң жетті. 1974 жылғы 18 және 19 қыркүйекте Фифи дауылы Гондураста жойқын су тасқынын тудырып, мыңдаған адамның өмірін қиды, осыдан кейін ШД өзінің алғашқы ұзақ мерзімді медициналық көмек миссиясын құрды.<ref>{{cite web |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/70 |title=Chronologies: Années 70 |language=fr |work=MSF-France |accessdate=10 January 2006 |archivedate=11 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211190505/http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/70 |url-status=dead }}</ref> 1975 және 1979 жылдар аралығында, Оңтүстік Вьетнам Солтүстік Вьетнамнан жеңілгеннен кейін, миллиондаған камбоджалықтар [[қызыл кхмерлер]]ден қашу үшін Таиландқа қоныс аударды.<ref name="Dromi_2020">{{cite book|last1=Dromi|first1=Shai M.|url=https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo46479924.html|title=Above the Fray: The Red Cross and the Making of the Humanitarian NGO Sector|date=2020|publisher=Univ. of Chicago Press|isbn=978-0-226-68010-1|location=Chicago|page=126}}</ref> Бұған жауап ретінде ШД Таиландта өзінің босқындар лагеріне арналған алғашқы миссияларын ұйымдастырды. 1989 жылы Вьетнам әскері Камбоджадан шығарылған кезде, ШД жаппай қырғыннан аман қалғандарға көмектесу және елдің денсаулық сақтау жүйесін қайта қалпына келтіру үшін ұзақ мерзімді көмек миссияларын бастады.<ref>{{cite web |work=msf.org |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6EAC-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |title=Cambodia's second chance |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035654/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6EAC-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |archivedate=2 December 2008 |accessdate=10 January 2006 }}</ref> Оңтүстік-Шығыс Азиядағы соғыстан зардап шеккендерге көмектесу үшін Таиландқа жіберілген бұл миссияларды оның алғашқы әскери миссиясы деп санауға болғанымен, ШД өзінің нағыз соғыс аймағындағы алғашқы миссиясын 1976 жылы өткізді деп есептейді. ШД Ливандағы азаматтық соғыс кезінде осы елдің түрлі қалаларындағы ауруханаларда ота жасауға көмектесіп, тоғыз жыл (1976–1984) бойы еңбек етті, осылайша өзінің бейтараптығымен және оқ астында жұмыс істеуге дайындығымен танымал болды. Соғыс бойы ШД христиан және мұсылман сарбаздарына бірдей көмек көрсетіп, дәл солардың ішінде сол сәтте медициналық көмекке ең көп зәру болған топқа жәрдем берді. 1984 жылы Ливандағы жағдай одан әрі ушығып, гуманитарлық топтардың қауіпсіздігі барынша азайған кезде, ШД өз еріктілерін кері қайтарып алды. ==== Бастапқы негізін қалаушылар ==== Жак Берес, Филипп Берниер, Раймонд Борел, Жан Каброл, Марсель Делкурт, Ксавье Эммануэлли, Паскаль Греллети Босвиль, Жерард Иллиуз, Бернард Кушнер, Жерард Пигеон, Владан Радоман, Макс Рекамье, Луи Шиттли === 1970 жылдары === Клод Малюре 1977 жылы Шекарасыз дәрігерлер ұйымының жаңа президенті болып сайланды, осыдан кейін көп ұзамай ұйымның болашағына қатысты пікірталастар басталды.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=MSF's principles and identity – The challenges ahead |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?objectid=F75AB4F5-E018-0C72-093A3A517D56EB33&component=toolkit.article&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035852/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?objectid=F75AB4F5-E018-0C72-093A3A517D56EB33&component=toolkit.article&method=full_html |archive-date=2 December 2008 |access-date=10 January 2006 }}</ref> Атап айтқанда, үнсіз қалудың орнына өзің көрген зардаптар мен азаптар туралы ашық айтуды білдіретін куәлік ету тұжырымдамасына Малюре мен оның жақтастары қарсы шықты немесе оның маңызын төмендетуге тырысты. Малюре ШД өздері жұмыс істеп жатқан елдердің үкіметтерін сынаудан аулақ болуы керек деп есептеді, Кушнер елдегі халықтың тартқан зардабын құжаттап, оны жариялауды мәселені шешудің ең тиімді жолы деп білді. 1975 жылдан бастап төрт жыл бойы Оңтүстік Вьетнам мен оған көршілес елдерден босқындар жаяу және қайықтармен ағылғаннан кейін, 1979 жылы француз зиялылары Le Monde газетінде босқындарға медициналық көмек көрсетуге бағытталған «Вьетнамға арналған қайық» атты жобаға үндеу тастады. Бұл жоба ШД мүшелерінің көпшілігі тарапынан қолдау таппаса да, кейбір өкілдері, соның ішінде кейіннен министр болған Бернар Кушнер, Жарық аралы деп аталатын кемені жалдап, дәрігерлермен, журналистермен және фотографтармен бірге [[Оңтүстік Қытай теңізі]]не жүзіп барып, қайықтағы адамдарға медициналық көмек көрсетті. Осы игі істі қолға алған бөлініп шыққан ұйым — Әлем дәрігерлері — кейіннен гуманитарлық араласуды міндет ретінде, әсіресе Франция сияқты Батыс елдерінің міндеті ретінде қарастыру идеясын дамытты.<ref>Richard Seymour, ''The Liberal Defense of Murder'' (London 2008), p. 174.</ref> 2007 жылы ШД өз мәлімдемесінде 30 жылға жуық уақыт бойы ұйым мен Кушнер арасында гуманитарлық мақсатта араласу құқығы және қарулы күштерді қолдану сияқты мәселелерде ашық келіспеушіліктер болғанын нақтылады. Кушнер соңғы нұсқаны қолдайды, ШД барлық саяси, экономикалық және діни биліктен тәуелсіз, бейтарап гуманитарлық іс-қимылды жақтайды.<ref>{{cite web |url=http://www.doctorswithoutborders.org/press/release.cfm?id=2053 |title=Dr. Bernard Kouchner and MSF: A Clarification, 22 May 2007 |publisher=Doctorswithoutborders.org |accessdate=3 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927220144/http://www.doctorswithoutborders.org/press/release.cfm?id=2053 |archivedate=27 September 2011 }}</ref> === 1980 жылдары === 1982 жылы Малюре мен Рони Брауман қайырымдылық жарналарын тиімдірек жинау үшін пошта арқылы қаражат жинау жүйесін енгізіп, ШД-нің қаржылық тәуелсіздігін арттырды. 1980 жылдары ШД-Франциядан (1971) бөлек басқа да жедел әрекет етуші бөлімдердің құрылуы байқалды: ШД-Бельгия (1980), ШД-Швейцария (1981), ШД-Голландия (1984) және ШД-Испания (1986). ШД-Люксембург 1986 жылы құрылған алғашқы қосымша қолдау көрсету бөлімі болды. 1990 жылдардың басында қолдау көрсету бөлімдерінің басым көпшілігі ашылды: ШД-Грекия (1990), ШД-АҚШ (1990), ШД-Канада (1991), ШД-Жапония (1992), ШД-Ұлыбритания (1993), ШД-Италия (1993), ШД-Аустралия (1994), тағыда Германия, Аустрия, Дания, Швеция, Норвегия және Гонконг бөлімдері ашылды (ШД-Әмірліктер кейінірек құрылды). Малюре мен Брауман ШД-ні кәсібилендіруде маңызды рөл атқарды. 1979 жылғы желтоқсанда [[Ауған соғысы (1979–1989)|Кеңес әскері Ауғанстанға басып кіргеннен]] кейін, [[муджахидтер]]ге медициналық көмек көрсету үшін дереу далалық миссиялар ұйымдастырылды, 1980 жылғы ақпанда ШД қызыл кхмерлерді көпшілік алдында ашық айыптады. 1983–1985 жылдары Эфиопиядағы ашаршылық кезінде ШД 1984 жылы бұл елде тамақтандыру бағдарламаларын құрды, бірақ халықаралық көмекті теріс пайдалану мен мәжбүрлі түрде қоныс аудару фактілерін әшкерелегеннен кейін, 1985 жылы елден қуылды. ШД-нің Эфиопия үкіметін ашық сынауы басқа үкіметтік емес ұйымдардың (ҮЕҰ) оларды өздері жариялаған бейтараптық ұстанымынан бас тартты деп айыптауына әкелді және Францияда гуманитарлық этика төңірегіндегі бірқатар пікірталастардың туындауына түрткі болды.<ref>{{cite conference |date=March 2009 |conference=49th Annual Meeting of the [[International Studies Association]] (ISA): Bridging Multiple Divides, EUA |location=San Francisco |last1=Kennedy |first1=Denis |title=Humanitarian NGOs and the Norm of Neutrality: A Community Approach}}</ref><ref>{{cite journal |last=Davey |first=Eleanor |title=Famine, aid, and ideology: the political activism of Médecins Sans Frontières in the 1980s |journal=French Historical Studies |year=2011 |volume=34 |issue=3 |pages=529–58 |doi=10.1215/00161071-1259157}}</ref> Бұл топ 1986 жылғы 10 қазанда Сальвадордың астанасы [[Сан-Сальвадор]] қаласында болған жер сілкінісінен кейін жергілікті халықты таза [[ауыз су]]мен қамтамасыз ету үшін су тазарту жабдықтарын орнатты.<ref name="frchrono80">{{cite web |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/80 |title=Chronologie: Années 80 |language=fr |work=MSF-France |accessdate=10 January 2006 |archivedate=1 July 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701233122/http://www.medecinssansfrontieres.com/site/site.nsf/pages/80 |url-status=dead }}</ref> === 1990 жылдары === 1990 жылы ШД Либериядағы азаматтық соғыстан зардап шеккен бейбіт тұрғындар мен босқындарға көмек көрсету үшін бұл елге алғаш рет барды.<ref>{{cite web |work=medecinssansfrontieres.com |url=http://www.medecinssansfrontieres.com/association/annees90courte |title=Chronologie: Années 90 |language=fr |accessdate=11 January 2006 |archivedate=17 October 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081017165443/http://www.medecinssansfrontieres.com/association/annees90courte |url-status=dead }}</ref> 1990 жылдар бойғы толассыз ұрыстар мен Екінші Либерия азаматтық соғысы ШД еріктілерін тамақтандырумен, алғашқы медициналық көмекпен және жаппай вакцинациялаумен белсенді түрде қамтамасыз етуге, әсіресе [[Монровия]]дағы ауруханалар мен тамақтандыру нүктелеріне жасалған шабуылдарға ашық қарсы шығуға мәжбүр етті.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=Liberia: War ends, but the crisis continues |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=56A60D4D-F779-4B42-B3AB662CA10C85FF&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930020457/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=56A60D4D-F779-4B42-B3AB662CA10C85FF&method=full_html |archivedate=30 September 2007 |accessdate=11 January 2006 }}</ref> 1991 жылы қатыгездіктердің дәлелдері жиналып жатқан Анфаль науқанынан аман қалған [[Күрдтер|күрд]] босқындарына көмек көрсету үшін далалық миссиялар ұйымдастырылды.<ref>{{cite journal |author=Choo V |year=1993 |title=Forensic evidence of Iraqi atrocities against Kurds |journal=The Lancet |volume=341 |issue=8840 |pages=299–300 |doi=10.1016/0140-6736(93)92641-6|s2cid=54356564 }}</ref> 1991 жылы Сомалиде азаматтық соғыс басталды, оның барысында ШД 1992 жылы БҰҰ-ның бітімгершілік миссиясымен қатар өз далалық миссияларын құрды. БҰҰ 1993 жылға қарай өз операцияларын тоқтатқанына қарамастан, ШД өкілдері бейбіт тұрғындарға арналған емханалар мен ауруханалардың жұмысын жүргізе отырып, көмек көрсету жұмыстарын жалғастыра берді.<ref>{{cite web |work=msf.org |title=Somalia – Saving lives in an abandoned land |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=DE35A225-E018-0C72-0982B97BDC25E821&method=full_html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035756/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=DE35A225-E018-0C72-0982B97BDC25E821&method=full_html |archivedate=2 December 2008 |accessdate=11 January 2006 }}</ref> ШД Босния соғысы басталғаннан кейін бір жыл өткен соң, 1993 жылы БҰҰ керуенінің құрамында Сребреницада (Босния және Герцеговина) алғаш рет жұмысын бастады. Қаланы Босния сербтерінің әскері қоршауға алған еді және шамамен 60 000 [[босниялықтар]] тұратын бұл аймақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Қорғаныс күштері күзететін анклавқа айналды. ШД қоршауда қалған бейбіт тұрғындарға медициналық көмек көрсететін жалғыз ұйым болды, сондықтан елден қуылып кетуден қорқып, геноцидті ашық айыптамады (дегенмен, басқа ұйымдардың кіру мүмкіндігінің шектелгенін айыптады). 1995 жылы Босния сербтерінің әскері қаланы басып алған кезде, ШД бұл аймақтан кетуге мәжбүр болды. 40 000 [[босниялықтар]] бейбіт тұрғыны депортацияланды, шамамен 7 000-ы жаппай өлім жазасына атылды.<ref>{{cite web |year=2000 |url=http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6F1E-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |title=Srebrenica five years on |work=MSF |accessdate=11 January 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202035659/http://www.msf.org/msfinternational/invoke.cfm?component=article&objectid=751B6F1E-B3D6-11D4-B1FA0060084A6370&method=full_html |archivedate=2 December 2008 }}</ref> ====== Руандадағы геноцид ====== 1994 жылғы сәуірде Руандадағы геноцид басталған кезде, осы елде жұмыс істеп жатқан кейбір ШД өкілдері өз қауіпсіздігі үшін Халықаралық Қызыл Крест Комитетінің (ХҚКК) медициналық тобының құрамына қосылды. Екі топ та геноцидтің негізгі кезеңі бойы Руанданың астанасы [[Кигали]]дегі барлық басты ауруханалардың жұмыс істеп тұруын қамтамасыз ете алды. 1995 жылы ШД басқа да бірнеше көмек ұйымдарымен бірге елден кетуге мәжбүр болды, дегенмен көптеген ШД және ХҚКК еріктілері бейтараптықты барынша маңызды деп санайтын ХҚКК-нің іс-қимыл ережелеріне сәйкес бірлесіп жұмыс істеді. Бұл оқиғалар ұйым ішінде гуманитарлық қызметкерлердің бейтараптығы мен олардың көрген азаптарға куәлік ету рөлі арасындағы тепе-теңдікті сақтау тұжырымдамасы төңірегінде үлкен пікірталас тудырды. Руандадағы миссияның нәтижесінде ШД-нің бейтараптыққа қатысты ұстанымы ХҚКК ұстанымына айтарлықтай жақындады, бұл ұйымның құрылу тарихын ескерсек, өте ерекше бетбұрыс еді.<ref>{{cite journal |last1=Forsythe |first1=David P. |title=International Humanitarianism in the Contemporary World: Forms and Issues |journal=Human Rights & Human Welfare |date=January 2005 |volume=5 |issue=1 |at=Article 57 |url=https://digitalcommons.du.edu/hrhw/vol5/iss1/57|archivedate=12 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220312222943/https://digitalcommons.du.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1143&context=hrhw |publisher=Josef Korbel School of International Studies |doi=10.56902/HRHW.2005.5.1.57 |doi-access=free }}</ref> [[Сурет:Mihanda camp.jpg|нобай|1996 жылғы Заирдегі Миханда босқындар лагерінің әуеден түсірілген суреті. Суретте Митумба тауларында орнатылған 500-ден астам шатыр бейнеленген.|202x202 нүкте]] ХҚКК Руандада өз жергілікті қызметкерлерінің 56-сынан, ШД жүзге жуығынан айырылды. Өз тобын елден эвакуациялауды жөн көрген ШД-Франция (жергілікті қызметкерлер қалуға мәжбүр болды) бұл кісі өлтірушілікті айыптап, геноцидті тоқтату үшін француз әскери күштерінің араласуын талап етті. ШД-Франция БАҚ-қа Дәрігерлердің көмегімен геноцидті тоқтату мүмкін емес деген ұранды енгізді, содан кейін бір айға жетпейтін уақыт ішінде даулы Туркуаз операциясы басталды.<ref name="hih"/> Бұл әскери араласу тікелей немесе жанама түрде жүз мыңдаған руандалық босқындардың Заир мен Танзанияға қарай ағылуына әкелді (бұл оқиға Ұлы көлдер аймағындағы босқындар дағдарысы деген атпен белгілі), соның салдарынан тырысқақ індеті тарап, аштық пен бейбіт тұрғындардың үлкен топтары арасында жаппай қырғындар орын алды. ШД-Франция бұл аймаққа қайта оралып, Гомадағы босқындарға медициналық көмек көрсетті.<ref>{{cite web |title=One cannot stop a genocide with doctors |language=fr |url=http://www.msf.fr/site/actu.nsf/actus/msfen1994 |archivedate=10 December 2006 |work=MSF-France |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061210082737/http://www.msf.fr/site/actu.nsf/actus/msfen1994 |accessdate=7 January 2006 }}</ref> Геноцид кезінде ШД, ХҚКК және басқа да көмек көрсету топтарының медициналық қызметтері арасындағы бәсекелестік бұрын-соңды болмаған ең жоғары деңгейге жетті, алайда Руандадағы жағдай гуманитарлық ұйымдардың көмек миссияларына деген көзқарасын түбегейлі өзгертті.<ref>{{cite web |last=Forsythe |first=David P. |year=1996 |title=The International Committee of the Red Cross and humanitarian assistance – A policy analysis |work=International Review of the Red Cross |url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/article/other/57jnav.htm |volume=314 |pages=512–531 }}</ref> Гуманитарлық миссиялардың негізін қалау мақсатында 1994 жылы ХҚКК тарапынан Халықаралық Қызыл Крест және Қызыл Жарты Ай қозғалысы мен апаттар кезінде көмек көрсету бағдарламаларындағы үкіметтік емес ұйымдардың мінез-құлық кодексі жасалды және ШД бұл кодекске қол қойды.<ref>{{cite web|url= http://www.ifrc.org/cgi/pdf_disasters.pl?codeconduct_signatories.pdf |title=Code of Conduct for the ICRC Movement and NGOs in Disaster Relief: List of signatories }} '''ICRC'''. Retrieved 7 January 2006.</ref> Кодекс тек гуманитарлық көмек көрсетуді жақтайды, сонымен қатар топтарды қандай да бір саяси немесе діни мүдделерге қызмет етпеуге және шетелдік үкіметтердің құралы ретінде пайдаланылмауға шақырады.<ref>{{cite web |url=http://www.ifrc.org/publicat/conduct/code.asp |title=Principles of Conduct for The ICRC Movement and NGOs in Disaster Response Programmes |work=ICRC |accessdate=7 January 2006 }}</ref> ШД содан бері де үкіметтердің іс-әрекеттерін (мысалы, 1999 жылы [[Шешенстан]]дағы сияқты) айыптауды қажет деп санағанымен,<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1999/msf/lecture/ |title=Médecins Sans Frontières (James Orbinski) – Nobel Lecture |work=Nobelprize.org |accessdate=7 January 2006 }}</ref> сол уақыттан бері ешқандай басқа әскери араласуды талап еткен жоқ.<ref name="hih">{{cite book |last=Bortolotti |first=Dan |year=2004 |title=Hope in Hell: Inside the World of Doctors Without Borders |publisher=Firefly Books |isbn=1-55297-865-6}}</ref> === 2020 жылдары === ==== Нәсілшілдік айыптары ==== 2020 жылы мыңнан астам қызметкер петиция арқылы өз тыңдаушылығын білдіріп, қайырымдылық ұйымын ақ нәсілдің үстемдігін дәріптеді деп айыптады. Камеруннан келген бір қызметкер ұйым басшылары тарапынан көрген нәсілшілдік тәжірибесін егжей-тегжейлі сипаттап берді. Көптеген шағымдар әдетте ақ нәсілді болып келетін Еуропа мен Солтүстік Америкадан келген шетелдік қызметкерлерге жергілікті ұлттық қызметкерлермен салыстырғанда басқаша, ерекше қарау мәселесіне қатысты болды. Ұлттық қоғамдық радио арнасына берген сұхбатында ұйым президенті ШД ұйымының негізінде нәсілшілдік сарындағы көзқарастар болғанын мойындап, жағдайды жақсартуға уәде берді.<ref>{{Cite news|title=Doctors Without Borders Responds To Charges Of 'Racism' From Its Staff|publisher=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/07/15/864544382/doctors-without-borders-responds-to-charges-of-racism-from-its-staff}}</ref> ==== ДДСҰ-да жылан шағу мәселесіне басымдық беру ==== ШД жылан шағуды ДДСҰ-ның А санатындағы Елеусіз қалған тропиктік аурулар мәртебесіне енгізуде, ДДСҰ қарарын қабылдауда және жылан шағу ауыртпалығын азайтуға арналған жаһандық стратегияны әзірлеуде маңызды рөл атқарды.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Bhaumik |first1=Soumyadeep |last2=Zwi |first2=Anthony B. |last3=Norton |first3=Robyn |last4=Jagnoor |first4=Jagnoor |date=2023-08-01 |title=How and why snakebite became a global health priority: a policy analysis |url=https://gh.bmj.com/content/8/8/e011923 |journal=BMJ Global Health|volume=8 |issue=8 |article-number=e011923 |doi=10.1136/bmjgh-2023-011923 |issn=2059-7908 |pmc=10445399 |pmid=37604596}}</ref> ШД өндірістің тоқтатылуына байланысты Африкадағы жылан уына қарсы сарысудың тапшылығын атап өтіп, жағдайдың шұғылдығына назар аудартты әрі БАҚ-тағы ақпараттық-насихаттық жұмыстарға жетекшілік етті.<ref name=":0" /> ==== Дәрі-дәрмекке қолжетімділік науқаны ==== 2024 жылғы 20 маусымда ШД ресурстары шектеулі орталарда дәрі-дәрмектерге қол жеткізуге бағытталған дәрі-дәрмекке қолжетімділік кампаниясын жабатынын мәлімдеді.<ref name="Silverman-2024">{{cite news |last1=Silverman |first1=Ed |title=Doctors Without Borders is closing its widely regarded access-to-medicines campaign |url=https://www.statnews.com/pharmalot/2024/06/20/msf-doctors-borders-access-medicines-jnj-tb-pandemic-vaccines-covid/#:~:text=By%20Ed%20Silverman%20June%2020,for%20its%20own%20relief%20efforts. |publisher=STAT News |date=20 June 2024}}</ref> ШД бұл кампанияны өзінің құтқару жұмыстарына қажетті дәрі-дәрмектер мен вакциналар сияқты өнімдерге бағытталатын жаңа бастамамен алмастыруды жоспарлап отыр.<ref name="Silverman-2024"/> Treatment Action Group ұйымын қоса алғанда, бірнеше белсенділер бұл қадамды сынға алды.<ref>{{cite news |last1=Harrington |first1=Mark |title=An Open Letter to Médecins Sans Frontières — Urgent Call to Reverse the Devastating Decision to Shutter the MSF Access Campaign |url=https://www.treatmentactiongroup.org/letter/an-open-letter-to-medecins-sans-frontieres/ |publisher=Treatment Action Group |date=20 June 2024}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:1971 жылы құрылған ұйымдар]] [[Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығымен марапатталған ұйымдар]] [[Санат:Шекарасыз дәрігерлер]] [[Санат:Халықаралық коммерциялық емес ұйымдар]] [[Санат:Нансе сыйлығы иегерлері]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Франция)]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] 6v9uru5sv03g0to2p3hh3k750qm08tr 10 783355 3635092 3634661 2026-07-26T07:44:09Z Мағыпар 100137 үлгі 3635092 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |аты = Латвия қалалары |тақырыбы = Латвия қалалары |сурет2 = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] |мазмұны = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Вентспилс]]{{•}} [[Виесите]]{{•}} [[Рига]] |асты = |асты_стиль = }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 3zf99vdhq5h2qltn2yil104a0003ld9 0 783421 3634786 3631207 2026-07-25T16:38:48Z Kvazimodo 124458 «[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар|Қарақалпақстанда туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634786 wikitext text/x-wiki {{Жазушы | Есімі = Мұратбай Халбайұлы Бекеев | Шынайы есімі = | Суреті = | Ені = | Суреттің аты = | Туған кездегі есімі = Мұратбай Халбайұлы Бекеев | Лақап аты = | Туған күні = 30.09.1958 | Туған жері = [[Алтынсай (Беруни ауданы)|Алтынсай ауылы]], [[Беруни ауданы]], [[Қарақалпақстан]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Азаматтығы = {{KAZ}} | Ұлты = [[Қазақтар|Қазақ]] | Білімі = [[Нөкіс мемлекеттік университеті]] | Мансабы = [[ақын]], [[журналист]], әдебиет зерттеушісі | Шығармашылық жылдары = 1991 — қазіргі уақыт | Бағыты = поэзия, публицистика | Жанры = өлең, дастан, зерттеу мақалалары | Шығармалардың тілі = [[Қазақ тілі]] | Дебюті = «Ізгілік» (өлең) | Марапаттары = «Оңтүстік Қазақстан облысына сіңірген еңбегі үшін» медалі | Сыйлықтары = Сарыағаш ауданының құрметті азаматы | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = }} '''Мұрат Бекей''' (толық аты-жөні — ''Мұратбай Халбайұлы Бекеев''; [[30 қыркүйек]] [[1958 жыл]], [[Алтынсай (Беруни ауданы)|Алтынсай ауылы]], [[Беруни ауданы]], [[Қарақалпақстан]]) — ақын, журналист, әдебиет зерттеушісі. [[Қазақстан Жазушылар одағы|Қазақстан]] және [[Өзбекстан Жазушылар одағы|Өзбекстан]] Жазушылар одақтарының мүшесі, [[Қазақстан журналистер одағы]]ның мүшесі.<ref>{{Cite web | url = https://www.oinet.kz/e/action/ShowInfo.php?classid=52&id=51974&ysclid=mrkb2opcu6515025964 | date = 2023-05-17 | title = Мұрат Бекей, журналист, ақын: «Журналист болып туылу керек» }}</ref> «Сарыағаш ауданы энциклопедиясының» авторы. Руы: [[Кіші жүз]], [[Әлімұлы|Әлім]]. == Өмірбаяны == Мұрат Бекей 1958 жылы 30 қыркүйекте [[Қарақалпақстан|Қарақалпақстан Республикасы]]ның [[Беруни ауданы]]ндағы Алтынсай ауылында дүниеге келген. Анасы Бибіжан он бала тәрбиелеп өсірген, Мұрат — отбасындағы тұңғыш перзент. Балалық шағы атасы Бекей мен әжесі Қанымның тәрбиесінде өтті. Жастайынан халық ауыз әдебиеті үлгілерін, батырлар жырын, [[Көроғлы]], «Маспатша», «[[Бозғұлан|Бозұғлан]]» секілді дастандарды жаттап өсті. Ақындыққа құштарлығы жерлесі [[Төлеген Айбергенов]] шығармаларын оқудан бастау алды. === Білімі === * [[Нөкіс мемлекеттік университеті]]нің орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі мамандығын тәмамдаған. * Ауыл шаруашылығы техникумында агроном мамандығы бойынша білім алған. * [[Ресей]] Федерациясының [[Қазан мемлекеттік университеті]]нің аспирантурасында «Орыс, татар, қарақалпақ әдеби байланыстары» тақырыбында ғылыми зерттеу жүргізген. == Еңбек жолы == 1994 жылдан бастап [[Ташкент]] қаласында еңбек етті. Өзбекстандағы қазақ тіліндегі республикалық «Нұрлы жол» газетінде тілші, Қазақ ұлттық мәдени орталығында кеңесші, халықаралық «[[Қазақ елі (газет)|Қазақ елі]]» газетінің Өзбекстандағы меншікті тілшісі қызметтерін атқарды. 2001 жылдан бастап [[Сарыағаш ауданы|Сарыағаш аудандық]] қоғамдық-саяси «[[Сарыағаш (газет)|Сарыағаш]]» газетінде бөлім меңгерушісі, кейін редактор, директор – бас редактор қызметтерін атқарды. Сондай-ақ облыстық «[[Оңтүстік Қазақстан (газет)|Оңтүстік Қазақстан]]» және тәуелсіз «Уақыт» газеттерінің Сарыағаш ауданындағы меншікті тілшісі болды. Төлеген Айбергенов атындағы әдебиет және өнер бірлестігінің жұмысына белсене араласып, оның қайта жаңғыруына және ақын есімінің берілуіне ықпал етті. == Шығармашылығы == Алғашқы өлеңдері республикалық басылымдарда жарияланып, 1991 жылы [[Мұхтар Шаханов]]қа арналған «Ізгілік» өлеңі «[[Қазақстан мұғалімі]]» газетінде жарық көрді. Ақынның шығармашылығы махаббат, туған жер, адамгершілік, ұлттық рух, тарихи тұлғалар тақырыптарын қамтиды. === Кітаптары === * «Сұлулық сыры» (1999) * «Махаббат мекені» (2005) * «Аруна – ғұмыр» (2006) * «Бәйтерек түбіндегі сырласу» ([[Әбдісаттар Ысқақов]]пен бірге, 2016)<ref>{{Cite web | url = https://kz.otyrar.kz/2017/03/%D3%99kim-sy%D2%9Ba%D2%9B-pen-m%D2%B1rat-bekejdi%D2%A3-zhyr-kitaby-zhary%D2%9B-k%D3%A9rdi/?ysclid=mrkbatphiv988504112 | title = Әкім Ысқақ пен Мұрат Бекейдің жыр кітабы жарық көрді | date = 2017-03-24 }}</ref> === Құрастырған еңбектері === * «Сарыағашым – сырлы өлкем» әдеби жинағы (2006) * «Сарыағаш ауданы энциклопедиясы» (авторы) == Әдеби және қоғамдық қызметі == Мұрат Бекей Төлеген Айбергенов атындағы халықаралық қордың белсенді мүшесі ретінде ақынның 70 және 80 жылдық мерейтойларын ұйымдастыруға атсалысты.<ref>{{Cite web | url = http://kerey.kz/?p=6526 | date = 2016-03-13 | title = САРЫАҒАШ }}</ref> Сонымен қатар ақын [[Тоқаш Бердияров]]тың 90 жылдық мерейтойын өткізуге үлес қосты. Ақынның өлеңдеріне [[Арайлым Саттарова]], [[Әбіләзім Жаншуақов]] және [[Сәрсен Ахметов]] секілді композиторлар ән жазған. == Марапаттары == * «Оңтүстік Қазақстан облысына сіңірген еңбегі үшін» медалі. * «Сарыағаш ауданының құрметті азаматы». * Әдебиет пен журналистика саласындағы бірқатар ведомстволық марапаттардың иегері. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Беруни ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Сарыағаш ауданының құрметті азаматтары]] [[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]] mx8tf3bgehilhwcyvh8utkoo7d3tn4i 0 783543 3635051 3630855 2026-07-26T06:47:32Z TheNomadEditor 120280 /* Дереккөздер */ 3635051 wikitext text/x-wiki '''«Мидас» операциясы''' ({{Lang-uk|Операція «Мідас»}}) — Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро (НАБУ) мен Жемқорлықпен күрес жөніндегі мамандандырылған прокуратура (САП) 2024 жылы бастаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу амалы. Тергеу Ресейдің басып кіруі кезеңіндегі Украинаның энергетика саласындағы ауқымды пара алу фактілеріне қатысты болды.<ref>{{Cite web|title=Операция «Мидас»: разоблачение «масштабной коррупции» в энергетике, и обыск у Миндича. Это связано?|url=https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|website=[[Радио «Свобода»]]|date=2025-11-10|accessdate=2025-11-12|lang=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162207/https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|archivedate=2025-11-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|title=НАБУ обнародовало часть записей по масштабному коррупционному делу в энергетике|lang=uk|website=[[ТСН (телепрограмма, Украина)|ТСН]]|date=2025-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162548/https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|archivedate=2025-11-18|accessdate=2025-11-12}}</ref> 15 айға созылған операция барысында 70-тен астам тінту жүргізіліп, 4 миллион АҚШ доллары тәркіленді<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2025/11/11/8006782/|title=Коррупция в энергетике: НАБУ и САП изъяли уже более $4 млн во время обысков|lang=uk|website=[[Украинская правда]]|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> және айыпталушылардың өзара келіссөздері жазылған 1000 сағатқа жуық аудиожазба алынды.<ref name=":10">{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-ta-galushchenko-nabu-opublikuvalo-audiozapisi-v-mezhah-operaciji-midas-video-50559412.html|title=Операция «Мидас»: НАБУ опубликовало аудиозаписи по делу о коррупции в энергетике — видео|lang=uk|website=NV|access-date=2025-11-12}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/ukraines-anti-corruption-bureau-says-large-scale-operation-underway-energy-2025-11-10/|title=Ukraine's anti-graft agency alleges $100 million energy kickback scheme|publisher=[[Reuters]]}}</ref> «Мидас» операциясы [[Орыс-украин соғысы]] басталғаннан бергі ең резонансты сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулердің бірі болып саналады.<ref name=":0" /> == Тарихы == === Сотталушылардың телефондарын тыңдау === Істің айыпталушыларын тыңдауды операцияның белгілі бастапқы нүктесі деп санауға болады. Бұған дейін 2024–2025 жылдары, тергеу жарияланғанға дейін, 15 ай бойы осы іске қандай да бір қатысы бар тұлғаларды тыңдау жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 1000 сағаттық аудиожазба алынды, оның белгілі бір бөлігі «Мидас» операциясының алғашқы күндерінде көпшілікке қолжетімді болып үлгерді.<ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|last=NABU|date=2025-11-10|title=Операція з викриття корупції у сфері енергетики: СХЕМА|url=https://www.youtube.com/watch?v=V2V9SVXL0ek}}</ref><ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|date=2025-11-13|lang=uk|title=В операції «Мідас» зʼявляються нові фігуранти і цікаві подробиці. Ми зібрали головне про Міндіча, Чернишова і розмову з Зеленським|url=https://babel.ua/texts/123005-v-operaciji-midas-z-yavlyayutsya-novi-figuranti-i-cikavi-podrobici-mi-zibrali-golovne-pro-mindicha-chernishova-i-rozmovu-z-zelenskim|website=babel.ua}}</ref> === НАБУ өкілеттіктерін шектеу әрекеті === {{Толық мақала|Украинадағы наразылықтар (2025)}} 2025 жылғы 22 шілдеде [[Верховна Рада|Украина Жоғарғы Радасы]] НАБУ мен САП сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдарының өкілеттіктерін шектеуге бағытталған №12414 заң жобасын қабылдады.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2025/07/22/7522972/|title=Последний генпрокурор с таким количеством полномочий – это Пшонка. Как в вопросе борьбы с коррупцией Украину возвращают во времена Януковича|lang=ru|website=[[Украинская правда]]|date=2025-07-22|access-date=2025-07-24}}</ref> Үкіметке қарсы наразылықтар толқынынан кейін бұл заң күшін жойды, ведомстволардың тәуелсіздігі қалпына келтірілді.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|title=Рада приняла закон Зеленского о НАБУ и САП|lang=ru|website=[[РБК-Украина]]|date=2025-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803231712/https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|archive-date=2025-08-03|access-date=2025-07-31}}</ref> Заңның қабылдануының алдында НАБУ қызметкерлерін ұстау және тінту шаралары жүргізілді. Ресей арнайы қызметтерімен сыбайлас болды деген күдікпен детективтер Руслан Магомедрасулов пен Виктор Гусаров ұсталды. Украина Қауіпсіздік қызметі Магомедрасуловтың әкесімен бірге Дағыстанмен техникалық қарасора саудасын ұйымдастыруды жоспарлағанын, бұл Украинаның ұлттық қауіпсіздігіне қарсы қылмыс болып табылатынын мәлімдеді. УҚҚ жариялаған және Дағыстанмен сауда жасауға дайындықты дәлелдеуі тиіс болған аудиожазбаларда айыпталушылар Өзбекстанмен сауда туралы айтқан, алайда УҚҚ субтитрлерде оны Дағыстан деп көрсеткен.<ref name=":11" /><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/anticorruption/aresht-detektiva-nabu-mahamedrasulova-shabunin-opublikuvav-ochishchene-audio-de-chuti-shcho-mova-jde-pro-uzbekistan-a-ne-dahestan.html|title=Арешт детектива НАБУ Магамедрасулова: Шабунін опублікував очищене аудіо, де чути, що мова йде про Узбекистан, а не Дагестан|lang=uk|website=Зеркало недели {{!}} Дзеркало тижня {{!}} Mirror Weekly|accessdate=2025-11-16}}</ref> Кейінірек УҚҚ Магомедрасуловтың «Өмір үшін — Оппозициялық платформа» партиясының бұрынғы депутаты, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей ФҚҚ]] агенті Федор Христенкомен байланыста болғанын мәлімдеді; тұжырым бойынша, 2020 жылдан бастап НАБУ «ресейлік ықпалды күшейту» мәселесіне жетекшілік еткен.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://suspilne.media/1117310-sbu-proti-nabu-za-so-sidat-u-sizo-dvoe-pracivnikiv-buro-ta-batko-odnogo-z-nih/|title=СБУ проти НАБУ: в чому підозрюють Руслана Магамедрасулова|lang=uk|first=Олексій|last=Арунян|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-17|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://suspilne.media/1121998-obsuki-u-nabu-apelacijnij-sud-zalisiv-detektiva-magomedrasulova-pid-vartou/|title=Апеляційний суд залишив детектива Магомедрасулова під вартою|lang=uk|first=Марія Патока, Ліля|last=Гончарук|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-23|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/malyuk-rozkriv-detali-rezonansnoyi-spravi-1753210507.html|title=Малюк розкрив деталі резонансної справи топдетектива НАБУ|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ детективі Александр Абакумовтың түсініктемесіне сәйкес, Магомедрасулов «Мидас» операциясы аясындағы тергеуге тікелей жетекшілік еткен.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CecHhStUGsY|title=Міндіч втік / Обшуки у Галущенка / Розслідування НАБУ і САП {{!}} Спецвипуск УП. Чат|last=Українська правда|date=2025-11-10|access-date=2025-11-12}}</ref> == Жұмыс барысы == === НАБУ іздеулері === 2025 жылғы 10 қарашада НАБУ бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктер мен кәсәпкерлердің тұрғылықты жерлері мен жұмыс орындарында бір мезгілде тінту жүргізді. Тергеу анықтағандай, сыбайлас жемқорлық схемасы елдегі электр энергиясының жартысынан астамын өндіретін украиндық АЭС-тердің негізгі операторы — «Энергоатом» мемлекеттік компаниясында жұмыс істеген. Қылмыстық топ мүшелері «Энергоатомның» мемлекеттік сатып алуларына бақылау орнатып, келісімшарттар құнының 10–15% мөлшерінде жүйелі түрде пара талап етіп отырған. Төлеуден бас тартқан жеткізушілерге орындалған жұмыстары үшін төлемдер бұғатталып немесе олар контрагенттер тізімінен шығарылған. Тізім өз іштерінде «Шлагбаум» деп аталған. НАБУ бұл топты энергетика және қорғаныс салаларында сыбайлас жемқорлықпен, [[Ақшаның жылыстауы|ақшаның жылыстауымен]] және заңсыз байумен айналысқан жоғары деңгейдегі қылмыстық қоғамдастық ретінде сипаттады. Айыпталушылардың пара мөлшері мен миллиардтаған жобаларды талқылаған келіссөздерінің аудиожазбалары жарияланды. 2025 жылдың қыркүйегіне қатысты көріністердің бірінде, 3 миллиард гривналық келісімшарттан түсетін 90 мың доллар көлеміндегі пара мөлшеріне көңілі толмаған қатысушылар пара көлемін 10%-дан 15%-ға дейін арттыру үшін 4 млрд гривналық жаңа келісімшартты кейінге қалдыру туралы шешім қабылдайды. Сөз энергообъектілерге арналған қорғаныс құрылыстарын салу туралы болды. Инфрақұрылымды қорғау жөніндегі ресми кеңестермен қатар, топ мүшелері Хмельницкий АЭС-індегі тасаланатын орындардың құрылысынан алатын өз пайыздарын көбейтуді жоспарлаған. Тергеу мәліметтері бойынша, бұл топ Ресейдің толық ауқымды басып кіруі басталғаннан бері, қорғаныс және энергетика саласындағы сатып алулардың «[[Хаос|хаосы]]<nowiki/>» мен шұғылдығын пайдаланып, әрекет ете бастаған. 2023 жылы халық үшін электр энергиясы тарифтерінің өсуі «Энергоатомның» табысын едәуір арттырып, жымқыру үшін қосымша мүмкіндіктер туғызған. Басты айыпталушы Игорь Миронюк 10 жылдан астам уақыт бойы мемлекеттік сатқындық жасады деп айыпталған ресейшіл депутат Андрей Деркачтың көмекшісі болған. Қаражатты заңдастыру үшін Деркачпен байланысты кеңсе пайдаланылған, ақша Мәскеудегісін қосқанда, бірқатар жалған фирмалар желiсi арқылы қолма-қол ақшаға айналдырылып отырған. === Сот ісі === 2025 жылғы 11 қарашада бұрынғы вице-премьер Чернышовқа заңсыз байыды деген күдік туралы хабарланды. Украина Министрлер Кабинеті «Энергоатом» компаниясы бақылау кеңесінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатты. 2025 жылғы 12 қарашада Украинаның Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы соты (ЖШЖҚС) Энергетика министрінің бұрынғы кеңесшісі Игорь Миронюкті 126 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу құқығымен 2026 жылғы 8 қаңтарға дейін қамауға алды. «Энергоатом» компаниясының қауіпсіздік жөніндегі атқарушы директоры Дмитрий Басов 40 млн гривна кепілақы енгізу мүмкіндігімен 60 тәулікке қамауға алынды. Сот тергеу компанияның «бэк-офисінің» бухгалтері деп атаған Игорь Фурсенконы 95 млн гривна кепілақы белгілей отырып қамауға алды. Күдікті Леся Устименко 25 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу баламасымен қамауға жіберілді. 2025 жылғы 13 қарашада ЖШЖҚС Людмила Зоринаны 12 миллион гривна мөлшерінде баламалы кепілақы белгілей отырып қамауға алды. Тергеу мәліметтеріне сәйкес, Зорина бақылаудағы компаниялардың бухгалтерлік есебін жүргізумен, құжаттар мен есептілікті дайындаумен, сенімхаттарды бақылаумен, сондай-ақ қаражатты заңдастыруға қатысумен айналысқан. Леся Устименко мен Людмила Зорина үшін тиісінше 25 және 12 миллион гривна мөлшерінде кепілақы төленді. «Схемы» бағдарламасының журналистері құқық қорғау органдарындағы дереккөздер арқылы кепілақы төлеген «Вангард» компаниясының үстіміздегі жылдың мамыр айында құрылған, жарғылық капиталы 1 000 гривнаны құрайтын киевтік фирма екенін анықтады. Мамандандырылған сыбайлас жемқорлыққа қарсы прокуратураның прокуроры Сергей Савицкий Тимур Миндичтің Энергетика министрі Герман Галущенкоға және ҰҚҚК хатшысы Рустем Умеровке ықпал еткенін мәлімдеді. Бөлек айтқанда, айыпталушы мәлімделген сипаттамаларға сәйкес келмейтін сауытты кеудешелерді жеткізуді лоббилеуге тырысқан. 2025 жылғы 22 қарашада «Мидас» операциясының басты айыпталушылары Тимур Миндич пен Александр Цукерманға Украина ІІМ тарапынан іздеу жарияланды. Олардың ғайып болған күні 2025 жылғы 20 қараша деп есептеледі, олар сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасады деген күдікке ілінген. 2025 жылғы 25 қарашада Жоғарғы Раданың Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес комитеті НАБУ, САП, Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу ұлттық агенттігі (НАЗК), АРМА және СБУ өкілдерінің қатысуымен «Мидас» ісі бойынша кеңес өткізді. НАБУ басшысы Семен Кривонос Тимур Миндичтің «бэк-офисінен» түрлі шенеуніктерге, депутаттарға, министрлерге, журналистерге және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне арналған 527 досье табылғанын мәлімдеді. Құжаттардың бір бөлігі (кейбірінде «Қызмет бабында пайдалану үшін» белгісі бар) құқық қорғау органдарынан ақпараттың сыртқа шығып кеткенін көрсетеді. НАБУ детективі Абакумовтың айтуынша, бұл материалдар айыпталушылардың қолына 17 шілдеде, яғни УКҚ-ның НАБУ мен САП қызметкерлеріне қарсы арнайы операция жүргізуінен бірнеше күн бұрын түскен. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Украинадағы жемқорлық]] [[Санат:2025 жылдағы Украина]] [[Санат:Украинадағы саяси жанжалдар]] [[Санат:Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро]] jz4o6zv911cwtgp1deynf6a091z7nra 3635056 3635051 2026-07-26T06:49:51Z TheNomadEditor 120280 /* НАБУ іздеулері */ 3635056 wikitext text/x-wiki '''«Мидас» операциясы''' ({{Lang-uk|Операція «Мідас»}}) — Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро (НАБУ) мен Жемқорлықпен күрес жөніндегі мамандандырылған прокуратура (САП) 2024 жылы бастаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу амалы. Тергеу Ресейдің басып кіруі кезеңіндегі Украинаның энергетика саласындағы ауқымды пара алу фактілеріне қатысты болды.<ref>{{Cite web|title=Операция «Мидас»: разоблачение «масштабной коррупции» в энергетике, и обыск у Миндича. Это связано?|url=https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|website=[[Радио «Свобода»]]|date=2025-11-10|accessdate=2025-11-12|lang=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162207/https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|archivedate=2025-11-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|title=НАБУ обнародовало часть записей по масштабному коррупционному делу в энергетике|lang=uk|website=[[ТСН (телепрограмма, Украина)|ТСН]]|date=2025-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162548/https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|archivedate=2025-11-18|accessdate=2025-11-12}}</ref> 15 айға созылған операция барысында 70-тен астам тінту жүргізіліп, 4 миллион АҚШ доллары тәркіленді<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2025/11/11/8006782/|title=Коррупция в энергетике: НАБУ и САП изъяли уже более $4 млн во время обысков|lang=uk|website=[[Украинская правда]]|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> және айыпталушылардың өзара келіссөздері жазылған 1000 сағатқа жуық аудиожазба алынды.<ref name=":10">{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-ta-galushchenko-nabu-opublikuvalo-audiozapisi-v-mezhah-operaciji-midas-video-50559412.html|title=Операция «Мидас»: НАБУ опубликовало аудиозаписи по делу о коррупции в энергетике — видео|lang=uk|website=NV|access-date=2025-11-12}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/ukraines-anti-corruption-bureau-says-large-scale-operation-underway-energy-2025-11-10/|title=Ukraine's anti-graft agency alleges $100 million energy kickback scheme|publisher=[[Reuters]]}}</ref> «Мидас» операциясы [[Орыс-украин соғысы]] басталғаннан бергі ең резонансты сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулердің бірі болып саналады.<ref name=":0" /> == Тарихы == === Сотталушылардың телефондарын тыңдау === Істің айыпталушыларын тыңдауды операцияның белгілі бастапқы нүктесі деп санауға болады. Бұған дейін 2024–2025 жылдары, тергеу жарияланғанға дейін, 15 ай бойы осы іске қандай да бір қатысы бар тұлғаларды тыңдау жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 1000 сағаттық аудиожазба алынды, оның белгілі бір бөлігі «Мидас» операциясының алғашқы күндерінде көпшілікке қолжетімді болып үлгерді.<ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|last=NABU|date=2025-11-10|title=Операція з викриття корупції у сфері енергетики: СХЕМА|url=https://www.youtube.com/watch?v=V2V9SVXL0ek}}</ref><ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|date=2025-11-13|lang=uk|title=В операції «Мідас» зʼявляються нові фігуранти і цікаві подробиці. Ми зібрали головне про Міндіча, Чернишова і розмову з Зеленським|url=https://babel.ua/texts/123005-v-operaciji-midas-z-yavlyayutsya-novi-figuranti-i-cikavi-podrobici-mi-zibrali-golovne-pro-mindicha-chernishova-i-rozmovu-z-zelenskim|website=babel.ua}}</ref> === НАБУ өкілеттіктерін шектеу әрекеті === {{Толық мақала|Украинадағы наразылықтар (2025)}} 2025 жылғы 22 шілдеде [[Верховна Рада|Украина Жоғарғы Радасы]] НАБУ мен САП сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдарының өкілеттіктерін шектеуге бағытталған №12414 заң жобасын қабылдады.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2025/07/22/7522972/|title=Последний генпрокурор с таким количеством полномочий – это Пшонка. Как в вопросе борьбы с коррупцией Украину возвращают во времена Януковича|lang=ru|website=[[Украинская правда]]|date=2025-07-22|access-date=2025-07-24}}</ref> Үкіметке қарсы наразылықтар толқынынан кейін бұл заң күшін жойды, ведомстволардың тәуелсіздігі қалпына келтірілді.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|title=Рада приняла закон Зеленского о НАБУ и САП|lang=ru|website=[[РБК-Украина]]|date=2025-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803231712/https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|archive-date=2025-08-03|access-date=2025-07-31}}</ref> Заңның қабылдануының алдында НАБУ қызметкерлерін ұстау және тінту шаралары жүргізілді. Ресей арнайы қызметтерімен сыбайлас болды деген күдікпен детективтер Руслан Магомедрасулов пен Виктор Гусаров ұсталды. Украина Қауіпсіздік қызметі Магомедрасуловтың әкесімен бірге Дағыстанмен техникалық қарасора саудасын ұйымдастыруды жоспарлағанын, бұл Украинаның ұлттық қауіпсіздігіне қарсы қылмыс болып табылатынын мәлімдеді. УҚҚ жариялаған және Дағыстанмен сауда жасауға дайындықты дәлелдеуі тиіс болған аудиожазбаларда айыпталушылар Өзбекстанмен сауда туралы айтқан, алайда УҚҚ субтитрлерде оны Дағыстан деп көрсеткен.<ref name=":11" /><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/anticorruption/aresht-detektiva-nabu-mahamedrasulova-shabunin-opublikuvav-ochishchene-audio-de-chuti-shcho-mova-jde-pro-uzbekistan-a-ne-dahestan.html|title=Арешт детектива НАБУ Магамедрасулова: Шабунін опублікував очищене аудіо, де чути, що мова йде про Узбекистан, а не Дагестан|lang=uk|website=Зеркало недели {{!}} Дзеркало тижня {{!}} Mirror Weekly|accessdate=2025-11-16}}</ref> Кейінірек УҚҚ Магомедрасуловтың «Өмір үшін — Оппозициялық платформа» партиясының бұрынғы депутаты, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей ФҚҚ]] агенті Федор Христенкомен байланыста болғанын мәлімдеді; тұжырым бойынша, 2020 жылдан бастап НАБУ «ресейлік ықпалды күшейту» мәселесіне жетекшілік еткен.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://suspilne.media/1117310-sbu-proti-nabu-za-so-sidat-u-sizo-dvoe-pracivnikiv-buro-ta-batko-odnogo-z-nih/|title=СБУ проти НАБУ: в чому підозрюють Руслана Магамедрасулова|lang=uk|first=Олексій|last=Арунян|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-17|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://suspilne.media/1121998-obsuki-u-nabu-apelacijnij-sud-zalisiv-detektiva-magomedrasulova-pid-vartou/|title=Апеляційний суд залишив детектива Магомедрасулова під вартою|lang=uk|first=Марія Патока, Ліля|last=Гончарук|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-23|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/malyuk-rozkriv-detali-rezonansnoyi-spravi-1753210507.html|title=Малюк розкрив деталі резонансної справи топдетектива НАБУ|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ детективі Александр Абакумовтың түсініктемесіне сәйкес, Магомедрасулов «Мидас» операциясы аясындағы тергеуге тікелей жетекшілік еткен.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CecHhStUGsY|title=Міндіч втік / Обшуки у Галущенка / Розслідування НАБУ і САП {{!}} Спецвипуск УП. Чат|last=Українська правда|date=2025-11-10|access-date=2025-11-12}}</ref> == Жұмыс барысы == === НАБУ іздеулері === 2025 жылғы 10 қарашада НАБУ бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктер мен кәсәпкерлердің тұрғылықты жерлері мен жұмыс орындарында бір мезгілде тінту жүргізді. Тергеу анықтағандай, сыбайлас жемқорлық схемасы елдегі электр энергиясының жартысынан астамын өндіретін украиндық АЭС-тердің негізгі операторы — «Энергоатом» мемлекеттік компаниясында жұмыс істеген.<ref name=":0" /><ref name=":10" /> Қылмыстық топ мүшелері «Энергоатомның» мемлекеттік сатып алуларына бақылау орнатып, келісімшарттар құнының 10–15% мөлшерінде жүйелі түрде пара талап етіп отырған. Төлеуден бас тартқан жеткізушілерге орындалған жұмыстары үшін төлемдер бұғатталып немесе олар контрагенттер тізімінен шығарылған. Тізім өз іштерінде «Шлагбаум» деп аталған.<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-i-galushchenko-nabu-rozkrilo-detali-korupciji-v-energoatomi-ta-minenergo-video-50559424.html|title=Корупція в енергетиці: НАБУ назвало учасників схеми, які контролювали Енергоатом та налагодили систему відкатів — відео|lang=uk|website=NV|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ бұл топты энергетика және қорғаныс салаларында сыбайлас жемқорлықпен, [[ақшаның жылыстауы]]мен және заңсыз байумен айналысқан жоғары деңгейдегі қылмыстық қоғамдастық ретінде сипаттады.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/operatsiya-midas-nabu-rozkrilo-pershi-podrobitsi-1762769213.html|title=Операція "Мідас". НАБУ розкрило перші подробиці викриття корупції в енергетиці|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> Айыпталушылардың пара мөлшері мен миллиардтаған жобаларды талқылаған келіссөздерінің аудиожазбалары жарияланды.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://censor.net/biz/resonance/3584343/yak-zaroblyaly-na-zakupivlyah-energoatomu-lyudy-tymura-mindicha|title=Карлсон та друзі: Що відомо про схему Міндіча в "Енергоатомі"?}}</ref> 2025 жылдың қыркүйегіне қатысты көріністердің бірінде, 3 миллиард гривналық келісімшарттан түсетін 90 мың доллар көлеміндегі пара мөлшеріне көңілі толмаған қатысушылар пара көлемін 10%-дан 15%-ға дейін арттыру үшін 4 млрд гривналық жаңа келісімшартты кейінге қалдыру туралы шешім қабылдайды. Сөз энергообъектілерге арналған қорғаныс құрылыстарын салу туралы болды. Инфрақұрылымды қорғау жөніндегі ресми кеңестермен қатар, топ мүшелері Хмельницкий АЭС-індегі тасаланатын орындардың құрылысынан алатын өз пайыздарын көбейтуді жоспарлаған.<ref name=":1" /> Тергеу мәліметтері бойынша, бұл топ Ресейдің толық ауқымды басып кіруі басталғаннан бері, қорғаныс және энергетика саласындағы сатып алулардың «[[хаос]]ы» мен шұғылдығын пайдаланып, әрекет ете бастаған. 2023 жылы халық үшін электр энергиясы тарифтерінің өсуі «Энергоатомның» табысын едәуір арттырып, жымқыру үшін қосымша мүмкіндіктер туғызған.<ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/koruptsiyna-skhema-v-enerhetytsi-politoloh-zrobyv-nevtishnyy-prohnoz-shchodo-naslidkiv-2954345.html|title=Корупційна схема в енергетиці: політолог зробив невтішний прогноз щодо наслідків|lang=uk|website=ТСН|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> Басты айыпталушы Игорь Миронюк 10 жылдан астам уақыт бойы мемлекеттік сатқындық жасады деп айыпталған ресейшіл депутат Андрей Деркачтың көмекшісі болған. Қаражатты заңдастыру үшін Деркачпен байланысты кеңсе пайдаланылған, ақша Мәскеудегісін қосқанда, бірқатар жалған фирмалар желiсi арқылы қолма-қол ақшаға айналдырылып отырған.<ref name=":1" /> === Сот ісі === 2025 жылғы 11 қарашада бұрынғы вице-премьер Чернышовқа заңсыз байыды деген күдік туралы хабарланды. Украина Министрлер Кабинеті «Энергоатом» компаниясы бақылау кеңесінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатты. 2025 жылғы 12 қарашада Украинаның Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы соты (ЖШЖҚС) Энергетика министрінің бұрынғы кеңесшісі Игорь Миронюкті 126 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу құқығымен 2026 жылғы 8 қаңтарға дейін қамауға алды. «Энергоатом» компаниясының қауіпсіздік жөніндегі атқарушы директоры Дмитрий Басов 40 млн гривна кепілақы енгізу мүмкіндігімен 60 тәулікке қамауға алынды. Сот тергеу компанияның «бэк-офисінің» бухгалтері деп атаған Игорь Фурсенконы 95 млн гривна кепілақы белгілей отырып қамауға алды. Күдікті Леся Устименко 25 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу баламасымен қамауға жіберілді. 2025 жылғы 13 қарашада ЖШЖҚС Людмила Зоринаны 12 миллион гривна мөлшерінде баламалы кепілақы белгілей отырып қамауға алды. Тергеу мәліметтеріне сәйкес, Зорина бақылаудағы компаниялардың бухгалтерлік есебін жүргізумен, құжаттар мен есептілікті дайындаумен, сенімхаттарды бақылаумен, сондай-ақ қаражатты заңдастыруға қатысумен айналысқан. Леся Устименко мен Людмила Зорина үшін тиісінше 25 және 12 миллион гривна мөлшерінде кепілақы төленді. «Схемы» бағдарламасының журналистері құқық қорғау органдарындағы дереккөздер арқылы кепілақы төлеген «Вангард» компаниясының үстіміздегі жылдың мамыр айында құрылған, жарғылық капиталы 1 000 гривнаны құрайтын киевтік фирма екенін анықтады. Мамандандырылған сыбайлас жемқорлыққа қарсы прокуратураның прокуроры Сергей Савицкий Тимур Миндичтің Энергетика министрі Герман Галущенкоға және ҰҚҚК хатшысы Рустем Умеровке ықпал еткенін мәлімдеді. Бөлек айтқанда, айыпталушы мәлімделген сипаттамаларға сәйкес келмейтін сауытты кеудешелерді жеткізуді лоббилеуге тырысқан. 2025 жылғы 22 қарашада «Мидас» операциясының басты айыпталушылары Тимур Миндич пен Александр Цукерманға Украина ІІМ тарапынан іздеу жарияланды. Олардың ғайып болған күні 2025 жылғы 20 қараша деп есептеледі, олар сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасады деген күдікке ілінген. 2025 жылғы 25 қарашада Жоғарғы Раданың Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес комитеті НАБУ, САП, Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу ұлттық агенттігі (НАЗК), АРМА және СБУ өкілдерінің қатысуымен «Мидас» ісі бойынша кеңес өткізді. НАБУ басшысы Семен Кривонос Тимур Миндичтің «бэк-офисінен» түрлі шенеуніктерге, депутаттарға, министрлерге, журналистерге және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне арналған 527 досье табылғанын мәлімдеді. Құжаттардың бір бөлігі (кейбірінде «Қызмет бабында пайдалану үшін» белгісі бар) құқық қорғау органдарынан ақпараттың сыртқа шығып кеткенін көрсетеді. НАБУ детективі Абакумовтың айтуынша, бұл материалдар айыпталушылардың қолына 17 шілдеде, яғни УКҚ-ның НАБУ мен САП қызметкерлеріне қарсы арнайы операция жүргізуінен бірнеше күн бұрын түскен. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Украинадағы жемқорлық]] [[Санат:2025 жылдағы Украина]] [[Санат:Украинадағы саяси жанжалдар]] [[Санат:Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро]] 6lehlg9ejow2ftu0425aiaklnoandok 3635065 3635056 2026-07-26T06:55:36Z TheNomadEditor 120280 /* Сот ісі */ 3635065 wikitext text/x-wiki '''«Мидас» операциясы''' ({{Lang-uk|Операція «Мідас»}}) — Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро (НАБУ) мен Жемқорлықпен күрес жөніндегі мамандандырылған прокуратура (САП) 2024 жылы бастаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу амалы. Тергеу Ресейдің басып кіруі кезеңіндегі Украинаның энергетика саласындағы ауқымды пара алу фактілеріне қатысты болды.<ref>{{Cite web|title=Операция «Мидас»: разоблачение «масштабной коррупции» в энергетике, и обыск у Миндича. Это связано?|url=https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|website=[[Радио «Свобода»]]|date=2025-11-10|accessdate=2025-11-12|lang=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162207/https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|archivedate=2025-11-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|title=НАБУ обнародовало часть записей по масштабному коррупционному делу в энергетике|lang=uk|website=[[ТСН (телепрограмма, Украина)|ТСН]]|date=2025-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162548/https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|archivedate=2025-11-18|accessdate=2025-11-12}}</ref> 15 айға созылған операция барысында 70-тен астам тінту жүргізіліп, 4 миллион АҚШ доллары тәркіленді<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2025/11/11/8006782/|title=Коррупция в энергетике: НАБУ и САП изъяли уже более $4 млн во время обысков|lang=uk|website=[[Украинская правда]]|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> және айыпталушылардың өзара келіссөздері жазылған 1000 сағатқа жуық аудиожазба алынды.<ref name=":10">{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-ta-galushchenko-nabu-opublikuvalo-audiozapisi-v-mezhah-operaciji-midas-video-50559412.html|title=Операция «Мидас»: НАБУ опубликовало аудиозаписи по делу о коррупции в энергетике — видео|lang=uk|website=NV|access-date=2025-11-12}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/ukraines-anti-corruption-bureau-says-large-scale-operation-underway-energy-2025-11-10/|title=Ukraine's anti-graft agency alleges $100 million energy kickback scheme|publisher=[[Reuters]]}}</ref> «Мидас» операциясы [[Орыс-украин соғысы]] басталғаннан бергі ең резонансты сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулердің бірі болып саналады.<ref name=":0" /> == Тарихы == === Сотталушылардың телефондарын тыңдау === Істің айыпталушыларын тыңдауды операцияның белгілі бастапқы нүктесі деп санауға болады. Бұған дейін 2024–2025 жылдары, тергеу жарияланғанға дейін, 15 ай бойы осы іске қандай да бір қатысы бар тұлғаларды тыңдау жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 1000 сағаттық аудиожазба алынды, оның белгілі бір бөлігі «Мидас» операциясының алғашқы күндерінде көпшілікке қолжетімді болып үлгерді.<ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|last=NABU|date=2025-11-10|title=Операція з викриття корупції у сфері енергетики: СХЕМА|url=https://www.youtube.com/watch?v=V2V9SVXL0ek}}</ref><ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|date=2025-11-13|lang=uk|title=В операції «Мідас» зʼявляються нові фігуранти і цікаві подробиці. Ми зібрали головне про Міндіча, Чернишова і розмову з Зеленським|url=https://babel.ua/texts/123005-v-operaciji-midas-z-yavlyayutsya-novi-figuranti-i-cikavi-podrobici-mi-zibrali-golovne-pro-mindicha-chernishova-i-rozmovu-z-zelenskim|website=babel.ua}}</ref> === НАБУ өкілеттіктерін шектеу әрекеті === {{Толық мақала|Украинадағы наразылықтар (2025)}} 2025 жылғы 22 шілдеде [[Верховна Рада|Украина Жоғарғы Радасы]] НАБУ мен САП сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдарының өкілеттіктерін шектеуге бағытталған №12414 заң жобасын қабылдады.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2025/07/22/7522972/|title=Последний генпрокурор с таким количеством полномочий – это Пшонка. Как в вопросе борьбы с коррупцией Украину возвращают во времена Януковича|lang=ru|website=[[Украинская правда]]|date=2025-07-22|access-date=2025-07-24}}</ref> Үкіметке қарсы наразылықтар толқынынан кейін бұл заң күшін жойды, ведомстволардың тәуелсіздігі қалпына келтірілді.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|title=Рада приняла закон Зеленского о НАБУ и САП|lang=ru|website=[[РБК-Украина]]|date=2025-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803231712/https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|archive-date=2025-08-03|access-date=2025-07-31}}</ref> Заңның қабылдануының алдында НАБУ қызметкерлерін ұстау және тінту шаралары жүргізілді. Ресей арнайы қызметтерімен сыбайлас болды деген күдікпен детективтер Руслан Магомедрасулов пен Виктор Гусаров ұсталды. Украина Қауіпсіздік қызметі Магомедрасуловтың әкесімен бірге Дағыстанмен техникалық қарасора саудасын ұйымдастыруды жоспарлағанын, бұл Украинаның ұлттық қауіпсіздігіне қарсы қылмыс болып табылатынын мәлімдеді. УҚҚ жариялаған және Дағыстанмен сауда жасауға дайындықты дәлелдеуі тиіс болған аудиожазбаларда айыпталушылар Өзбекстанмен сауда туралы айтқан, алайда УҚҚ субтитрлерде оны Дағыстан деп көрсеткен.<ref name=":11" /><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/anticorruption/aresht-detektiva-nabu-mahamedrasulova-shabunin-opublikuvav-ochishchene-audio-de-chuti-shcho-mova-jde-pro-uzbekistan-a-ne-dahestan.html|title=Арешт детектива НАБУ Магамедрасулова: Шабунін опублікував очищене аудіо, де чути, що мова йде про Узбекистан, а не Дагестан|lang=uk|website=Зеркало недели {{!}} Дзеркало тижня {{!}} Mirror Weekly|accessdate=2025-11-16}}</ref> Кейінірек УҚҚ Магомедрасуловтың «Өмір үшін — Оппозициялық платформа» партиясының бұрынғы депутаты, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей ФҚҚ]] агенті Федор Христенкомен байланыста болғанын мәлімдеді; тұжырым бойынша, 2020 жылдан бастап НАБУ «ресейлік ықпалды күшейту» мәселесіне жетекшілік еткен.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://suspilne.media/1117310-sbu-proti-nabu-za-so-sidat-u-sizo-dvoe-pracivnikiv-buro-ta-batko-odnogo-z-nih/|title=СБУ проти НАБУ: в чому підозрюють Руслана Магамедрасулова|lang=uk|first=Олексій|last=Арунян|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-17|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://suspilne.media/1121998-obsuki-u-nabu-apelacijnij-sud-zalisiv-detektiva-magomedrasulova-pid-vartou/|title=Апеляційний суд залишив детектива Магомедрасулова під вартою|lang=uk|first=Марія Патока, Ліля|last=Гончарук|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-23|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/malyuk-rozkriv-detali-rezonansnoyi-spravi-1753210507.html|title=Малюк розкрив деталі резонансної справи топдетектива НАБУ|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ детективі Александр Абакумовтың түсініктемесіне сәйкес, Магомедрасулов «Мидас» операциясы аясындағы тергеуге тікелей жетекшілік еткен.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CecHhStUGsY|title=Міндіч втік / Обшуки у Галущенка / Розслідування НАБУ і САП {{!}} Спецвипуск УП. Чат|last=Українська правда|date=2025-11-10|access-date=2025-11-12}}</ref> == Жұмыс барысы == === НАБУ іздеулері === 2025 жылғы 10 қарашада НАБУ бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктер мен кәсәпкерлердің тұрғылықты жерлері мен жұмыс орындарында бір мезгілде тінту жүргізді. Тергеу анықтағандай, сыбайлас жемқорлық схемасы елдегі электр энергиясының жартысынан астамын өндіретін украиндық АЭС-тердің негізгі операторы — «Энергоатом» мемлекеттік компаниясында жұмыс істеген.<ref name=":0" /><ref name=":10" /> Қылмыстық топ мүшелері «Энергоатомның» мемлекеттік сатып алуларына бақылау орнатып, келісімшарттар құнының 10–15% мөлшерінде жүйелі түрде пара талап етіп отырған. Төлеуден бас тартқан жеткізушілерге орындалған жұмыстары үшін төлемдер бұғатталып немесе олар контрагенттер тізімінен шығарылған. Тізім өз іштерінде «Шлагбаум» деп аталған.<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-i-galushchenko-nabu-rozkrilo-detali-korupciji-v-energoatomi-ta-minenergo-video-50559424.html|title=Корупція в енергетиці: НАБУ назвало учасників схеми, які контролювали Енергоатом та налагодили систему відкатів — відео|lang=uk|website=NV|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ бұл топты энергетика және қорғаныс салаларында сыбайлас жемқорлықпен, [[ақшаның жылыстауы]]мен және заңсыз байумен айналысқан жоғары деңгейдегі қылмыстық қоғамдастық ретінде сипаттады.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/operatsiya-midas-nabu-rozkrilo-pershi-podrobitsi-1762769213.html|title=Операція "Мідас". НАБУ розкрило перші подробиці викриття корупції в енергетиці|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> Айыпталушылардың пара мөлшері мен миллиардтаған жобаларды талқылаған келіссөздерінің аудиожазбалары жарияланды.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://censor.net/biz/resonance/3584343/yak-zaroblyaly-na-zakupivlyah-energoatomu-lyudy-tymura-mindicha|title=Карлсон та друзі: Що відомо про схему Міндіча в "Енергоатомі"?}}</ref> 2025 жылдың қыркүйегіне қатысты көріністердің бірінде, 3 миллиард гривналық келісімшарттан түсетін 90 мың доллар көлеміндегі пара мөлшеріне көңілі толмаған қатысушылар пара көлемін 10%-дан 15%-ға дейін арттыру үшін 4 млрд гривналық жаңа келісімшартты кейінге қалдыру туралы шешім қабылдайды. Сөз энергообъектілерге арналған қорғаныс құрылыстарын салу туралы болды. Инфрақұрылымды қорғау жөніндегі ресми кеңестермен қатар, топ мүшелері Хмельницкий АЭС-індегі тасаланатын орындардың құрылысынан алатын өз пайыздарын көбейтуді жоспарлаған.<ref name=":1" /> Тергеу мәліметтері бойынша, бұл топ Ресейдің толық ауқымды басып кіруі басталғаннан бері, қорғаныс және энергетика саласындағы сатып алулардың «[[хаос]]ы» мен шұғылдығын пайдаланып, әрекет ете бастаған. 2023 жылы халық үшін электр энергиясы тарифтерінің өсуі «Энергоатомның» табысын едәуір арттырып, жымқыру үшін қосымша мүмкіндіктер туғызған.<ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/koruptsiyna-skhema-v-enerhetytsi-politoloh-zrobyv-nevtishnyy-prohnoz-shchodo-naslidkiv-2954345.html|title=Корупційна схема в енергетиці: політолог зробив невтішний прогноз щодо наслідків|lang=uk|website=ТСН|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> Басты айыпталушы Игорь Миронюк 10 жылдан астам уақыт бойы мемлекеттік сатқындық жасады деп айыпталған ресейшіл депутат Андрей Деркачтың көмекшісі болған. Қаражатты заңдастыру үшін Деркачпен байланысты кеңсе пайдаланылған, ақша Мәскеудегісін қосқанда, бірқатар жалған фирмалар желiсi арқылы қолма-қол ақшаға айналдырылып отырған.<ref name=":1" /> === Сот ісі === 2025 жылғы 11 қарашада бұрынғы вице-премьер Чернышовқа заңсыз байыды деген күдік туралы хабарланды.<ref name=":2">{{Cite news|title=Операція «Мідас»: кому саме в НАБУ повідомили про підозру – список|first=Радіо|last=Свобода|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-skhemy-operatsiya-midas-komu-v-nabu-povidomyly-pro-pidozru/33587531.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-11|access-date=2025-11-12|lang=uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nabu.gov.ua/news/operatciia-midas-vykryto-vysokorivnevu-zlochynnu-organizatciiu-shcho-diiala-u-sferi-energetyky/|title=Операція «Мідас»: викрито високорівневу злочинну організацію, що діяла у сфері енергетики (ФОТО)}}</ref> Украина Министрлер Кабинеті «Энергоатом» компаниясы бақылау кеңесінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатты.<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-economy/4057697-urad-dostrokovo-pripiniv-povnovazenna-nagladovoi-radi-energoatomu-sviridenko.html|title=Уряд достроково припинив повноваження Наглядової ради «Енергоатома» - Свириденко|lang=uk|website=ukrinform.ua|date=2025-11-11|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Уряд розпустив наглядову раду «Енергоатому». Раніше з неї вийшов Милованов через «брак рішучості»|first=|last=|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-uriad-prypynennia-povnovazhen-nahliadova-rada-enerhoatom/33587638.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-11|access-date=2025-11-13|lang=uk}}</ref> 2025 жылғы 12 қарашада Украинаның Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы соты (ЖШЖҚС) Энергетика министрінің бұрынғы кеңесшісі Игорь Миронюкті 126 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу құқығымен 2026 жылғы 8 қаңтарға дейін қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4831859-koruptsiia-v-enerhoatomi-sud-vziav-pid-vartu-eksradnyka-ministra-enerhetyky|title=Корупція в Енергоатомі: суд взяв під варту ексрадника міністра енергетики|lang=ru|website=ua.korrespondent.net|access-date=2025-11-12}}</ref> «Энергоатом» компаниясының қауіпсіздік жөніндегі атқарушы директоры Дмитрий Басов 40 млн гривна кепілақы енгізу мүмкіндігімен 60 тәулікке қамауға алынды.<ref>{{Cite web|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4831831-sud-areshtuvav-vykonavchoho-dyrektora-enerhoatoma|title=Суд арештував виконавчого директора Енергоатома|lang=ru|website=ua.korrespondent.net|access-date=2025-11-12}}</ref> Сот тергеу компанияның «бэк-офисінің» бухгалтері деп атаған Игорь Фурсенконы 95 млн гривна кепілақы белгілей отырып қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=https://prm.ua/ru/operatsyia-mydas-sud-v-byraet-meru-presechenyia-bukhhalteru-b-k-ofysa-fursenko/|title=Операция "Мидас": суд выбирает меру пресечения "бухгалтеру бэк-офиса" Фурсенко|lang=ru|website=prm.ua|date=2025-11-12|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://epravda.com.ua/energetika/figurantku-spravi-rozkradannya-groshey-energoatomu-ustimenko-vzyali-pid-vartu-814094/|title=Масштабна корупція в енергетиці: фігурантку справи Устименко взяли під варту|lang=uk|website=Економічна правда|access-date=2025-11-13}}</ref> Күдікті Леся Устименко 25 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу баламасымен қамауға жіберілді.<ref>{{Cite web|url=https://glavcom.ua/country/criminal/operatsija-midas-sud-areshtuvav-shche-odnu-pidozrjuvanu-1088047.html|title=Операція «Мідас»: суд арештував ще одну підозрювану|lang=uk|website=ГЛАВКОМ|date=2025-11-12|accessdate=2025-11-13}}</ref> 2025 жылғы 13 қарашада ЖШЖҚС Людмила Зоринаны 12 миллион гривна мөлшерінде баламалы кепілақы белгілей отырып қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=http://telegraph.controller.bot/files/587563450/AgACAgIAAxkBAAJ76WkVlXdyL7HPzGuObOoEoSz3hpLHAALTFGsbT9GoSGHAVOio0KemAQADAgADeQADNgQ|title=Людмила Зоріна}}</ref> Тергеу мәліметтеріне сәйкес, Зорина бақылаудағы компаниялардың бухгалтерлік есебін жүргізумен, құжаттар мен есептілікті дайындаумен, сенімхаттарды бақылаумен, қаражатты заңдастыруға қатысумен айналысқан.<ref>{{Cite web|url=https://censor.net/ua/news/3584815/koruptsiya-v-energetytsi-zoriniyi-obraly-zapobijnyyi-zahid|title=Корупція в енергетиці: ВАКС арештував підозрювану Зоріну. Застава - 12 млн грн}}</ref> Леся Устименко мен Людмила Зорина үшін тиісінше 25 және 12 миллион гривна мөлшерінде кепілақы төленді.<ref>{{Cite web|url=https://glavcom.ua/country/criminal/operatsija-midas-za-dvokh-pratsivnits-bek-ofisu-vneseno-zastavu-1088232.html|title=Операція «Мідас». За двох працівниць «бек-офісу» внесено заставу|lang=uk|website=ГЛАВКОМ|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://24tv.ua/sprava-mindicha-za-zorinu-ustimenko-vnesli-groshovu-zastavu_n2952319|title=Справа Міндіча: за двох працівниць "бек-офісу" Енергоатома внесли заставу|lang=uk|website=24 Канал|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14}}</ref> «Схемы» бағдарламасының журналистері құқық қорғау органдарындағы дереккөздер арқылы кепілақы төлеген «Вангард» компаниясының үстіміздегі жылдың мамыр айында құрылған, жарғылық капиталы 1 000 гривнаны құрайтын киевтік фирма екенін анықтады.<ref>{{Cite news|title=Операція «Мідас»: десятки мільйонів гривень застави за працівниць «бек-офісу» внесла нова фірма з капіталом у тисячу гривень|first=Валерія|last=Єгошина|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-skhemy-zastava-pratsivnytsi-bek-ofis-mindich/33591099.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14|lang=uk}}</ref> Мамандандырылған сыбайлас жемқорлыққа қарсы прокуратураның прокуроры Сергей Савицкий Тимур Миндичтің Энергетика министрі Герман Галущенкоға және ҰҚҚК хатшысы Рустем Умеровке ықпал еткенін мәлімдеді.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://censor.net/ua/r3585034|title=Як Умєров у Міндіча бронежилети купував, і що задля цього порушив ДОТ}}</ref> Бөлек айтқанда, айыпталушы мәлімделген сипаттамаларға сәйкес келмейтін сауытты кеудешелерді жеткізуді лоббилеуге тырысқан.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web|url=https://nako.org.ua/news/plivki-mindica-mozut-svidciti-pro-te-shho-gar-mou-i-nako-zupinili-sprobu-politicnoyi-korupciyi-u-minoboroni|title=«Плівки Міндіча» можуть свідчити про те, що ГАР МОУ і НАКО зупинили спробу політичної корупції у Міноборони}}</ref> 2025 жылғы 22 қарашада «Мидас» операциясының басты айыпталушылары Тимур Миндич пен Александр Цукерманға Украина ІІМ тарапынан іздеу жарияланды. Олардың ғайып болған күні 2025 жылғы 20 қараша деп есептеледі, олар сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасады деген күдікке ілінген.<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2025/11/22/8008515/|title=Украина объявила в розыск Миндича и Цукермана|lang=ru|website=Украинская правда|accessdate=2025-11-23}}</ref> 2025 жылғы 25 қарашада Жоғарғы Раданың Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес комитеті НАБУ, САП, Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу ұлттық агенттігі (НАЗК), АРМА және СБУ өкілдерінің қатысуымен «Мидас» ісі бойынша кеңес өткізді.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HhN1T-4wdBs|title=НАБУ та САП звітують у Раді. Перші ВИСНОВКИ спецоперації Мідас|last=|date=|access-date=}}</ref> НАБУ басшысы Семен Кривонос Тимур Миндичтің «бэк-офисінен» түрлі шенеуніктерге, депутаттарға, министрлерге, журналистерге және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне арналған 527 досье табылғанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web|url=https://thepage.ua/ua/news/midas-nabiraye-obertiv-u-nabu-povidomili-pro-tisk-i-vitoki-danih|title=У Міндіча знайшли 527 профайлів на посадовців та журналістів — НАБУ|lang=uk|website=The Page|date=2025-11-25|accessdate=2025-11-26}}</ref> Құжаттардың бір бөлігі (кейбірінде «Қызмет бабында пайдалану үшін» белгісі бар) құқық қорғау органдарынан ақпараттың сыртқа шығып кеткенін көрсетеді.<ref name=":02" /> НАБУ детективі Абакумовтың айтуынша, бұл материалдар айыпталушылардың қолына 17 шілдеде, УКҚ-ның НАБУ мен САП қызметкерлеріне қарсы арнайы операция жүргізуінен бірнеше күн бұрын түскен.<ref>{{Cite web|url=https://rubryka.com/2025/11/25/sprava-mindicha-nabu-vyyavylo-ponad-500-profajliv-na-detektyviv-chynovnykiv-ta-zhurnalistiv-u-mezhah-rozsliduvannya/|title="Справа Міндіча": НАБУ виявило понад 500 "профайлів" на детективів, чиновників та журналістів у межах розслідування|first=|last=|website=Рубрика|date=2025-11-25|accessdate=2025-11-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/POLITICS/pravookhoronni-ta-derzhavni-orhani-nezakonno-zbirali-dani-pro-detektiviv-nabu-i-ne-lishe-abakumov.html|title=Правоохоронні та державні органи незаконно збирали дані про детективів НАБУ, зокрема й Магамедрасулова – Абакумов|lang=uk|website=|accessdate=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Украинадағы жемқорлық]] [[Санат:2025 жылдағы Украина]] [[Санат:Украинадағы саяси жанжалдар]] [[Санат:Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро]] 3xh60j8syoovf7horl1kxbhc0voij17 3635077 3635065 2026-07-26T07:09:18Z TheNomadEditor 120280 3635077 wikitext text/x-wiki {{Оқиға|атауы=Мидас операциясы|ана тілі={{Lang-uk|Операція Мідас}}|дата=[[2024 жыл]] — [[2025 жыл]] [[10 қараша]]|ұзақтық=15 ай|орын=Энергоатом, {{UKR}}|түрі=энергетика саласындағы ауқымды пара алу|мақсат=сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу|қаражат=4 миллион $|ұйымдастырған=Тимур Миндич басқарған қылмыстық топ|сотталғандар=Игорь Миронюк, Дмитрий Басов, Игорь Фурсенкон, Людмила Зорина}} '''«Мидас» операциясы''' ({{Lang-uk|Операція «Мідас»}}) — Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро (НАБУ) мен Жемқорлықпен күрес жөніндегі мамандандырылған прокуратура (САП) 2024 жылы бастаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу амалы. Тергеу Ресейдің басып кіруі кезеңіндегі Украинаның энергетика саласындағы ауқымды пара алу фактілеріне қатысты болды.<ref>{{Cite web|title=Операция «Мидас»: разоблачение «масштабной коррупции» в энергетике, и обыск у Миндича. Это связано?|url=https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|website=[[Радио «Свобода»]]|date=2025-11-10|accessdate=2025-11-12|lang=uk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162207/https://www.radiosvoboda.org/a/vidklyuchennya-kuruptsiya-v-enerhetytsi-halushchenko-mindich/33586003.html|archivedate=2025-11-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|title=НАБУ обнародовало часть записей по масштабному коррупционному делу в энергетике|lang=uk|website=[[ТСН (телепрограмма, Украина)|ТСН]]|date=2025-11-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251118162548/https://tsn.ua/ukrayina/nabu-opryliudnylo-chastynu-zapysiv-u-masshtabniy-koruptsiyniy-spravi-v-enerhetytsi-2953649.html|archivedate=2025-11-18|accessdate=2025-11-12}}</ref> 15 айға созылған операция барысында 70-тен астам тінту жүргізіліп, 4 миллион АҚШ доллары тәркіленді<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/news/2025/11/11/8006782/|title=Коррупция в энергетике: НАБУ и САП изъяли уже более $4 млн во время обысков|lang=uk|website=[[Украинская правда]]|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> және айыпталушылардың өзара келіссөздері жазылған 1000 сағатқа жуық аудиожазба алынды.<ref name=":10">{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-ta-galushchenko-nabu-opublikuvalo-audiozapisi-v-mezhah-operaciji-midas-video-50559412.html|title=Операция «Мидас»: НАБУ опубликовало аудиозаписи по делу о коррупции в энергетике — видео|lang=uk|website=NV|access-date=2025-11-12}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/energy/ukraines-anti-corruption-bureau-says-large-scale-operation-underway-energy-2025-11-10/|title=Ukraine's anti-graft agency alleges $100 million energy kickback scheme|publisher=[[Reuters]]}}</ref> «Мидас» операциясы [[Орыс-украин соғысы]] басталғаннан бергі ең резонансты сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулердің бірі болып саналады.<ref name=":0" /> == Тарихы == === Сотталушылардың телефондарын тыңдау === Істің айыпталушыларын тыңдауды операцияның белгілі бастапқы нүктесі деп санауға болады. Бұған дейін 2024–2025 жылдары, тергеу жарияланғанға дейін, 15 ай бойы осы іске қандай да бір қатысы бар тұлғаларды тыңдау жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде 1000 сағаттық аудиожазба алынды, оның белгілі бір бөлігі «Мидас» операциясының алғашқы күндерінде көпшілікке қолжетімді болып үлгерді.<ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|last=NABU|date=2025-11-10|title=Операція з викриття корупції у сфері енергетики: СХЕМА|url=https://www.youtube.com/watch?v=V2V9SVXL0ek}}</ref><ref>{{Cite web|access-date=2025-11-28|date=2025-11-13|lang=uk|title=В операції «Мідас» зʼявляються нові фігуранти і цікаві подробиці. Ми зібрали головне про Міндіча, Чернишова і розмову з Зеленським|url=https://babel.ua/texts/123005-v-operaciji-midas-z-yavlyayutsya-novi-figuranti-i-cikavi-podrobici-mi-zibrali-golovne-pro-mindicha-chernishova-i-rozmovu-z-zelenskim|website=babel.ua}}</ref> === НАБУ өкілеттіктерін шектеу әрекеті === {{Толық мақала|Украинадағы наразылықтар (2025)}} 2025 жылғы 22 шілдеде [[Верховна Рада|Украина Жоғарғы Радасы]] НАБУ мен САП сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдарының өкілеттіктерін шектеуге бағытталған №12414 заң жобасын қабылдады.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2025/07/22/7522972/|title=Последний генпрокурор с таким количеством полномочий – это Пшонка. Как в вопросе борьбы с коррупцией Украину возвращают во времена Януковича|lang=ru|website=[[Украинская правда]]|date=2025-07-22|access-date=2025-07-24}}</ref> Үкіметке қарсы наразылықтар толқынынан кейін бұл заң күшін жойды, ведомстволардың тәуелсіздігі қалпына келтірілді.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|title=Рада приняла закон Зеленского о НАБУ и САП|lang=ru|website=[[РБК-Украина]]|date=2025-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20250803231712/https://www.rbc.ua/ukr/news/rada-uhvalila-zakon-zelenskogo-nabu-ta-sap-1753907023.html|archive-date=2025-08-03|access-date=2025-07-31}}</ref> Заңның қабылдануының алдында НАБУ қызметкерлерін ұстау және тінту шаралары жүргізілді. Ресей арнайы қызметтерімен сыбайлас болды деген күдікпен детективтер Руслан Магомедрасулов пен Виктор Гусаров ұсталды. Украина Қауіпсіздік қызметі Магомедрасуловтың әкесімен бірге Дағыстанмен техникалық қарасора саудасын ұйымдастыруды жоспарлағанын, бұл Украинаның ұлттық қауіпсіздігіне қарсы қылмыс болып табылатынын мәлімдеді. УҚҚ жариялаған және Дағыстанмен сауда жасауға дайындықты дәлелдеуі тиіс болған аудиожазбаларда айыпталушылар Өзбекстанмен сауда туралы айтқан, алайда УҚҚ субтитрлерде оны Дағыстан деп көрсеткен.<ref name=":11" /><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/anticorruption/aresht-detektiva-nabu-mahamedrasulova-shabunin-opublikuvav-ochishchene-audio-de-chuti-shcho-mova-jde-pro-uzbekistan-a-ne-dahestan.html|title=Арешт детектива НАБУ Магамедрасулова: Шабунін опублікував очищене аудіо, де чути, що мова йде про Узбекистан, а не Дагестан|lang=uk|website=Зеркало недели {{!}} Дзеркало тижня {{!}} Mirror Weekly|accessdate=2025-11-16}}</ref> Кейінірек УҚҚ Магомедрасуловтың «Өмір үшін — Оппозициялық платформа» партиясының бұрынғы депутаты, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей ФҚҚ]] агенті Федор Христенкомен байланыста болғанын мәлімдеді; тұжырым бойынша, 2020 жылдан бастап НАБУ «ресейлік ықпалды күшейту» мәселесіне жетекшілік еткен.<ref name=":11">{{Cite web|url=https://suspilne.media/1117310-sbu-proti-nabu-za-so-sidat-u-sizo-dvoe-pracivnikiv-buro-ta-batko-odnogo-z-nih/|title=СБУ проти НАБУ: в чому підозрюють Руслана Магамедрасулова|lang=uk|first=Олексій|last=Арунян|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-17|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://suspilne.media/1121998-obsuki-u-nabu-apelacijnij-sud-zalisiv-detektiva-magomedrasulova-pid-vartou/|title=Апеляційний суд залишив детектива Магомедрасулова під вартою|lang=uk|first=Марія Патока, Ліля|last=Гончарук|website=Суспільне {{!}} Новини|date=2025-09-23|accessdate=2025-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/malyuk-rozkriv-detali-rezonansnoyi-spravi-1753210507.html|title=Малюк розкрив деталі резонансної справи топдетектива НАБУ|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ детективі Александр Абакумовтың түсініктемесіне сәйкес, Магомедрасулов «Мидас» операциясы аясындағы тергеуге тікелей жетекшілік еткен.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CecHhStUGsY|title=Міндіч втік / Обшуки у Галущенка / Розслідування НАБУ і САП {{!}} Спецвипуск УП. Чат|last=Українська правда|date=2025-11-10|access-date=2025-11-12}}</ref> == Жұмыс барысы == === НАБУ іздеулері === 2025 жылғы 10 қарашада НАБУ бірқатар жоғары лауазымды шенеуніктер мен кәсәпкерлердің тұрғылықты жерлері мен жұмыс орындарында бір мезгілде тінту жүргізді. Тергеу анықтағандай, сыбайлас жемқорлық схемасы елдегі электр энергиясының жартысынан астамын өндіретін украиндық АЭС-тердің негізгі операторы — «Энергоатом» мемлекеттік компаниясында жұмыс істеген.<ref name=":0" /><ref name=":10" /> Қылмыстық топ мүшелері «Энергоатомның» мемлекеттік сатып алуларына бақылау орнатып, келісімшарттар құнының 10–15% мөлшерінде жүйелі түрде пара талап етіп отырған. Төлеуден бас тартқан жеткізушілерге орындалған жұмыстары үшін төлемдер бұғатталып немесе олар контрагенттер тізімінен шығарылған. Тізім өз іштерінде «Шлагбаум» деп аталған.<ref>{{Cite web|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/mindich-i-galushchenko-nabu-rozkrilo-detali-korupciji-v-energoatomi-ta-minenergo-video-50559424.html|title=Корупція в енергетиці: НАБУ назвало учасників схеми, які контролювали Енергоатом та налагодили систему відкатів — відео|lang=uk|website=NV|accessdate=2025-11-12}}</ref> НАБУ бұл топты энергетика және қорғаныс салаларында сыбайлас жемқорлықпен, [[ақшаның жылыстауы]]мен және заңсыз байумен айналысқан жоғары деңгейдегі қылмыстық қоғамдастық ретінде сипаттады.<ref>{{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/operatsiya-midas-nabu-rozkrilo-pershi-podrobitsi-1762769213.html|title=Операція "Мідас". НАБУ розкрило перші подробиці викриття корупції в енергетиці|lang=uk|website=РБК-Украина|accessdate=2025-11-12}}</ref> Айыпталушылардың пара мөлшері мен миллиардтаған жобаларды талқылаған келіссөздерінің аудиожазбалары жарияланды.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://censor.net/biz/resonance/3584343/yak-zaroblyaly-na-zakupivlyah-energoatomu-lyudy-tymura-mindicha|title=Карлсон та друзі: Що відомо про схему Міндіча в "Енергоатомі"?}}</ref> 2025 жылдың қыркүйегіне қатысты көріністердің бірінде, 3 миллиард гривналық келісімшарттан түсетін 90 мың доллар көлеміндегі пара мөлшеріне көңілі толмаған қатысушылар пара көлемін 10%-дан 15%-ға дейін арттыру үшін 4 млрд гривналық жаңа келісімшартты кейінге қалдыру туралы шешім қабылдайды. Сөз энергообъектілерге арналған қорғаныс құрылыстарын салу туралы болды. Инфрақұрылымды қорғау жөніндегі ресми кеңестермен қатар, топ мүшелері Хмельницкий АЭС-індегі тасаланатын орындардың құрылысынан алатын өз пайыздарын көбейтуді жоспарлаған.<ref name=":1" /> Тергеу мәліметтері бойынша, бұл топ Ресейдің толық ауқымды басып кіруі басталғаннан бері, қорғаныс және энергетика саласындағы сатып алулардың «[[хаос]]ы» мен шұғылдығын пайдаланып, әрекет ете бастаған. 2023 жылы халық үшін электр энергиясы тарифтерінің өсуі «Энергоатомның» табысын едәуір арттырып, жымқыру үшін қосымша мүмкіндіктер туғызған.<ref>{{Cite web|url=https://tsn.ua/ukrayina/koruptsiyna-skhema-v-enerhetytsi-politoloh-zrobyv-nevtishnyy-prohnoz-shchodo-naslidkiv-2954345.html|title=Корупційна схема в енергетиці: політолог зробив невтішний прогноз щодо наслідків|lang=uk|website=ТСН|date=2025-11-11|accessdate=2025-11-12}}</ref> Басты айыпталушы Игорь Миронюк 10 жылдан астам уақыт бойы мемлекеттік сатқындық жасады деп айыпталған ресейшіл депутат Андрей Деркачтың көмекшісі болған. Қаражатты заңдастыру үшін Деркачпен байланысты кеңсе пайдаланылған, ақша Мәскеудегісін қосқанда, бірқатар жалған фирмалар желiсi арқылы қолма-қол ақшаға айналдырылып отырған.<ref name=":1" /> === Сот ісі === 2025 жылғы 11 қарашада бұрынғы вице-премьер Чернышовқа заңсыз байыды деген күдік туралы хабарланды.<ref name=":2">{{Cite news|title=Операція «Мідас»: кому саме в НАБУ повідомили про підозру – список|first=Радіо|last=Свобода|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-skhemy-operatsiya-midas-komu-v-nabu-povidomyly-pro-pidozru/33587531.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-11|access-date=2025-11-12|lang=uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nabu.gov.ua/news/operatciia-midas-vykryto-vysokorivnevu-zlochynnu-organizatciiu-shcho-diiala-u-sferi-energetyky/|title=Операція «Мідас»: викрито високорівневу злочинну організацію, що діяла у сфері енергетики (ФОТО)}}</ref> Украина Министрлер Кабинеті «Энергоатом» компаниясы бақылау кеңесінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатты.<ref>{{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-economy/4057697-urad-dostrokovo-pripiniv-povnovazenna-nagladovoi-radi-energoatomu-sviridenko.html|title=Уряд достроково припинив повноваження Наглядової ради «Енергоатома» - Свириденко|lang=uk|website=ukrinform.ua|date=2025-11-11|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Cite news|title=Уряд розпустив наглядову раду «Енергоатому». Раніше з неї вийшов Милованов через «брак рішучості»|first=|last=|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-uriad-prypynennia-povnovazhen-nahliadova-rada-enerhoatom/33587638.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-11|access-date=2025-11-13|lang=uk}}</ref> 2025 жылғы 12 қарашада Украинаның Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы соты (ЖШЖҚС) Энергетика министрінің бұрынғы кеңесшісі Игорь Миронюкті 126 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу құқығымен 2026 жылғы 8 қаңтарға дейін қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4831859-koruptsiia-v-enerhoatomi-sud-vziav-pid-vartu-eksradnyka-ministra-enerhetyky|title=Корупція в Енергоатомі: суд взяв під варту ексрадника міністра енергетики|lang=ru|website=ua.korrespondent.net|access-date=2025-11-12}}</ref> «Энергоатом» компаниясының қауіпсіздік жөніндегі атқарушы директоры Дмитрий Басов 40 млн гривна кепілақы енгізу мүмкіндігімен 60 тәулікке қамауға алынды.<ref>{{Cite web|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4831831-sud-areshtuvav-vykonavchoho-dyrektora-enerhoatoma|title=Суд арештував виконавчого директора Енергоатома|lang=ru|website=ua.korrespondent.net|access-date=2025-11-12}}</ref> Сот тергеу компанияның «бэк-офисінің» бухгалтері деп атаған Игорь Фурсенконы 95 млн гривна кепілақы белгілей отырып қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=https://prm.ua/ru/operatsyia-mydas-sud-v-byraet-meru-presechenyia-bukhhalteru-b-k-ofysa-fursenko/|title=Операция "Мидас": суд выбирает меру пресечения "бухгалтеру бэк-офиса" Фурсенко|lang=ru|website=prm.ua|date=2025-11-12|access-date=2025-11-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://epravda.com.ua/energetika/figurantku-spravi-rozkradannya-groshey-energoatomu-ustimenko-vzyali-pid-vartu-814094/|title=Масштабна корупція в енергетиці: фігурантку справи Устименко взяли під варту|lang=uk|website=Економічна правда|access-date=2025-11-13}}</ref> Күдікті Леся Устименко 25 млн гривна мөлшерінде кепілақы енгізу баламасымен қамауға жіберілді.<ref>{{Cite web|url=https://glavcom.ua/country/criminal/operatsija-midas-sud-areshtuvav-shche-odnu-pidozrjuvanu-1088047.html|title=Операція «Мідас»: суд арештував ще одну підозрювану|lang=uk|website=ГЛАВКОМ|date=2025-11-12|accessdate=2025-11-13}}</ref> 2025 жылғы 13 қарашада ЖШЖҚС Людмила Зоринаны 12 миллион гривна мөлшерінде баламалы кепілақы белгілей отырып қамауға алды.<ref>{{Cite web|url=http://telegraph.controller.bot/files/587563450/AgACAgIAAxkBAAJ76WkVlXdyL7HPzGuObOoEoSz3hpLHAALTFGsbT9GoSGHAVOio0KemAQADAgADeQADNgQ|title=Людмила Зоріна}}</ref> Тергеу мәліметтеріне сәйкес, Зорина бақылаудағы компаниялардың бухгалтерлік есебін жүргізумен, құжаттар мен есептілікті дайындаумен, сенімхаттарды бақылаумен, қаражатты заңдастыруға қатысумен айналысқан.<ref>{{Cite web|url=https://censor.net/ua/news/3584815/koruptsiya-v-energetytsi-zoriniyi-obraly-zapobijnyyi-zahid|title=Корупція в енергетиці: ВАКС арештував підозрювану Зоріну. Застава - 12 млн грн}}</ref> Леся Устименко мен Людмила Зорина үшін тиісінше 25 және 12 миллион гривна мөлшерінде кепілақы төленді.<ref>{{Cite web|url=https://glavcom.ua/country/criminal/operatsija-midas-za-dvokh-pratsivnits-bek-ofisu-vneseno-zastavu-1088232.html|title=Операція «Мідас». За двох працівниць «бек-офісу» внесено заставу|lang=uk|website=ГЛАВКОМ|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://24tv.ua/sprava-mindicha-za-zorinu-ustimenko-vnesli-groshovu-zastavu_n2952319|title=Справа Міндіча: за двох працівниць "бек-офісу" Енергоатома внесли заставу|lang=uk|website=24 Канал|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14}}</ref> «Схемы» бағдарламасының журналистері құқық қорғау органдарындағы дереккөздер арқылы кепілақы төлеген «Вангард» компаниясының үстіміздегі жылдың мамыр айында құрылған, жарғылық капиталы 1 000 гривнаны құрайтын киевтік фирма екенін анықтады.<ref>{{Cite news|title=Операція «Мідас»: десятки мільйонів гривень застави за працівниць «бек-офісу» внесла нова фірма з капіталом у тисячу гривень|first=Валерія|last=Єгошина|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-skhemy-zastava-pratsivnytsi-bek-ofis-mindich/33591099.html|website=Радіо Свобода|date=2025-11-13|accessdate=2025-11-14|lang=uk}}</ref> Мамандандырылған сыбайлас жемқорлыққа қарсы прокуратураның прокуроры Сергей Савицкий Тимур Миндичтің Энергетика министрі Герман Галущенкоға және ҰҚҚК хатшысы Рустем Умеровке ықпал еткенін мәлімдеді.<ref name=":12">{{Cite web|url=https://censor.net/ua/r3585034|title=Як Умєров у Міндіча бронежилети купував, і що задля цього порушив ДОТ}}</ref> Бөлек айтқанда, айыпталушы мәлімделген сипаттамаларға сәйкес келмейтін сауытты кеудешелерді жеткізуді лоббилеуге тырысқан.<ref name=":12" /><ref>{{Cite web|url=https://nako.org.ua/news/plivki-mindica-mozut-svidciti-pro-te-shho-gar-mou-i-nako-zupinili-sprobu-politicnoyi-korupciyi-u-minoboroni|title=«Плівки Міндіча» можуть свідчити про те, що ГАР МОУ і НАКО зупинили спробу політичної корупції у Міноборони}}</ref> 2025 жылғы 22 қарашада «Мидас» операциясының басты айыпталушылары Тимур Миндич пен Александр Цукерманға Украина ІІМ тарапынан іздеу жарияланды. Олардың ғайып болған күні 2025 жылғы 20 қараша деп есептеледі, олар сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасады деген күдікке ілінген.<ref>{{Cite web|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2025/11/22/8008515/|title=Украина объявила в розыск Миндича и Цукермана|lang=ru|website=Украинская правда|accessdate=2025-11-23}}</ref> 2025 жылғы 25 қарашада Жоғарғы Раданың Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес комитеті НАБУ, САП, Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу ұлттық агенттігі (НАЗК), АРМА және СБУ өкілдерінің қатысуымен «Мидас» ісі бойынша кеңес өткізді.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HhN1T-4wdBs|title=НАБУ та САП звітують у Раді. Перші ВИСНОВКИ спецоперації Мідас|last=|date=|access-date=}}</ref> НАБУ басшысы Семен Кривонос Тимур Миндичтің «бэк-офисінен» түрлі шенеуніктерге, депутаттарға, министрлерге, журналистерге және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне арналған 527 досье табылғанын мәлімдеді.<ref>{{Cite web|url=https://thepage.ua/ua/news/midas-nabiraye-obertiv-u-nabu-povidomili-pro-tisk-i-vitoki-danih|title=У Міндіча знайшли 527 профайлів на посадовців та журналістів — НАБУ|lang=uk|website=The Page|date=2025-11-25|accessdate=2025-11-26}}</ref> Құжаттардың бір бөлігі (кейбірінде «Қызмет бабында пайдалану үшін» белгісі бар) құқық қорғау органдарынан ақпараттың сыртқа шығып кеткенін көрсетеді.<ref name=":02" /> НАБУ детективі Абакумовтың айтуынша, бұл материалдар айыпталушылардың қолына 17 шілдеде, УКҚ-ның НАБУ мен САП қызметкерлеріне қарсы арнайы операция жүргізуінен бірнеше күн бұрын түскен.<ref>{{Cite web|url=https://rubryka.com/2025/11/25/sprava-mindicha-nabu-vyyavylo-ponad-500-profajliv-na-detektyviv-chynovnykiv-ta-zhurnalistiv-u-mezhah-rozsliduvannya/|title="Справа Міндіча": НАБУ виявило понад 500 "профайлів" на детективів, чиновників та журналістів у межах розслідування|first=|last=|website=Рубрика|date=2025-11-25|accessdate=2025-11-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zn.ua/ukr/POLITICS/pravookhoronni-ta-derzhavni-orhani-nezakonno-zbirali-dani-pro-detektiviv-nabu-i-ne-lishe-abakumov.html|title=Правоохоронні та державні органи незаконно збирали дані про детективів НАБУ, зокрема й Магамедрасулова – Абакумов|lang=uk|website=|accessdate=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Украинадағы жемқорлық]] [[Санат:2025 жылдағы Украина]] [[Санат:Украинадағы саяси жанжалдар]] [[Санат:Украинаның Жемқорлықпен күрес жөніндегі ұлттық бюро]] p5du0oow1tk9754172e6ki5a2fh92ac 0 783982 3634875 3633946 2026-07-25T21:37:20Z Sagzhan 29953 3634875 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым | есімі = Зарема Шәукенова | шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова | суреті = | сурет атауы = | туған күні = {{Туған күні және жасы|1965|9|29}} | туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] | азаматтығы = {{KAZ}} | ұлты = | ғылым саласы = әлеуметтану, этносоциология, әлеуметтік психология | жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты | alma mater = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] | ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы | ғылыми атағы = профессор | атақтары = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері | марапаттары = | Ортаққор = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. {{Тұлға |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Толық есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Туған күні = 29 қыркүйек 1965 |Туған жері = Шымкент, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = қазақ |Мансабы = әлеуметтанушы ғалым, профессор |Белсенді жылдары = 1987 жылдан |Білімі = Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |Мамандығы = психолог, әлеуметтанушы |Не үшін белгілі = әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулері; Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі |Партиясы = |Әкесі = Кәукен |Анасы = |Жұбайы = Серік Тұрарұлы Сейдуманов |Серігі = |Балалары = Сабрина |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2011), «Құрмет» ордені, «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі, «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі, «Астанаға 10 жыл» медалі, «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі, «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Әлеуметтану ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, Шымкент) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<br> == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Зарема Кәукенқызы 1965 жылғы 29 қыркүйекте Шымкент қаласында дүниеге келген.<br> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдаған. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірген.<br> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі қызметтерін атқарды.<br> 1992–1996 жылдары Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде, 1998–2002 жылдары Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде оқытушы болды.<br> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. 2007–2010 жылдары әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетінің деканы болды.<br> 2010–2011 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары қызметін атқарды.<br> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры болды. 2014 жылдан әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры қызметін қоса атқарды.<br> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры болды.<br> Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры қызметін атқарды.<br> === <big>'''Ғылыми қызметі'''</big> === Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелері бойынша маман. 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<br> == <big>'''Негізгі ғылыми еңбектері'''</big> == * «Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»; * «Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»; * «Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»; * «Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»; * «Ценности и идеалы независимого Казахстана» және басқа да еңбектер. ([Википедия][1])<br> == '''Ғылыми дәрежесі''' == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 3gmi0h379j5sv54nr1oteafh8edm2nu 3634876 3634875 2026-07-25T21:38:40Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634876 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = {{Туған күні және жасы|1965|9|29}} |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} {{Ғалым | есімі = Зарема Шәукенова | шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова | суреті = | сурет атауы = | туған күні = {{Туған күні және жасы|1965|9|29}} | туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] | азаматтығы = {{KAZ}} | ұлты = | ғылым саласы = әлеуметтану, этносоциология, әлеуметтік психология | жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты | alma mater = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] | ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы | ғылыми атағы = профессор | атақтары = [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері | марапаттары = | Ортаққор = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. {{Тұлға |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Толық есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Туған күні = 29 қыркүйек 1965 |Туған жері = Шымкент, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = қазақ |Мансабы = әлеуметтанушы ғалым, профессор |Белсенді жылдары = 1987 жылдан |Білімі = Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |Мамандығы = психолог, әлеуметтанушы |Не үшін белгілі = әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулері; Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі |Партиясы = |Әкесі = Кәукен |Анасы = |Жұбайы = Серік Тұрарұлы Сейдуманов |Серігі = |Балалары = Сабрина |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2011), «Құрмет» ордені, «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі, «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі, «Астанаға 10 жыл» медалі, «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі, «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Әлеуметтану ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, Шымкент) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<br> == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Зарема Кәукенқызы 1965 жылғы 29 қыркүйекте Шымкент қаласында дүниеге келген.<br> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдаған. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірген.<br> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі қызметтерін атқарды.<br> 1992–1996 жылдары Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде, 1998–2002 жылдары Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде оқытушы болды.<br> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. 2007–2010 жылдары әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетінің деканы болды.<br> 2010–2011 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары қызметін атқарды.<br> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры болды. 2014 жылдан әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры қызметін қоса атқарды.<br> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры болды.<br> Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры қызметін атқарды.<br> === <big>'''Ғылыми қызметі'''</big> === Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелері бойынша маман. 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<br> == <big>'''Негізгі ғылыми еңбектері'''</big> == * «Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»; * «Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»; * «Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»; * «Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»; * «Ценности и идеалы независимого Казахстана» және басқа да еңбектер. ([Википедия][1])<br> == '''Ғылыми дәрежесі''' == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 77cplsi59nij7b83zlc4ajgvdluphmd 3634877 3634876 2026-07-25T21:38:56Z Sagzhan 29953 3634877 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = {{Туған күні және жасы|1965|9|29}} |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. {{Тұлға |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Толық есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Туған күні = 29 қыркүйек 1965 |Туған жері = Шымкент, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = қазақ |Мансабы = әлеуметтанушы ғалым, профессор |Белсенді жылдары = 1987 жылдан |Білімі = Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |Мамандығы = психолог, әлеуметтанушы |Не үшін белгілі = әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулері; Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі |Партиясы = |Әкесі = Кәукен |Анасы = |Жұбайы = Серік Тұрарұлы Сейдуманов |Серігі = |Балалары = Сабрина |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2011), «Құрмет» ордені, «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі, «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі, «Астанаға 10 жыл» медалі, «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі, «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Әлеуметтану ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, Шымкент) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<br> == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Зарема Кәукенқызы 1965 жылғы 29 қыркүйекте Шымкент қаласында дүниеге келген.<br> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдаған. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірген.<br> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі қызметтерін атқарды.<br> 1992–1996 жылдары Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде, 1998–2002 жылдары Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде оқытушы болды.<br> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. 2007–2010 жылдары әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетінің деканы болды.<br> 2010–2011 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары қызметін атқарды.<br> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры болды. 2014 жылдан әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры қызметін қоса атқарды.<br> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры болды.<br> Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры қызметін атқарды.<br> === <big>'''Ғылыми қызметі'''</big> === Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелері бойынша маман. 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<br> == <big>'''Негізгі ғылыми еңбектері'''</big> == * «Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»; * «Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»; * «Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»; * «Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»; * «Ценности и идеалы независимого Казахстана» және басқа да еңбектер. ([Википедия][1])<br> == '''Ғылыми дәрежесі''' == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 8zzt9rxt9adk543dwox754l636tzgqw 3634878 3634877 2026-07-25T21:40:04Z Sagzhan 29953 3634878 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = {{Туған күні және жасы|1965|9|29}} |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> lcytuyfeys3qnmforvknxw4i79dvo18 3634879 3634878 2026-07-25T21:40:48Z Sagzhan 29953 3634879 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> f82bnd1hs78cljy5u404569xc2am2cf 3634880 3634879 2026-07-25T21:41:19Z Sagzhan 29953 3634880 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> p46nzhcxcn4vkn88w3jlip8mhwd2o74 3634881 3634880 2026-07-25T21:41:55Z Sagzhan 29953 3634881 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> os4qo0nhz2lneec8ilkshvi293v2pjb 3634882 3634881 2026-07-25T21:42:34Z Sagzhan 29953 3634882 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = профессор |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 6tczcilbe9ex0lptux7hv486pqdjqk1 3634883 3634882 2026-07-25T21:42:55Z Sagzhan 29953 3634883 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' (1965 жылғы 29 қыркүйек, [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> ghngvbehuhc9eczdkr9aj5ubcz06drz 3634884 3634883 2026-07-25T21:43:19Z Sagzhan 29953 3634884 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — қазақстандық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> ill1xdn0o3i1e6zx0auerbvgnc4acug 3634885 3634884 2026-07-25T21:43:37Z Sagzhan 29953 3634885 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 9oswusq7v4l6n87ylw9eezyeh2ro4m2 3634886 3634885 2026-07-25T21:44:03Z Sagzhan 29953 3634886 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 7ehxmnka4o130k6am1y0276ca04wtvi 3634887 3634886 2026-07-25T21:44:31Z Sagzhan 29953 3634887 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол әлеуметтану, этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 1ebg37i1akln1krj5g3xuj82uubj5kk 3634888 3634887 2026-07-25T21:44:55Z Sagzhan 29953 3634888 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және әлеуметтік психология салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> c4fgjhavgg3999t50zd8hqiyz3w9uhm 3634889 3634888 2026-07-25T21:45:26Z Sagzhan 29953 3634889 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова 1965 жылғы 29 қыркүйекте [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> hx17ihdpr5kmvt89y14yr66qzwimoeh 3634890 3634889 2026-07-25T21:46:02Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634890 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]]нің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 6f8vjb125oj2vnokd8bdqwz5obmjon3 3634891 3634890 2026-07-25T21:46:40Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634891 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> a37qfdpc4xvo1zrq9dhjgpgy4bo2wzx 3634892 3634891 2026-07-25T21:47:09Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634892 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Қарағанды университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> qtz9y59y4138b1bf3o58uiphc7kp1o5 3634893 3634892 2026-07-25T21:47:31Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634893 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Қарағанды мемлекеттік университеті|Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> bbii8kccd6zt0tjpp904ce59ni1ckke 3634894 3634893 2026-07-25T21:48:28Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634894 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университетінде]], 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> ntfoh0jm6jn8fw0kklfho5qkhfc62zi 3634895 3634894 2026-07-25T21:48:59Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634895 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> j2iwwtv5ffzby4bnkz21q38zfqhryj0 3634896 3634895 2026-07-25T21:49:22Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634896 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 6mcm7xbrr2obbhi2mui6z1vjxhbprp5 3634897 3634896 2026-07-25T21:49:50Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634897 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 52v5i5smxx66lqn29ygk5cj42c8qisk 3634898 3634897 2026-07-25T21:50:30Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634898 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> a8bx588qu5vx06ie5jkb7tnbhf0srtr 3634899 3634898 2026-07-25T21:51:00Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634899 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> okaf7rynx0rpgpv8myap3y0492u2mk2 3634900 3634899 2026-07-25T21:51:28Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634900 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 9kv4s3kn3nv1rre6gy7m9chebdz2kmn 3634901 3634900 2026-07-25T21:52:01Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634901 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> jy6e85csvzwaf9loiqmjdl7ecc7la8a 3634902 3634901 2026-07-25T21:52:40Z Sagzhan 29953 3634902 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 8fx75jffw1ru3f1fbvuo5f9i7d4j3ov 3634903 3634902 2026-07-25T21:53:02Z Sagzhan 29953 /* Қоғамдық қызметі */ 3634903 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> f9qrr9cp6fgw4gnrvcrs41hnioel7mh 3634904 3634903 2026-07-25T21:53:21Z Sagzhan 29953 /* Марапаттары */ 3634904 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== <big>'''Ғылыми атағы'''</big> ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} k3xu4t2154lyadohu6dp5cvydez2811 3634905 3634904 2026-07-25T21:53:43Z Sagzhan 29953 /* Ғылыми атағы */ 3634905 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== Ғылыми атағы ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) ([Фараби университеті][2])<br> == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} mias4al8k17e52mhp17jag8fx533rrw 3634906 3634905 2026-07-25T21:54:06Z Sagzhan 29953 /* Ғылыми дәрежесі */ 3634906 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== Ғылыми атағы ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) (Фараби университеті) == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} sfmusjbd6n5l9s0zbemvkv8uzmq4tg4 3634907 3634906 2026-07-25T21:54:39Z Sagzhan 29953 3634907 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = [[Санкт-Петербург мемлекеттік университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== Ғылыми атағы ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) (Фараби университеті) == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 59pe19fbroa317u4v12ex4whnawk3oy 3634908 3634907 2026-07-25T21:54:56Z Sagzhan 29953 3634908 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында психолог, кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== Ғылыми атағы ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) (Фараби университеті) == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} p11cmxtcxk9m0dmh503vp4uwhoyuq9z 3634909 3634908 2026-07-25T21:55:34Z Sagzhan 29953 3634909 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында [[психолог]], кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== Ғылыми атағы ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) (Фараби университеті) == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} kbnm159g0gpfpte1c4bff7t15h38ka7 3634910 3634909 2026-07-25T21:56:12Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Қазақстан әлеуметтанушылары|Қазақстан әлеуметтанушылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634910 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында [[психолог]], кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== Ғылыми атағы ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) (Фараби университеті) == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан әлеуметтанушылары]] mlzfw6mhokl1qp3b0t0ntoekwq9i0mr 3635001 3634910 2026-07-26T05:24:38Z 1nter pares 146705 3635001 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Зарема Шәукенова |Шынайы есімі = Зарема Кәукенқызы Шәукенова |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 29.09.1965 |Туған жері = [[Шымкент]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Әлеуметтану]], [[этносоциология]], [[әлеуметтік психология]] |Жұмыс орны = [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]], [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], Философия, саясаттану және дінтану институты |Ғылыми дәрежесі = әлеуметтану ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = әлеуметтану, этносаралық қатынастар және әлеуметтік психология саласындағы зерттеулерімен |Марапаттары = [[Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Зарема Кәукенқызы Шәукенова''' ([[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық әлеуметтанушы ғалым, әлеуметтану ғылымдарының докторы, [[профессор]], Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол [[әлеуметтану]], этносоциология және [[әлеуметтік психология]] салаларындағы зерттеулерімен танымал.<ref>{{cite web |url=https://nasec.kz |title=Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы |website=nasec.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Зарема Кәукенқызы Шәукенова [[1965 жыл]]ғы [[29 қыркүйек]]те [[Шымкент]] қаласында дүниеге келген.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Зарема Шәукенова |website=Философия, саясаттану және дінтану институты |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987 жылы Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің (бұрынғы Ленинград мемлекеттік университеті) психология факультетін тәмамдады. 1994 жылы осы университеттің аспирантурасын бітірді.<ref>{{cite web |url=https://spbu.ru |title=Санкт-Петербург мемлекеттік университеті |website=spbu.ru |access-date=2026-07-26}}</ref> 1987–1997 жылдары Қарағанды металлургия комбинатында [[психолог]], кадрларды тұрақтандыру бюросының басшысы және әлеуметтік-психологиялық қызметтің жетекшісі болып жұмыс істеді. 1992–1996 жылдары [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]нде, 1998–2002 жылдары [[Еуразия ұлттық университеті|Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://enu.kz |title=Еуразия ұлттық университеті |website=enu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 1997–2007 жылдары «ЦЕССИ–Қазақстан» салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры болды. 2007–2010 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің философия және саясаттану факультетінің деканы қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://kaznu.kz |title=әл-Фараби атындағы ҚазҰУ |website=kaznu.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2010–2011 жылдары [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты]] директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2011 жылдан бастап ҚР Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры қызметін атқарды. 2014 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылым мен білімді ықпалдастыру жөніндегі проректоры болды.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Институт басшылығы |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> 2017–2022 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры қызметін атқарды. Кейін Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының ғылыми жетекшісі және Әлеуметтану институтының директоры болды.<ref>{{cite web |url=https://kaziss.kz |title=Зарема Шәукенова |website=kaziss.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Ғылыми қызметі == Зарема Шәукенова — әлеуметтану, этносаралық қатынастар, әлеуметтік психология және қоғамдық даму мәселелерін зерттеуші ғалым. Ол 250-ден астам ғылыми және ғылыми-әдістемелік еңбектің авторы.<ref>{{cite web |url=https://ipsd.kz |title=Ғылыми қызметкерлер |website=ipsd.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> == Негізгі ғылыми еңбектері == * ''«Социальное взаимодействие этносов в современном казахстанском обществе»''; * ''«Этностардың әлеуметтік өзара әрекеттестігі: Қазақстан Республикасындағы этносаралық қатынастардың мониторингі»''; * ''«Идеологическое конструирование в Республике Казахстан»''; * ''«Институт семьи как фактор стабильности казахстанского общества»''; * ''«Ценности и идеалы независимого Казахстана»'' және басқа да ғылыми еңбектер. == Ғылыми дәрежесі == * Психология ғылымдарының кандидаты (1995) * Әлеуметтану ғылымдарының докторы (2003)<br> ==== Ғылыми атағы ==== * Профессор * Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі (бұрынғы корреспондент-мүшесі) (Фараби университеті) == Қоғамдық қызметі == Зарема Шәукенова Қазақстан әлеуметтанушылар қауымдастығының басшылығында қызмет атқарған. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың, Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық құрылымдарының мүшесі болған.<br> === Марапаттары === * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы (2011); * «Құрмет» ордені; * «Қазақстан ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; * «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі; * «Астанаға 10 жыл» медалі; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» медалі және басқа да мемлекеттік наградалар. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан әлеуметтанушылары]] stsl5rc0ppzrhoozpl1u2s8qhpe9zzo 0 783985 3634912 3633972 2026-07-25T22:05:19Z Sagzhan 29953 3634912 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} {{Ғалым |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = қоғамдық келісім, этносаралық қатынастар |Жұмыс орны = [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = Өскемен педагогикалық училищесі |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы [[Достық үйі]]нің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Дереккөздер == # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста''. https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ # ҚазАқпарат. ''Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик''. https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ # ҚазАқпарат. ''ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады''. https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ # El.kz. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясының ресми материалдары''. Астана. # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қалыптасуы мен дамуы''. Астана. # ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қоғамдық келісім тәжірибесі''. Астана, 2015. # ''Тәуелсіз Қазақстан және этносаралық келісім''. Алматы, 2018. # ''Қазақстандағы Достық үйлері: тарихы мен тәжірибесі''. Астана, 2019. '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол этносаралық келісімді нығайтуға, Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуы мен дамуына, сондай-ақ Достық үйлерінің жүйесін құруға елеулі үлес қосқан. == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде Ресей Федерациясының Сталинград облысы Николаев ауданының Барановка ауылында дүниеге келген.<br> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдаған. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастаған. Кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, 1963 жылдан Ю.А. Гагарин атындағы мектепте мұғалім болып қызмет атқарған.<br> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды.<br> 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды.<br> 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға және кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерін құруға бастамашы болды.<br> === <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> === Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі саналады. Оның бастамасымен: * Қазақстандағы алғашқы Достық үйі ашылды; * өңірлік Достық үйлерінің жүйесі қалыптасты; * «Достық үйі – Дом дружбы» («Вестник Ассамблеи») басылымы шығарылды; * тілдерді дамытуға бағытталған '''«Қайта өрлеу»''' мектебі құрылды; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық кеңесін құру жұмыстарына қатысты. Сонымен қатар Қазақстан халқы Ассамблеясы, Достық үйлері және этносаралық келісім мәселелеріне арналған бірнеше публицистикалық кітаптың авторы және деректі фильмдер циклінің авторларының бірі болды.<br> Лео Шик Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танылған. Ол ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметіне белсене қатысып, қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға үлес қосты.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының '''«Бірлік»''' алтын медалі; * Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Өскемен қаласының Құрметті азаматы. === <big>'''Еңбектері'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> d4tg81ad0uvh4xhis1zigk9o352elq2 3634913 3634912 2026-07-25T22:05:45Z Sagzhan 29953 3634913 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы [[Достық үйі]]нің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Дереккөздер == # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста''. https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ # ҚазАқпарат. ''Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик''. https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ # ҚазАқпарат. ''ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады''. https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ # El.kz. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясының ресми материалдары''. Астана. # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қалыптасуы мен дамуы''. Астана. # ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қоғамдық келісім тәжірибесі''. Астана, 2015. # ''Тәуелсіз Қазақстан және этносаралық келісім''. Алматы, 2018. # ''Қазақстандағы Достық үйлері: тарихы мен тәжірибесі''. Астана, 2019. '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол этносаралық келісімді нығайтуға, Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуы мен дамуына, сондай-ақ Достық үйлерінің жүйесін құруға елеулі үлес қосқан. == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде Ресей Федерациясының Сталинград облысы Николаев ауданының Барановка ауылында дүниеге келген.<br> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдаған. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастаған. Кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, 1963 жылдан Ю.А. Гагарин атындағы мектепте мұғалім болып қызмет атқарған.<br> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды.<br> 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды.<br> 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға және кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерін құруға бастамашы болды.<br> === <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> === Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі саналады. Оның бастамасымен: * Қазақстандағы алғашқы Достық үйі ашылды; * өңірлік Достық үйлерінің жүйесі қалыптасты; * «Достық үйі – Дом дружбы» («Вестник Ассамблеи») басылымы шығарылды; * тілдерді дамытуға бағытталған '''«Қайта өрлеу»''' мектебі құрылды; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық кеңесін құру жұмыстарына қатысты. Сонымен қатар Қазақстан халқы Ассамблеясы, Достық үйлері және этносаралық келісім мәселелеріне арналған бірнеше публицистикалық кітаптың авторы және деректі фильмдер циклінің авторларының бірі болды.<br> Лео Шик Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танылған. Ол ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметіне белсене қатысып, қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға үлес қосты.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының '''«Бірлік»''' алтын медалі; * Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Өскемен қаласының Құрметті азаматы. === <big>'''Еңбектері'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 7vbrv1ehfx7l7gusxwf0krwonudrfnc 3634914 3634913 2026-07-25T22:06:09Z Sagzhan 29953 3634914 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы [[Достық үйі]]нің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Дереккөздер == # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста''. https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ # ҚазАқпарат. ''Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик''. https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ # ҚазАқпарат. ''ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады''. https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ # El.kz. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясының ресми материалдары''. Астана. # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қалыптасуы мен дамуы''. Астана. # ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қоғамдық келісім тәжірибесі''. Астана, 2015. # ''Тәуелсіз Қазақстан және этносаралық келісім''. Алматы, 2018. # ''Қазақстандағы Достық үйлері: тарихы мен тәжірибесі''. Астана, 2019. '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол этносаралық келісімді нығайтуға, Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуы мен дамуына, сондай-ақ Достық үйлерінің жүйесін құруға елеулі үлес қосқан. == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде Ресей Федерациясының Сталинград облысы Николаев ауданының Барановка ауылында дүниеге келген.<br> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдаған. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастаған. Кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, 1963 жылдан Ю.А. Гагарин атындағы мектепте мұғалім болып қызмет атқарған.<br> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды.<br> 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды.<br> 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға және кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерін құруға бастамашы болды.<br> === <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> === Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі саналады. Оның бастамасымен: * Қазақстандағы алғашқы Достық үйі ашылды; * өңірлік Достық үйлерінің жүйесі қалыптасты; * «Достық үйі – Дом дружбы» («Вестник Ассамблеи») басылымы шығарылды; * тілдерді дамытуға бағытталған '''«Қайта өрлеу»''' мектебі құрылды; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық кеңесін құру жұмыстарына қатысты. Сонымен қатар Қазақстан халқы Ассамблеясы, Достық үйлері және этносаралық келісім мәселелеріне арналған бірнеше публицистикалық кітаптың авторы және деректі фильмдер циклінің авторларының бірі болды.<br> Лео Шик Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танылған. Ол ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметіне белсене қатысып, қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға үлес қосты.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының '''«Бірлік»''' алтын медалі; * Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Өскемен қаласының Құрметті азаматы. === <big>'''Еңбектері'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 0b3osqj6sxa7rs303oya8osevrmlpdo 3634915 3634914 2026-07-25T22:06:32Z Sagzhan 29953 3634915 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Дереккөздер == # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста''. https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ # ҚазАқпарат. ''Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик''. https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ # ҚазАқпарат. ''ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады''. https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ # El.kz. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясының ресми материалдары''. Астана. # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қалыптасуы мен дамуы''. Астана. # ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қоғамдық келісім тәжірибесі''. Астана, 2015. # ''Тәуелсіз Қазақстан және этносаралық келісім''. Алматы, 2018. # ''Қазақстандағы Достық үйлері: тарихы мен тәжірибесі''. Астана, 2019. '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол этносаралық келісімді нығайтуға, Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуы мен дамуына, сондай-ақ Достық үйлерінің жүйесін құруға елеулі үлес қосқан. == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде Ресей Федерациясының Сталинград облысы Николаев ауданының Барановка ауылында дүниеге келген.<br> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдаған. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастаған. Кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы, 1963 жылдан Ю.А. Гагарин атындағы мектепте мұғалім болып қызмет атқарған.<br> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды.<br> 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды.<br> 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға және кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерін құруға бастамашы болды.<br> === <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> === Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі саналады. Оның бастамасымен: * Қазақстандағы алғашқы Достық үйі ашылды; * өңірлік Достық үйлерінің жүйесі қалыптасты; * «Достық үйі – Дом дружбы» («Вестник Ассамблеи») басылымы шығарылды; * тілдерді дамытуға бағытталған '''«Қайта өрлеу»''' мектебі құрылды; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық кеңесін құру жұмыстарына қатысты. Сонымен қатар Қазақстан халқы Ассамблеясы, Достық үйлері және этносаралық келісім мәселелеріне арналған бірнеше публицистикалық кітаптың авторы және деректі фильмдер циклінің авторларының бірі болды.<br> Лео Шик Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танылған. Ол ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметіне белсене қатысып, қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға үлес қосты.<br> === <big>'''Марапаттары'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының '''«Бірлік»''' алтын медалі; * Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Өскемен қаласының Құрметті азаматы. === <big>'''Еңбектері'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> hb9do9ddb2bnqiebs94ix4upz83gawl 3634916 3634915 2026-07-25T22:07:56Z Sagzhan 29953 3634916 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Дереккөздер == # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста''. https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ # ҚазАқпарат. ''Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик''. https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ # ҚазАқпарат. ''ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады''. https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ # El.kz. ''В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане''. https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясының ресми материалдары''. Астана. # Қазақстан халқы Ассамблеясы. ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қалыптасуы мен дамуы''. Астана. # ''Қазақстан халқы Ассамблеясы: қоғамдық келісім тәжірибесі''. Астана, 2015. # ''Тәуелсіз Қазақстан және этносаралық келісім''. Алматы, 2018. # ''Қазақстандағы Достық үйлері: тарихы мен тәжірибесі''. Астана, 2019. === <big>'''Еңбектері'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 69wndg620p8cfs1nb036n5vel09gssb 3634917 3634916 2026-07-25T22:09:36Z Sagzhan 29953 3634917 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === <big>'''Еңбектері'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 3e0l570cj6cay0j7r7yq10fg6n194m3 3634918 3634917 2026-07-25T22:09:52Z Sagzhan 29953 /* Еңбектері */ 3634918 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === <big>'''Еңбектері'''</big> === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1o24slt12awengv5htj4i043dndhv9s 3634919 3634918 2026-07-25T22:10:09Z Sagzhan 29953 /* Еңбектері */ 3634919 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30 сәуір 1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1cd0xmuad8int6s2cwet6ixty5j77bq 3634920 3634919 2026-07-25T22:10:42Z Sagzhan 29953 3634920 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = Қазақстан |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} dy2x4pffk8yf7rm40whxf32i9qbysuw 3634921 3634920 2026-07-25T22:11:08Z Sagzhan 29953 3634921 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = неміс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ffb1lwtnmgzclp0cic4879t9pp32p9v 3634922 3634921 2026-07-25T22:11:28Z Sagzhan 29953 3634922 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = 1956 жылдан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 17f4st54eb4m48n9iu0aams7sc483pg 3634923 3634922 2026-07-25T22:11:44Z Sagzhan 29953 3634923 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 55ggf7x4n119ulgu2j8t5ps05f8tmzw 3634924 3634923 2026-07-25T22:12:10Z Sagzhan 29953 3634924 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' (30 сәуір 1934 жыл, Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} fn0b8aw8t803xthwqdbwvyhu4r9hwtn 3634925 3634924 2026-07-25T22:12:40Z Sagzhan 29953 3634925 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} t3jxawdo5u8udumcpg8albco7ofm0sq 3634926 3634925 2026-07-25T22:12:52Z Sagzhan 29953 3634926 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 8g2loewiel482pew4dve6lzcgcaxkzn 3634927 3634926 2026-07-25T22:13:11Z Sagzhan 29953 3634927 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, [[Сталинград облысы]], РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} nk5alxizlobg5lyndt5sdqyg46ikmwr 3634928 3634927 2026-07-25T22:13:31Z Sagzhan 29953 3634928 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 8g2loewiel482pew4dve6lzcgcaxkzn 3634929 3634928 2026-07-25T22:13:49Z Sagzhan 29953 3634929 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик 1934 жылғы 30 сәуірде РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 31suiaq1zgu08gji02lqkwdswkg7nq0 3634930 3634929 2026-07-25T22:14:25Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634930 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик [[1934 жыл]]ғы [[30 сәуір]]де РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ttstjax4qbel5cv5yv9gme7jb03jxi7 3634931 3634930 2026-07-25T22:14:55Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634931 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик [[1934 жыл]]ғы [[30 сәуір]]де РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * Өскемен қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 3j04y7ehhqdy16s9u3l3jurqpl92t1w 3634932 3634931 2026-07-25T22:15:16Z Sagzhan 29953 /* Марапаттары */ 3634932 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик [[1934 жыл]]ғы [[30 сәуір]]де РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын Шемонаиха қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * [[Өскемен]] қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} f5mseougc6nuvul23da49fnro0rvlrp 3634933 3634932 2026-07-25T22:15:55Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634933 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик [[1934 жыл]]ғы [[30 сәуір]]де РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын [[Шемонаиха]] қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * [[Өскемен]] қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} c7hziqcuj4oe6kr1opp643c5lkwxuvz 3634934 3634933 2026-07-25T22:16:25Z Sagzhan 29953 3634934 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Лео Шик |Шынайы есімі = Лео Богданович Шик |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = Лео Богданович Шик |Толық есімі = Лео Богданович Шик |Туған күні = 30.04.1934 |Туған жері = Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[немістер|неміс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = [[1956 жыл]]дан |Білімі = Өскемен педагогикалық училищесі |Мамандығы = педагог |Не үшін белгілі = [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі |Партиясы = |Әкесі = Богдан |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамоталары, Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы, Өскемен қаласының Құрметті азаматы |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясының алғашқы мүшелерінің бірі, Қазақстандағы Достық үйлері жүйесінің негізін қалаушылардың бірі |Commons = }} '''Лео Богданович Шик''' ([[30 сәуір]] [[1934 жыл]], Барановка ауылы, Николаев ауданы, Сталинград облысы, РКФСР) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның мүшесі, Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушылардың бірі. Ол Қазақстандағы этносаралық келісім саясатын дамытуға, Достық үйлері жүйесін қалыптастыруға және қоғамдық келісім институттарының дамуына елеулі үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Өмірбаяны == Лео Богданович Шик [[1934 жыл]]ғы [[30 сәуір]]де РКФСР-дың Сталинград облысы Николаев ауданындағы Барановка ауылында дүниеге келген.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstan-halky-assambleyasyn-kuru-elbasynyn-dana-sheshimderinin-biri-l-shik_a2371815/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясын құру – Елбасының дана шешімдерінің бірі – Л. Шик |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> 1956 жылы Өскемен педагогикалық училищесін тәмамдады. Еңбек жолын [[Шемонаиха]] қаласындағы балалар үйінде тәрбиеші болып бастап, кейін ауылдық комсомол комитетінің бірінші хатшысы және Ю.А. Гагарин атындағы мектептің мұғалімі қызметтерін атқарды.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/news/aza-standa-y-al-ash-y-dosty-yini-negizin-alaushy-leo-shik-85-zhasta/ |title=Қазақстандағы алғашқы Достық үйінің негізін қалаушы Лео Шик – 85 жаста |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Кейін партия органдарында еңбек етіп, облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Большенарым аудандық партия комитетінің екінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы және кеңесшісі болды. 1986–1995 жылдары Шығыс Қазақстан облыстық кинофикация басқармасының бастығы қызметін атқарды. 1995 жылдан бастап [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] хатшылығының меңгерушісі болды. Осы кезеңде Қазақстандағы алғашқы Достық үйін ұйымдастыруға бастамашы болып, кейін республиканың барлық өңірлерінде Достық үйлерінің қалыптасуына үлес қосты.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/ru/news/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=Ассамблея народа Казахстана |access-date=2026-07-26}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Лео Шик Қазақстан халқы Ассамблеясының қалыптасуына белсенді қатысқан қоғам қайраткерлерінің бірі саналады. Оның бастамасымен Қазақстандағы алғашқы Достық үйі құрылып, кейін бұл тәжірибе республиканың барлық өңірлеріне таратылды.<ref>{{Cite web |url=https://el.kz/ru/v-ust-kamenogorske-chestvovali-yubilyara-osnovatelya-pervogo-doma-druzhby-v-kazakhstane_35916/ |title=В Усть-Каменогорске чествовали юбиляра – основателя первого Дома дружбы в Казахстане |publisher=El.kz |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар ол: * өңірлік Достық үйлерінің жүйесін дамытуға; * этномәдени бірлестіктердің қызметін үйлестіруге; * Қазақстан халқы Ассамблеясының ғылыми-сарапшылық қызметін ұйымдастыруға; * қоғамдық келісім мен этносаралық татулықты нығайтуға бағытталған жобаларды жүзеге асыруға атсалысты. Лео Шик ұзақ жылдар бойы Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі ретінде қоғамдық келісім мәселелері жөнінде мақалалар жариялап, конференциялар мен форумдарға қатысты.<ref>{{Cite web |url=https://kaz.inform.kz/news/kha-mushesi-l-shik-elorda-alemnin-kez-kelgen-astanasymen-basekege-tuse-alady_a2922526/ |title=ҚХА мүшесі Л. Шик: Елорда әлемнің кез келген астанасымен бәсекеге түсе алады |publisher=ҚазАқпарат |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * [[Өскемен]] қаласының Құрметті азаматы; * Шемонаиха ауданының Құрметті азаматы; * Қазақстан халқы Ассамблеясының құрмет белгілерімен және мерейтойлық медальдарымен марапатталған.<ref>{{Cite web |url=https://assembly.kz/sites/default/files/pasport_sessiya.pdf |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясы материалдары |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> === Еңбектері === * Қазақстан халқы Ассамблеясының тарихына арналған публицистикалық еңбектер; * Достық үйлерінің қызметі жөніндегі кітаптар; * Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы деректі фильмдер циклін жасауға қатысқан. <ref>Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} fxubwfvk0be0qqzyv5mvxw0ol9q9z1p 0 783988 3634935 3633988 2026-07-25T22:22:47Z Sagzhan 29953 3634935 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина 1950 жылғы 2 қазанда Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, Батыс Қазақстан облысы) — қазақстандық қоғам қайраткері, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесінің орынбасар төрайымы. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<br> == <big>'''Өмірбаяны'''</big> == Вера Кузьминична Шохина 1950 жылғы 2 қазанда Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген.<br> Жоғары білімін Орал педагогикалық институтында алған.<br> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейінгі жылдары мемлекеттік және жергілікті өкілетті органдарда жауапты қызметтер атқарды:<br> * Приуральный және Зеленов аудандарында мәслихат хатшысы болды; * Аудан әкімінің орынбасары қызметін атқарды. === <big>'''Қоғамдық қызметі'''</big> === Вера Шохина өңірдің қоғамдық-саяси өміріне белсене араласты: * Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесінің орынбасар төрайымы болып сайланды; * Қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры қызметін атқарды; * Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. <big>'''Марапаттары мен атақтары'''</big> * «Бірлік» медалі; * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі; * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі; * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері; * Зеленов ауданының құрметті азаматы. <ref>"Қазақстан халқы" энциклопедиясы, - Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 2016</ref> 0ktxo1k4v4gxnzw6qwy3ysp8anzqx0t 3634936 3634935 2026-07-25T22:23:57Z Sagzhan 29953 3634936 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы Ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина 1950 жылғы 2 қазанда Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} l7mjm8b9fztbqexa2lu0vshj17011p1 3634937 3634936 2026-07-25T22:24:23Z Sagzhan 29953 3634937 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — қазақстандық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина 1950 жылғы 2 қазанда Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} plwy31jiff94fqg2yyt4czuhhwht8z9 3634938 3634937 2026-07-25T22:24:49Z Sagzhan 29953 3634938 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина 1950 жылғы 2 қазанда Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 2ry7p8hq6rtbd2g6y1pyhnuwzc3pvge 3634939 3634938 2026-07-25T22:25:17Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634939 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да Батыс Қазақстан облысында дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1pbbfyex02hn6o0ua1giy3p2uunab6e 3634940 3634939 2026-07-25T22:25:38Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3634940 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} s71zdk3npgu1ibphnkvelie2p7javb8 3634941 3634940 2026-07-25T22:28:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3634941 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Вера Кузьминична Шохина |Шынайы есімі = Вера Кузьминична Шохина |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Вера Кузьминична Шохина |Туған күні = 2 қазан 1950 |Туған жері = Батыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = орыс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақытқа дейін |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесіндегі қоғамдық қызметі, этносаралық келісімді нығайтуға қосқан үлесі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары; «ДОС» қоғамдық қорының жетекшісі. |Commons = }} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} jh9s3t3ojxpd24g3cufukvek7xokzn7 3634942 3634941 2026-07-25T22:28:56Z Sagzhan 29953 3634942 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Вера Кузьминична Шохина |Шынайы есімі = Вера Кузьминична Шохина |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Вера Кузьминична Шохина |Туған күні = 2.10.1950 |Туған жері = Батыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = орыс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақытқа дейін |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесіндегі қоғамдық қызметі, этносаралық келісімді нығайтуға қосқан үлесі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары; «ДОС» қоғамдық қорының жетекшісі. |Commons = }} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 3sawmskuik9bqwtwy0vo5uptnlp4148 3634943 3634942 2026-07-25T22:29:12Z Sagzhan 29953 3634943 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Вера Кузьминична Шохина |Шынайы есімі = Вера Кузьминична Шохина |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Вера Кузьминична Шохина |Туған күні = 2.10.1950 |Туған жері = [[Батыс Қазақстан облысы]], Қазақ КСР, КСРО |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = орыс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақытқа дейін |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесіндегі қоғамдық қызметі, этносаралық келісімді нығайтуға қосқан үлесі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары; «ДОС» қоғамдық қорының жетекшісі. |Commons = }} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} jsvoosaqej3fgulal1lp9w7yx2dpqiu 3634944 3634943 2026-07-25T22:29:35Z Sagzhan 29953 3634944 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Вера Кузьминична Шохина |Шынайы есімі = Вера Кузьминична Шохина |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Вера Кузьминична Шохина |Туған күні = 2.10.1950 |Туған жері = [[Батыс Қазақстан облысы]], Қазақ КСР, {{USSR}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = орыс |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақытқа дейін |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесіндегі қоғамдық қызметі, этносаралық келісімді нығайтуға қосқан үлесі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары; «ДОС» қоғамдық қорының жетекшісі. |Commons = }} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} fo5cxe0z7pk6lb2kn9jg3wddoevk2do 3634945 3634944 2026-07-25T22:30:03Z Sagzhan 29953 3634945 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға |Есімі = Вера Кузьминична Шохина |Шынайы есімі = Вера Кузьминична Шохина |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Вера Кузьминична Шохина |Туған күні = 2.10.1950 |Туған жері = [[Батыс Қазақстан облысы]], Қазақ КСР, {{USSR}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[орыстар|орыс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақытқа дейін |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесіндегі қоғамдық қызметі, этносаралық келісімді нығайтуға қосқан үлесі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары; «ДОС» қоғамдық қорының жетекшісі. |Commons = }} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} c8fqry8fpfbk4cpdgsx9ggmu6cc8ety 3634946 3634945 2026-07-25T22:30:47Z Sagzhan 29953 3634946 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Вера Кузьминична Шохина |Шынайы есімі = Вера Кузьминична Шохина |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Вера Кузьминична Шохина |Туған күні = 2.10.1950 |Туған жері = [[Батыс Қазақстан облысы]], Қазақ КСР, {{USSR}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[орыстар|орыс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақытқа дейін |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесіндегі қоғамдық қызметі, этносаралық келісімді нығайтуға қосқан үлесі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары; «ДОС» қоғамдық қорының жетекшісі. |Commons = }} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ljlyslrepnv0q3vnt5rdhg36xg4ldhk 3634947 3634946 2026-07-25T22:31:10Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Қоғам қайраткерлері|Қоғам қайраткерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634947 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Вера Кузьминична Шохина |Шынайы есімі = Вера Кузьминична Шохина |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = Вера Кузьминична Шохина |Туған күні = 2.10.1950 |Туған жері = [[Батыс Қазақстан облысы]], Қазақ КСР, {{USSR}} |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ұлты = [[орыстар|орыс]] |Мансабы = қоғам қайраткері |Белсенді жылдары = XX ғасырдың соңы – қазіргі уақытқа дейін |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = Қазақстан халқы Ассамблеясының Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесіндегі қоғамдық қызметі, этносаралық келісімді нығайтуға қосқан үлесі |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Серігі = |Балалары = |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары; «ДОС» қоғамдық қорының жетекшісі. |Commons = }} '''Вера Кузьминична Шохина''' (2 қазан 1950 жыл, [[Батыс Қазақстан облысы]]) — [[қазақстан]]дық қоғам қайраткері, [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары. Ол өңірдегі этносаралық келісімді нығайтуға, қоғамдық және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыруға елеулі үлес қосқан.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{cite book |title=Қазақстан халқы Ассамблеясы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2015}}</ref> == Өмірбаяны == Вера Кузьминична Шохина [[1950 жыл]]ғы [[2 қазан]]да [[Батыс Қазақстан облысы]]нда дүниеге келген.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2002}}</ref> Жоғары білімін [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті|Орал педагогикалық институтында]] алған.<ref>{{cite web |url=https://wku.edu.kz/ |title=Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті |publisher=БҚУ |access-date=2026-07-26}}</ref> Еңбек жолын мектепте мұғалім болып бастап, кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарды. Кейін мемлекеттік және жергілікті басқару органдарында жауапты қызметтерде еңбек етті. Әр жылдары Приуральный және Зеленов аудандары мәслихатының хатшысы, сондай-ақ аудан әкімінің орынбасары болды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі |journal=Мемлекеттік басқару |year=2018}}</ref><ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстанның қоғамдық-саяси тарихы |publisher=Фолиант |year=2016}}</ref> == Қоғамдық қызметі == Вера Шохина қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, Қазақстан халқы Ассамблеясы Батыс Қазақстан облыстық бөлімшесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды.<ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының өңірлік бөлімшелері |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> Сонымен қатар қоғамдық «ДОС» қорының атқарушы директоры және Зеленов аудандық «Арна» әйелдер одағы төрағасының орынбасары болды. Оның қызметі этносаралық келісімді нығайтуға, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және өңірдегі қоғамдық бастамаларды қолдауға бағытталды.<ref>{{cite journal |title=Қазақстандағы азаматтық қоғамның дамуы |journal=Қоғам және Дәуір |year=2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://assembly.kz/kk/about/ |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық қызметі |publisher=Қазақстан халқы Ассамблеясы |access-date=2026-07-26}}</ref> == Марапаттары == * «Бірлік» медалі.<ref>{{cite book |title=Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары |publisher=Атамұра |year=2014}}</ref> * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite web |url=https://adilet.zan.kz/ |title=«Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесі |publisher=Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі |access-date=2026-07-26}}</ref> * «Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалі.<ref>{{cite journal |title=Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық марапаттары |journal=Қазақстан тарихы |year=2015}}</ref> * Ұлттық «Ажар» сыйлығының иегері. * Зеленов ауданының Құрметті азаматы.<ref>{{cite book |title=Батыс Қазақстан облысының Құрметті азаматтары |publisher=Қазақ энциклопедиясы |year=2018}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қоғам қайраткерлері]] qun53buq3v3zjnhekmlukztthfjab8h 0 784018 3634714 3634634 2026-07-25T12:52:23Z 1nter pares 146705 3634714 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * [[CarIFS ATM Network]] (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * [[Interac]] * [[Mastercard]] (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * [[NYCE Point of Sale Network]] * [[Plus Network]] * [[Global Banking Alliance for Women]]<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 30q5zrq9vbfurqngvaxbb9e9py0p3dx 3634715 3634714 2026-07-25T12:53:01Z 1nter pares 146705 3634715 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * [[CarIFS ATM Network]] (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * [[Interac]] * [[Mastercard]] (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * [[NYCE Point of Sale Network]] * [[Plus Network]] * [[Global Banking Alliance for Women]]<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Royal Bank of Canada]] [[Санат:1864 жылы Жаңа Шотландияда құрылғандар]] [[Санат:1864 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Канада банктері]] [[Санат:Кариб өңірінің банктері]] [[Санат:Канадалық брендтер]] [[Санат:Торонтода орналасқан қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Торонто қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:Канаданың ипотекалық кредиторлары]] [[Санат:Штаб-пәтері Канадада орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Канададағы аутсорсинг]] [[Санат:S&P/TSX 60]] [[Санат:Dow Jones Global Titans 50 құрамындағы компаниялар]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] okbavy2qbppjwsrx887fecgwh4in28z 3634716 3634715 2026-07-25T12:53:36Z 1nter pares 146705 3634716 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025) |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * [[CarIFS ATM Network]] (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * [[Interac]] * [[Mastercard]] (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * [[NYCE Point of Sale Network]] * [[Plus Network]] * [[Global Banking Alliance for Women]]<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Royal Bank of Canada]] [[Санат:1864 жылы Жаңа Шотландияда құрылғандар]] [[Санат:1864 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Канада банктері]] [[Санат:Кариб өңірінің банктері]] [[Санат:Канадалық брендтер]] [[Санат:Торонтода орналасқан қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Торонто қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:Канаданың ипотекалық кредиторлары]] [[Санат:Штаб-пәтері Канадада орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Канададағы аутсорсинг]] [[Санат:S&P/TSX 60]] [[Санат:Dow Jones Global Titans 50 индексіне кіретін компаниялар]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] 4kwo3a9scss4u6ycl82fnob54fzserz 3634717 3634716 2026-07-25T12:54:30Z 1nter pares 146705 /* */ 3634717 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері) |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025)<ref name="Financials">{{cite web |title=2025 Annual Report |url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/ar_2025_e.pdf|publisher=Royal Bank of Canada |date=October 31, 2025 |access-date=December 4, 2025}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * [[CarIFS ATM Network]] (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * [[Interac]] * [[Mastercard]] (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * [[NYCE Point of Sale Network]] * [[Plus Network]] * [[Global Banking Alliance for Women]]<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Royal Bank of Canada]] [[Санат:1864 жылы Жаңа Шотландияда құрылғандар]] [[Санат:1864 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Канада банктері]] [[Санат:Кариб өңірінің банктері]] [[Санат:Канадалық брендтер]] [[Санат:Торонтода орналасқан қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Торонто қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:Канаданың ипотекалық кредиторлары]] [[Санат:Штаб-пәтері Канадада орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Канададағы аутсорсинг]] [[Санат:S&P/TSX 60]] [[Санат:Dow Jones Global Titans 50 индексіне кіретін компаниялар]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] c26rco1m9i5lhcnrblq85l6v9bbkq60 3634718 3634717 2026-07-25T12:56:09Z 1nter pares 146705 /* */ 3634718 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Royal Bank of Canada |логотипі = |суреті = Royal Bank Plaza 2025-05-24.jpg |сурет атауы = [[Royal Bank Plaza]], [[Торонто]] |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = RY (TSX)<br>RY (NYSE)<br>[[S&P/TSX 60]] |қызметі = |құрылды = [[1864 жыл|1864]] |құрушы = |орналасуы = [[Монреаль]], [[Квебек]], [[Канада]] (заңды штаб-пәтері)<br>[[Торонто]], Онтарио, Канада (корпоративтік штаб-пәтері)<ref name="RBC2015AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2015_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2015 |publisher=Royal Bank of Canada|date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> |басты адамдары = [[Дэвид Ай. Маккей]] (президент және бас атқарушы директор) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} 139,15 млрд канадалық доллар (2025) |айналым = {{өсім}} 66,61 млрд канадалық доллар (2025)<ref name="Financials">{{cite web |title=2025 Annual Report |url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/ar_2025_e.pdf|publisher=Royal Bank of Canada |date=October 31, 2025 |access-date=December 4, 2025}}</ref> |операциялық кіріс = |таза табысы = {{өсім}} 20,37 млрд канадалық доллар (2025) |активтер = {{өсім}} 2,325 трлн канадалық доллар (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 96 628 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = {{plainlist| * [[City National Bank (California)|City National Bank]] * [[RBC Bank]] * [[RBC Capital Markets]] * [[Royal Trust (Canada)|RBC Royal Trust]] * [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] * [[Brewin Dolphin]] }} |аудитор = |сайты = |Ортаққор = }} '''Royal Bank of Canada''' ('''RBC'''; {{lang-fr|Banque Royale du Canada}}) — канадалық трансұлттық қаржылық қызметтер компаниясы және нарықтық капиталдандыру көлемі бойынша Канададағы ең ірі банк. Банк 19 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді және дүниежүзінде 101 мыңнан астам қызметкері бар.<ref>{{cite web|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/rbcglance.pdf|format=PDF|title=RBC at a Glance – Q2/2026|website=Rbc.com|access-date=June 9, 2026}}</ref> 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) құрылған. Корпоративтік штаб-пәтері [[Торонто]]да, ал бас кеңсесі [[Монреаль]]да орналасқан.<ref name="RBC2015AnnualReport"/> RBC-нің қаржы институтының нөмірі — 003. 2017 жылғы қарашада RBC [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]]тің жаһандық жүйелік маңызы бар банктер тізіміне енгізілді. Канадада банктің жеке және коммерциялық банк ісі бағытындағы қызметтері ағылшын тілінде ''RBC Royal Bank'', ал француз тілінде ''RBC Banque Royale'' брендімен ұсынылады және шамамен 11 миллион клиентке 1 263 филиалдан тұратын желі арқылы қызмет көрсетеді. [[RBC Bank]] — АҚШ-тағы банктік еншілес компаниясы. Ол бұрын АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы алты штатта 439 филиалды басқарған,<ref name="RBCBankCompanyProfile">{{cite web |url=http://www.rbcbankusa.com/company/cid-96904.html |title=About RBC Bank: Company Profile |publisher=Royal Bank of Canada |access-date=February 19, 2011}}</ref> алайда қазіргі уақытта тек канадалық саяхатшылар мен шетелде тұратын канадалықтарға трансшекаралық банктік қызметтер ұсынады. RBC-нің [[Лос-Анджелес]]те орналасқан АҚШ-тағы тағы бір еншілес банкі — [[City National Bank]] — АҚШ-тың 11 штатында 79 филиалға ие.<ref name="CNB">{{cite web |url=https://locations.cnb.com/ |title=City National Bank locations |publisher=City National Bank |access-date=May 15, 2022}}</ref> Сонымен қатар, RBC-нің Кариб өңірінің он жеті елінде 127 филиалы бар және олар 16 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.<ref name="RBC2008AnnualReport">{{cite web |url=http://www.rbc.com/investorrelations/pdf/ar_2008_e.pdf |title=Royal Bank of Canada: Annual Report 2008 |publisher=RBC |date=October 31, 2008 |access-date=August 5, 2014}}</ref> ''RBC Capital Markets'' — RBC-нің жаһандық инвестициялық және корпоративтік банк ісімен айналысатын еншілес компаниясы, ал инвестициялық брокерлік бөлімшесі [[RBC Dominion Securities]] ретінде белгілі. Инвестициялық банктік қызметтер ''RBC Bank'' арқылы да көрсетіледі және негізінен орта нарықтағы клиенттерге бағытталған. Компания 2024 жылы [[HSBC]]-тің Канададағы операцияларын сатып алу арқылы қызмет аясын одан әрі кеңейтті. 2011 жылы RBC кірісі мен нарықтық капиталдандыруы бойынша Канададағы ең ірі компания болды.<ref name="GlobeMail1000">{{cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/top-1000/canadas-100-biggest-companies-by-market-cap/article636150/ |title=Canada's 100 biggest companies by market cap |work=[[The Globe and Mail]] |publisher=theglobeandmail.com |date=June 23, 2011 |access-date=August 5, 2014 |location=Toronto}}</ref> 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 38-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Компания Канадада және тағы 28 елде қызметін жүргізеді,<ref name="RBCCorporateProfile">{{cite web|title=Corporate Profile|publisher=RBC|url=https://www.rbc.com/investor-relations/_assets-custom/pdf/2025q4release.pdf |access-date=March 8, 2026}}</ref> ал 2025 жылы оның басқаруындағы активтердің көлемі 1,574 триллион канадалық долларды құрады.<ref name="Financials"/> == Тарихы == 1864 жылы [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] қаласында ([[Жаңа Шотландия]]) балық аулау және ағаш өңдеу өнеркәсібін, сондай-ақ Еуропа мен Кариб өңірімен жүргізілетін импорт-экспорт саудасын қаржыландыратын коммерциялық банк ретінде ''Merchants Bank of Halifax'' құрылды.<ref name="rbcinsurance">{{cite web| url=https://www.insurancehotline.com/rbcinsurance/| title=RBC Insurance History| date=2016| access-date=March 23, 2016}}</ref> 1869 жылы ''Merchants Bank'' ресми түрде тіркеліп, сол жылы федералдық жарғы алды.<ref name="Pound 2005">{{cite book |title=Fitzhenry and Whiteside Book of Canadian Facts and Dates |last=Pound |first=Richard W. |publisher=Fitzhenry and Whiteside |date=September 30, 2004 |isbn=978-1550411713 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/fitzhenrywhitesi0003unse }}</ref> 1870–1880 жылдары банк өз қызметін Канаданың өзге Теңіз провинцияларына кеңейтті. 1894 жылғы 10 желтоқсанда ''Newfoundland Commercial Bank'' пен ''Union Bank of Newfoundland'' күйрегеннен кейін, ''Merchants Bank'' 1895 жылғы 31 қаңтарда [[Ньюфаундленд]]ке де қызметін кеңейтті.<ref name="Pound 2005" /> [[Сурет:Merchants' Bank of Halifax.png|thumb|1879 жылы Merchants Bank of Halifax өзінің алғашқы жеке ғимаратын Галифакстағы Холлис және Джордж көшелерінің қиылысында салды. Оның жобасын сәулетші [[Томас Рид Джексон]] әзірледі.]] Банк өскен сайын оның басшылығы атауын банктің ауқымы мен батысқа қарай кеңеюін көрсету үшін өзгертті.<ref name="rbcinsurance" /> 1901 жылы Merchants Bank of Halifax атауы Royal Bank of Canada (RBC) болып өзгертілді. Канаданың қаржылық қызметі барған сайын [[Монреаль]]да шоғырлана бастағандықтан, 1907 жылы RBC өзінің бас кеңсесін [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакстан]] Монреальға көшірді. 1910 жылы RBC Union Bank of Halifax-пен бірікті. Сол жылы банк [[Виннипег]]те ([[Манитоба]]) Каррер мен Хастингстың жобасы бойынша боз-ар стилінде салынған филиал ғимаратын тұрғызды. Бұл ғимарат Виннипегтің прериялардағы қаржылық үстемдігін айқындады.<ref name="kalman">{{cite encyclopedia| first1=Harold D.| last1=Kalman| first2=Sharon| last2=Vattay| url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/bank-architecture| title=Bank Architecture| encyclopedia=The Canadian Encyclopedia |date=December 16, 2013 |publisher=Historica Foundation |location=Toronto |access-date=August 5, 2014}}</ref> Онтариодағы өз ұстанымын нығайту үшін RBC 1912 жылы Traders Bank of Canada-мен, ал 1917 жылы 1818 жылы құрылып, 1822 жылы [[Квебек]] қаласында жарғы алған Quebec Bank-пен бірікті. RBC-нің [[Манитоба]] мен [[Саскачеван]]дағы қатысуы 1918 жылы 1908 жылы бірігу нәтижесінде құрылған Northern Crown Bank-пен бірігу арқылы нығайды. Northern Crown Bank өз кезегінде 1905 жылы [[Виннипег]]те құрылған Northern Bank пен Онтариода орналасқан Crown Bank of Canada (1904) банктерінің бірігуінен пайда болған еді. RBC-нің Канаданың прерияларындағы қызметі 1925 жылы Union Bank of Canada-мен бірігу арқылы одан әрі кеңейді. Бұл банк 1865 жылы [[Квебек]] қаласында Union Bank of Lower Canada ретінде құрылып, 1886 жылы атауын өзгертті. Union Bank of Canada 1912 жылы өзінің штаб-пәтерін Виннипегке көшіріп, прерияларда берік орнықты және 1921 жылы [[Солтүстік-Батыс аумақтары]]ндағы [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс аумақтары)|Форт-Смит]] қаласында алғашқы банкті ашты.<ref>{{Cite book |last1=Fumoleau |first1=René |url=https://books.google.com/books?id=bp4xWM7K-FYC |title=As Long as this Land Shall Last: A History of Treaty 8 and Treaty 11, 1870–1939 |year=2004 |publisher=[[University of Calgary Press]] |isbn=978-1-55238-063-5 |page=435 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Filling in the Map: Growth by Amalgamation |url=http://www.rbc.com/history/quicktofrontier/union_bank_can-detail.html |access-date=July 28, 2022 |publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> 1935 жылы RBC Crown Savings and Loan Co. компаниясымен бірікті, ал Industrial Mortgage & Trust Co. компаниясы да сол жылы бірігуге қосылды.<ref name="session">{{cite book |title=Ontario Sessional Papers |author=Nineteenth Legislature |url=http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |year=1936 |ol=23742693M |page=iii |access-date=August 5, 2014 |archive-date=August 8, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808054442/http://www.ontla.on.ca/library/repository/ser/23347//v070-1936-192.pdf |url-status=dead }}</ref> 1965 жылы Багам аралдарының [[Нассау]] қаласында Британдық Вест-Индияда орта мерзімді несие беру және сенімгерлік қызметтерді жүзеге асыру үшін RoyWest Banking Corporation құрылды.<ref>Roberts, Richard with Arnander, Christopher [https://books.google.com/books?id=Up59DAAAQBAJ&dq=%22&pg=PT57 ''Take Your Partners: Orion, the Consortium Banks and the Transformation of the Euromarkets''] (p. 43) Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2001</ref> Компанияның бақылау пакеті RBC мен Westminster Bank-ті қоса алғанда жеті ұйымға тиесілі болды, ал 1987 жылы оған толық меншік құқығы National Westminster Bank-ке өтті.<ref>[https://s3.eu-west-2.amazonaws.com/document-api-images-live.ch.gov.uk/docs/r1aes2YVyv6fDcYXcmO5tTvuKNMZ3JISXflr7uNdAcQ/application-pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=ASIAWRGBDBV3OWOI7QSN%2F20230116%2Feu-west-2%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20230116T144209Z&X-Amz-Expires=60&X-Amz-Security-Token=IQoJb3JpZ2luX2VjEMT%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2F%2FwEaCWV1LXdlc3QtMiJHMEUCIEfeAwldSJWyo%2BEr02Dj%2B84XV%2FKl%2FPFTx1gdAzE2R4P0AiEAifNsBQ1IvbutuVjxF4ZNxJr2V7ct02%2FsKq2XWo5X72IqzQQILRAEGgw0NDkyMjkwMzI4MjIiDHBx9lTN8qdSkBeJtiqqBC%2BZNVQa8AtaginoAj8ckh9YQDxPU69mMDT3FKbB2dJoGeB6X70Co%2B6L0eHa9URZT%2B9XsVaMzZTqiKKRbbkLed5emMx0%2FzMxROB9s9YzoiuFV8hOarmFyui5zcpaR0X03GmgJOQBOOSLwGn4xx78eqkiarCn0H%2BHhDy16NpVYIBkM9VgjGRD2ZP1UJ7PYMg5Ijz18R0tFyO4pSlt2Exuv3%2FL0O0CF4rre1VOPKqCprglE7aR5Vt8zfVqKkcDN3o%2BQ5zcRMsFVUI%2F2VkjN8JUUZH8qhf80VDpFDV1pcx4ItT58hO9qjwNLY%2BqI%2F%2FC2DDaEE6BVwdwLjgUV3a6vRunBS04WPMHaMgVZeK0Jx%2BjHLj2RyFFmOnrqcl8BLcFC43cfMdOQIx0gmzsQxNu%2BkesZmEH2i9JckLL2%2FddzFrIyP%2FoQoyRzWApM7bU0NSbzkPXZnRXSurdLHMNyfKvaub%2B12oIJHCbhxOnPmzfFiq3%2FQC702USdyVcvoHZrVMyrOvwWflVQKGo9KK4Xyb3iWHNj49q7EZ4DiOb0ljUbXLzZxjdZXjY4H1%2BD6cFuGq0WZzmEHRUB8AhkF157BCwHOZSAAlspKVevHdYY24gTf3lDICsWUzw02g39ANwVy4q3YWj5S73tvIzppeAQFVzrhCN26mIVmc9bGkfBmtWt9J%2FTSSCxf51eG3xQVCLXwBpW1wljohxAd07AUhVlCpsB9iE9egfLQP%2FgGr5KsQ8MOH0lJ4GOqkB7SI%2Fczlx0mp5iLqkg7CsHX7qgSQ0mel5ZxMki8GcWcY2u5E78JrtS5fGgI6jEOqbUxV028mKKnsP9p1Ou%2FAIPMX0L0b6uWXbv%2FiK80qOmMDVikcnpBQa92oPa9%2BQtjHj8UB9YJQU32iQAlKjNoJ5iMs0VRfafMWLGVnm4Fj4tbNF7Fe1%2FUJ6suSi4%2BC3eki7UYAWIGBPyEMTrDB07dn%2BBG5TLqCYo8bRuw%3D%3D&X-Amz-SignedHeaders=host&response-content-disposition=inline%3Bfilename%3D%22companies_house_document.pdf%22&X-Amz-Signature=179a50d2f43f7cf68af4a61d315d3e7a1b695da013dedf4c299b2645d5c11091 Annual Report and Accounts 1987] (p. 17) National Westminster Bank, February 23, 1988</ref> RBC 1961 жылы IBM 1401 компьютерін орнатты. Бұл Канада банк саласындағы алғашқы компьютер болды.{{Sfn|McDowall|1993|p=371}} 1960-жылдары RBC Insurance құрылды.<ref name="rbcinsurance" /> 1968 жылы банк бұрынғы Ontario Savings and Investment Society болған Ontario Loan and Debenture Company компаниясымен бірікті.<ref name="dcb">{{cite DCB |url=http://www.biographi.ca/en/bio/jeffery_joseph_12E.html |title=Jeffery, Joseph |first=Daniel J. |last=Brock |volume=12 |access-date=January 4, 2012}}</ref> RBC Insurance — банкке тиесілі Канададағы ең ірі сақтандыру ұйымы. Ол бес миллионнан астам адамға қызмет көрсетіп, өмірді, денсаулықты, саяхатты, тұрғын үй мен автокөлікті сақтандыру, қайта сақтандыру, сондай-ақ кредиттік және бизнес сақтандыру қызметтерін ұсынады.<ref name="rbcinsurance" /> 1976 жылы Торонтодағы Royal Bank Plaza құрылысының аяқталуымен бас кеңсенің көптеген маңызды бөлімшелері Монреальдан көшірілді. Содан бері [[Торонто]] RBC-нің корпоративтік штаб-пәтері болып келеді.<ref>{{cite web| url=https://discover.rbcroyalbank.com/celebrating-150-years-a-look-back-at-where-rbc-came-from/| title=Celebrating 150 Years: A Look Back at Where RBC Came From | publisher=Royal Bank of Canada | date=January 21, 2020 | access-date=November 3, 2023}}</ref> 1993 жылы RBC Royal Trust-пен бірікті. 1998 жылы RBC [[Атланта]]да орналасқан Security First Network Bank-ті сатып алды. Бұл толықтай интернет арқылы жұмыс істеген алғашқы банк болды.<ref name="Jordan-atl">{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2002/06/03/newscolumn3.html| first=Meredith| last=Jordan| title=RBC Centura aims high with Eagle Bancshares| date=June 3, 2002| work=[[American City Business Journals|Atlanta Business Chronicle]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы Royal Bank of Canada [[Монреаль банкі]]мен бірігуді ұсынды, ал дәл сол уақытта Toronto-Dominion Bank [[Canadian Imperial Bank of Commerce]] банкімен бірігу жоспарын жариялады. Екі мәмілені де Канаданың Бәсекелестік бюросы қарастырды, алайда сол кездегі Канаданың қаржы министрі, кейіннен премьер-министр болған [[Пол Мартин]] оларды мақұлдамады. 2000 жылы RBC өзінің сауда кәсіпорындарының кредиттік және дебеттік карталар бойынша эквайринг бизнесін [[Монреаль банкі]]нің тиісті бизнесімен біріктіріп, Moneris Solutions компаниясын құрды. 2013 жылы RBC Ally Financial компаниясының канадалық еншілес ұйымын сатып алуды аяқтады.<ref name=ally>{{cite news| url=https://www.cbc.ca/news/business/royal-bank-buys-online-savings-bank-ally-for-3-8b-1.1236909| title=Royal Bank buys online savings bank Ally for $3.8B| publisher=[[CBC News]]| date=October 23, 2012}}</ref> 2010 жылғы мамырда [[Оттава]]дағы [[The Glebe]] ауданында орналасқан RBC филиалына жанғыш қоспасы бар шабуыл жасалды. Кейін бұл әрекетке жауапты тарап өзін Independent Media Center арқылы жариялап, алдағы [[2010 жылғы G20 Торонто саммиті]] кезінде де әрекет ететінін мәлімдеді.<ref name=taylor-jackson>{{cite news| title=Police chief vows to nab 'domestic terrorists'| url=http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| last1=Taylor| first1=Scott| last2=Jackson| first2=Kenneth| work=[[Ottawa Sun]]| date=May 19, 2010| access-date=August 5, 2014| archive-date=August 8, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808065752/http://www.ottawasun.com/news/ottawa/2010/05/19/14010756.html| url-status=dead}}</ref> 2022 жылғы қарашада RBC мен HSBC Canada RBC-нің HSBC Canada-ның жай акцияларының 100 %-ын 13,5 миллиард АҚШ долларына толық ақшалай мәміле арқылы сатып алу туралы келісім жасасқанын жариялады. Бұл сома HSBC Canada-ның 2024 жылға болжанған табысының 9,4 есесіне тең болды. Мәмілені реттеуші органдардың мақұлдауынан кейін 2023 жылдың соңына қарай аяқтау жоспарланды.<ref>{{Cite web |title=RBC buying HSBC Canada for $13.5B |url=https://www.cbc.ca/news/business/rbc-buying-hsbc-canada-1.6667564 |website=cbcnews}}</ref> 2023 жылғы желтоқсанда RBC Кристя Фриландтан [[HSBC Bank]] Canada-ны сатып алу мәмілесіне рұқсат алды. Мәміле шарттарына сәйкес, HSBC Canada-ның 4 000 қызметкері мәміле жабылғаннан кейін алты ай ішінде, ал тікелей қызметкерлер екі жыл бойы жұмыстан шығарылмайды. Сондай-ақ HSBC-нің 33 филиалында банктік қызметтер кемінде тағы төрт жыл бойы көрсетіледі. Бұдан бөлек, RBC [[Канада]]дағы қолжетімді тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға 7 миллиард АҚШ долларын бөлуге міндеттенді.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.ctvnews.ca/business/article/rbcs-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert/|title=RBC's takeover of HSBC Canada means less competition on mortgage rates: expert|website=CTV News|date=22 December 2023 |access-date=2024-02-25|archive-date=2024-02-25|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225193944/https://www.ctvnews.ca/business/rbc-s-takeover-of-hsbc-canada-means-less-competition-on-mortgage-rates-expert-1.6698299}}</ref> === Халықаралық кеңеюі === [[Сурет:Royal Bank of Canada, Trinidad, 1920, $20 or £4.3.4.jpg|thumb|1938 жылы [[Барбадос]]та айналымға шығарылған 20 долларлық RBC банкноты]] [[Сурет:Downtown Minneapolis from the Skyroom (38094444456).jpg|thumb|[[Миннеаполис]]тегі RBC Plaza — бұрын RBC 2000 жылы сатып алған Dain Rauscher Wessels компаниясының штаб-пәтері болған RBC Wealth Management бөлімшесінің штаб-пәтері]] [[Сурет:RBC Centre.JPG|thumb|175px|right|[[RBC Centre]]]] * 1882 жыл: Merchants Bank of Halifax [[Бермуд аралдары]] мен [[Ньюфаундленд]]те бөлімшелерін ашты. * 1899 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік пен [[Гавана]]да филиал ашты. * 1903 жыл: RBC [[Сантьяго-де-Куба]]дағы Banco de Oriente банкін сатып алды. 1920-жылдардың ортасына қарай RBC-нің Кубада 65 филиалы болды және ол елдегі ең ірі банкке айналды. * 1904 жыл: RBC Гаванадағы Banco del Commercio банкін сатып алды. * 1907 жыл: RBC [[Сан-Хуан]]да ([[Пуэрто-Рико]]) филиал ашты. Кейіннен [[Маягуэс]] пен [[Понсе]]де де филиалдар ашылды. * 1909 жыл: RBC [[Нассау]]да ([[Багам аралдары]]) филиал құрды. * 1910 жыл: RBC [[Лондон]]да филиал ашты, сондай-ақ Union Bank of Halifax-ты сатып алу нәтижесінде [[Пуэрто-Рико]] мен [[Порт-оф-Спейн]]дегі филиалдарға ие болды. * 1911 жыл: RBC [[Нью-Йорк]]те агенттік, [[Бриджтаун]]да ([[Барбадос]]) және [[Кингстон]]да ([[Ямайка]]) филиалдар ашты. * 1912 жыл: RBC [[Британдық Гондурас]]тағы (қазіргі [[Белиз]]) Bank of British Honduras банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. Бұл банк 1902 жылы [[Мобил (Алабама)|Мобил]] қаласынан (АҚШ) шыққан азаматтар тарапынан құрылған болатын. ** 1912 жыл: RBC [[Доминикан Республикасы]]нда филиал ашты. Кейін тағы үш филиал ашылды. * 1913 жыл: RBC [[Гренада]]да филиал ашты. * 1914 жыл: RBC [[Британдық Гвиана]]дағы (қазіргі [[Гайана]]) 1836 жылы құрылған Bank of British Guiana банкін сатып алып, оны өз филиалына айналдырды. * 1915 жыл: RBC [[Коста-Рика]], [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]] және [[Сент-Китс]]те филиалдар ашты. * 1916 жыл: RBC [[Венесуэла]]да филиал ашты. * 1917 жыл: RBC [[Антигуа және Барбуда|Антигуа]], [[Доминика]], [[Сент-Китс]], [[Монтсеррат]], [[Невис]] және [[Тобаго]]да филиалдар ашты. * 1918 жыл: RBC [[Барселона]]да филиал ашты, сондай-ақ [[Владивосток]]та бір жылдан аз уақыт жұмыс істеген тағы бір филиалын іске қосты. * 1919 жыл: RBC [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Уругвай]], [[Париж]], [[Мартиника]], [[Гваделупа]] және [[Порт-о-Пренс]]те ([[Гаити]]) филиалдар ашты. * 1920 жыл: RBC [[Колумбия]]да және [[Кастри]]де ([[Сент-Люсия]]) филиалдар ашты. * 1923 жыл: RBC Кубадағы Pedro Gomez Mena e Hijo компаниясының банктік операцияларын сатып алып, біріктірді. * 1925 жыл: RBC [[Перу]]де филиал ашып, америкалықтарға тиесілі әрі банкротқа ұшыраған Bank of Central and South America банкін сатып алды. Бұл мәміле нәтижесінде RBC Колумбия, Коста-Рика, Перу және Венесуэладағы еншілес банктері мен олардың филиалдарын иеленді. * 1932 жыл: RBC [[Сент-Люсия]]дағы филиалын жапты. * 1940 жыл: RBC Мартиника мен [[Гваделупа]]дағы филиалдарын жапты. * 1958 жыл: [[Гонконг]]те өкілдік кеңсе ашылды, ол 1978 жылы филиалға айналды.<ref>{{cite web | url=https://www.rbc.com/en/about-us/history/milestones-at-a-glance/international-business-outside-north-america/ | title=International Business Outside North America|website=Rbc.com}}</ref> * 1959 жыл: RBC [[Сент-Винсент]]те филиал ашты. * 1960 жыл: RBC Сент-Люсияға қайта оралды. * 1960 жыл: [[Фидель Кастро]] режимі 8 желтоқсанда RBC-нің Кубадағы операцияларын өз қарамағына алды.<ref name="Pound 2005"/> Мәжбүрлі сатылым кезінде RBC-нің Кубада 24 филиалы болды. 1961–1965 жылдары RBC Куба мен Канада арасындағы сауданы жеңілдету үшін [[Гавана]]да арнайы өкіл ұстады. 1961 жылғы сәуірде [[Шошқалар шығанағындағы басып кіру]] сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл арнайы өкіл тұтқындарды азық-түлік пен ауыл шаруашылығы техникасына айырбастау мәселесін басқаруда АҚШ пен Куба үкіметтері арасындағы қаржылық делдал ретінде қызмет атқарды. * 1964 жыл: RBC [[Кайман аралдары]]ндағы [[Джордж-Таун (Кайман аралдары)|Джордж-Таун]] қаласында филиал ашты. * 1970-жылдары: №75 заңның нәтижесінде RBC-нің Колумбиядағы операциялары Banco Royal Colombiano атауына өзгертілді. * 1973 жыл: RBC Ямайкадағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеуге мәжбүр болды. Соның нәтижесінде Royal Bank (Jamaica) құрылды. * 1980 жыл: RBC [[Пуэрто-Рико]]дағы Banco de San Juan банкін сатып алып, оның 14 филиалын өзіне қосты. Осылайша Пуэрто-Рикодағы RBC филиалдарының саны 20-ға жетті. Сол жылы RBC [[Гренада]]дағы активтерін Republic Bank of Trinidad and Tobago банкіне сатты. * 1985 жыл: RBC Кариб өңірінің көп бөлігіндегі қызметін қысқарта бастады. ** Банк [[Доминикан Республикасы]]ндағы 12 филиалын Banco de Comercio Dominicano банкіне сатты. ** Сондай-ақ Royal Bank (Jamaica) банкіндегі өз үлесін Jamaica Mutual Life Assurance компаниясына сатты. ** [[Кюрасао]], [[Аруба]], [[Синт-Мартен]] және [[Доминика]]дағы филиалдары жұмысын жалғастырды (1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін). ** [[Гайана]] үкіметі елдегі RBC операцияларын мемлекет меншігіне алып, банктің атауын ''National Bank of Industry and Commerce Ltd.'' деп өзгертті.<ref name=eclac>{{cite web| title=The Impact of Privatisation on the Banking Sector in the Caribbean| url=http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| publisher=United Nations: Economic Commission for Latin America and the Caribbean| date=November 30, 2001| access-date=August 5, 2014| archive-date=May 26, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20130526052246/http://www.eclac.org/publicaciones/xml/5/9885/carg0671.pdf| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Implementation Completion Report on a Credit in the Amount of SDR 3.5 Million to the Co-Operative Republic of Guyana for a Financial & Private Sector Institutional Development Project| date=June 15, 2003| publisher=[[World Bank]]| access-date=August 5, 2014| url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2003/06/27/000012009_20030627143658/Rendered/PDF/26003.pdf}}</ref> ** Сонымен қатар, RBC [[Тринидад және Тобаго]]дағы операцияларын жергілікті компания ретінде қайта тіркеп, акцияларын биржаға шығарды, осылайша банктегі меншік үлесінен бас тартты. Жаңа банк ''Royal Bank of Trinidad and Tobago (RBTT)'' атауын алды. * 1986 жыл: Аустралияда National Mutual Royal Bank құрылды, онда RBC-ге акциялардың 50 %-ы тиесілі болды.<ref>{{Cite news |title=Bank opens for business |date=February 27, 1986 |page=21 |newspaper=[[The Canberra Times]] |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/118208370 |via=[[Trove]] }}</ref> * 1986 жыл: RBC Гаитидегі екі филиалын жергілікті [[Societe Generale Haitienne de Banque]] банкіне сатты. * 1987 жыл: RBC [[Белиз]]дегі (бұрынғы Британдық Гондурас) операцияларын Belize Holdings Inc. компаниясына сатып, банк кейіннен Belize Bank деп аталды. * 1990 жыл: Аустралиядағы National Mutual Royal Bank банкі [[Australia and New Zealand Banking Group]]-ке (ANZ) сатылды.<ref>{{Cite web |title=History Shareholder Centre |url=https://www.anz.com/shareholder/centre/about/history/ |access-date=July 28, 2022 |website=Australia and New Zealand Banking Group }}</ref> * 1993 жыл: RBC Пуэрто-Рикодағы Royal Bank of Puerto Rico банкін Испанияның [[Banco Bilbao-Vizcaya]] банкіне сатты. * 1995 жыл: RBC Аустриядағы Royal Trust Bank (Austria) банкін Anglo Irish Bank-ке сатып, кейін оның атауы [[Anglo Irish Bank]] (Austria) болып өзгертілді. * 2000 жыл: RBC [[Миннеаполис]]те ([[Миннесота]]) орналасқан америкалық Dain Rauscher Wessels брокерлік және [[инвестициялық банк]] компаниясын сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal Bank continues push into U.S. with Dain Rauscher purchase| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-bank-continues-push-into-us-with-dain-rauscher-purchase/article4413564/| last=Weber| first=Terry| date=September 28, 2000| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2001 жыл: RBC [[Роки-Маунт]]та ([[Солтүстік Каролина]]) орналасқан Centura Bank банкін сатып алды.<ref>{{cite news| title=Royal buys U.S. bank Centura| url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/royal-buys-us-bank-centura/article25430714/| last=Howlett| first=Karen| date=January 27, 2001| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=February 24, 2020}}</ref> * 2003 жыл: RBC [[Флорида]]дағы Provident Financial Group компаниясындағы үлесті сатып алды. Компанияның штаб-пәтері Цинциннатиде (Огайо) орналасқан болатын. * 2003 жыл: [[Гонконг]]тағы RBC филиалы лицензияланған банк ретінде жұмысын бастады.<ref>{{cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-asia/terms-and-conditions | title=Terms and Conditions |website=Rbcwealthmanagement.com}}</ref> * 2006 жыл: RBC Қытайдың Бейжің қаласындағы өкілдігін филиал мәртебесіне көтерді. * 2006 жыл: [[Dexia]] компаниясымен институционалдық инвестициялық қызметтер бойынша бірлескен кәсіпорын құрды. Тараптардың әрқайсысы 50 % үлеске ие болып, серіктестік RBC Dexia Investor Services атауымен жұмыс істеді.<ref name=yahoo>{{cite news| title=RBC seeks buyout of Dexia joint venture| url=https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| date=October 11, 2011| work=Yahoo! Canada: Finance| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011851/https://ca.finance.yahoo.com/news/RBC-seeks-buyout-Dexia-joint-cbc-4272038794.html| archive-date=March 5, 2016| url-status=dead| df=dmy-all}}</ref> * 2007 жыл: RBC Carlin Financial компаниясын сатып алды.<ref>{{Cite web |date=January 3, 2007 |title=RBC Capital Markets completes acquisition of Carlin Financial Group |url=https://www.investmentexecutive.com/news/industry-news/rbc-capital-markets-completes-acquisition-of-carlin-financial-group/ |access-date=December 21, 2023 |website=Investment Executive |language=en}}</ref> * 2008 жыл: RBC Үндістанның [[Мумбай]] қаласында өкілдік ашты. Сондай-ақ банк [[Royal Bank of Trinidad and Tobago]] акцияларының 98,14 %-ын қайта сатып алды. Осылайша RBC 20 жылдан кейін Тринидад және Тобагоға қайта оралып, RBTT қызмет көрсететін басқа аралдарда да өз қатысуын қалпына келтірді. * 2011 жыл: RBC [[RBC Bank]]-ті [[PNC Financial Services]] компаниясына 3,62 миллиард АҚШ долларына сатты. Осыдан кейін АҚШ-та тұратын канадалық клиенттерге банктік қызмет көрсету үшін RBC Bank (Georgia), N.A. клиенттері PNC банкоматтарын пайдалана бастады. * 2012 жыл: RBC RBC Dexia Investor Services Limited компаниясындағы Dexia-ның 50 % үлесін сатып алып, компанияның жалғыз иесіне айналды. Кейін оның атауы RBC Investor & Treasury Services болып өзгертілді.<ref name=robertson0403>{{cite news| title=RBC buying full ownership of RBC Dexia| url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/rbc-buying-full-ownership-of-rbc-dexia/article4097633/| last=Robertson| first=Grant| date=April 3, 2013| work=[[The Globe and Mail]]| access-date=August 5, 2014}}</ref> Сол жылы RBC Кюрасаоның Виллемстад қаласында филиал ашты. * 2014 жыл: RBC АҚШ-тағы ірі банктердің бірі саналатын City National Corporation компаниясын сатып алу жөніндегі бірігу туралы келісімге қол қойды.<ref>{{cite press release| title=RBC to acquire City National Corporation, a premier U.S. private and commercial bank| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150122-rbc-nr.html| date=January 22, 2015| access-date=August 19, 2017| publisher=Royal Bank of Canada}}</ref> * 2015 жыл: RBC Швейцариядағы Royal Bank of Canada (Suisse) SA жеке банкін жергілікті [[SYZ Group]]-қа сатуға келісті. Мәміленің қаржылық шарттары жарияланбады. Royal Bank of Canada (Suisse) SA Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Америкадағы клиенттердің 10 миллиард швейцариялық франк (10,5 миллиард АҚШ доллары немесе 13,4 миллиард канадалық доллар) көлеміндегі активтерін басқарды.<ref>{{cite press release| title=RBC sells Swiss private bank operations| url=http://www.rbc.com/newsroom/news/2015/20150714-wmsuisse.html| publisher=Royal Bank of Canada| date=July 14, 2015| access-date=August 19, 2017}}</ref> * 2015 жыл: RBC қараша айында City National Bank банкін сатып алуды аяқтады. * 2016 жыл: 2016 жылғы 21 қаңтарда Aviva RBC General Insurance Company компаниясын 582 миллион канадалық долларға сатып алғанын жариялады.<ref name="Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company...">{{Cite web | url=https://www.avivacanada.com/article/aviva-canada-announces-acquisition-rbc-general-insurance-company |title = Aviva Canada announces the acquisition of RBC General Insurance Company|website=Avivacanada.com|date = January 20, 2016}}</ref> * 2019 жыл: RBC Антигуа, Доминика және Сент-Люсия сияқты Шығыс Кариб өңіріндегі банктік операцияларын аймақтағы банктер консорциумына сатуға келісті.<ref>{{Cite news|url=https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|title=Royal Bank selling Eastern Caribbean banking operations to consortium|last=The Canadian Press|date=December 12, 2019|work=Canadian Business|access-date=December 12, 2019|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212200933/https://www.canadianbusiness.com/business-news/royal-bank-selling-eastern-caribbean-banking-operations-to-consortium/|url-status=dead}}</ref> * 2022 жыл: RBC Ұлыбританиядағы [[Brewin Dolphin]] әл-ауқатты басқару компаниясын сатып алатынын жариялады. Мәміле Brewin Dolphin компаниясын 2,4 миллиард канадалық долларға (1,6 миллиард фунт стерлинг) бағалады.<ref>{{Cite web | url=https://www.rbcwealthmanagement.com/en-eu/newsroom/2022-09-27/royal-bank-of-canada-completes-acquisition-of-brewin-dolphin |title= RBC acquires Brewin Dolphin |date= September 27, 2022}}</ref> * 2024 жыл: RBC HSBC Canada банкін сатып алуды аяқтады. Бәсекелестік талаптарына байланысты активтердің бір бөлігі National Bank-ке берілді. == Мүшеліктері == RBC — Канаданың «Үлкен бестік» банктерін біріктіретін [[Canadian Bankers Association]] ұйымының мүшесі. Сондай-ақ ол Канаданың барлық чартерлік банктеріндегі депозиттерді сақтандыратын федералдық агенттік — [[Canada Deposit Insurance Corporation]] ұйымының тіркелген мүшесі. Бұдан бөлек, RBC мына ұйымдар мен желілердің мүшесі: * [[CarIFS ATM Network]] (2020 жылы қызметі тоқтатылды) * [[Interac]] * [[Mastercard]] (Канада және Кариб өңіріндегі нарықтарда) * [[NYCE Point of Sale Network]] * [[Plus Network]] * [[Global Banking Alliance for Women]]<ref name="RBC Royal Bank Women Entrepreneurs">{{cite web| title=First Canadian Businesswomen's Trade Mission to Australia, Sydney, June 11–14, 2002| url=http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| publisher=Royal Bank of Canada| access-date=August 5, 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045714/http://www.rbcroyalbank.com/RBC:-/sme/women/trade_mission.html| archive-date=August 8, 2014| url-status=dead| df=mdy-all}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Royal Bank of Canada]] [[Санат:1864 жылы Жаңа Шотландияда құрылғандар]] [[Санат:1864 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Канада банктері]] [[Санат:Кариб өңірінің банктері]] [[Санат:Канадалық брендтер]] [[Санат:Торонтода орналасқан қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Торонто қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:Канаданың ипотекалық кредиторлары]] [[Санат:Штаб-пәтері Канадада орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Канададағы аутсорсинг]] [[Санат:S&P/TSX 60]] [[Санат:Dow Jones Global Titans 50 индексіне кіретін компаниялар]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] 45gxa95ogcjkrxgzrhhtlm316ftvtgx 0 784026 3634713 3634647 2026-07-25T12:49:10Z 1nter pares 146705 3634713 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Нахимов медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal of Nakhimov ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Nakhimov Medal CCCP.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль Нахимова}} | мемлекет = {{USSR}}<br /> {{RUS}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 3 наурыз 1944 | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 13 000 | жоғары марапаты = [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | сайты = | Commons = Medal of Nakhimov }} '''Нахимов медалі''' ({{lang-ru|Медаль Нахимова}}) — КСРО-ның мемлекеттік марапаты. 1944 жылы 3 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Әскери медалдарды: Ушаков медалі мен Нахимов медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Ресей Федерациясы Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1992 жылғы 2 наурыздағы № 2424-1 Жарлығымен медаль Ресей Федерациясы Президентінің 1994 жылғы 2 наурыздағы № 442 «Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттары туралы» Жарлығы күшіне енгенге дейін Ресей Федерациясының марапаттар жүйесінде қалдырылды. Медал сәулетші [[Модест Анатольевич Шепилевский|М. А. Шепилевскийдің]] жобасы бойынша жасалған. == Медаль жайлы ереже == Нахимов медалімен Әскери-теңіз флотының және шекара әскерлеріндегі теңіз бөлімшелерінің матростары мен сарбаздары, кіші офицерлер мен сержанттар, мичмандар мен прапорщиктер марапатталды. Нахимов медалімен марапатталды: * теңіз театрларындағы кемелер мен бөлімшелердің жауынгерлік тапсырмаларын сәтті орындауға ықпал еткен шебер, белсенді және батыл әрекеттері үшін; * КСРО-ның мемлекеттік теңіз шекарасын қорғауда көрсеткен ерлігі үшін; * әскери борышын орындау кезінде көрсеткен жанқиярлығы немесе өмірге қауіп төндіретін жағдайларда белсенді әскери қызмет кезіндегі басқа да ерліктері үшін. Нахимов медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медалдары болған жағдайда «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалінен кейін орналасады. Барлығы 13 000-нан астам Нахимов медалі табысталды. Медаль туралы ережеге 1947 және 1980 жылдары түзетулер енгізілді. == Сипаттамасы == Нахимов медалі дөңгелек, диаметрі 36 мм, қоладан жасалған. Оны жасаған суретшілер А. Л. Диоров, Б. М. Хомич және Н. А. Волков болды. Медальдың тек бір түрі бар. Медал қоладан, екі бөлек бөліктерден жасалған. Құлақша медалға дәнекерлеу әдісі арқылы бекітілді. Алдыңғы жағында Нахимов бейінінің бедерлі бейнесі суреттелген. Медалдың шет жағын бойлай «Адмирал Нахимов» деген жазу жазылған. Нахимов бейінінің астында қиылысқан екі лавр бұтағының ортасына бесбұрышты жұлдыз орналасқан. Медалдың шеттерінде шығыңқы нүктелер орналасқан. Медалдің артқы жағында екі айқасқан зәкірге ілінген арқан сақинасымен көмкерілген желкенді кеменің шығыңқы бейнесі суреттелген. Кеме мен зәкірді бейнелейтін шеңбер зәкір шынжырымен көмкерілген. Медалдың шет жағын бойлай шығыңқы нүктелер сызылған. Медальдың жоғарғы жағында сақина арқылы бесбұрышты металл тағанға жалғанған құлақша бар. Медал тағанының артқы жағында медалды киімге бекітуге арналған құрылғы бар. Таған әрқайсысының ені 3 мм болатын үш ақ бойлық жолағы бар көк жібек қатқыл таспамен тысталған. Ақ жолақтар арасындағы қашықтық 2 мм, ал ақ жолақ пен таспаның шеті арасындағы қашықтық 5,5 мм. Таспаның жалпы ені 24 мм. == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} [[Санат:КСРО медалдары]] n1l4nfk9c5k65wsyftuthqgw8g915ui 0 784028 3634773 3634687 2026-07-25T16:22:17Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3634773 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] brqku37b83xuyrx3jj2v6jkce15g73g 3634775 3634773 2026-07-25T16:23:10Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3634775 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] hy3sudehvyb0krr9h8l8xrhg87ybhqc 3634776 3634775 2026-07-25T16:23:48Z Мағыпар 100137 үлгі 3634776 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] kofq59wwm2chm0nzw8e7t8ukujc6tdj 3634777 3634776 2026-07-25T16:24:20Z Мағыпар 100137 үлгі 3634777 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 64hwd404xtxmamn6kx9wcscqkcogo31 3634778 3634777 2026-07-25T16:26:07Z Мағыпар 100137 үлгі 3634778 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =23 |lat_sec =23 |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =33 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] f60lxctb0wxcxp29619euzbybh4qtel 3634779 3634778 2026-07-25T16:27:14Z Мағыпар 100137 үлгі 3634779 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = мемлекеттік маңызы бар қала |ел = Латвия |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =23 |lat_sec =23 |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =33 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] turk28qwbh4lg3yypzctfey4bmw6fjd 3634780 3634779 2026-07-25T16:29:22Z Мағыпар 100137 үлгі 3634780 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = мемлекеттік маңызы бар қала |ел = Латвия |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =23 |lat_sec =23 |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =33 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +371 (+371) |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-3601, LV-3602, LV-3605 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] dvjxl9hhynwxysbz20yfdzy38aour5u 3634781 3634780 2026-07-25T16:30:12Z Мағыпар 100137 үлгі 3634781 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = мемлекеттік маңызы бар қала |ел = Латвия |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =23 |lat_sec =23 |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =33 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +371 (+371) |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-3601, LV-3602, LV-3605 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Ventspils |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] jqiri8nj6gcbd8j7dztlcy6n3h1yhjj 3634783 3634781 2026-07-25T16:34:41Z Мағыпар 100137 үлгі 3634783 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = мемлекеттік маңызы бар қала |ел = Латвия |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =23 |lat_sec =23 |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =33 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1290 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = 1917 жылға дейін - Виндава<br />1941 жылға дейін – Вентспилс<br />1944 жылға дейін - Виндау |статус алуы = |жер аумағы = 55,4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 0 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 35 914 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 591 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +371 (+371) |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-3601, LV-3602, LV-3605 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Ventspils |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 7omuvp9quenezjc97mp8j42p9istuii 3634789 3634783 2026-07-25T16:40:21Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ сурет қою 3634789 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = мемлекеттік маңызы бар қала |ел = Латвия |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =23 |lat_sec =23 |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =33 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1290 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = 1917 жылға дейін - Виндава<br />1941 жылға дейін – Вентспилс<br />1944 жылға дейін - Виндау |статус алуы = |жер аумағы = 55,4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 0 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 35 914 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 591 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +371 (+371) |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-3601, LV-3602, LV-3605 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Ventspils |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == [[Сурет:Ventspils osta.jpg|нобай|солға|250px|Вентспилс порты]] Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал. *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 119qy5ogngw8d6sgf8h8raaa4x7q0c8 3634794 3634789 2026-07-25T16:43:20Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ сурет қою 3634794 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Вентспилс |шынайы атауы = {{lang-lv|Ventspils}} |сурет = Ventspils viduslaiku pils 2.jpg |сурет атауы = |жағдайы = мемлекеттік маңызы бар қала |ел = Латвия |елтаңба = LVA Ventspils COA.svg |ту = Flag of Ventspils.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =57 |lat_min =23 |lat_sec =23 |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =33 |lon_sec =52 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1290 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = 1917 жылға дейін - Виндава<br />1941 жылға дейін – Вентспилс<br />1944 жылға дейін - Виндау |статус алуы = |жер аумағы = 55,4 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 0 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 35 914 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 591 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = +371 (+371) |пошта индексі = |пошта индекстері = LV-3601, LV-3602, LV-3605 |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Ventspils |сайты = |сайт тілі = }} '''Вентспилс''' ({{lang-lv|Ventspils}}) — [[Латвия]]дағы мемлекеттік маңызы бар қала, теңіз порты. Вентспилс қаласының халқы 2026 жылы 35 914 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ventspils-11440.html|title=Население Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == Вентспилс — Латвияның солтүстік-батысында, Балтық теңізінің жағалауында Вента өзенінде (осы атаудан шыққан) орналасқан қала Курземе тарихи аймағының батыс бөлігінде, [[Рига]]дан 200 км және [[Лиепая]]ның солтүстігінде орналасқан. Климаты қоңыржай теңіздік, жазы жылы, қысы жұмсақ.<ref>{{citeweb|url=https://traveller-eu.ru/ventspils|title=Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Тарихы == Қаланың негізі 13 ғасырға жатады, сол кезде неміс (ливон) орденінің рыцарлары осында Виндау қамалын салған. Ол 1290 жылы шежірелерде аталған. 14 ғасырдың аяғында Вентспилс елтаңбасы мен туы бар қала ретінде аталған. Сол кезде де Виндау (немесе Виндава) орден үшін маңызды сауда порты болған. Порт пен қаланың қарқынды дамуы Вентспилстің Ганзалық Одаққа кіруімен байланысты (14 ғасыр) болды. Балтық жағалауындағы рыцарлық ордендер жойылғаннан кейін (1562) Курземе (Курляндия) герцогтігі құрылды, онда Виндава маңызды позициясын сақтап қалды. 17 ғасырда Виндава кеме жасау орталығы ретінде белгілі болды. Швед-поляк соғыстары (Курземе Польшаның вассалы болды) қала қамалының қирауына әкелді. Қала Ресейге қосылған кезде ол шағын қала болды. Порт пен қаланың қызметі 19 ғасырда кеме жасау мектебі ашылған кезде, кеме жасау өндірісі қалпына келтіріліп, теміржол салынып және порт кеңейтілген кезде жақсара бастады. Порт ауылшаруашылық өнімдерінің транзитін жүзеге асырды. Қаланың өсуіне Бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі келтірді. 1940 жылы Латвияны Кеңес Одағының басып алуы Вентспилсті маңызды әскери базаға айналдырды, ал оның барлық кәсіпорындары мемлекет меншігіне айналды. Алайда, КСРО билігі кезінде порттың дамуы жалғасты, ал Вентспилс мұнай транзиті мен химиялық өнімдерді тасымалдау орталығына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1840-Ventspils.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> 1960 және 1970 жылдар қаланың дамуындағы шешуші кезең болды. Осы уақытта Вентспилс Кеңес Одағының мұнай мен мұнай өнімдерін экспорттайтын ең ірі портына айналды. 1991 жылы, Латвия тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейін, Вентспилс қала және порт ретінде экономикалық және саяси тұрғыдан қарқынды дамыды. Сонымен қатар, Вентспилс туристік бағыт ретінде дами бастады. Соңғы бес жылда Вентспилс Латвиядағы ең танымал туристік бағыттардың біріне айналды.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ventspils|title= Вентспилс|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == [[Сурет:Ventspils osta.jpg|нобай|солға|250px|Вентспилс порты]] Вентспилс Вента өзенінің сағасында, Балтық теңізіне құятын жерде орналасқан және мұз қатпайтын маңызды порт болып табылады. Ресейден келетін мұнай мен басқа да минералды ресурстардың көп мөлшері Вентспилстегі кемелерге тиеледі.<br /> Латвияның үш халықаралық әуежайының бірі — Вентспилсте орналасқан. Вентспилсте тоғыз жалпы білім беретін күндізгі мектеп және бір орта кешкі мектеп бар. Жоғары білім беру және ғылым мекемелеріне мыналар кіреді: *Вентспилс университетінің колледжі *Рига техникалық университетінің Вентспилс филиалы *Рига мұғалімдерді даярлау және білім беруді басқару академиясының Вентспилс филиалы *Заң колледжінің Вентспилс филиалы == Көрікті орындары == Қаланың XIII ғасырдан бастау алатын бай тарихы бар және осы тарихты көрсететін көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Вентспилс теңіз өнімдерінен жасалған тағамдарымен танымал және жаяу серуендеу, велосипед тебу және су спорты сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады. Вентспилстегі ең танымал көрікті жерлер: *'''Вентспилс жағажайы''' — Балтық теңізі жағалауында орналасқан әдемі құмды жағажай. Ол өзінің мөлдір суымен, ақ құмымен және жүзу, күнге қыздырыну, волейбол, виндсерфинг және кайтбординг сияқты көптеген іс-шараларымен танымал.[[Сурет:Olympic centre.jpg|нобай|оңға|200px|Вентспилс Олимпиада орталығы]] *'''Ливон орденінің қамалы''' — XIII ғасырда салынған және Вентспилстегі ең маңызды тарихи ғимараттардың бірі болып табылады. Қамал готикалық стильде қалпына келтірілді және қазір аймақтың тарихын көрсететін мұражай ретінде қызмет етеді. *'''Вентспилс Олимпиада орталығы''' — 2012 жылғы Олимпиада ойындары кезінде спортшылар үшін салынған спорт кешені. Орталықта заманауи бассейн, спорт залы және басқа да бірқатар орындар бар. *'''«Тарзан» шытырман оқиғалы саябағы''' — әртүрлі аттракциондар, арқан жолдары, өрмелеу қабырғалары және зиплайндары бар ашық шытырман оқиғалы саябақ. Саябақ балалы отбасылар мен шытырман оқиғаларды сүйетіндер үшін танымал орын. *'''Теңіз жағалауындағы ашық аспан астындағы мұражай''' — жағажайдың жанында орналасқан бұл мұражай латыш жағалауындағы балықшылар мен фермерлердің дәстүрлерімен таныстырады. Мұражайда бірнеше сабан шатырлы ғимараттар, антикварлық қайықтар және балық аулау құралдары бар. *'''Вентспилс мұражайы''' – ескі қалада орналасқан бұл мұражай Вентспилстің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихымен таныстырады. Мұражайда археологиялық қазбалардың, мәдени мұра нысандарының және фотосуреттердің үлкен коллекциясы бар.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ventspils.htm|title=Карта Вентспилса|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-25|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ds1jnt54ioqh8ea9pu4y4q18uf8rahu 3 784029 3634703 2026-07-25T12:29:49Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3634703 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Gadilbek}} -- [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]] 17:29, 2026 ж. шілденің 25 (+05) alq2schji6lzvbm20uh1bwe8pl6wbow 0 784030 3634723 2026-07-25T13:04:27Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі... 3634723 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = 10.03.1870 |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} €67 млрд (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{ӨСІМ}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. 05m1ufoo8155ubyysmd7iqoymhrzjzk 3634724 3634723 2026-07-25T13:05:08Z 1nter pares 146705 3634724 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = 10.03.1870 |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} €67 млрд (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{ӨСІМ}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. == Ескертпелер == {{Notelist}} 2g08ndunexbsx7vrh8j63upmbu9qzeg 3634725 3634724 2026-07-25T13:05:25Z 1nter pares 146705 /* */ 3634725 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = 10.03.1870 |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{ӨСІМ}} €67 млрд (2025) |айналым = {{ӨСІМ}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{ӨСІМ}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{ӨСІМ}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. == Ескертпелер == {{Notelist}} poy9pqyfbqpti3cb0tepj798nilv08m 3634726 3634725 2026-07-25T13:05:48Z 1nter pares 146705 /* */ 3634726 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = 10.03.1870 |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. == Ескертпелер == {{Notelist}} 1gbun08uuw4hw2mlu822ig01amij35z 3634727 3634726 2026-07-25T13:06:28Z 1nter pares 146705 3634727 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = 10.03.1870 |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} j5fce3hnzbj6603ip5zahnhvivzdcy7 3634728 3634727 2026-07-25T13:06:54Z 1nter pares 146705 /* */ 3634728 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 1li49grqjt0deftilsiyvvqbgdhbzbu 3634729 3634728 2026-07-25T13:07:15Z 1nter pares 146705 /* */ 3634729 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mwokeqe0xevj6i08qjhueq7qr6repe5 3634734 3634729 2026-07-25T13:27:31Z 1nter pares 146705 /* */ 3634734 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ceqr67kekfc45oysrfx34jb898xjqa5 3634735 3634734 2026-07-25T13:31:52Z 1nter pares 146705 /* */ 3634735 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} qbe2kq770cui9qx8brmdf73qlzgorsc 3634822 3634735 2026-07-25T17:07:23Z 1nter pares 146705 /* */ 3634822 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} j65d8za3x0tcl8hkdposs3wzclsmspy 3634823 3634822 2026-07-25T17:09:35Z 1nter pares 146705 /* */ 3634823 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 84ry34yj6uki2eficw1tc3oekfbwd74 3634825 3634823 2026-07-25T17:11:33Z 1nter pares 146705 3634825 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} l9c16mgh1odarb8rrd1bhh4evvwq9rm 3634826 3634825 2026-07-25T17:12:55Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634826 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 1k34bebwe1a3ac22hkuqv5by6fgv6z1 3634827 3634826 2026-07-25T17:14:03Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3634827 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 38gjrscbidt2cs3lwgh7itm3qfyu9m0 3634828 3634827 2026-07-25T17:14:37Z 1nter pares 146705 3634828 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jljw8t93rm2qy8rmgu5tid4aavrucyn 3634830 3634828 2026-07-25T17:15:13Z 1nter pares 146705 3634830 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nzxtlth4zfhd8yp6rkt4qkwhqye5oe6 3634831 3634830 2026-07-25T17:15:39Z 1nter pares 146705 3634831 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} hlix48ctt1u8sf3f732uzfos4aph764 3634832 3634831 2026-07-25T17:16:22Z 1nter pares 146705 3634832 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6tdd5brgikswfxtkdixk3x9f4sph7g1 3634833 3634832 2026-07-25T17:18:21Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634833 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} eboyi0osoidb7cto3h28mexys06l538 3634837 3634833 2026-07-25T17:21:25Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634837 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 89fnpz8hqrzyh280pv3g8opobytkav3 3634838 3634837 2026-07-25T17:27:38Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634838 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=December 2023}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} pvgt7oflwjdfgg3fzwxrzh8kxidr7io 3634840 3634838 2026-07-25T17:28:13Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634840 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6hbj3whwsdf7r3joh5muihtsdu9cxha 3634842 3634840 2026-07-25T17:32:19Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634842 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 9720qg3nt8g85z33o7jnyv27vbqllj1 3634845 3634842 2026-07-25T17:39:58Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634845 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} tlu5uyepuh0xm9yp8neljeofy38wvl9 3634853 3634845 2026-07-25T17:54:35Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634853 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} hpw7yof9fnadfbgwyetc8ikwyx5x4vu 3634854 3634853 2026-07-25T17:56:14Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634854 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} hm7g9t500uan5oarluaia46m8bbu4di 3634855 3634854 2026-07-25T17:56:46Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634855 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 51dn6oml2c9b8ixmpqdpk6jlr5s49ef 3634857 3634855 2026-07-25T18:01:41Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634857 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} c0iw24c2e9xcbyl8hvf91hjkl0crahf 3634859 3634857 2026-07-25T18:03:14Z 1nter pares 146705 /* 1870–1933 */ 3634859 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} a0msy732uq7xd46tzh9burywklpnbw7 3634860 3634859 2026-07-25T18:04:11Z 1nter pares 146705 3634860 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lgsqv18pkgxpdgnxvn90ddt0zo5va1i 3634861 3634860 2026-07-25T18:04:49Z 1nter pares 146705 /* Логотипі */ 3634861 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} cp2if0ame0l372ghickk41mcq1lmd3k 3634862 3634861 2026-07-25T18:07:43Z 1nter pares 146705 3634862 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 96fdksz40opxwwu5axol6ld7b56x74h 3634863 3634862 2026-07-25T18:09:42Z 1nter pares 146705 /* 2012 – қазірге дейін */ 3634863 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} kzgzx931rf8rmxs3lud3tbeh0pelqmw 3634865 3634863 2026-07-25T18:13:19Z 1nter pares 146705 /* 2012 – қазірге дейін */ 3634865 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} rmhetv7rbttrhb8bdwvw8e3uiut5yj0 3634866 3634865 2026-07-25T18:17:39Z 1nter pares 146705 /* 2012 – қазірге дейін */ 3634866 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2019 жылғы мамырда өткен жылдық жалпы жиналыста бас атқарушы директор [[Кристиан Зевинг]] банк қызметіне қатысты «сынның нөпіріне» дайын екенін айтып, [[Commerzbank AG]] банкімен бірігу жөніндегі келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мен табыстылықтың төмендігіне байланысты «қатаң қысқартулар» жүргізілетінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |last=Strasburg |first=Jenny |date=23 May 2019 |title=Deutsche Bank CEO Signals More Cuts to Investment Bank |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/deutsche-bank-ceo-signals-more-cuts-to-investment-bank-11558604013 |access-date=24 May 2026 |quote=... "tough cutbacks" at the troubled lender's investment bank, his strongest public admission yet that the business needs a dramatic overhaul. |url-access=subscription}}</ref> [[The New York Times]] газетінің жазуынша, «банктің қаржылық жағдайы мен стратегиясы дағдарысқа ұшырап, оның нарықтық құнының 95 %-ы жойылды».<ref>{{cite news |last1=Enrich |first1=David |last2=Kelly |first2=Kate |date=28 June 2019 |title=Deutsche Bank, in a Last-Ditch Effort to Stop Its Spiral, Could Lay Off 20,000 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/business/deutsche-bank-cuts-layoffs.html |access-date=24 May 2026 |url-access=registration |quote=Other investment-banking divisions also could be slashed, including the bond-trading business and teams that specialize in selling and trading various types of derivatives.}}</ref> 2019 жылғы маусымның соңында бұқаралық ақпарат құралдары қайта құрылымдау жоспары аясында банк 20 000 қызметкерді, яғни жалпы персоналының 20 %-дан астамын қысқартатынын хабарлады.<ref>{{cite news |last=Arons |first=Steven |date=30 June 2019 |title=Deutsche Bank Plans to Cut as Many as 20,000 Jobs in Revamp |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-30/deutsche-bank-plans-to-cut-as-many-as-20-000-jobs-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=The bank expects to make a formal announcement no later than July 8, one person said. The Wall Street Journal first reported on the plan to cut as many as 20,000 jobs.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Comfort |first2=Nicholas |date=1 July 2019 |title=Deutsche Bank Discusses Lower Capital Buffer With Regulators |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/deutsche-bank-discusses-lowering-capital-buffer-with-regulators |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=...including the loss of as many as 20,000 jobs over the coming years ... The cost could run into the billions of euros, analysts estimate}}</ref> 2019 жылғы 8 шілдеде Deutsche Bank Еуропа, АҚШ және Азиядағы акциялармен сауда жасайтын толық бөлімшелерді қоса алғанда, 18 000 қызметкерді қысқартуды бастады. Бір күн бұрын [[Financial Times]] газетінің хабарлауынша, Зевинг аты аталмаған бұрынғы басшыларды капиталды тиімсіз бөлу мәдениетін қалыптастырып, табыстылықтың орнына тек кіріс көлемін арттыруға ұмтылды деп сынға алды. Сонымен қатар ол бұдан былай банктің тек бәсекеге қабілетті бағыттарда ғана жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cull of 18,000 jobs |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708093842/https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=8 July 2019 |quote=German lender begins its most radical strategic overhaul in two decades}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farrell |first1=Sean |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Helmore |first3=Edward |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cutting London jobs with 18,000 at-risk worldwide |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2019/jul/08/deutsche-bank-jobs-staff-london |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} rc603oyj8sdxfvr2qt4m9fz28noftad 3635009 3634866 2026-07-26T06:13:41Z 1nter pares 146705 /* 2012 – қазірге дейін */ 3635009 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2016 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2015 жылға арналған салық салынғанға дейінгі шамамен 6,1 миллиард еуро көлеміндегі шығын мен шамамен 6,7 миллиард еуро таза шығын туралы алдын ала хабарлады.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank reports preliminary full year and fourth quarter 2015 results |publisher=Deutsche Bank |date=21 January 2016 |url=https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105191205/https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |archive-date=5 November 2019}}</ref> Осы мәлімдемеден кейін Citi банкінің сарапшысы: «Біздің ойымызша, енді капиталды ұлғайту сөзсіз. Себебі Deutsche Bank 2016 жылы сот дауларына байланысты қосымша 3–4 миллиард еуро көлемінде шығынды есепке алуға мәжбүр болуы мүмкін, сондықтан банктің меншікті капиталының тапшылығы 7 миллиард еуроға дейін жетуі ықтимал», — деді.<ref name="Euromoney">{{cite news |last=Lee |first=Peter |date=March 2016 |title=Can Cryan halt Deutsche Bank's decline? |newspaper=[[Euromoney]] |url=http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010852/http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> 2017 жылғы мамырда Қытайдың [[HNA Group]] [[конгломерат]]ы банк акцияларының 9,90 %-ына иелік етіп, оның ең ірі акционеріне айналды.<ref>{{cite news |date=3 May 2017 |title=HNA Group, Secretive Chinese Conglomerate, Takes Top Stake in Deutsche Bank |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/05/03/business/dealbook/china-hna-group.html |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> Алайда 2018 жылғы 16 ақпандағы жағдай бойынша HNA Group-тың үлесі 8,8 %-ға дейін қысқарды.<ref>{{cite news |date=16 February 2018 |title=Correction: HNA cuts Deutsche Bank stake again |newspaper=[[MarketWatch]] |url=https://www.marketwatch.com/story/correction-hna-cuts-deutsche-bank-stake-again-2018-02-16 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2018 жылғы қарашада Франкфурттағы Deutsche Bank кеңселерінде [[Panama Papers]] ісі мен ақшаны жылыстатуға қатысты тергеу аясында полиция тінту жүргізді. Deutsche Bank прокуратурамен «тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейтінін» мәлімдеді.<ref name="Guardian2018-11-29">{{cite news |last=Harding |first=Luke |date=29 November 2018 |title=Deutsche Bank offices raided in connection with Panama Papers |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/nov/29/deutsche-bank-offices-raided-connection-with-panama-papers |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> AUTO1 FinTech — AUTO1 Group, Allianz, SoftBank және Deutsche Bank компанияларының бірлескен кәсіпорны.<ref>{{cite news |last=Storbeck |first=Olaf |date=22 June 2020 |title=Auto1 battles with fintech partner |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628133823/https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |archive-date=28 June 2020}}</ref> 2019 жылғы ақпанда HNA Group Deutsche Bank-тегі үлесін 6,3 %-ға дейін қысқартқанын жариялады.<ref>{{cite news |date=16 February 2019 |title=HNA cuts stake in Deutsche Bank to 6.3 percent: SEC filing |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-deutsche-bank-hna-idUSKCN1Q5079 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2019 жылғы наурыздағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 0,19 %-ға дейін төмендеді.<ref>{{cite news |last=Strebin |first=Fabian |date=13 December 2019 |title=Deutsche-Bank-Aufsichtsrat kauft Anteile – HNA aus China ist draußen |newspaper=[[Der Aktionär]] |url=https://www.deraktionaer.de/artikel/fintech-versicherung-banken/deutsche-bank-aufsichtsrat-kauft-anteile-hna-aus-china-ist-draussen-20194439.html |access-date=24 May 2026 |language=de}}</ref> 2019 жылғы мамырда өткен жылдық жалпы жиналыста бас атқарушы директор [[Кристиан Зевинг]] банк қызметіне қатысты «сынның нөпіріне» дайын екенін айтып, [[Commerzbank AG]] банкімен бірігу жөніндегі келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мен табыстылықтың төмендігіне байланысты «қатаң қысқартулар» жүргізілетінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |last=Strasburg |first=Jenny |date=23 May 2019 |title=Deutsche Bank CEO Signals More Cuts to Investment Bank |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/deutsche-bank-ceo-signals-more-cuts-to-investment-bank-11558604013 |access-date=24 May 2026 |quote=... "tough cutbacks" at the troubled lender's investment bank, his strongest public admission yet that the business needs a dramatic overhaul. |url-access=subscription}}</ref> [[The New York Times]] газетінің жазуынша, «банктің қаржылық жағдайы мен стратегиясы дағдарысқа ұшырап, оның нарықтық құнының 95 %-ы жойылды».<ref>{{cite news |last1=Enrich |first1=David |last2=Kelly |first2=Kate |date=28 June 2019 |title=Deutsche Bank, in a Last-Ditch Effort to Stop Its Spiral, Could Lay Off 20,000 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/business/deutsche-bank-cuts-layoffs.html |access-date=24 May 2026 |url-access=registration |quote=Other investment-banking divisions also could be slashed, including the bond-trading business and teams that specialize in selling and trading various types of derivatives.}}</ref> 2019 жылғы маусымның соңында бұқаралық ақпарат құралдары қайта құрылымдау жоспары аясында банк 20 000 қызметкерді, яғни жалпы персоналының 20 %-дан астамын қысқартатынын хабарлады.<ref>{{cite news |last=Arons |first=Steven |date=30 June 2019 |title=Deutsche Bank Plans to Cut as Many as 20,000 Jobs in Revamp |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-30/deutsche-bank-plans-to-cut-as-many-as-20-000-jobs-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=The bank expects to make a formal announcement no later than July 8, one person said. The Wall Street Journal first reported on the plan to cut as many as 20,000 jobs.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Comfort |first2=Nicholas |date=1 July 2019 |title=Deutsche Bank Discusses Lower Capital Buffer With Regulators |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/deutsche-bank-discusses-lowering-capital-buffer-with-regulators |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=...including the loss of as many as 20,000 jobs over the coming years ... The cost could run into the billions of euros, analysts estimate}}</ref> 2019 жылғы 8 шілдеде Deutsche Bank Еуропа, АҚШ және Азиядағы акциялармен сауда жасайтын толық бөлімшелерді қоса алғанда, 18 000 қызметкерді қысқартуды бастады. Бір күн бұрын [[Financial Times]] газетінің хабарлауынша, Зевинг аты аталмаған бұрынғы басшыларды капиталды тиімсіз бөлу мәдениетін қалыптастырып, табыстылықтың орнына тек кіріс көлемін арттыруға ұмтылды деп сынға алды. Сонымен қатар ол бұдан былай банктің тек бәсекеге қабілетті бағыттарда ғана жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cull of 18,000 jobs |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708093842/https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=8 July 2019 |quote=German lender begins its most radical strategic overhaul in two decades}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farrell |first1=Sean |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Helmore |first3=Edward |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cutting London jobs with 18,000 at-risk worldwide |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2019/jul/08/deutsche-bank-jobs-staff-london |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} q7601vznmfda8335nx0bgrsvvl9rwnh 3635013 3635009 2026-07-26T06:19:07Z 1nter pares 146705 /* 2012 – қазірге дейін */ 3635013 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2014 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2013 жылдың төртінші тоқсаны бойынша салық салынғанға дейінгі 1,2 миллиард еуро (1,6 миллиард АҚШ доллары) көлеміндегі шығын туралы хабарлады. FactSet бағалауына сәйкес, сарапшылар шамамен 600 миллион еуро көлемінде пайда болады деп болжаған еді. Банктің түсімі алдыңғы жылмен салыстырғанда 16 %-ға төмендеді.<ref>{{cite news |last1=Karaian |first1=Jason |last2=Karaian |first2=Jason |date=19 January 2014 |title=When Deutsche Bank sneaks out its results on a Sunday night, they can't be good |newspaper=[[Quartz (publication)|Quartz]] |url=https://qz.com/168536/when-deutsche-bank-sneaks-out-its-results-on-a-sunday-night-they-cant-be-good/ |access-date=23 May 2026}}</ref> 2015 жылы Deutsche Bank-тің бірінші деңгейлі негізгі капиталының (CET1) коэффициенті 11,4 % болды. Бұл Еуропадағы биржада саудаланатын 24 ірі банктің 12 % медианалық CET1 коэффициентінен төмен болғандықтан, банк 2015 және 2016 жылдары дивиденд төлемейтінін жариялады.<ref>{{cite news |last1=Comfort |first1=Nicholas |last2=Look |first2=Carolynn |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank Plans to Eliminate Dividend for Two Years in Overhaul |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-28/deutsche-bank-plans-to-scrap-dividend-for-2-years-in-overhaul |access-date=23 May 2026}}</ref> Сонымен қатар 15 000 жұмыс орны қысқартылатыны мәлім болды.<ref>{{cite news |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank cutting 15,000 jobs as new CEO sets out strategy plan |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315025542/https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |archive-date=15 March 2016}}</ref> 2015 жылғы маусымда сол кездегі тең бас атқарушы директорлар [[Юрген Фичен]] мен Аншу Джайн банктің бақылау кеңесіне отставкаға кету туралы өтініш берді,<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank appoints John Cryan to succeed Jürgen Fitschen and Anshu Jain |publisher=Deutsche Bank |date=7 June 2015 |url=https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622103011/https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |archive-date=22 June 2015}}</ref> және ол қабылданды. Джайнның қызметтен кетуі 2015 жылғы маусымда күшіне енді, бірақ ол 2016 жылғы қаңтарға дейін банкке кеңесші ретінде қызмет көрсетті. Фичен 2016 жылғы мамырға дейін тең бас атқарушы директор болып қалды. 2015 жылғы шілдеден бастап [[Джон Крайан]]ның тең бас атқарушы директор болып тағайындалғаны жарияланды, ал Фиченнің өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін ол банктің жалғыз бас атқарушы директоры болды.<ref>{{cite news |last1=Strowmatt |first1=Shane |last2=Choudhury |first2=Ambereen |date=7 June 2015 |title=Jain Era Ending as Deutsche Bank Appoints Cryan for Top Job |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-06-07/deutsche-bank-appoints-john-cryan-to-replace-jain-fitschen |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2016 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2015 жылға арналған салық салынғанға дейінгі шамамен 6,1 миллиард еуро көлеміндегі шығын мен шамамен 6,7 миллиард еуро таза шығын туралы алдын ала хабарлады.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank reports preliminary full year and fourth quarter 2015 results |publisher=Deutsche Bank |date=21 January 2016 |url=https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105191205/https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |archive-date=5 November 2019}}</ref> Осы мәлімдемеден кейін Citi банкінің сарапшысы: «Біздің ойымызша, енді капиталды ұлғайту сөзсіз. Себебі Deutsche Bank 2016 жылы сот дауларына байланысты қосымша 3–4 миллиард еуро көлемінде шығынды есепке алуға мәжбүр болуы мүмкін, сондықтан банктің меншікті капиталының тапшылығы 7 миллиард еуроға дейін жетуі ықтимал», — деді.<ref name="Euromoney">{{cite news |last=Lee |first=Peter |date=March 2016 |title=Can Cryan halt Deutsche Bank's decline? |newspaper=[[Euromoney]] |url=http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010852/http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> 2017 жылғы мамырда Қытайдың [[HNA Group]] [[конгломерат]]ы банк акцияларының 9,90 %-ына иелік етіп, оның ең ірі акционеріне айналды.<ref>{{cite news |date=3 May 2017 |title=HNA Group, Secretive Chinese Conglomerate, Takes Top Stake in Deutsche Bank |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/05/03/business/dealbook/china-hna-group.html |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> Алайда 2018 жылғы 16 ақпандағы жағдай бойынша HNA Group-тың үлесі 8,8 %-ға дейін қысқарды.<ref>{{cite news |date=16 February 2018 |title=Correction: HNA cuts Deutsche Bank stake again |newspaper=[[MarketWatch]] |url=https://www.marketwatch.com/story/correction-hna-cuts-deutsche-bank-stake-again-2018-02-16 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2018 жылғы қарашада Франкфурттағы Deutsche Bank кеңселерінде [[Panama Papers]] ісі мен ақшаны жылыстатуға қатысты тергеу аясында полиция тінту жүргізді. Deutsche Bank прокуратурамен «тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейтінін» мәлімдеді.<ref name="Guardian2018-11-29">{{cite news |last=Harding |first=Luke |date=29 November 2018 |title=Deutsche Bank offices raided in connection with Panama Papers |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/nov/29/deutsche-bank-offices-raided-connection-with-panama-papers |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> AUTO1 FinTech — AUTO1 Group, Allianz, SoftBank және Deutsche Bank компанияларының бірлескен кәсіпорны.<ref>{{cite news |last=Storbeck |first=Olaf |date=22 June 2020 |title=Auto1 battles with fintech partner |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628133823/https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |archive-date=28 June 2020}}</ref> 2019 жылғы ақпанда HNA Group Deutsche Bank-тегі үлесін 6,3 %-ға дейін қысқартқанын жариялады.<ref>{{cite news |date=16 February 2019 |title=HNA cuts stake in Deutsche Bank to 6.3 percent: SEC filing |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-deutsche-bank-hna-idUSKCN1Q5079 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2019 жылғы наурыздағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 0,19 %-ға дейін төмендеді.<ref>{{cite news |last=Strebin |first=Fabian |date=13 December 2019 |title=Deutsche-Bank-Aufsichtsrat kauft Anteile – HNA aus China ist draußen |newspaper=[[Der Aktionär]] |url=https://www.deraktionaer.de/artikel/fintech-versicherung-banken/deutsche-bank-aufsichtsrat-kauft-anteile-hna-aus-china-ist-draussen-20194439.html |access-date=24 May 2026 |language=de}}</ref> 2019 жылғы мамырда өткен жылдық жалпы жиналыста бас атқарушы директор [[Кристиан Зевинг]] банк қызметіне қатысты «сынның нөпіріне» дайын екенін айтып, [[Commerzbank AG]] банкімен бірігу жөніндегі келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мен табыстылықтың төмендігіне байланысты «қатаң қысқартулар» жүргізілетінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |last=Strasburg |first=Jenny |date=23 May 2019 |title=Deutsche Bank CEO Signals More Cuts to Investment Bank |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/deutsche-bank-ceo-signals-more-cuts-to-investment-bank-11558604013 |access-date=24 May 2026 |quote=... "tough cutbacks" at the troubled lender's investment bank, his strongest public admission yet that the business needs a dramatic overhaul. |url-access=subscription}}</ref> [[The New York Times]] газетінің жазуынша, «банктің қаржылық жағдайы мен стратегиясы дағдарысқа ұшырап, оның нарықтық құнының 95 %-ы жойылды».<ref>{{cite news |last1=Enrich |first1=David |last2=Kelly |first2=Kate |date=28 June 2019 |title=Deutsche Bank, in a Last-Ditch Effort to Stop Its Spiral, Could Lay Off 20,000 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/business/deutsche-bank-cuts-layoffs.html |access-date=24 May 2026 |url-access=registration |quote=Other investment-banking divisions also could be slashed, including the bond-trading business and teams that specialize in selling and trading various types of derivatives.}}</ref> 2019 жылғы маусымның соңында бұқаралық ақпарат құралдары қайта құрылымдау жоспары аясында банк 20 000 қызметкерді, яғни жалпы персоналының 20 %-дан астамын қысқартатынын хабарлады.<ref>{{cite news |last=Arons |first=Steven |date=30 June 2019 |title=Deutsche Bank Plans to Cut as Many as 20,000 Jobs in Revamp |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-30/deutsche-bank-plans-to-cut-as-many-as-20-000-jobs-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=The bank expects to make a formal announcement no later than July 8, one person said. The Wall Street Journal first reported on the plan to cut as many as 20,000 jobs.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Comfort |first2=Nicholas |date=1 July 2019 |title=Deutsche Bank Discusses Lower Capital Buffer With Regulators |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/deutsche-bank-discusses-lowering-capital-buffer-with-regulators |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=...including the loss of as many as 20,000 jobs over the coming years ... The cost could run into the billions of euros, analysts estimate}}</ref> 2019 жылғы 8 шілдеде Deutsche Bank Еуропа, АҚШ және Азиядағы акциялармен сауда жасайтын толық бөлімшелерді қоса алғанда, 18 000 қызметкерді қысқартуды бастады. Бір күн бұрын [[Financial Times]] газетінің хабарлауынша, Зевинг аты аталмаған бұрынғы басшыларды капиталды тиімсіз бөлу мәдениетін қалыптастырып, табыстылықтың орнына тек кіріс көлемін арттыруға ұмтылды деп сынға алды. Сонымен қатар ол бұдан былай банктің тек бәсекеге қабілетті бағыттарда ғана жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cull of 18,000 jobs |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708093842/https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=8 July 2019 |quote=German lender begins its most radical strategic overhaul in two decades}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farrell |first1=Sean |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Helmore |first3=Edward |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cutting London jobs with 18,000 at-risk worldwide |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2019/jul/08/deutsche-bank-jobs-staff-london |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 79s1msvv3ss4vaovjmpdhivrkpup0x3 3635014 3635013 2026-07-26T06:20:13Z 1nter pares 146705 3635014 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2014 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2013 жылдың төртінші тоқсаны бойынша салық салынғанға дейінгі 1,2 миллиард еуро (1,6 миллиард АҚШ доллары) көлеміндегі шығын туралы хабарлады. FactSet бағалауына сәйкес, сарапшылар шамамен 600 миллион еуро көлемінде пайда болады деп болжаған еді. Банктің түсімі алдыңғы жылмен салыстырғанда 16 %-ға төмендеді.<ref>{{cite news |last1=Karaian |first1=Jason |last2=Karaian |first2=Jason |date=19 January 2014 |title=When Deutsche Bank sneaks out its results on a Sunday night, they can't be good |newspaper=[[Quartz (publication)|Quartz]] |url=https://qz.com/168536/when-deutsche-bank-sneaks-out-its-results-on-a-sunday-night-they-cant-be-good/ |access-date=23 May 2026}}</ref> 2015 жылы Deutsche Bank-тің бірінші деңгейлі негізгі капиталының (CET1) коэффициенті 11,4 % болды. Бұл Еуропадағы биржада саудаланатын 24 ірі банктің 12 % медианалық CET1 коэффициентінен төмен болғандықтан, банк 2015 және 2016 жылдары дивиденд төлемейтінін жариялады.<ref>{{cite news |last1=Comfort |first1=Nicholas |last2=Look |first2=Carolynn |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank Plans to Eliminate Dividend for Two Years in Overhaul |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-28/deutsche-bank-plans-to-scrap-dividend-for-2-years-in-overhaul |access-date=23 May 2026}}</ref> Сонымен қатар 15 000 жұмыс орны қысқартылатыны мәлім болды.<ref>{{cite news |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank cutting 15,000 jobs as new CEO sets out strategy plan |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315025542/https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |archive-date=15 March 2016}}</ref> 2015 жылғы маусымда сол кездегі тең бас атқарушы директорлар [[Юрген Фичен]] мен Аншу Джайн банктің бақылау кеңесіне отставкаға кету туралы өтініш берді,<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank appoints John Cryan to succeed Jürgen Fitschen and Anshu Jain |publisher=Deutsche Bank |date=7 June 2015 |url=https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622103011/https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |archive-date=22 June 2015}}</ref> және ол қабылданды. Джайнның қызметтен кетуі 2015 жылғы маусымда күшіне енді, бірақ ол 2016 жылғы қаңтарға дейін банкке кеңесші ретінде қызмет көрсетті. Фичен 2016 жылғы мамырға дейін тең бас атқарушы директор болып қалды. 2015 жылғы шілдеден бастап [[Джон Крайан]]ның тең бас атқарушы директор болып тағайындалғаны жарияланды, ал Фиченнің өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін ол банктің жалғыз бас атқарушы директоры болды.<ref>{{cite news |last1=Strowmatt |first1=Shane |last2=Choudhury |first2=Ambereen |date=7 June 2015 |title=Jain Era Ending as Deutsche Bank Appoints Cryan for Top Job |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-06-07/deutsche-bank-appoints-john-cryan-to-replace-jain-fitschen |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2016 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2015 жылға арналған салық салынғанға дейінгі шамамен 6,1 миллиард еуро көлеміндегі шығын мен шамамен 6,7 миллиард еуро таза шығын туралы алдын ала хабарлады.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank reports preliminary full year and fourth quarter 2015 results |publisher=Deutsche Bank |date=21 January 2016 |url=https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105191205/https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |archive-date=5 November 2019}}</ref> Осы мәлімдемеден кейін Citi банкінің сарапшысы: «Біздің ойымызша, енді капиталды ұлғайту сөзсіз. Себебі Deutsche Bank 2016 жылы сот дауларына байланысты қосымша 3–4 миллиард еуро көлемінде шығынды есепке алуға мәжбүр болуы мүмкін, сондықтан банктің меншікті капиталының тапшылығы 7 миллиард еуроға дейін жетуі ықтимал», — деді.<ref name="Euromoney">{{cite news |last=Lee |first=Peter |date=March 2016 |title=Can Cryan halt Deutsche Bank's decline? |newspaper=[[Euromoney]] |url=http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010852/http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> 2017 жылғы мамырда Қытайдың [[HNA Group]] [[конгломерат]]ы банк акцияларының 9,90 %-ына иелік етіп, оның ең ірі акционеріне айналды.<ref>{{cite news |date=3 May 2017 |title=HNA Group, Secretive Chinese Conglomerate, Takes Top Stake in Deutsche Bank |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/05/03/business/dealbook/china-hna-group.html |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> Алайда 2018 жылғы 16 ақпандағы жағдай бойынша HNA Group-тың үлесі 8,8 %-ға дейін қысқарды.<ref>{{cite news |date=16 February 2018 |title=Correction: HNA cuts Deutsche Bank stake again |newspaper=[[MarketWatch]] |url=https://www.marketwatch.com/story/correction-hna-cuts-deutsche-bank-stake-again-2018-02-16 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2018 жылғы қарашада Франкфурттағы Deutsche Bank кеңселерінде [[Panama Papers]] ісі мен ақшаны жылыстатуға қатысты тергеу аясында полиция тінту жүргізді. Deutsche Bank прокуратурамен «тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейтінін» мәлімдеді.<ref name="Guardian2018-11-29">{{cite news |last=Harding |first=Luke |date=29 November 2018 |title=Deutsche Bank offices raided in connection with Panama Papers |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/nov/29/deutsche-bank-offices-raided-connection-with-panama-papers |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> AUTO1 FinTech — AUTO1 Group, Allianz, SoftBank және Deutsche Bank компанияларының бірлескен кәсіпорны.<ref>{{cite news |last=Storbeck |first=Olaf |date=22 June 2020 |title=Auto1 battles with fintech partner |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628133823/https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |archive-date=28 June 2020}}</ref> 2019 жылғы ақпанда HNA Group Deutsche Bank-тегі үлесін 6,3 %-ға дейін қысқартқанын жариялады.<ref>{{cite news |date=16 February 2019 |title=HNA cuts stake in Deutsche Bank to 6.3 percent: SEC filing |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-deutsche-bank-hna-idUSKCN1Q5079 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2019 жылғы наурыздағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 0,19 %-ға дейін төмендеді.<ref>{{cite news |last=Strebin |first=Fabian |date=13 December 2019 |title=Deutsche-Bank-Aufsichtsrat kauft Anteile – HNA aus China ist draußen |newspaper=[[Der Aktionär]] |url=https://www.deraktionaer.de/artikel/fintech-versicherung-banken/deutsche-bank-aufsichtsrat-kauft-anteile-hna-aus-china-ist-draussen-20194439.html |access-date=24 May 2026 |language=de}}</ref> 2019 жылғы мамырда өткен жылдық жалпы жиналыста бас атқарушы директор [[Кристиан Зевинг]] банк қызметіне қатысты «сынның нөпіріне» дайын екенін айтып, [[Commerzbank AG]] банкімен бірігу жөніндегі келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мен табыстылықтың төмендігіне байланысты «қатаң қысқартулар» жүргізілетінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |last=Strasburg |first=Jenny |date=23 May 2019 |title=Deutsche Bank CEO Signals More Cuts to Investment Bank |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/deutsche-bank-ceo-signals-more-cuts-to-investment-bank-11558604013 |access-date=24 May 2026 |quote=... "tough cutbacks" at the troubled lender's investment bank, his strongest public admission yet that the business needs a dramatic overhaul. |url-access=subscription}}</ref> [[The New York Times]] газетінің жазуынша, «банктің қаржылық жағдайы мен стратегиясы дағдарысқа ұшырап, оның нарықтық құнының 95 %-ы жойылды».<ref>{{cite news |last1=Enrich |first1=David |last2=Kelly |first2=Kate |date=28 June 2019 |title=Deutsche Bank, in a Last-Ditch Effort to Stop Its Spiral, Could Lay Off 20,000 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/business/deutsche-bank-cuts-layoffs.html |access-date=24 May 2026 |url-access=registration |quote=Other investment-banking divisions also could be slashed, including the bond-trading business and teams that specialize in selling and trading various types of derivatives.}}</ref> 2019 жылғы маусымның соңында бұқаралық ақпарат құралдары қайта құрылымдау жоспары аясында банк 20 000 қызметкерді, яғни жалпы персоналының 20 %-дан астамын қысқартатынын хабарлады.<ref>{{cite news |last=Arons |first=Steven |date=30 June 2019 |title=Deutsche Bank Plans to Cut as Many as 20,000 Jobs in Revamp |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-30/deutsche-bank-plans-to-cut-as-many-as-20-000-jobs-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=The bank expects to make a formal announcement no later than July 8, one person said. The Wall Street Journal first reported on the plan to cut as many as 20,000 jobs.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Comfort |first2=Nicholas |date=1 July 2019 |title=Deutsche Bank Discusses Lower Capital Buffer With Regulators |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/deutsche-bank-discusses-lowering-capital-buffer-with-regulators |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=...including the loss of as many as 20,000 jobs over the coming years ... The cost could run into the billions of euros, analysts estimate}}</ref> 2019 жылғы 8 шілдеде Deutsche Bank Еуропа, АҚШ және Азиядағы акциялармен сауда жасайтын толық бөлімшелерді қоса алғанда, 18 000 қызметкерді қысқартуды бастады. Бір күн бұрын [[Financial Times]] газетінің хабарлауынша, Зевинг аты аталмаған бұрынғы басшыларды капиталды тиімсіз бөлу мәдениетін қалыптастырып, табыстылықтың орнына тек кіріс көлемін арттыруға ұмтылды деп сынға алды. Сонымен қатар ол бұдан былай банктің тек бәсекеге қабілетті бағыттарда ғана жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cull of 18,000 jobs |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708093842/https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=8 July 2019 |quote=German lender begins its most radical strategic overhaul in two decades}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farrell |first1=Sean |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Helmore |first3=Edward |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cutting London jobs with 18,000 at-risk worldwide |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2019/jul/08/deutsche-bank-jobs-staff-london |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Deutsche Bank]] [[Санат:Германия банктері]] [[Санат:1870 жылы Солтүстік Германия одағында құрылғандар]] [[Санат:1870 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:Франкфурт қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:DAX индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:Биржалық инвестициялық қорлар]] [[Санат:1870 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Германдық брендтер]] [[Санат:Холокостқа қатысы бар компаниялар]] [[Санат:1870 жылы құрылған германиялық компаниялар]] [[Санат:Инвестициялық банктер]] [[Санат:Германияның инвестициялық басқару компаниялары]] [[Санат:Штаб-пәтері Германияда орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Бастапқы дилерлер]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] [[Санат:Активтерді басқару компаниялары]] [[Санат:Пруссия компаниялары]] prqg5d8yuth4dfyspei766jaebt0b2o 3635015 3635014 2026-07-26T06:20:58Z 1nter pares 146705 3635015 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2014 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2013 жылдың төртінші тоқсаны бойынша салық салынғанға дейінгі 1,2 миллиард еуро (1,6 миллиард АҚШ доллары) көлеміндегі шығын туралы хабарлады. FactSet бағалауына сәйкес, сарапшылар шамамен 600 миллион еуро көлемінде пайда болады деп болжаған еді. Банктің түсімі алдыңғы жылмен салыстырғанда 16 %-ға төмендеді.<ref>{{cite news |last1=Karaian |first1=Jason |last2=Karaian |first2=Jason |date=19 January 2014 |title=When Deutsche Bank sneaks out its results on a Sunday night, they can't be good |newspaper=[[Quartz (publication)|Quartz]] |url=https://qz.com/168536/when-deutsche-bank-sneaks-out-its-results-on-a-sunday-night-they-cant-be-good/ |access-date=23 May 2026}}</ref> 2015 жылы Deutsche Bank-тің бірінші деңгейлі негізгі капиталының (CET1) коэффициенті 11,4 % болды. Бұл Еуропадағы биржада саудаланатын 24 ірі банктің 12 % медианалық CET1 коэффициентінен төмен болғандықтан, банк 2015 және 2016 жылдары дивиденд төлемейтінін жариялады.<ref>{{cite news |last1=Comfort |first1=Nicholas |last2=Look |first2=Carolynn |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank Plans to Eliminate Dividend for Two Years in Overhaul |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-28/deutsche-bank-plans-to-scrap-dividend-for-2-years-in-overhaul |access-date=23 May 2026}}</ref> Сонымен қатар 15 000 жұмыс орны қысқартылатыны мәлім болды.<ref>{{cite news |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank cutting 15,000 jobs as new CEO sets out strategy plan |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315025542/https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |archive-date=15 March 2016}}</ref> 2015 жылғы маусымда сол кездегі тең бас атқарушы директорлар [[Юрген Фичен]] мен Аншу Джайн банктің бақылау кеңесіне отставкаға кету туралы өтініш берді,<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank appoints John Cryan to succeed Jürgen Fitschen and Anshu Jain |publisher=Deutsche Bank |date=7 June 2015 |url=https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622103011/https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |archive-date=22 June 2015}}</ref> және ол қабылданды. Джайнның қызметтен кетуі 2015 жылғы маусымда күшіне енді, бірақ ол 2016 жылғы қаңтарға дейін банкке кеңесші ретінде қызмет көрсетті. Фичен 2016 жылғы мамырға дейін тең бас атқарушы директор болып қалды. 2015 жылғы шілдеден бастап [[Джон Крайан]]ның тең бас атқарушы директор болып тағайындалғаны жарияланды, ал Фиченнің өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін ол банктің жалғыз бас атқарушы директоры болды.<ref>{{cite news |last1=Strowmatt |first1=Shane |last2=Choudhury |first2=Ambereen |date=7 June 2015 |title=Jain Era Ending as Deutsche Bank Appoints Cryan for Top Job |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-06-07/deutsche-bank-appoints-john-cryan-to-replace-jain-fitschen |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2016 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2015 жылға арналған салық салынғанға дейінгі шамамен 6,1 миллиард еуро көлеміндегі шығын мен шамамен 6,7 миллиард еуро таза шығын туралы алдын ала хабарлады.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank reports preliminary full year and fourth quarter 2015 results |publisher=Deutsche Bank |date=21 January 2016 |url=https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105191205/https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |archive-date=5 November 2019}}</ref> Осы мәлімдемеден кейін Citi банкінің сарапшысы: «Біздің ойымызша, енді капиталды ұлғайту сөзсіз. Себебі Deutsche Bank 2016 жылы сот дауларына байланысты қосымша 3–4 миллиард еуро көлемінде шығынды есепке алуға мәжбүр болуы мүмкін, сондықтан банктің меншікті капиталының тапшылығы 7 миллиард еуроға дейін жетуі ықтимал», — деді.<ref name="Euromoney">{{cite news |last=Lee |first=Peter |date=March 2016 |title=Can Cryan halt Deutsche Bank's decline? |newspaper=[[Euromoney]] |url=http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010852/http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> 2017 жылғы мамырда Қытайдың [[HNA Group]] [[конгломерат]]ы банк акцияларының 9,90 %-ына иелік етіп, оның ең ірі акционеріне айналды.<ref>{{cite news |date=3 May 2017 |title=HNA Group, Secretive Chinese Conglomerate, Takes Top Stake in Deutsche Bank |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/05/03/business/dealbook/china-hna-group.html |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> Алайда 2018 жылғы 16 ақпандағы жағдай бойынша HNA Group-тың үлесі 8,8 %-ға дейін қысқарды.<ref>{{cite news |date=16 February 2018 |title=Correction: HNA cuts Deutsche Bank stake again |newspaper=[[MarketWatch]] |url=https://www.marketwatch.com/story/correction-hna-cuts-deutsche-bank-stake-again-2018-02-16 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2018 жылғы қарашада Франкфурттағы Deutsche Bank кеңселерінде [[Panama Papers]] ісі мен ақшаны жылыстатуға қатысты тергеу аясында полиция тінту жүргізді. Deutsche Bank прокуратурамен «тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейтінін» мәлімдеді.<ref name="Guardian2018-11-29">{{cite news |last=Harding |first=Luke |date=29 November 2018 |title=Deutsche Bank offices raided in connection with Panama Papers |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/nov/29/deutsche-bank-offices-raided-connection-with-panama-papers |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> AUTO1 FinTech — AUTO1 Group, Allianz, SoftBank және Deutsche Bank компанияларының бірлескен кәсіпорны.<ref>{{cite news |last=Storbeck |first=Olaf |date=22 June 2020 |title=Auto1 battles with fintech partner |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628133823/https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |archive-date=28 June 2020}}</ref> 2019 жылғы ақпанда HNA Group Deutsche Bank-тегі үлесін 6,3 %-ға дейін қысқартқанын жариялады.<ref>{{cite news |date=16 February 2019 |title=HNA cuts stake in Deutsche Bank to 6.3 percent: SEC filing |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-deutsche-bank-hna-idUSKCN1Q5079 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2019 жылғы наурыздағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 0,19 %-ға дейін төмендеді.<ref>{{cite news |last=Strebin |first=Fabian |date=13 December 2019 |title=Deutsche-Bank-Aufsichtsrat kauft Anteile – HNA aus China ist draußen |newspaper=[[Der Aktionär]] |url=https://www.deraktionaer.de/artikel/fintech-versicherung-banken/deutsche-bank-aufsichtsrat-kauft-anteile-hna-aus-china-ist-draussen-20194439.html |access-date=24 May 2026 |language=de}}</ref> 2019 жылғы мамырда өткен жылдық жалпы жиналыста бас атқарушы директор [[Кристиан Зевинг]] банк қызметіне қатысты «сынның нөпіріне» дайын екенін айтып, [[Commerzbank AG]] банкімен бірігу жөніндегі келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мен табыстылықтың төмендігіне байланысты «қатаң қысқартулар» жүргізілетінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |last=Strasburg |first=Jenny |date=23 May 2019 |title=Deutsche Bank CEO Signals More Cuts to Investment Bank |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/deutsche-bank-ceo-signals-more-cuts-to-investment-bank-11558604013 |access-date=24 May 2026 |quote=... "tough cutbacks" at the troubled lender's investment bank, his strongest public admission yet that the business needs a dramatic overhaul. |url-access=subscription}}</ref> [[The New York Times]] газетінің жазуынша, «банктің қаржылық жағдайы мен стратегиясы дағдарысқа ұшырап, оның нарықтық құнының 95 %-ы жойылды».<ref>{{cite news |last1=Enrich |first1=David |last2=Kelly |first2=Kate |date=28 June 2019 |title=Deutsche Bank, in a Last-Ditch Effort to Stop Its Spiral, Could Lay Off 20,000 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/business/deutsche-bank-cuts-layoffs.html |access-date=24 May 2026 |url-access=registration |quote=Other investment-banking divisions also could be slashed, including the bond-trading business and teams that specialize in selling and trading various types of derivatives.}}</ref> 2019 жылғы маусымның соңында бұқаралық ақпарат құралдары қайта құрылымдау жоспары аясында банк 20 000 қызметкерді, яғни жалпы персоналының 20 %-дан астамын қысқартатынын хабарлады.<ref>{{cite news |last=Arons |first=Steven |date=30 June 2019 |title=Deutsche Bank Plans to Cut as Many as 20,000 Jobs in Revamp |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-30/deutsche-bank-plans-to-cut-as-many-as-20-000-jobs-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=The bank expects to make a formal announcement no later than July 8, one person said. The Wall Street Journal first reported on the plan to cut as many as 20,000 jobs.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Comfort |first2=Nicholas |date=1 July 2019 |title=Deutsche Bank Discusses Lower Capital Buffer With Regulators |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/deutsche-bank-discusses-lowering-capital-buffer-with-regulators |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=...including the loss of as many as 20,000 jobs over the coming years ... The cost could run into the billions of euros, analysts estimate}}</ref> 2019 жылғы 8 шілдеде Deutsche Bank Еуропа, АҚШ және Азиядағы акциялармен сауда жасайтын толық бөлімшелерді қоса алғанда, 18 000 қызметкерді қысқартуды бастады. Бір күн бұрын [[Financial Times]] газетінің хабарлауынша, Зевинг аты аталмаған бұрынғы басшыларды капиталды тиімсіз бөлу мәдениетін қалыптастырып, табыстылықтың орнына тек кіріс көлемін арттыруға ұмтылды деп сынға алды. Сонымен қатар ол бұдан былай банктің тек бәсекеге қабілетті бағыттарда ғана жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cull of 18,000 jobs |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708093842/https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=8 July 2019 |quote=German lender begins its most radical strategic overhaul in two decades}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farrell |first1=Sean |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Helmore |first3=Edward |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cutting London jobs with 18,000 at-risk worldwide |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2019/jul/08/deutsche-bank-jobs-staff-london |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Deutsche Bank]] [[Санат:Германия банктері]] [[Санат:1870 жылы Солтүстік Германия одағында құрылғандар]] [[Санат:1870 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:Франкфурт қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:DAX индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:Биржалық инвестициялық қорлар]] [[Санат:1870 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Германия сауда белгілері]] [[Санат:Холокостқа қатысы бар компаниялар]] [[Санат:1870 жылы құрылған германиялық компаниялар]] [[Санат:Инвестициялық банктер]] [[Санат:Германияның инвестициялық басқару компаниялары]] [[Санат:Штаб-пәтері Германияда орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Бастапқы дилерлер]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] [[Санат:Активтерді басқару компаниялары]] [[Санат:Пруссия компаниялары]] gvrj9nmj8hyfmm9kfiqxrxgavn2nb60 3635016 3635015 2026-07-26T06:21:24Z 1nter pares 146705 3635016 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2014 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2013 жылдың төртінші тоқсаны бойынша салық салынғанға дейінгі 1,2 миллиард еуро (1,6 миллиард АҚШ доллары) көлеміндегі шығын туралы хабарлады. FactSet бағалауына сәйкес, сарапшылар шамамен 600 миллион еуро көлемінде пайда болады деп болжаған еді. Банктің түсімі алдыңғы жылмен салыстырғанда 16 %-ға төмендеді.<ref>{{cite news |last1=Karaian |first1=Jason |last2=Karaian |first2=Jason |date=19 January 2014 |title=When Deutsche Bank sneaks out its results on a Sunday night, they can't be good |newspaper=[[Quartz (publication)|Quartz]] |url=https://qz.com/168536/when-deutsche-bank-sneaks-out-its-results-on-a-sunday-night-they-cant-be-good/ |access-date=23 May 2026}}</ref> 2015 жылы Deutsche Bank-тің бірінші деңгейлі негізгі капиталының (CET1) коэффициенті 11,4 % болды. Бұл Еуропадағы биржада саудаланатын 24 ірі банктің 12 % медианалық CET1 коэффициентінен төмен болғандықтан, банк 2015 және 2016 жылдары дивиденд төлемейтінін жариялады.<ref>{{cite news |last1=Comfort |first1=Nicholas |last2=Look |first2=Carolynn |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank Plans to Eliminate Dividend for Two Years in Overhaul |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-28/deutsche-bank-plans-to-scrap-dividend-for-2-years-in-overhaul |access-date=23 May 2026}}</ref> Сонымен қатар 15 000 жұмыс орны қысқартылатыны мәлім болды.<ref>{{cite news |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank cutting 15,000 jobs as new CEO sets out strategy plan |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315025542/https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |archive-date=15 March 2016}}</ref> 2015 жылғы маусымда сол кездегі тең бас атқарушы директорлар [[Юрген Фичен]] мен Аншу Джайн банктің бақылау кеңесіне отставкаға кету туралы өтініш берді,<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank appoints John Cryan to succeed Jürgen Fitschen and Anshu Jain |publisher=Deutsche Bank |date=7 June 2015 |url=https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622103011/https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |archive-date=22 June 2015}}</ref> және ол қабылданды. Джайнның қызметтен кетуі 2015 жылғы маусымда күшіне енді, бірақ ол 2016 жылғы қаңтарға дейін банкке кеңесші ретінде қызмет көрсетті. Фичен 2016 жылғы мамырға дейін тең бас атқарушы директор болып қалды. 2015 жылғы шілдеден бастап [[Джон Крайан]]ның тең бас атқарушы директор болып тағайындалғаны жарияланды, ал Фиченнің өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін ол банктің жалғыз бас атқарушы директоры болды.<ref>{{cite news |last1=Strowmatt |first1=Shane |last2=Choudhury |first2=Ambereen |date=7 June 2015 |title=Jain Era Ending as Deutsche Bank Appoints Cryan for Top Job |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-06-07/deutsche-bank-appoints-john-cryan-to-replace-jain-fitschen |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2016 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2015 жылға арналған салық салынғанға дейінгі шамамен 6,1 миллиард еуро көлеміндегі шығын мен шамамен 6,7 миллиард еуро таза шығын туралы алдын ала хабарлады.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank reports preliminary full year and fourth quarter 2015 results |publisher=Deutsche Bank |date=21 January 2016 |url=https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105191205/https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |archive-date=5 November 2019}}</ref> Осы мәлімдемеден кейін Citi банкінің сарапшысы: «Біздің ойымызша, енді капиталды ұлғайту сөзсіз. Себебі Deutsche Bank 2016 жылы сот дауларына байланысты қосымша 3–4 миллиард еуро көлемінде шығынды есепке алуға мәжбүр болуы мүмкін, сондықтан банктің меншікті капиталының тапшылығы 7 миллиард еуроға дейін жетуі ықтимал», — деді.<ref name="Euromoney">{{cite news |last=Lee |first=Peter |date=March 2016 |title=Can Cryan halt Deutsche Bank's decline? |newspaper=[[Euromoney]] |url=http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010852/http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> 2017 жылғы мамырда Қытайдың [[HNA Group]] [[конгломерат]]ы банк акцияларының 9,90 %-ына иелік етіп, оның ең ірі акционеріне айналды.<ref>{{cite news |date=3 May 2017 |title=HNA Group, Secretive Chinese Conglomerate, Takes Top Stake in Deutsche Bank |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/05/03/business/dealbook/china-hna-group.html |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> Алайда 2018 жылғы 16 ақпандағы жағдай бойынша HNA Group-тың үлесі 8,8 %-ға дейін қысқарды.<ref>{{cite news |date=16 February 2018 |title=Correction: HNA cuts Deutsche Bank stake again |newspaper=[[MarketWatch]] |url=https://www.marketwatch.com/story/correction-hna-cuts-deutsche-bank-stake-again-2018-02-16 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2018 жылғы қарашада Франкфурттағы Deutsche Bank кеңселерінде [[Panama Papers]] ісі мен ақшаны жылыстатуға қатысты тергеу аясында полиция тінту жүргізді. Deutsche Bank прокуратурамен «тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейтінін» мәлімдеді.<ref name="Guardian2018-11-29">{{cite news |last=Harding |first=Luke |date=29 November 2018 |title=Deutsche Bank offices raided in connection with Panama Papers |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/nov/29/deutsche-bank-offices-raided-connection-with-panama-papers |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> AUTO1 FinTech — AUTO1 Group, Allianz, SoftBank және Deutsche Bank компанияларының бірлескен кәсіпорны.<ref>{{cite news |last=Storbeck |first=Olaf |date=22 June 2020 |title=Auto1 battles with fintech partner |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628133823/https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |archive-date=28 June 2020}}</ref> 2019 жылғы ақпанда HNA Group Deutsche Bank-тегі үлесін 6,3 %-ға дейін қысқартқанын жариялады.<ref>{{cite news |date=16 February 2019 |title=HNA cuts stake in Deutsche Bank to 6.3 percent: SEC filing |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-deutsche-bank-hna-idUSKCN1Q5079 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2019 жылғы наурыздағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 0,19 %-ға дейін төмендеді.<ref>{{cite news |last=Strebin |first=Fabian |date=13 December 2019 |title=Deutsche-Bank-Aufsichtsrat kauft Anteile – HNA aus China ist draußen |newspaper=[[Der Aktionär]] |url=https://www.deraktionaer.de/artikel/fintech-versicherung-banken/deutsche-bank-aufsichtsrat-kauft-anteile-hna-aus-china-ist-draussen-20194439.html |access-date=24 May 2026 |language=de}}</ref> 2019 жылғы мамырда өткен жылдық жалпы жиналыста бас атқарушы директор [[Кристиан Зевинг]] банк қызметіне қатысты «сынның нөпіріне» дайын екенін айтып, [[Commerzbank AG]] банкімен бірігу жөніндегі келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мен табыстылықтың төмендігіне байланысты «қатаң қысқартулар» жүргізілетінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |last=Strasburg |first=Jenny |date=23 May 2019 |title=Deutsche Bank CEO Signals More Cuts to Investment Bank |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/deutsche-bank-ceo-signals-more-cuts-to-investment-bank-11558604013 |access-date=24 May 2026 |quote=... "tough cutbacks" at the troubled lender's investment bank, his strongest public admission yet that the business needs a dramatic overhaul. |url-access=subscription}}</ref> [[The New York Times]] газетінің жазуынша, «банктің қаржылық жағдайы мен стратегиясы дағдарысқа ұшырап, оның нарықтық құнының 95 %-ы жойылды».<ref>{{cite news |last1=Enrich |first1=David |last2=Kelly |first2=Kate |date=28 June 2019 |title=Deutsche Bank, in a Last-Ditch Effort to Stop Its Spiral, Could Lay Off 20,000 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/business/deutsche-bank-cuts-layoffs.html |access-date=24 May 2026 |url-access=registration |quote=Other investment-banking divisions also could be slashed, including the bond-trading business and teams that specialize in selling and trading various types of derivatives.}}</ref> 2019 жылғы маусымның соңында бұқаралық ақпарат құралдары қайта құрылымдау жоспары аясында банк 20 000 қызметкерді, яғни жалпы персоналының 20 %-дан астамын қысқартатынын хабарлады.<ref>{{cite news |last=Arons |first=Steven |date=30 June 2019 |title=Deutsche Bank Plans to Cut as Many as 20,000 Jobs in Revamp |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-30/deutsche-bank-plans-to-cut-as-many-as-20-000-jobs-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=The bank expects to make a formal announcement no later than July 8, one person said. The Wall Street Journal first reported on the plan to cut as many as 20,000 jobs.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Comfort |first2=Nicholas |date=1 July 2019 |title=Deutsche Bank Discusses Lower Capital Buffer With Regulators |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/deutsche-bank-discusses-lowering-capital-buffer-with-regulators |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=...including the loss of as many as 20,000 jobs over the coming years ... The cost could run into the billions of euros, analysts estimate}}</ref> 2019 жылғы 8 шілдеде Deutsche Bank Еуропа, АҚШ және Азиядағы акциялармен сауда жасайтын толық бөлімшелерді қоса алғанда, 18 000 қызметкерді қысқартуды бастады. Бір күн бұрын [[Financial Times]] газетінің хабарлауынша, Зевинг аты аталмаған бұрынғы басшыларды капиталды тиімсіз бөлу мәдениетін қалыптастырып, табыстылықтың орнына тек кіріс көлемін арттыруға ұмтылды деп сынға алды. Сонымен қатар ол бұдан былай банктің тек бәсекеге қабілетті бағыттарда ғана жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cull of 18,000 jobs |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708093842/https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=8 July 2019 |quote=German lender begins its most radical strategic overhaul in two decades}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farrell |first1=Sean |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Helmore |first3=Edward |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cutting London jobs with 18,000 at-risk worldwide |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2019/jul/08/deutsche-bank-jobs-staff-london |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Deutsche Bank]] [[Санат:Германия банктері]] [[Санат:1870 жылы Солтүстік Германия одағында құрылғандар]] [[Санат:1870 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:Франкфурт биржасында листинг акциясы бар компаниялар]] [[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:DAX индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:Биржалық инвестициялық қорлар]] [[Санат:1870 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Германия сауда белгілері]] [[Санат:Холокостқа қатысы бар компаниялар]] [[Санат:1870 жылы құрылған германиялық компаниялар]] [[Санат:Инвестициялық банктер]] [[Санат:Германияның инвестициялық басқару компаниялары]] [[Санат:Штаб-пәтері Германияда орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Бастапқы дилерлер]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] [[Санат:Активтерді басқару компаниялары]] [[Санат:Пруссия компаниялары]] goaepli7fn5q6bhvogkz9yra98a02im 3635017 3635016 2026-07-26T06:21:38Z 1nter pares 146705 3635017 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Deutsche Bank AG |логотипі = Deutsche Bank logo.svg |суреті = Deutsche Bank Taunusanlage.jpg |сурет атауы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], Германия |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = DBK (FWB)<br>DB (NYSE)<br>[[DAX]] |қызметі = |құрылды = [[10 наурыз]] [[1870 жыл|1870]] |құрушы = {{plainlist| * [[Людвиг Бамбергер]] * [[Адельберт Дельбрюк]] }} |орналасуы = [[Deutsche Bank Twin Towers]], [[Франкфурт]], [[Германия]] |басты адамдары = [[Кристиан Зевинг]] (бас атқарушы директор)<br>[[Александр Винаендтс]] (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = қаржылық қызметтер |өнімі = {{plainlist| * активтерді басқару * банктік қызметтер * тауарлық операциялар * несие карталары * акциялар саудасы * сақтандыру * инвестицияларды басқару * ипотекалық несиелер * жеке капитал * әл-ауқатты басқару }} |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = {{өсім}} €67 млрд (2025) |айналым = {{өсім}} €32,1 млрд (2025) |операциялық кіріс = {{өсім}} €9,7 млрд (2025) |таза табысы = {{өсім}} €7,1 млрд (2025) |активтер = {{өсім}} €1,435 трлн (2025) |капитализация = |қызметкерлер саны = 89 879 (2025) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://db.com |Ортаққор = }} '''Deutsche Bank AG'''{{efn|''AG'' — «[[Aktiengesellschaft]]» сөзінің қысқартылған түрі, «акционерлік қоғам» дегенді білдіреді.}} ({{IPA|de|ˈdɔʏtʃə ˈbaŋk ʔaːˈɡeː|listen|GT Deutsche Bank AG.ogg}}, {{lang-kk|сөзбе-сөз: «Неміс банкі»}}) — штаб-пәтері [[Франкфурт]]те орналасқан германиялық трансұлттық [[инвестициялық банк]] және [[қаржылық қызметтер]] компаниясы. Оның акциялары бір мезгілде [[Франкфурт қор биржасы]] мен [[Нью-Йорк қор биржасы]]нда листингтелген. Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де құрылды. 1929–1937 жылдары [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігуінен кейін ол '''Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft''' немесе DeDi-Bank деген атаумен белгілі болды.<ref name=Balderston>{{citation |title=German Banking between the Wars: The Crisis of the Credit Banks |author=Theo Balderston |journal=Business History Review |date=1991 |volume=65 |issue=3 |pages=554–605 |publisher=Harvard College |doi=10.2307/3116768 |jstor=3116768 |s2cid=154642962 }}</ref> Банктің кейінгі ірі сатып алуларына 1938 жылы [[Mendelssohn & Co.]], 1990 жылы [[Morgan Grenfell]], 1998 жылы [[Bankers Trust]]<ref>{{cite news |last=Williams |first=Carol J. |date=24 November 1998 |title=Deutsche Closes In on $9-Billion Deal for Bankers Trust |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-nov-24-fi-47144-story.html |work=[[Los Angeles Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US}}</ref> және 2010 жылы [[Deutsche Postbank]] компанияларын сатып алуы жатады. 2018 жылғы жағдай бойынша банктің желісі Еуропа, Америка және Азияда кеңінен ұсынылған 58 елді қамтыды.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Location Finder |url=https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526112925/https://www.db.com/company/en/location-finder.htm?kid=lf.inter-en.redirect |archive-date=26 May 2018 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Ол [[DAX]] қор индексінің құрамына кіреді және көбіне Германиядағы ең ірі банк мекемесі ретінде аталады. Deutsche Bank DWS Group компаниясының бақылау пакетіне иелік етеді, олардың жиынтық басқаруындағы активтері 2,2 триллион еуроны құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша ол тіпті [[Sparkassen-Finanzgruppe]] тобымен бәсекелесіп, Еуропадағы активтерді басқару жөніндегі төртінші ірі ұйымды қалыптастырады. [[S&P Global]] ұйымының 2026 жылғы сәуірдегі есебіне сәйкес, Deutsche Bank активтері 1,684 триллион АҚШ долларын құрап, Еуропадағы актив көлемі бойынша сегізінші ірі банк болды.<ref>{{cite news |last1=Jimenea |first1=Adrian |last2=Lozano |first2=Cheska |date=24 April 2026 |title=The world's largest banks by assets, 2026 |url=https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/news-insights/research/2026/04/the-worlds-largest-banks-by-assets-2026 |work=S&P Global Market Intelligence |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Deutsche Bank 2011 жылдан бері [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]] тарапынан жаһандық жүйелік маңызы бар банк ретінде танылған.<ref name="The New Yorker-2020">{{cite magazine |last=Caesar |first=Ed |date=23 September 2020 |title=The FinCEN Files Shed New Light on a Scandalous Episode at Deutsche Bank |url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-fincen-files-shed-new-light-on-a-scandalous-episode-at-deutsche-bank |access-date=14 May 2026 |magazine=[[The New Yorker]] |language=en-US}}</ref> 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау жүйесі күшіне енгеннен бері ол маңызды институт мәртебесіне ие болып, соның нәтижесінде тікелей [[Еуропалық орталық банк]]тің қадағалауында.<ref>{{cite web |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=4 September 2014 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=List of supervised entities |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf |website=bankingsupervision.europa.eu |publisher=[[European Central Bank]] |date=1 January 2023 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en |quote=Number of significant entities directly supervised by the ECB: 111}}</ref> 2020 жылы ''The New Yorker'' журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Deutsche Bank ұзақ уақыт бойы ірі банктер арасында «өте нашар» беделге ие болды, өйткені ол ақшаны жылыстату, санкцияларды айналып өту, алаяқтық және 2013 жылы JPMorgan онымен іскерлік байланысын үзгеннен кейін жыныстық қылмыстары үшін масқара болған [[Джеффри Эпштейн]]мен тығыз іскерлік қарым-қатынасты жалғастыру сияқты бірқатар ірі жанжалдарға қатысқан.<ref name="The New Yorker-2020"/> == Тарихы == {{multiple image | align = right | total_width = 300 | image1 = Adelbert Delbrück.jpg | image2 = Ludwig Bamberger.jpg | footer = Адельберт Дельбрюк (сол жақта) пен Людвиг Бамбергер (оң жақта) көбіне Deutsche Bank банкінің негізгі негізін қалаушылары ретінде аталады.<ref name="DBH">{{cite web |title=Deutsche Bank from 1870 until today: Rooted in Germany – global from the beginning |url=https://www.db.com/files/documents/Deutsche-Bank-History--Chronicle-from-1870-until-today.pdf |publisher=Deutsche Bank AG |year=2018 |format=PDF |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> }} [[Сурет:Deutsche Bank 1881.jpg|thumb|Deutsche Bank акциясы, 1881 жылғы 2 қарашада шығарылған]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II, 1909.jpg|thumb|1909 жылы түсірілген Берлиндегі Мауэрштрассе 25–28 мекенжайындағы Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтері]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 25-28, Deutsche Bank, Block II.jpg|thumb|Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ішінара қайта салынғаннан кейінгі сол ғимарат, 2010 жыл]] [[Сурет:Berlin, Mitte, Mauerstrasse 29-32, Deutsche Bank-Komplex, Block I.jpg|thumb|Deutsche Bank-тің бұрынғы штаб-пәтер кешенінің тағы бір көрінісі, Мауэрштрассе мен Францёзише штрассе көшелерінің қиылысы]] === 1870–1933 === Deutsche Bank 1870 жылы [[Берлин]]де сыртқы сауданы қаржыландыруға және Германия экспортын дамытуға маманданған банк ретінде құрылды.<ref name="FP">{{cite web |last=James |first=Harold |date=24 February 2016 |title=Deutsche Bank Isn't Deutsch Anymore |url=https://foreignpolicy.com/2016/02/24/deutsche-bank-uber-alles/ |website=[[Foreign Policy]] |access-date=14 May 2026 |language=en |type=Commentary |quote=Argument: An expert’s point of view on a current event.}}</ref> Кейіннен ол Германияның қаржылық қызметтер саласының дамуына елеулі үлес қосты, өйткені оның бизнес-моделі өнеркәсіптік клиенттерді қаржыландыруға негізделді.<ref name="FP" /> Банктің жарғысы 1870 жылғы 22 қаңтарда қабылданып, 1870 жылғы 10 наурызда [[Пруссия]] үкіметі оған банк лицензиясын берді. Жарғыда сыртқы сауда қызметіне ерекше мән берілді: {{Дәйексөз|Компанияның мақсаты — банк қызметінің барлық түрлерін жүзеге асыру, әсіресе Германия, басқа Еуропа елдері және теңіз асып жатқан нарықтар арасындағы сауда байланыстарын дамыту мен жеңілдетуге жәрдемдесу.<ref>Statut der Deutschen Bank Aktien-Gesellschaft, Berlin 1870, pp.&nbsp;3–4.</ref>}} Deutsche Bank құрылғанға дейін Германияның импорттаушылары мен экспорттаушылары әлемдік нарықтарда британдық және француздық банк мекемелеріне тәуелді болды. Бұл елеулі қолайсыздық еді, өйткені неміс [[аударым векселі|вексельдері]] халықаралық саудада іс жүзінде белгісіз болатын, кеңінен қабылданбады және оларға ағылшын немесе француз вексельдеріне қарағанда жоғарырақ дисконт мөлшерлемесі қолданылатын.<ref name="ea">{{Americana|wstitle=Deutsche Bank, The|inline=1}}</ref> Банктің негізін қалаушылар: Герман Цвиккер (Bankhaus Gebr. Schickler, Берлин), Антон Адельссен (Bankhaus Adelssen & Co., Берлин), [[Адельберт Дельбрюк]] (Bankhaus Delbrück, Leo & Co.), Генрих фон Хардт (Hardt & Co., Берлин және Нью-Йорк), [[Людвиг Бамбергер]] (саясаткер, Bischoffsheim, Goldschmidt & Co. компаниясының бұрынғы төрағасы), Виктор Фрайхерр фон Магнус (Bankhaus F. Mart Magnus), Адольф фон Рат (Bankhaus Deichmann & Co., Кельн), Густав Куттер (Bankhaus Gebrüder Sulzbach, Франкфурт) және Густав Мюллер (Württembergische Vereinsbank, Штутгарт) болды. Банктің алғашқы директорлары Вильгельм Платениус, Георг Сименс және Герман Валлих болды.{{citation needed|date=Jule 2026}} Георг Сименс Вернер фон Сименстің немере ағасының ұлы болған.<ref name="H James" /> Банк алғашында Францёзише штрассе көшесіндегі 21-үйдің бірінші қабатында жұмыс істеді, кейін 1871 жылы Берлин қор биржасының маңындағы ғимаратқа көшті, ал 1876 жылы Мауэрштрасседегі ірі штаб-пәтер кешенінің құрылысын бастады.{{R|DBH|p=3}} Банктің алғашқы ішкі филиалдары 1871 және 1872 жылдары тиісінше [[Бремен]] мен [[Гамбург]]те ашылды.<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Bremen 1871–1996 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> Оның алғашқы шетелдік бөлімшелері 1872 жылы [[Шанхай]] мен [[Йокогама]]да, 1873 жылы [[Лондон]]да ашылды,<ref>{{citation |author=Manfred Pohl & Angelika Raab-Rebentisch |title=Die Deutsche Bank in Hamburg 1872–1997 |location=Munich |publisher=Zurich (Piper) |year=1996}}</ref> кейін 1874–1886 жылдар аралығында Оңтүстік Америкада бөлімшелер құрылды.<ref name="H James">{{cite book |last=James |first=Harold |title=The Nazi Dictatorship and the Deutsche Bank |url=https://books.google.com/books?id=gArOx8n77JIC |date=13 September 2004 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-83874-0 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> Лондондағы филиалдың ашылуы — бір сәтсіз және бір ішінара сәтті әрекеттен кейін — сол кездегі әлемнің қаржы орталығында Германия саудасы үшін несие жүйесін қалыптастырудағы аса маңызды қадам болды.<ref name=ea/> Deutsche Bank сондай-ақ 1873 жылғы қаржы дағдарысын пайдаланып, таратылып жатқан бірқатар банктерді, соның ішінде 1870-жылдардың басында бірнеше банкпен біріктірілген Берлиндегі Deutsche Union банкін өз қарамағына алды.<ref name="Whale">{{citation |last=Whale |first=P. Barrett |year=1930 |title=Joint Stock Banking in Germany: A Study of the German Creditbanks Before and After the War |url=https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103113330/https://socialsciences.mcmaster.ca/econ/ugcm/3ll3/whale/JointStockBankingGermany.pdf |archive-date=3 November 2023 |access-date=25 December 2023}}</ref> Банктің алғашқы жылдарындағы ірі жобалардың қатарында АҚШ-тағы [[Northern Pacific Railroad]] теміржолы<ref>{{citation |author=Christopher Kobrak |title=Banking on Global Markets. Deutsche Bank and the United States, 1870 to the Present |location=New York |publisher=Cambridge University Press |year=2008}}</ref> және Бағдат теміржолы (1888) болды.<ref>{{citation |title=A Century of Deutsche Bank in Turkey |url=https://country.db.com/turkey/documents/Centenary-book.pdf?language_id=1 |year=2008 |publisher=Deutsche Bank |access-date=14 May 2026 |language=en |format=PDF}}</ref>{{rp|21–27}} Германияда банк [[Krupp]] болат компаниясының облигацияларын орналастыруды қаржыландыруда маңызды рөл атқарып (1879), [[Bayer]] химия компаниясын Берлин қор биржасына шығарды. 1890-жылдардың екінші жартысында Deutsche Bank жаңа кеңею кезеңіне қадам басты. Банк ірі өңірлік банктермен одақтар құрып, Германияның негізгі өнеркәсіптік аймақтарына жол ашты. Осылайша ол [[Эльберфельд]]тегі [[Bergisch-Märkische Bank]] және [[Бреслау]]дағы [[Schlesischer Bankverein]] банктерімен мүдделер қауымдастығын құрды. Бұл банктер тиісінше [[Рейн]] облысы мен [[Силезия]]ның қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіптік экономикасымен байланысты болды.{{R|NMC|p=473}} Кейін Deutsche Bank бұл банктерді тиісінше 1914 және 1917 жылдары толық сатып алды.{{R|DBH|p=4}} Мұндай бірлескен кәсіпорындар сол кезеңдегі Германия банк секторындағы шоғырлану үдерісінің көрінісі болды. Сол уақытта Deutsche Bank-тің өз филиалдары әлі де аз еді: Франкфурттағы филиалы 1886 жылы,<ref>Historische Gesellschaft der Deutschen Bank (ed.), Die Deutsche Bank in Frankfurt am Main, Munich, Zurich (Piper) 2005.</ref> Мюнхендегі филиалы 1892 жылы ашылды, ал 1901 жылы Дрезден мен Лейпцигте қосымша филиалдар құрылды.<ref>Manfred Pohl / Angelika Raab-Rebentisch, Die Deutsche Bank in Leipzig 1901–2001, Munich, Zurich (Piper) 2001.</ref> 1889 жылы Deutsche Bank Шанхайда [[Deutsch-Asiatische Bank]] банкінің, 1894 жылы Миланда [[Banca Commerciale Italiana]] банкінің және 1898 жылы Брюссельде [[Banque Internationale de Bruxelles]] банкінің құрылуына қатысты.{{R|NMC|p=436}} Сонымен қатар, банк сыртқы сауданы дамытуға арналған мамандандырылған қаржы институттарының маңызын ерте түсінді. 1886 жылы Deutsche Überseeische Bank банкінің құрылуына және үш жылдан кейін жаңадан құрылған Deutsch-Asiatische Bank банкіндегі үлесті иеленуге Сыртқы істер министрлігінің қолдауы ықпал етті.<ref>Manfred Pohl, Deutsche Bank Buenos Aires 1887–1987, Mainz (v. Hase & Koehler) 1987.</ref><ref>Maximilian Müller-Jabusch, 50 Jahre Deutsch-Asiatische Bank 1890–1939, Berlin 1940.</ref> Бұл мекемелердің табысы олардың құрылуының коммерциялық тұрғыдан тиімді екенін дәлелдеді. 1908 жылдың соңына қарай Deutsche Bank жалпы депозит көлемі бойынша Германиядағы ең ірі акционерлік банк болды. Оның депозиттері 489 миллион марканы құрап, Dresdner Bank (225 миллион), Disconto-Gesellschaft (219 миллион), Darmstädter Bank (109 миллион) және A. Schaaffhausen'scher Bankverein (72 миллион) банктерінен айтарлықтай асып түсті.<ref name="NMC">{{citation |last=Riesser |first=Jacob |year=1911 |title=The German Great Banks and Their Concentration in connection with The Economic Development of Germany |url=https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221233744/https://historyofeconomicthought.mcmaster.ca/riesser/GreatGermanBanks.pdf |archive-date=21 December 2023 |publisher=National Monetary Commission |location=Washington DC |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|209}} Сол кезеңде Deutsche Bank [[Darmstädter Bank]], [[Disconto-Gesellschaft]] және [[Dresdner Bank]]-пен бірге Германияның коммерциялық банк секторында үстемдік еткен, атаулары «D» әрпінен басталатын төрт «D-банктің» бірі ретінде аталды.<ref name="HandbookDE">{{citation |last=Federal Reserve Board |date=March 1945 |title=Army Service Forces Manual M356-5 / Military Government Handbook – Germany – Section 5: Money and Banking |url=https://cgsc.contentdm.oclc.org/digital/api/collection/p4013coll8/id/2634/download |publisher=U.S. Army Service Forces |location=Washington DC |access-date=14 May 2026 |format=PDF}}</ref>{{rp|13}} 1910 жылғы 1 қаңтарда банк [[Брюссель]]де филиал ашып, Германия банкінің Бельгиядағы алғашқы бөлімшесіне айналды (1898 жылы Banque Internationale de Bruxelles банкінің құрылуына неміс банктерінің қатысуын есептемегенде). 1911 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Société Générale de Belgique]] компаниясының қолдауымен Льеждегі Banque Oury банкін сатып алып, оның атауын Banque Centrale de Liège деп өзгертті. Бельгиядағы бұл филиал кейін Deutsche Bank-тің Орталық Африкадағы инвестицияларын жүзеге асыратын негізгі арнаға айналды.<ref>{{citation |last=Bitsch |first=Marie-Thérèse |date=1994 |title=La Belgique entre la France et l'Allemagne 1905–1914 |url=https://books.openedition.org/psorbonne/61427 |publisher=Éditions de la Sorbonne |location=Paris |pages=133–152 |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref> [[Сурет:Kredietbank Brussels.jpg|thumb|1912 жылы Deutsche Bank [[Брюссель]]дегі филиалы үшін салдырған кеңсе ғимараты. [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін тәркіленіп, кейін [[Kredietbank]] банкінің штаб-пәтеріне айналды.<ref>{{cite web |title=Le Stuart |url=https://monument.heritage.brussels/fr/buildings/33437 |website=Région de Bruxelles-Capitale: Inventaire du Patrimoine Architectural |access-date=14 May 2026 |language=fr}}</ref>]] [[Сурет:Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft 1932.jpg|thumb|Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft акциясы, 1932 жылғы наурыз]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде және одан кейінгі алғашқы жылдары Deutsche Bank-тің Брюссель, Лондон, Токио және Йокогамадағы бөлімшелері тәркіленді. Керісінше, оның [[Осман империясы]]ндағы қызметі едәуір кеңейді және Германиядағы қатысу ауқымы айтарлықтай ұлғайды.{{R|DBH|p=5}} 1919 жылы банк Universum Film Aktiengesellschaft (UFA) компаниясындағы мемлекет үлесін сатып алды.<ref name="Plumpe-2020">{{cite book |last1=Plumpe |first1=Werner |last2=Nützenadel |first2=Alexander |last3=Schenk |first3=Catherine |date=5 March 2020 |title=Deutsche Bank: The Global Hausbank, 1870 – 2020 |url=https://books.google.com/books?id=UIfQDwAAQBAJ&pg=PT299 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4729-7730-4 |page=299 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1926 жылы банк Daimler мен Benz компанияларының бірігуіне жәрдемдесті.<ref name="Plumpe-2020" /><ref>{{cite book |last1=Whittington |first1=Richard |last2=Mayer |first2=Michael |date=2002 |title=The European Corporation: Strategy, Structure, and Social Science |url=https://books.google.com/books?id=TnqH2fxnRlcC&pg=PA97 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-925104-9 |page=97 |access-date=14 May 2026 |language=en}}</ref> 1929 жылы банк [[Disconto-Gesellschaft]] банкімен бірігіп, атауын [[Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft]] деп өзгертті, кейде қысқаша DeDi-Bank деп аталды.<ref>{{cite news |date=27 September 1929 |title=TWO LEADING BANKS COMBINE IN BERLIN; Deutsche and Disconto Gesellschaft Form Biggest of Kind in German History. 285,000,000-MARK CAPITAL Combined Deposits 4,000,000,000----Believed Forerunner of Other Financial Consolidations |url=https://www.nytimes.com/1929/09/27/archives/two-leading-banks-combine-in-berlin-deutsche-and-disconto.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=14 May 2026 |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> 1930 жылға қарай Deutsche Bank und Disconto-Gesellschaft жалпы депозит көлемі бойынша Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі басымдығын сақтап қалды. Оның депозиттері 4,8 миллиард рейхсмарканы құрап, [[Danat-Bank]] (2,4 миллиард), Dresdner Bank (2,3 миллиард), [[Commerz- und Privatbank]] (1,5 миллиард), [[Reichs-Kredit-Gesellschaft]] (619 миллион) және [[Berliner Handels-Gesellschaft]] (412 миллион) банктерінен асып түсті.{{R|Whale|p=354}} 1931 жылғы банк дағдарысы кезінде [[Reichsbank]]-тің еншілес ұйымы [[Deutsche Golddiskontbank]] банк секторын құтқару шаралары аясында DeDi-Bank акцияларының 35 %-ын сатып алды.{{R|Balderston|p=597}} Соның нәтижесінде банктегі мемлекеттің жалпы үлесі 38,5 %-ға жетті. Алайда бұл, капиталы іс жүзінде толық мемлекет меншігіне өткен Dresdner Bank-тен айырмашылығы, компанияны басқаруға елеулі мемлекеттік араласуға әкелген жоқ.<ref name="Bel">{{citation |last=Bel |first=Germà |date=February 2010 |title=Against the mainstream: Nazi privatization in 1930s Germany |journal=[[The Economic History Review]] |series=New Series |volume=63 |issue=1 |pages=34–55 |doi=10.1111/j.1468-0289.2009.00473.x |url=https://www.jstor.org/stable/27771569 |url-access=subscription |jstor=27771569 |access-date=14 May 2026}}</ref>{{rp|7}} === 2012 – қазірге дейін === 2014 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2013 жылдың төртінші тоқсаны бойынша салық салынғанға дейінгі 1,2 миллиард еуро (1,6 миллиард АҚШ доллары) көлеміндегі шығын туралы хабарлады. FactSet бағалауына сәйкес, сарапшылар шамамен 600 миллион еуро көлемінде пайда болады деп болжаған еді. Банктің түсімі алдыңғы жылмен салыстырғанда 16 %-ға төмендеді.<ref>{{cite news |last1=Karaian |first1=Jason |last2=Karaian |first2=Jason |date=19 January 2014 |title=When Deutsche Bank sneaks out its results on a Sunday night, they can't be good |newspaper=[[Quartz (publication)|Quartz]] |url=https://qz.com/168536/when-deutsche-bank-sneaks-out-its-results-on-a-sunday-night-they-cant-be-good/ |access-date=23 May 2026}}</ref> 2015 жылы Deutsche Bank-тің бірінші деңгейлі негізгі капиталының (CET1) коэффициенті 11,4 % болды. Бұл Еуропадағы биржада саудаланатын 24 ірі банктің 12 % медианалық CET1 коэффициентінен төмен болғандықтан, банк 2015 және 2016 жылдары дивиденд төлемейтінін жариялады.<ref>{{cite news |last1=Comfort |first1=Nicholas |last2=Look |first2=Carolynn |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank Plans to Eliminate Dividend for Two Years in Overhaul |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-28/deutsche-bank-plans-to-scrap-dividend-for-2-years-in-overhaul |access-date=23 May 2026}}</ref> Сонымен қатар 15 000 жұмыс орны қысқартылатыны мәлім болды.<ref>{{cite news |date=29 October 2015 |title=Deutsche Bank cutting 15,000 jobs as new CEO sets out strategy plan |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315025542/https://www.reuters.com/article/deutsche-bank-results-idUSL8N12T1KK20151029 |archive-date=15 March 2016}}</ref> 2015 жылғы маусымда сол кездегі тең бас атқарушы директорлар [[Юрген Фичен]] мен Аншу Джайн банктің бақылау кеңесіне отставкаға кету туралы өтініш берді,<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank appoints John Cryan to succeed Jürgen Fitschen and Anshu Jain |publisher=Deutsche Bank |date=7 June 2015 |url=https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622103011/https://www.db.com/ir/en/content/ir_releases_2015_4985.htm |archive-date=22 June 2015}}</ref> және ол қабылданды. Джайнның қызметтен кетуі 2015 жылғы маусымда күшіне енді, бірақ ол 2016 жылғы қаңтарға дейін банкке кеңесші ретінде қызмет көрсетті. Фичен 2016 жылғы мамырға дейін тең бас атқарушы директор болып қалды. 2015 жылғы шілдеден бастап [[Джон Крайан]]ның тең бас атқарушы директор болып тағайындалғаны жарияланды, ал Фиченнің өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін ол банктің жалғыз бас атқарушы директоры болды.<ref>{{cite news |last1=Strowmatt |first1=Shane |last2=Choudhury |first2=Ambereen |date=7 June 2015 |title=Jain Era Ending as Deutsche Bank Appoints Cryan for Top Job |newspaper=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-06-07/deutsche-bank-appoints-john-cryan-to-replace-jain-fitschen |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2016 жылғы қаңтарда Deutsche Bank 2015 жылға арналған салық салынғанға дейінгі шамамен 6,1 миллиард еуро көлеміндегі шығын мен шамамен 6,7 миллиард еуро таза шығын туралы алдын ала хабарлады.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank reports preliminary full year and fourth quarter 2015 results |publisher=Deutsche Bank |date=21 January 2016 |url=https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105191205/https://www.db.com/newsroom_news/2016/medien/deutsche-bank-reports-preliminary-full-year-and-fourth-quarter-2015-results-en-11368.htm |archive-date=5 November 2019}}</ref> Осы мәлімдемеден кейін Citi банкінің сарапшысы: «Біздің ойымызша, енді капиталды ұлғайту сөзсіз. Себебі Deutsche Bank 2016 жылы сот дауларына байланысты қосымша 3–4 миллиард еуро көлемінде шығынды есепке алуға мәжбүр болуы мүмкін, сондықтан банктің меншікті капиталының тапшылығы 7 миллиард еуроға дейін жетуі ықтимал», — деді.<ref name="Euromoney">{{cite news |last=Lee |first=Peter |date=March 2016 |title=Can Cryan halt Deutsche Bank's decline? |newspaper=[[Euromoney]] |url=http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |access-date=23 May 2026 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010852/http://www.euromoney.com/Article/3534126/Can-Cryan-halt-Deutsche-Banks-decline.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> 2017 жылғы мамырда Қытайдың [[HNA Group]] [[конгломерат]]ы банк акцияларының 9,90 %-ына иелік етіп, оның ең ірі акционеріне айналды.<ref>{{cite news |date=3 May 2017 |title=HNA Group, Secretive Chinese Conglomerate, Takes Top Stake in Deutsche Bank |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/05/03/business/dealbook/china-hna-group.html |access-date=23 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> Алайда 2018 жылғы 16 ақпандағы жағдай бойынша HNA Group-тың үлесі 8,8 %-ға дейін қысқарды.<ref>{{cite news |date=16 February 2018 |title=Correction: HNA cuts Deutsche Bank stake again |newspaper=[[MarketWatch]] |url=https://www.marketwatch.com/story/correction-hna-cuts-deutsche-bank-stake-again-2018-02-16 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2018 жылғы қарашада Франкфурттағы Deutsche Bank кеңселерінде [[Panama Papers]] ісі мен ақшаны жылыстатуға қатысты тергеу аясында полиция тінту жүргізді. Deutsche Bank прокуратурамен «тығыз ынтымақтастықта жұмыс істейтінін» мәлімдеді.<ref name="Guardian2018-11-29">{{cite news |last=Harding |first=Luke |date=29 November 2018 |title=Deutsche Bank offices raided in connection with Panama Papers |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/nov/29/deutsche-bank-offices-raided-connection-with-panama-papers |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> AUTO1 FinTech — AUTO1 Group, Allianz, SoftBank және Deutsche Bank компанияларының бірлескен кәсіпорны.<ref>{{cite news |last=Storbeck |first=Olaf |date=22 June 2020 |title=Auto1 battles with fintech partner |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20200628133823/https://www.ft.com/content/e11ea4e6-1375-45bd-9c87-db3d0375429e |archive-date=28 June 2020}}</ref> 2019 жылғы ақпанда HNA Group Deutsche Bank-тегі үлесін 6,3 %-ға дейін қысқартқанын жариялады.<ref>{{cite news |date=16 February 2019 |title=HNA cuts stake in Deutsche Bank to 6.3 percent: SEC filing |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-deutsche-bank-hna-idUSKCN1Q5079 |access-date=24 May 2026}}</ref> 2019 жылғы наурыздағы жағдай бойынша бұл көрсеткіш 0,19 %-ға дейін төмендеді.<ref>{{cite news |last=Strebin |first=Fabian |date=13 December 2019 |title=Deutsche-Bank-Aufsichtsrat kauft Anteile – HNA aus China ist draußen |newspaper=[[Der Aktionär]] |url=https://www.deraktionaer.de/artikel/fintech-versicherung-banken/deutsche-bank-aufsichtsrat-kauft-anteile-hna-aus-china-ist-draussen-20194439.html |access-date=24 May 2026 |language=de}}</ref> 2019 жылғы мамырда өткен жылдық жалпы жиналыста бас атқарушы директор [[Кристиан Зевинг]] банк қызметіне қатысты «сынның нөпіріне» дайын екенін айтып, [[Commerzbank AG]] банкімен бірігу жөніндегі келіссөздердің сәтсіз аяқталуы мен табыстылықтың төмендігіне байланысты «қатаң қысқартулар» жүргізілетінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |last=Strasburg |first=Jenny |date=23 May 2019 |title=Deutsche Bank CEO Signals More Cuts to Investment Bank |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/articles/deutsche-bank-ceo-signals-more-cuts-to-investment-bank-11558604013 |access-date=24 May 2026 |quote=... "tough cutbacks" at the troubled lender's investment bank, his strongest public admission yet that the business needs a dramatic overhaul. |url-access=subscription}}</ref> [[The New York Times]] газетінің жазуынша, «банктің қаржылық жағдайы мен стратегиясы дағдарысқа ұшырап, оның нарықтық құнының 95 %-ы жойылды».<ref>{{cite news |last1=Enrich |first1=David |last2=Kelly |first2=Kate |date=28 June 2019 |title=Deutsche Bank, in a Last-Ditch Effort to Stop Its Spiral, Could Lay Off 20,000 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/06/28/business/deutsche-bank-cuts-layoffs.html |access-date=24 May 2026 |url-access=registration |quote=Other investment-banking divisions also could be slashed, including the bond-trading business and teams that specialize in selling and trading various types of derivatives.}}</ref> 2019 жылғы маусымның соңында бұқаралық ақпарат құралдары қайта құрылымдау жоспары аясында банк 20 000 қызметкерді, яғни жалпы персоналының 20 %-дан астамын қысқартатынын хабарлады.<ref>{{cite news |last=Arons |first=Steven |date=30 June 2019 |title=Deutsche Bank Plans to Cut as Many as 20,000 Jobs in Revamp |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-30/deutsche-bank-plans-to-cut-as-many-as-20-000-jobs-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=The bank expects to make a formal announcement no later than July 8, one person said. The Wall Street Journal first reported on the plan to cut as many as 20,000 jobs.}}</ref><ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Comfort |first2=Nicholas |date=1 July 2019 |title=Deutsche Bank Discusses Lower Capital Buffer With Regulators |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/deutsche-bank-discusses-lowering-capital-buffer-with-regulators |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |quote=...including the loss of as many as 20,000 jobs over the coming years ... The cost could run into the billions of euros, analysts estimate}}</ref> 2019 жылғы 8 шілдеде Deutsche Bank Еуропа, АҚШ және Азиядағы акциялармен сауда жасайтын толық бөлімшелерді қоса алғанда, 18 000 қызметкерді қысқартуды бастады. Бір күн бұрын [[Financial Times]] газетінің хабарлауынша, Зевинг аты аталмаған бұрынғы басшыларды капиталды тиімсіз бөлу мәдениетін қалыптастырып, табыстылықтың орнына тек кіріс көлемін арттыруға ұмтылды деп сынға алды. Сонымен қатар ол бұдан былай банктің тек бәсекеге қабілетті бағыттарда ғана жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{cite news |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cull of 18,000 jobs |newspaper=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708093842/https://www.ft.com/content/65cfe4ec-a144-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=8 July 2019 |quote=German lender begins its most radical strategic overhaul in two decades}}</ref><ref>{{cite news |last1=Farrell |first1=Sean |last2=Kollewe |first2=Julia |last3=Helmore |first3=Edward |date=8 July 2019 |title=Deutsche Bank starts cutting London jobs with 18,000 at-risk worldwide |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2019/jul/08/deutsche-bank-jobs-staff-london |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2020 жылғы қаңтарда Deutsche Bank қайта құрылымдау шаралары аясында инвестициялық бөлімшесіндегі бонустар қорын 30 %-ға қысқарту туралы шешім қабылдады.<ref>{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Griffin |first2=Donal |last3=Comfort |first3=Nicholas |date=17 January 2020 |title=Deutsche Bank Cuts Investment Bank Bonuses About 30% |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-17/deutsche-bank-cuts-investment-bank-bonuses-about-30-in-overhaul |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription}}</ref> 2021 жылғы ақпанда Deutsche Bank-тің 2020 жылды 113 миллион еуро (135,6 миллион АҚШ доллары) таза пайдамен аяқтағаны хабарланды. Бұл банктің 2014 жылдан бергі алғашқы жылдық таза пайдасы болды.<ref>{{cite news |last=Ziady |first=Hanna |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank just posted its first profit in years |newspaper=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/deutsche-bank-profit/index.html |access-date=24 May 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=4 February 2021 |title=Deutsche Bank posts first net profit in 6 years |newspaper=[[Deutsche Welle]] |url=https://www.dw.com/en/deutsche-bank-turns-a-profit-in-2020-amid-pandemic/a-56451800 |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref><ref>{{cite report |title=Annual Report 2020 |publisher=Deutsche Bank |date=2021 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/annual-reports/Annual_Report_2020.pdf |access-date=24 May 2026 |format=PDF}}</ref> 2021 жылғы наурызда Deutsche Bank [[Archegos Capital Management]] күйреуінен кейін тәркіленген шамамен 4 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі активтерді жеке мәміле арқылы сатты.<ref name="fortune.com">{{cite news |last1=Arons |first1=Steven |last2=Schatzker |first2=Eric |last3=Griffin |first3=Donal |date=1 April 2021 |title=Here’s how Deutsche Bank managed to survive unscathed from the Archegos block trade meltdown |newspaper=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |url=https://fortune.com/2021/04/01/how-deutsche-bank-managed-survive-unscathed-from-archegos-meltdown/ |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Бұл қадам Archegos акцияларға жоғары левереджбен инвестиция жасау үшін пайдаланылған маржалық қарыздар бойынша міндеттемелерін орындай алмағаннан кейін Deutsche Bank-ке елеулі шығыннан құтылуға мүмкіндік берді.<ref name="fortune.com" /> 2023 жылғы сәуірде Deutsche Bank Ұлыбританияның инвестициялық банкі Numis-ті 463 миллион еуроға сатып алатынын жариялады.<ref>{{cite news |last=Cotte |first=Rachel |date=28 April 2023 |title=Deutsche Bank va acheter une boutique britannique pour 460 millions d'euros |newspaper=[[Les Échos (France)|Les Échos]] |url=https://www.lesechos.fr/finance-marches/banque-assurances/deutsche-bank-va-acheter-une-boutique-britannique-pour-460-millions-deuros-1939253 |access-date=24 May 2026 |url-access=subscription |language=fr}}</ref> 2025 жылғы наурызда Маркус Хромик Deutsche Bank-ке қосылып, 2025 жылғы 1 мамырдан бастап Басқарма мүшесі болып тағайындалды, ал 2025 жылғы 20 мамырда тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметіне кірісті. Бұған дейін ол 2016 жылғы қаңтардан 2023 жылғы желтоқсанға дейін Commerzbank-те тәуекелдер жөніндегі бас директор қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=12 December 2024 |title=Marcus Chromik appointed as Chief Risk Officer of Deutsche Bank |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20241212-marcus-chromik-appointed-as-chief-risk-officer-of-deutsche-bank |access-date=24 May 2026}}</ref> Сондай-ақ 2025 жылғы наурызда Deutsche Bank Thomson Reuters компаниясының операциялық және технологиялық мәселелер жөніндегі бас директоры Кирсти Рот пен Novartis компаниясының этика, тәуекелдер және комплаенс жөніндегі бас директоры Клаус Моосмайердің 22 мамырда өтетін акционерлердің жылдық жиналысында банктің бақылау кеңесінің құрамына сайлануға ұсынылғанын жариялады. Банк сондай-ақ басқару құрылымын жаңарту үдерісін жүргізуде: 2025 жылғы наурызда жарияланғандай, бас атқарушы директор Кристиан Зевингтің келісімшарты 2029 жылғы сәуірге дейін ұзартылды,<ref>{{cite news |last1=Spezzati |first1=Stefania |last2=Steitz |first2=Christoph |last3=Sims |first3=Tom |date=28 March 2025 |title=Deutsche Bank extends CEO's mandate and revamps board in crucial year |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-extends-ceo-sewings-mandate-cfo-von-moltke-leave-2025-03-27/ |access-date=24 May 2026}}</ref> сонымен қатар атқарушы кеңестің, оның ішінде қаржы директорын қоса алғанда, бірқатар мүшелері қызметтен кетті. Моосмайер Novartis-тен кетіп, оның міндеттерін Карен Хейл өз мойнына алды.<ref>{{cite news |date=31 March 2025 |title=Deutsche Bank: Kirsty Roth, Klaus Moosmayer proposed to join supervisory board |newspaper=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/business/finance/deutsche-bank-kirsty-roth-klaus-moosmayer-proposed-join-supervisory-board-2025-03-31/ |access-date=24 May 2026}}</ref> 2025 жылғы сәуірде Deutsche Bank Гонконгте Emerging Markets Family Office Forum форумын өткізіп, оған Еуропа, Азия және Таяу Шығыстан келген аса ауқатты жеке тұлғалар мен отбасылық кеңселерді қоса алғанда шамамен 150 қатысушы жиналды.<ref>{{cite news |date=16 April 2025 |title=Deutsche Bank hosts Emerging Markets Family Office Forum 2025 in Hong Kong |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.deutschewealth.com/en/about-us/news/2025/deutsche-bank-hosts-emerging-markets-family-office-forum-2025-in-hong-kong.html |access-date=24 May 2026}}</ref> Александр Винаэндтс 2022 жылғы мамырдан бері Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2025 жылғы қарашада оның кандидатурасы 2026 жылғы жылдық жалпы жиналыста тағы төрт жылдық мерзімге қайта сайлану үшін ұсынылды.<ref>{{cite news |date=5 November 2025 |title=Deutsche Bank’s Chairman Alexander Wynaendts nominated for another term |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20251105-deutsche-bank-s-chairman-alexander-wynaendts-nominated-for-another-term |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> Джеймс фон Мольтке 2017 жылдан 2026 жылғы наурызға дейін қаржы директоры қызметін атқарды. Раджа Акрам 2026 жылғы 1 қаңтарда Басқарма құрамына кіріп, 2026 жылғы наурызда қаржы директоры қызметіне кірісті. Бұған дейін ол Morgan Stanley компаниясында қаржы директорының орынбасары қызметін атқарған.<ref>{{cite news |date=27 March 2025 |title=Deutsche Bank shapes Management Board for next phase of growth strategy |publisher=Deutsche Bank |url=https://www.db.com/news/detail/20250327-deutsche-bank-shapes-management-board-for-next-phase-of-growth-strategy |access-date=24 May 2026 |language=en}}</ref> == Қаржы көрсеткіштері == {| class="wikitable" style="text-align:left;" !Жыл !2005<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2005 |url=https://www.bankgeschichte.de/files/documents/facts-figures/deutsche-bank/2005.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2006 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2006<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2007 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2007.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2008 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2007<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2007" /> !2008<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2009 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2009.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2010 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2009<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2009" /> !2010<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2011 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2011.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2011<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2011" /> !2012<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2013 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2013.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2014 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2013<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2013" /> !2014<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2015 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2015.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2016 |access-date=25 May 2026}}</ref> !2015<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2015" /> |- |Түсім (млрд еуро) |25.6 |28.5 |30.7 |13.6 |28.0 |28.6 |33.3 |33.7 |31.9 |31.9 |33.5 |- |Таза пайда (млрд еуро) |3.5 |6.1 |6.5 |−3.9 |5.0 |2.3 |4.3 |0.3 |0.7 |1.7 |−6.8 |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |992 |1,584 |2,020 |2,202 |2,202 |1,906 |2,164 |2,022 |1,611 |1,629 |1,709 |- |Қызметкерлер саны |63,427 |68,849 |78,291 |80,456 |77,053 |102,062 |100,996 |98,219 |98,254 |98,138 |101,104 |- !Жыл !2016<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2017 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2017.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2018 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2017<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2017" /> !2018<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2019 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2019.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2020 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2019<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2019" /> !2020<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2021 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2021.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2022 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2021<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2021" /> !2022<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023">{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2023 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/d/NYSE_DB_2023.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2024 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2023<ref name="Deutsche Bank Annual Report 2023" /> !2024<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2024 |url=https://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_DB_2024.pdf |publisher=Deutsche Bank |date=2025 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> !2025<ref>{{cite report |title=Deutsche Bank Annual Report 2025 |url=https://investor-relations.db.com/files/documents/other-presentations-and-events/2025/Annual-Report-2025.pdf?language_id=1 |publisher=Deutsche Bank |date=2026 |format=PDF |access-date=25 May 2026}}</ref> ! |- |Түсім (млрд еуро) |30.0 |26.4 |25.3 |23.2 |24.0 |25.4 |27.2 |28.9 |30.1 |32.1 | |- |Таза пайда (млрд еуро) |−1.4 |−0.7 |−0.1 |−5.7 |0.1 |1.9 |5.0 |4.2 |2.7 |6.1 | |- |Жалпы активтері (млрд еуро) |1,591 |1,475 |1,348 |1,298 |1,325 |1,324 |1,337 |1,312 |1,387 |1,435 | |- |Қызметкерлер саны |99,744 |97,535 |91,737 |87,597 |84,659 |82,969 |84,930 |90,130 |89,753 |89,879 | |} == Логотипі == 1972 жылы банк көк түсті «Шаршы ішіндегі қиғаш сызық» логотипін енгізді. Оның авторы [[Антон Станковски]] болды, ал логотип тәуекелі бақыланатын ортадағы өсуді бейнелеуге арналған.<ref>{{cite web |title=Deutsche Bank Logo: Design and History |url=http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo/ |website=famouslogos.net |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018004004/http://www.famouslogos.net/deutsche-bank-logo |archive-date=18 October 2012 |access-date=25 May 2026}}</ref> == Ескертпелер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Deutsche Bank]] [[Санат:Германия банктері]] [[Санат:1870 жылы Солтүстік Германия одағында құрылғандар]] [[Санат:1870 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Еуропалық орталық банктің тікелей қадағалауындағы банктер]] [[Санат:Франкфурт биржасында листинг акциясы бар компаниялар]] [[Санат:Нью-Йорк қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]] [[Санат:DAX индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:Биржалық инвестициялық қорлар]] [[Санат:1870 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Германия сауда белгілері]] [[Санат:Холокостқа қатысы бар компаниялар]] [[Санат:1870 жылы құрылған германиялық компаниялар]] [[Санат:Инвестициялық банктер]] [[Санат:Германияның инвестициялық басқару компаниялары]] [[Санат:Штаб-пәтері Германияда орналасқан трансұлттық компаниялар]] [[Санат:Бастапқы дилерлер]] [[Санат:Жүйелік маңызы бар қаржы институттары]] [[Санат:Активтерді басқару компаниялары]] [[Санат:Пруссия компаниялары]] 6bdmec5go22f4h8ywvk9dphbfxtw7o1 0 784031 3634736 2026-07-25T13:38:43Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлеке... 3634736 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 21yrhio0m9w6duwvzbhvc0poj5i0z1h 3634737 3634736 2026-07-25T13:39:15Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КСРО медалдары|КСРО медалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634737 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] c77wej4eako9gs7sz0z5a1o2axnohph 3634738 3634737 2026-07-25T13:55:13Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634738 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінен қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі Борис Александрович Александров, ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың (Самарқан МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] nx1pd67oxhf61ubfrmravdjxqyusqgl 3634739 3634738 2026-07-25T13:57:12Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634739 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерін]] қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі [[Борис Александрович Александров]], ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың ([[Самарқан]] МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] d9dobsemawc5gnh90r4wox50d9az48n 3634740 3634739 2026-07-25T13:59:21Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634740 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерін]] қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі [[Борис Александрович Александров]], ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың ([[Самарқан]] МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|авторы= |тақырыбы= Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме= https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым= Ведомости Верховного Совета СССР|түрі= газета|жыл= 1943|томы= |нөмірі= 23 (229)|беттері=1 – 2|issn= }}</ref>. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар<ref>{{Cite web |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |title=Бойматова Энаджон // Герои страны |access-date=2017-10-15 |archive-date=2018-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410054340/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |url-status=live }}</ref>. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] gagqkw7jb6cscls8j868zxqdocgo7u7 3634742 3634740 2026-07-25T14:02:56Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634742 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерін]] қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі [[Борис Александрович Александров]], ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың ([[Самарқан]] МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|авторы= |тақырыбы= Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме= https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым= Ведомости Верховного Совета СССР|түрі= газета|жыл= 1943|томы= |нөмірі= 23 (229)|беттері=1 – 2|issn= }}</ref>. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар<ref>{{Cite web |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |title=Бойматова Энаджон // Герои страны |access-date=2017-10-15 |archive-date=2018-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410054340/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |url-status=live }}</ref>. == Медал жайлы ереже == «Ерен еңбегі үшін» медалі екпінді еңбегі, жұмыста жоғары көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін марапаттауға тағайындалған. «Ерен еңбегі үшін» медалімен жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, ғылым, мәдениет, халық ағарту, денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалімен КСРО азаматы болып табылмайтын адамдар да марапатталуы мүмкін. «Ерен еңбегі үшін» медалімен осындай жағдайларда марапаттайды: * еңбек өнімділігінің өсуіне және өнім сапасының жақсаруына ықпал еткен екпінді жұмысы, социалистік жарыстағы табыстары үшін; * аса маңызды халық шаруашылығы нысандарын салуға, қайта жаңғыртуға қосқан еңбек үлесі үшін; * құнды өнертабыстары мен рационализаторлық ұсыныстары үшін; * ғылым, мәдениет, әдебиет, өнер, халық ағарту, денсаулық сақтау, сауда, қоғамдық тамақтану, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету салаларындағы және еңбек қызметінің басқа да салаларындағы табысты жұмысы үшін; * жастарға коммунистік тәрбие беру және оларды кәсіптік даярлау жөніндегі белсенді жұмысы, мемлекеттік және қоғамдық қызметтегі табыстары үшін; * дене шынықтыру және спорт саласындағы жетістіктері үшін марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] awkla549oeeiw5uiujuunzfgo56c4ev 3634743 3634742 2026-07-25T14:05:47Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634743 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерін]] қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі [[Борис Александрович Александров]], ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың ([[Самарқан]] МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|авторы= |тақырыбы= Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме= https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым= Ведомости Верховного Совета СССР|түрі= газета|жыл= 1943|томы= |нөмірі= 23 (229)|беттері=1 – 2|issn= }}</ref>. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар<ref>{{Cite web |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |title=Бойматова Энаджон // Герои страны |access-date=2017-10-15 |archive-date=2018-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410054340/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |url-status=live }}</ref>. == Медал жайлы ереже == «Ерен еңбегі үшін» медалі екпінді еңбегі, жұмыста жоғары көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін марапаттауға тағайындалған. «Ерен еңбегі үшін» медалімен жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, ғылым, мәдениет, халық ағарту, денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалімен КСРО азаматы болып табылмайтын адамдар да марапатталуы мүмкін. «Ерен еңбегі үшін» медалімен осындай жағдайларда марапаттайды: * еңбек өнімділігінің өсуіне және өнім сапасының жақсаруына ықпал еткен екпінді жұмысы, социалистік жарыстағы табыстары үшін; * аса маңызды халық шаруашылығы нысандарын салуға, қайта жаңғыртуға қосқан еңбек үлесі үшін; * құнды өнертабыстары мен рационализаторлық ұсыныстары үшін; * ғылым, мәдениет, әдебиет, өнер, халық ағарту, денсаулық сақтау, сауда, қоғамдық тамақтану, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету салаларындағы және еңбек қызметінің басқа да салаларындағы табысты жұмысы үшін; * жастарға коммунистік тәрбие беру және оларды кәсіптік даярлау жөніндегі белсенді жұмысы, мемлекеттік және қоғамдық қызметтегі табыстары үшін; * дене шынықтыру және спорт саласындағы жетістіктері үшін марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == == Суреттеме == <gallery> Сурет:TOt00752.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының алдыңғы беті Сурет:TOt00752R.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының артқы беті Сурет:Stamp of USSR 1059.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. Сурет:Stamp of USSR 1067.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] cr99hf89bqp0xx05l6hznhg1er04ee6 3634744 3634743 2026-07-25T14:16:15Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634744 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерін]] қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі [[Борис Александрович Александров]], ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың ([[Самарқан]] МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|авторы= |тақырыбы= Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме= https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым= Ведомости Верховного Совета СССР|түрі= газета|жыл= 1943|томы= |нөмірі= 23 (229)|беттері=1 – 2|issn= }}</ref>. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар<ref>{{Cite web |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |title=Бойматова Энаджон // Герои страны |access-date=2017-10-15 |archive-date=2018-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410054340/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |url-status=live }}</ref>. == Медал жайлы ереже == «Ерен еңбегі үшін» медалі екпінді еңбегі, жұмыста жоғары көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін марапаттауға тағайындалған. «Ерен еңбегі үшін» медалімен жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, ғылым, мәдениет, халық ағарту, денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалімен КСРО азаматы болып табылмайтын адамдар да марапатталуы мүмкін. «Ерен еңбегі үшін» медалімен осындай жағдайларда марапаттайды: * еңбек өнімділігінің өсуіне және өнім сапасының жақсаруына ықпал еткен екпінді жұмысы, социалистік жарыстағы табыстары үшін; * аса маңызды халық шаруашылығы нысандарын салуға, қайта жаңғыртуға қосқан еңбек үлесі үшін; * құнды өнертабыстары мен рационализаторлық ұсыныстары үшін; * ғылым, мәдениет, әдебиет, өнер, халық ағарту, денсаулық сақтау, сауда, қоғамдық тамақтану, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету салаларындағы және еңбек қызметінің басқа да салаларындағы табысты жұмысы үшін; * жастарға коммунистік тәрбие беру және оларды кәсіптік даярлау жөніндегі белсенді жұмысы, мемлекеттік және қоғамдық қызметтегі табыстары үшін; * дене шынықтыру және спорт саласындағы жетістіктері үшін марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Ерен еңбегі үшін» медалі диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде жасалған. Медалдің беткі жағында лағыл-қызыл эмальмен қапталған орақ пен балғаның бедерлі бейнелері және «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) деген бедерлі жазу жазылған. Орақ пен балғаның сабынан жоғарғы нүктесіне дейінгі өлшемдері тиісінше 21 және 20 мм. «КСРО» сөзіндегі әріптердің биіктігі — 3,5 мм. Орақ пен балға бейнесінің астында биіктігі 2 мм, лағыл-қызыл эмальмен қапталған батыңқы әріптермен екі жолға «ЕРЕН ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ТРУДОВОЕ ОТЛИЧИЕ»}}) деген жазу жазылған. Медалдің артқы жағында екі жолға «КСРО-дағы ЕҢБЕК — АР-НАМЫС ІСІ» ({{lang-ru|«ТРУД В СССР — ДЕЛО ЧЕСТИ»}}) деген бедерлі жазу орналасқан. Жазу әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Медалдің екі жақ шеттері ені 0,6 мм ернеумен жиектелген. Медал 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдің құрамындағы күміс мөлшері — 15,6 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 16,975±1,4 г. Медал құлақша мен сақина арқылы жиектері бойымен екі алтын түсті жолағы бар жұпаргүл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм, жолақтардың әрқайсысының ені — 2 мм. Шамамен 1943 жылдың ортасына дейін медал қызыл таспамен тысталған үшбұрышты тағанмен берілді. Таған киімге бұранда мен сомынның көмегімен бекітілді. Медалдің өзінде 1945 жылға дейін артқы жағында нөмірі болды. == Суреттеме == <gallery> Сурет:TOt00752.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының алдыңғы беті Сурет:TOt00752R.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының артқы беті Сурет:Stamp of USSR 1059.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. Сурет:Stamp of USSR 1067.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 8kti2tglqr43j3b42mqgmq799g3h62o 3634746 3634744 2026-07-25T14:17:08Z Орел Карл 81620 /* Суреттеме */ 3634746 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерін]] қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі [[Борис Александрович Александров]], ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың ([[Самарқан]] МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|авторы= |тақырыбы= Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме= https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым= Ведомости Верховного Совета СССР|түрі= газета|жыл= 1943|томы= |нөмірі= 23 (229)|беттері=1 – 2|issn= }}</ref>. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар<ref>{{Cite web |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |title=Бойматова Энаджон // Герои страны |access-date=2017-10-15 |archive-date=2018-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410054340/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |url-status=live }}</ref>. == Медал жайлы ереже == «Ерен еңбегі үшін» медалі екпінді еңбегі, жұмыста жоғары көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін марапаттауға тағайындалған. «Ерен еңбегі үшін» медалімен жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, ғылым, мәдениет, халық ағарту, денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалімен КСРО азаматы болып табылмайтын адамдар да марапатталуы мүмкін. «Ерен еңбегі үшін» медалімен осындай жағдайларда марапаттайды: * еңбек өнімділігінің өсуіне және өнім сапасының жақсаруына ықпал еткен екпінді жұмысы, социалистік жарыстағы табыстары үшін; * аса маңызды халық шаруашылығы нысандарын салуға, қайта жаңғыртуға қосқан еңбек үлесі үшін; * құнды өнертабыстары мен рационализаторлық ұсыныстары үшін; * ғылым, мәдениет, әдебиет, өнер, халық ағарту, денсаулық сақтау, сауда, қоғамдық тамақтану, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету салаларындағы және еңбек қызметінің басқа да салаларындағы табысты жұмысы үшін; * жастарға коммунистік тәрбие беру және оларды кәсіптік даярлау жөніндегі белсенді жұмысы, мемлекеттік және қоғамдық қызметтегі табыстары үшін; * дене шынықтыру және спорт саласындағы жетістіктері үшін марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Ерен еңбегі үшін» медалі диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде жасалған. Медалдің беткі жағында лағыл-қызыл эмальмен қапталған орақ пен балғаның бедерлі бейнелері және «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) деген бедерлі жазу жазылған. Орақ пен балғаның сабынан жоғарғы нүктесіне дейінгі өлшемдері тиісінше 21 және 20 мм. «КСРО» сөзіндегі әріптердің биіктігі — 3,5 мм. Орақ пен балға бейнесінің астында биіктігі 2 мм, лағыл-қызыл эмальмен қапталған батыңқы әріптермен екі жолға «ЕРЕН ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ТРУДОВОЕ ОТЛИЧИЕ»}}) деген жазу жазылған. Медалдің артқы жағында екі жолға «КСРО-дағы ЕҢБЕК — АР-НАМЫС ІСІ» ({{lang-ru|«ТРУД В СССР — ДЕЛО ЧЕСТИ»}}) деген бедерлі жазу орналасқан. Жазу әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Медалдің екі жақ шеттері ені 0,6 мм ернеумен жиектелген. Медал 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдің құрамындағы күміс мөлшері — 15,6 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 16,975±1,4 г. Медал құлақша мен сақина арқылы жиектері бойымен екі алтын түсті жолағы бар жұпаргүл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм, жолақтардың әрқайсысының ені — 2 мм. Шамамен 1943 жылдың ортасына дейін медал қызыл таспамен тысталған үшбұрышты тағанмен берілді. Таған киімге бұранда мен сомынның көмегімен бекітілді. Медалдің өзінде 1945 жылға дейін артқы жағында нөмірі болды. == Суреттеме == <gallery> Сурет:TOt00752.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының алдыңғы беті Сурет:TOt00752R.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының артқы беті Сурет:Stamp of USSR 1059.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. Сурет:Stamp of USSR 1067.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 0exbucihhadllr7aiv8qswol9g76v08 3634747 3634746 2026-07-25T14:17:55Z Орел Карл 81620 /* Әдебиет */ 3634747 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерен еңбегі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Distinguished Labour ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Distinguished Labour.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 27 желтоқсан 1938 жылы | алғашқы иегері = 15 қаңтар 1939 жылы | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 2 146 400 | жоғары марапаты = [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медаль]] | төменгі марапаты = [[Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|«Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Distinguished Labour" }} '''«Ерен еңбегі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За трудовое отличие»}}) — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылғы 27 желтоқсандағы «„Ерен еңбегі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Кейіннен медал сипаттамасына КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлығымен, ал медаль туралы Ережеге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1947 жылғы 16 желтоқсандағы Жарлығымен өзгерістер енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1980 жылғы 28 наурыздағы Жарлығымен медаль туралы Ереженің жаңа редакциясы бекітілді. == Тарихы == «Ерен еңбегі үшін» медалі — КСРО-да тағайындалған алғашқы медальдардың бірі. Ол еңбек сіңіргені үшін марапаттауға арналған соғысқа дейінгі екі кеңестік медалдің «кішісі» болып саналады. «Үлкені» — [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалі]]. Бұл екі еңбек медалін олардың жауынгерлік баламалары — [[Ерлігі үшін медалі (КСРО)|«Ерлігі үшін»]] және [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін»]] медальдарымен салыстыруға болады. Медаль жобасының авторы — суретші [[Иван Иванович Дубасов]]. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттау туралы алғашқы Жарлығына 1939 жылы 15 қаңтарда қол қойылды. [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерін]] қаруландыру ісінде, қару-жарақтың жаңа үлгілерін жасау мен игеруде ел алдындағы айрықша еңбектері үшін Калинин атындағы № 8 зауыттың 19 қызметкері медалмен марапатталды. Тізімде сілесір Иван Ефимович Новиков, токарь Сергей Иванович Викторов, техникалық бақылау бөлімінің шебері Григорий Петрович Емельянов алғашқылар болып көрсетілді. Келесі күні, 1939 жылы 16 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының КСРО Қызыл Тулы қызыләскер ән-би ансамблінің қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Ансамблдің 10 жылдығына орай 16 адам — көркемдік жетекшінің көмекшісі [[Борис Александрович Александров]], ансамбль әншісі Александр Федорович Ланин, ансамбль солисі Василий Петрович Лигин, ансамбль бишісі Дмитрий Михайлович Борисов және басқалар медалмен марапатталды. Тағы бір күннен кейін — 1939 жылы 17 қаңтарда — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының ХКӨК «Подземгаз» қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлығы шықты. Көмірді жерасты газдандыру әдісін ғылыми тұрғыдан әзірлегені және бұл әдісті Горловка станциясында табысты игергені үшін 28 адам медалмен марапатталды. Тізімде «Подземгаз» Горловка станциясы техникалық бөлімінің басшысы Исаак Аронович Брозин, станцияның пайдалану-зерттеу орталығының басшысы Иван Семенович Гаркуша және станцияның бас механигі Тихон Ананьевич Захаров алғашқылар болып көрсетілді. Үш күннен кейін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қаңтардағы Жарлығымен Өзбекстанның ауыл шаруашылығындағы 75 озат қызметкер «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Әліпбилік тізім Сұлтан Адыловтың (Свердлов ауданы Сталин атындағы ұжымшардың бригадирі, әр гектардан 30 центнерден мақта тапсырған), Рустами Азизовтың ([[Самарқан]] МТС-інің бригада механигі, 5000 кг жанармай үнемдеп, 1149 еңбеккүн орындаған) және Карамахон Амалбаеваның (Айым ауданы «Узгарыш» ұжымшарының терімшісі, бір маусымда 9200 кг мақта жинап, 525 еңбеккүн орындаған) тегімен басталды. 1939 жылы 1 ақпанда КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы Дальстрой қызметкерлерін марапаттау туралы Жарлық шығарды. «Ерен еңбегі үшін» медалімен 70 адам — бригадир Алексей Георгиевич Абрамов, кеніш онбасы Михаил Иванович Афанасьев, кеніш геологі Сергей Наврилович Афонин және басқалар марапатталды. Фрунзе атындағы Ленин орденді Қызыл Тулы Жұмысшы-шаруа Қызыл әскері Әскери академиясының 20 жылдығына байланысты, Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық кадрларын даярлау мен тәрбиелеудегі көп жылғы адал еңбегі үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 5 ақпандағы Жарлығымен академияның 28 қызметкері — саяси жетекші Георгий Степанович Аксакалов, 2-дәрежелі интендант Михаил Иванович Андрюхин, 1-дәрежелі техник-интендант Василий Федорович Волчок және басқалар «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 23 желтоқсандағы Жарлығымен Сталин атындағы Үлкен Ферғана каналының құрылысында ерекше көзге түскен 395 адам «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Соғысқа дейінгі жылдары «Ерен еңбегі үшін» медалімен барлығы 11 мыңнан астам адам, ал Ұлы Отан соғысы жылдарында 44 мыңнан астам адам марапатталды. Медальді тағу қағидалары, таспаның түсі және оның марапат тағанында орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу қағидаларын бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|авторы= |тақырыбы= Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме= https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|тілі= |басылым= Ведомости Верховного Совета СССР|түрі= газета|жыл= 1943|томы= |нөмірі= 23 (229)|беттері=1 – 2|issn= }}</ref>. Медалмен марапаттау тек КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлықтарымен жүргізілді. 1995 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша «Ерен еңбегі үшін» медалімен шамамен 2 146 400 рет марапатталған. Осы марапатпен бірнеше рет марапатталғандардың қатарында медалге 5 рет (29.12.1946, 17.01.1947, 17.12.1949, 21.07.1950, 17.04.1954) ие болған Энаджон Бойматова бар<ref>{{Cite web |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |title=Бойматова Энаджон // Герои страны |access-date=2017-10-15 |archive-date=2018-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180410054340/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=24649 |url-status=live }}</ref>. == Медал жайлы ереже == «Ерен еңбегі үшін» медалі екпінді еңбегі, жұмыста жоғары көрсеткіштерге қол жеткізгені үшін марапаттауға тағайындалған. «Ерен еңбегі үшін» медалімен жұмысшылар, ұжымшаршылар, халық шаруашылығының мамандары, ғылым, мәдениет, халық ағарту, денсаулық сақтау салаларының қызметкерлері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалімен КСРО азаматы болып табылмайтын адамдар да марапатталуы мүмкін. «Ерен еңбегі үшін» медалімен осындай жағдайларда марапаттайды: * еңбек өнімділігінің өсуіне және өнім сапасының жақсаруына ықпал еткен екпінді жұмысы, социалистік жарыстағы табыстары үшін; * аса маңызды халық шаруашылығы нысандарын салуға, қайта жаңғыртуға қосқан еңбек үлесі үшін; * құнды өнертабыстары мен рационализаторлық ұсыныстары үшін; * ғылым, мәдениет, әдебиет, өнер, халық ағарту, денсаулық сақтау, сауда, қоғамдық тамақтану, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету салаларындағы және еңбек қызметінің басқа да салаларындағы табысты жұмысы үшін; * жастарға коммунистік тәрбие беру және оларды кәсіптік даярлау жөніндегі белсенді жұмысы, мемлекеттік және қоғамдық қызметтегі табыстары үшін; * дене шынықтыру және спорт саласындағы жетістіктері үшін марапатталады. «Ерен еңбегі үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, КСРО-ның басқа медальдары болған жағдайда [[Еңбектегі ерлігі үшін медаль|«Еңбектегі ерлігі үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Ерен еңбегі үшін» медалі диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінінде жасалған. Медалдің беткі жағында лағыл-қызыл эмальмен қапталған орақ пен балғаның бедерлі бейнелері және «КСРО» ({{lang-ru|«СССР»}}) деген бедерлі жазу жазылған. Орақ пен балғаның сабынан жоғарғы нүктесіне дейінгі өлшемдері тиісінше 21 және 20 мм. «КСРО» сөзіндегі әріптердің биіктігі — 3,5 мм. Орақ пен балға бейнесінің астында биіктігі 2 мм, лағыл-қызыл эмальмен қапталған батыңқы әріптермен екі жолға «ЕРЕН ЕҢБЕГІ ҮШІН» ({{lang-ru|«ЗА ТРУДОВОЕ ОТЛИЧИЕ»}}) деген жазу жазылған. Медалдің артқы жағында екі жолға «КСРО-дағы ЕҢБЕК — АР-НАМЫС ІСІ» ({{lang-ru|«ТРУД В СССР — ДЕЛО ЧЕСТИ»}}) деген бедерлі жазу орналасқан. Жазу әріптерінің биіктігі — 2,5 мм. Медалдің екі жақ шеттері ені 0,6 мм ернеумен жиектелген. Медал 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдің құрамындағы күміс мөлшері — 15,6 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 16,975±1,4 г. Медал құлақша мен сақина арқылы жиектері бойымен екі алтын түсті жолағы бар жұпаргүл түсті жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға жалғанады. Таспаның ені — 24 мм, жолақтардың әрқайсысының ені — 2 мм. Шамамен 1943 жылдың ортасына дейін медал қызыл таспамен тысталған үшбұрышты тағанмен берілді. Таған киімге бұранда мен сомынның көмегімен бекітілді. Медалдің өзінде 1945 жылға дейін артқы жағында нөмірі болды. == Суреттеме == <gallery> Сурет:TOt00752.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының алдыңғы беті Сурет:TOt00752R.jpg|«Ерен еңбегі үшін» медалі:<br>үшбұрышты тағаны бар алғашқы нұсқасының артқы беті Сурет:Stamp of USSR 1059.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. Сурет:Stamp of USSR 1067.jpg|1946 жылғы пошта маркасындағы медаль. </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * [http://mondvor.narod.ru/MTrOtl.html «Ерен еңбегі үшін» медалі]{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] k0jd7hng07ivzmcc65v3haa19cj71vl 0 784032 3634768 2026-07-25T15:02:20Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: 1993 жылдан бастап '''[[Юра кезеңінің саябағы]]''' франшизасына негізделген көптеген [[видео ойын]] шыққан. ==Жеке фильмдерге қатысты ойындар== Фильмдердің шығу жылына қарай тізілген. ===''[[Юра кезеңінің саябағы (фильм)|Юра кезеңінің саябағы]]''=== *''[[Jurassic Park (NES)]]'' (1993)<ref... 3634768 wikitext text/x-wiki 1993 жылдан бастап '''[[Юра кезеңінің саябағы]]''' франшизасына негізделген көптеген [[видео ойын]] шыққан. ==Жеке фильмдерге қатысты ойындар== Фильмдердің шығу жылына қарай тізілген. ===''[[Юра кезеңінің саябағы (фильм)|Юра кезеңінің саябағы]]''=== *''[[Jurassic Park (NES)]]'' (1993)<ref name=NESmanual>{{cite web |url= http://vimm.net/manual/?p=details&id=768|title= Jurassic Park (NES) instruction manual|date= 1993|website= Vimm.net|access-date=2026-07-25}}</ref> – [[NES]], [[Game Boy]] *''[[Jurassic Park (SNES)]]'' (1993) – [[SNES]] **Жалғасы: [[Jurassic Park 2: The Chaos Continues]] (1994) – [[SNES]], [[Game Boy]] *''[[Jurassic Park (компьютерлік)]]'' (1993)<ref>{{cite web |url= http://www.allgame.com/game.php?id=5707|title= Jurassic Park (PC) - Overview|website= AllGame|archive-url= https://web.archive.org/web/20141115060300/http://www.allgame.com/game.php?id=5707|archive-date= 2014-11-15|access-date=}}</ref> – [[MS-DOS]], [[Amiga]] *''[[Jurassic Park (Sega Genesis)]]'' (1993) – [[Sega Genesis]] **Жалғасы: [[Jurassic Park 2: Rampage Edition]] (1994) – Sega Genesis *''[[Jurassic Park (Sega CD)]]'' (1994) – [[Sega CD]] *''[[Jurassic Park (Game Gear)]]'' (1993) *''[[Jurassic Park (аркада)]]'' (1994) *''[[Jurassic Park Interactive]]'' (1994) – [[3DO]] *''Jurassic Park: Paint and Activity Center'' (1994) – MS-DOS *''Jurassic Park – The Ride Online Adventure'' (1996) – онлайн *''Jurassic Park'' (2010) – мобильдік *''[[Jurassic Park: The Game]]'' (2011) – [[Windows]], [[OS X]], [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]], [[iOS]] *''[[Jurassic Park: Survival]]''<ref>{{cite web |last=Bonk |first=Lawrence |title=Jurassic Park: Survival is an adventure game set one day after the original film |url=https://www.engadget.com/jurassic-park-survival-is-an-adventure-game-set-one-day-after-the-original-film-023630203.html |website=Engadget |access-date= |date=2023-12-07}}</ref> – [[Windows]], [[PlayStation 5]], [[Xbox Series X/S]] ===''[[Юра кезеңінің саябағы: Ғайып болған әлем]]''=== *''[[The Lost World: Jurassic Park (Sega Genesis)]]'' (1997) *''[[The Lost World: Jurassic Park (консольдік)]]'' (1997) – [[PlayStation]], [[Sega Saturn]] *''[[The Lost World: Jurassic Park (тасымалды)]]'' (1997) – [[Game Boy]], [[Game Gear]], [[Game.com]], [[R-Zone]] *''[[The Lost World: Jurassic Park (аркада)]]'' (1997) *''[[Chaos Island: The Lost World]]'' (1997) – Windows *''[[Trespasser]]'' (1998) – Windows ===''[[Юра кезеңінің саябағы III]]''=== *''[[Jurassic Park III: Dino Defender]]'' (2001) – Windows, Mac *''[[Jurassic Park III: Danger Zone!]]'' (2001) – Windows *''[[Jurassic Park III: Island Attack]]'' (2001) – [[Game Boy Advance]] *''[[Jurassic Park III: The DNA Factor]]'' (2001) – Game Boy Advance *''[[Jurassic Park III: Park Builder]]'' (2001) – Game Boy Advance *''Jurassic Park III'' (2001) – [[аркадалық ойын]] *''[[Scan Command: Jurassic Park]]'' (2001) – Windows **''Jurassic Park: Dinosaur Battles'' (2002) – Windows<ref name=Kotaku>{{cite web |last=Zwiezen |first=Zack |title=The Best, Worst, And Weirdest Jurassic Park Games |url=https://kotaku.com/the-best-worst-and-weirdest-jurassic-park-games-1826918812 |website=Kotaku |access-date=|date=2018-06-19}}</ref> ===''[[Юра кезеңінің әлемі]]''=== *''[[Jurassic World: The Game]]'' (2015) – [[iOS]] *''Jurassic World Facts'' (2018) – iOS, [[Android]] *''Jurassic World Alive'' (2018) – iOS, Android ===''[[Юра кезеңінің әлемі 2]]''=== *''Dinosaur Stampede'' (2018) – онлайн ===''[[Юра кезеңінің әлемі: Басымдық]]''=== *''Jurassic World Primal Ops'' (2022) – iOS, Android ==Басқа да ойындар== *''[[Warpath: Jurassic Park]]'' (1999) – PlayStation *''[[Jurassic Park: Operation Genesis]]'' (2003) – Windows, [[PlayStation 2]], [[Xbox]] *''Jurassic Park Institute Tour: Dinosaur Rescue'' (2003) – Game Boy Advance *''Jurassic Park Explorer'' (2007) – DVD плеер *''[[Jurassic Park Builder]]'' (2012) – [[iOS]], [[Android]], Windows *''Jurassic Park Online Slot'' (2014) – слот-машина *''[[Jurassic Park Arcade]]'' (2015) – аркадалық ===''Ойын сериясы''=== *''[[Jurassic World Evolution]]'' (2018) – [[Steam]], [[Xbox Live]], [[PlayStation Network]] **'''Кеңейту''': ''Jurassic World Evolution: Complete Edition'' (2020) – [[Nintendo Switch]] *''[[Jurassic World Evolution 2]]'' (2021) – [[Xbox One]], [[PlayStation 4]], [[Xbox Series X/S]], [[PlayStation 5]] *''[[Jurassic World Evolution 3]]'' (2025) – Xbox Series X/S, PlayStation 5 ==Виртуалды шындық== *''VRSE Jurassic World'' (2017) – [[iOS]], [[Android]] *''Jurassic World VR Expedition'' (2018) – [[HTC Vive]] *''[[Jurassic World Aftermath]]'' (2020) – [[Oculus Quest]], [[Oculus Quest 2]] ==Кроссоверлер== Мұнда басқа франшизалармен бірлесіп жасаған ойындар келтірілген. === ''[[LEGO конструкторы|Lego]]'' === *''[[Lego Jurassic World]]'' (2015): Android, iOS, Microsoft Windows, Nintendo 3DS, OS X, PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita, Wii U, Xbox 360, Xbox One *''[[Lego Dimensions]]'' (2015): PlayStation 3, PlayStation 4, Wii U, Xbox 360, Xbox One<ref>{{cite web | url=http://www.shacknews.com/article/89436/the-simpsons-portal-jurassic-world-inclusion-in-lego-dimensions-leaked | title=The Simpsons, Portal, Jurassic World inclusion in Lego Dimensions leaked | date=5 мамыр 2015 }}</ref> === ''Funko Fusion'' === * ''[[Funko Fusion]]'' (2024): Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Windows, Xbox Series X/S === ''Minecraft'' === * ''[[Minecraft]]'' онлайн нұсқасы үшін арнайы жүктеме 2020 жылы шықты. ===''Pinball''=== Бірнеше [[пинбол]] ойыны бар, олардың үшеуі [[Pinball FX3]] ойынына кеңейту ретінде жүктеледі. === ''Universal'' === * ''[[Universal Studios Theme Parks Adventure]]'' (2001): [[GameCube]] * ''Universal Movie Tycoon'' (2012): iOS. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Юра кезеңінің саябағы}} [[Санат:Франшизалар бойынша видео ойындар тізімі]] [[Санат:Jurassic Park видео ойындары|*]] dj94ur1qwpjorkxx602ikwezha0t7hh 14 784033 3634769 2026-07-25T15:10:12Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Портал|Видео ойындар}} [[Санат:Компьютерлік ойындар]] [[Санат:Медиафраншизалар]] 3634769 wikitext text/x-wiki {{Портал|Видео ойындар}} [[Санат:Компьютерлік ойындар]] [[Санат:Медиафраншизалар]] qw5xz9f1eh3m0lkmoibyk8e1kwv8hol 3 784034 3634772 2026-07-25T16:15:26Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3634772 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Сейтканов самат}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 21:15, 2026 ж. шілденің 25 (+05) cvamz9rqxyk7igyo3u70jpdd83qgzqk 3 784035 3634782 2026-07-25T16:30:14Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3634782 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Tsukiko098}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 21:30, 2026 ж. шілденің 25 (+05) 181ucu8yiifif6wlyuqzh76v89bhxlz 0 784036 3634824 2026-07-25T17:10:33Z 1nter pares 146705 «[[Deutsche Bank]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]] 3634824 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Deutsche Bank]] 3jb1atf291qrqizs3l3pphrmp5dkynp 0 784037 3634829 2026-07-25T17:15:07Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоен... 3634829 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} mt93nryvh4znfzyxgisdjnk64jt7bgo 3634834 3634829 2026-07-25T17:19:03Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634834 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Қазақстан, Сібір, Орал, Еділ бойы, Солтүстік Кавказ республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда «Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 606vthynzjucadcvqesj4g0ys8zs2qd 3634835 3634834 2026-07-25T17:19:24Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634835 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Қазақстан, Сібір, Орал, Еділ бойы, Солтүстік Кавказ республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 1avprcrw786rs4dbj1yowogvtfa0cho 3634836 3634835 2026-07-25T17:20:23Z Орел Карл 81620 /* Медал жайлы ереже */ 3634836 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} l7lvfrkhqs3is0lsxej8mzneblnli3m 3634839 3634836 2026-07-25T17:28:06Z Орел Карл 81620 /* Медалдің сипаттамасы */ 3634839 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалі түсті металдан жасалып, диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінге ие. Медаль құлақшасының жасалу нұсқасы екі түрлі болды — жонылған дөңгелек және сирек кездесетін дөңес дөңгелек. Медалдің беткі жағында егін жинау кезіндегі өздігінен жүретін комбайн (С-4), ал егістік көкжиегінде элеватор бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде үш жолға «Тың жерлерді игергені үшін» ({{lang-ru|«За освоение целинных земель»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің артқы жағында: төменгі бөлігінде жан-жаққа таралған күн сәулелері бар орақ пен балға, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдыз, сол жағында [[Бидай (астық)|бидай масағы]], ал оң жағында [[Жүгері|жүгері собықтары]] бейнеленген. Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы келеді. Медалдің беткі және артқы жағының шеттері шығыңқы ернеумен жиектелген. Медалді киімге бекіту үшін бесбұрышты таған қолданылады. Таған бір бұрышы төмен қаратылған бесбұрышты тілім түрінде жасалған. Тілімнің төменгі бұрышында медалді тағанға бекітуге арналған пішінді ойық бар. Тілімнің артқы жағында тағанды киімге бекітуге арналған түйреуіш түріндегі құрылғы орналасқан. Таған ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспа қою жасыл түсті, жиектері бойымен екі сары жолақ өтеді. Әр жолақтың ені — 3 мм. == Тарихы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} e5rrki699ykoplxgeeq9wa9of30nqlj 3634841 3634839 2026-07-25T17:31:01Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634841 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалі түсті металдан жасалып, диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінге ие. Медаль құлақшасының жасалу нұсқасы екі түрлі болды — жонылған дөңгелек және сирек кездесетін дөңес дөңгелек. Медалдің беткі жағында егін жинау кезіндегі өздігінен жүретін комбайн (С-4), ал егістік көкжиегінде элеватор бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде үш жолға «Тың жерлерді игергені үшін» ({{lang-ru|«За освоение целинных земель»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің артқы жағында: төменгі бөлігінде жан-жаққа таралған күн сәулелері бар орақ пен балға, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдыз, сол жағында [[Бидай (астық)|бидай масағы]], ал оң жағында [[Жүгері|жүгері собықтары]] бейнеленген. Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы келеді. Медалдің беткі және артқы жағының шеттері шығыңқы ернеумен жиектелген. Медалді киімге бекіту үшін бесбұрышты таған қолданылады. Таған бір бұрышы төмен қаратылған бесбұрышты тілім түрінде жасалған. Тілімнің төменгі бұрышында медалді тағанға бекітуге арналған пішінді ойық бар. Тілімнің артқы жағында тағанды киімге бекітуге арналған түйреуіш түріндегі құрылғы орналасқан. Таған ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспа қою жасыл түсті, жиектері бойымен екі сары жолақ өтеді. Әр жолақтың ені — 3 мм. == Тарихы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалін қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Ерекше көзге түскен азаматтарды жеке марапаттаумен қатар, медальмен еңбек ұжымы да марапаттала алды. Мысалы, 1966 жылы 12 қазанда «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Киров атындағы Орал политехникалық институтының комсомол ұйымы марапатталды. Сондай-ақ бұл медалге Киев әскери округінің автомобиль батальоны ие болды. 1963 жылы 16 қыркүйекте Қазақ политехникалық институты медалмен марапатталды. Осы медалмен марапатталғандардың бірі — [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю. А. Гагарин]]. Одан кейін бұл медал қону орнында көптеген басқа ғарышкерлерге де табысталды. == Екі рет марапатталғандар == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} t2b62vhhm66i1zjmh1l8ou19koga9pk 3634843 3634841 2026-07-25T17:38:54Z Орел Карл 81620 /* Екі рет марапатталғандар */ 3634843 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалі түсті металдан жасалып, диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінге ие. Медаль құлақшасының жасалу нұсқасы екі түрлі болды — жонылған дөңгелек және сирек кездесетін дөңес дөңгелек. Медалдің беткі жағында егін жинау кезіндегі өздігінен жүретін комбайн (С-4), ал егістік көкжиегінде элеватор бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде үш жолға «Тың жерлерді игергені үшін» ({{lang-ru|«За освоение целинных земель»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің артқы жағында: төменгі бөлігінде жан-жаққа таралған күн сәулелері бар орақ пен балға, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдыз, сол жағында [[Бидай (астық)|бидай масағы]], ал оң жағында [[Жүгері|жүгері собықтары]] бейнеленген. Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы келеді. Медалдің беткі және артқы жағының шеттері шығыңқы ернеумен жиектелген. Медалді киімге бекіту үшін бесбұрышты таған қолданылады. Таған бір бұрышы төмен қаратылған бесбұрышты тілім түрінде жасалған. Тілімнің төменгі бұрышында медалді тағанға бекітуге арналған пішінді ойық бар. Тілімнің артқы жағында тағанды киімге бекітуге арналған түйреуіш түріндегі құрылғы орналасқан. Таған ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспа қою жасыл түсті, жиектері бойымен екі сары жолақ өтеді. Әр жолақтың ені — 3 мм. == Тарихы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалін қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Ерекше көзге түскен азаматтарды жеке марапаттаумен қатар, медальмен еңбек ұжымы да марапаттала алды. Мысалы, 1966 жылы 12 қазанда «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Киров атындағы Орал политехникалық институтының комсомол ұйымы марапатталды. Сондай-ақ бұл медалге Киев әскери округінің автомобиль батальоны ие болды. 1963 жылы 16 қыркүйекте Қазақ политехникалық институты медалмен марапатталды. Осы медалмен марапатталғандардың бірі — [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю. А. Гагарин]]. Одан кейін бұл медал қону орнында көптеген басқа ғарышкерлерге де табысталды. == Екі рет марапатталғандар == * [[Юрий Иванович Казаков|Казаков Юрий Иванович]] (үш рет) * [[Иван Александрович Бенедиктов|Бенедиктов Иван Александрович]] * [[Александр Иванович Бовин|Бовин Александр Иванович]] * [[Яков Гурьевич Почупайло|Почупайло Яков Гурьевич]] * [[Семен Петрович Васягин|Васягин Семен Петрович]] * [[Владимир Федорович Толубко|Толубко Владимир Федорович]] * [[Иван Федорович Халипов|Халипов Иван Федорович]] * [[Талғат Ахметұлы Тегісов|Тегісов Талғат Ахметұлы]] * [[Евгения Гавриловна Кобежикова|Кобежикова Евгения Гавриловна]] * [[Андрей Егорович Боровых|Боровых Андрей Егорович]] * [[Геннадий Дмитриевич Сергеев|Сергеев Геннадий Дмитриевич]] * [[Есен Тасқынбаев|Тасқынбаев Есен Тасқынбайұлы]] * [[Қалдыбек Сәбденұлы Сәбденов|Сәбденов Қалдыбек Сәбденұлы]] * [[Николай Иосифович Ерёмин|Ерёмин Николай Иосифович]] * [[Виктор Васильевич Горбатко|Горбатко Виктор Васильевич]] * [[Тоқтарбай Қадамбайұлы Қадамбаев|Қадамбаев Тоқтарбай Қадамбайұлы]] * [[Валерий Федорович Быковский|Быковский Валерий Федорович]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|title=Космонавт Быковский - 2 медали "За освоение целинных земель"? - Разное|website=SAMMLER.RU|access-date=2023-04-02|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402142744/http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|url-status=live}}</ref> * [[Пётр Михайлович Прусов|Прусов Пётр Михайлович]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|title=НАЗНАЧЕНИЕ - Июль 1998 года - архив За рулем|website=www.zr.ru|access-date=2023-04-03|archive-date=2023-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411132456/https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|url-status=live}}</ref> == Суреттеме == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} puy95byd0624z2opna7ejtch8cxpvir 3634844 3634843 2026-07-25T17:39:53Z Орел Карл 81620 /* Суреттеме */ 3634844 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалі түсті металдан жасалып, диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінге ие. Медаль құлақшасының жасалу нұсқасы екі түрлі болды — жонылған дөңгелек және сирек кездесетін дөңес дөңгелек. Медалдің беткі жағында егін жинау кезіндегі өздігінен жүретін комбайн (С-4), ал егістік көкжиегінде элеватор бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде үш жолға «Тың жерлерді игергені үшін» ({{lang-ru|«За освоение целинных земель»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің артқы жағында: төменгі бөлігінде жан-жаққа таралған күн сәулелері бар орақ пен балға, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдыз, сол жағында [[Бидай (астық)|бидай масағы]], ал оң жағында [[Жүгері|жүгері собықтары]] бейнеленген. Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы келеді. Медалдің беткі және артқы жағының шеттері шығыңқы ернеумен жиектелген. Медалді киімге бекіту үшін бесбұрышты таған қолданылады. Таған бір бұрышы төмен қаратылған бесбұрышты тілім түрінде жасалған. Тілімнің төменгі бұрышында медалді тағанға бекітуге арналған пішінді ойық бар. Тілімнің артқы жағында тағанды киімге бекітуге арналған түйреуіш түріндегі құрылғы орналасқан. Таған ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспа қою жасыл түсті, жиектері бойымен екі сары жолақ өтеді. Әр жолақтың ені — 3 мм. == Тарихы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалін қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Ерекше көзге түскен азаматтарды жеке марапаттаумен қатар, медальмен еңбек ұжымы да марапаттала алды. Мысалы, 1966 жылы 12 қазанда «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Киров атындағы Орал политехникалық институтының комсомол ұйымы марапатталды. Сондай-ақ бұл медалге Киев әскери округінің автомобиль батальоны ие болды. 1963 жылы 16 қыркүйекте Қазақ политехникалық институты медалмен марапатталды. Осы медалмен марапатталғандардың бірі — [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю. А. Гагарин]]. Одан кейін бұл медал қону орнында көптеген басқа ғарышкерлерге де табысталды. == Екі рет марапатталғандар == * [[Юрий Иванович Казаков|Казаков Юрий Иванович]] (үш рет) * [[Иван Александрович Бенедиктов|Бенедиктов Иван Александрович]] * [[Александр Иванович Бовин|Бовин Александр Иванович]] * [[Яков Гурьевич Почупайло|Почупайло Яков Гурьевич]] * [[Семен Петрович Васягин|Васягин Семен Петрович]] * [[Владимир Федорович Толубко|Толубко Владимир Федорович]] * [[Иван Федорович Халипов|Халипов Иван Федорович]] * [[Талғат Ахметұлы Тегісов|Тегісов Талғат Ахметұлы]] * [[Евгения Гавриловна Кобежикова|Кобежикова Евгения Гавриловна]] * [[Андрей Егорович Боровых|Боровых Андрей Егорович]] * [[Геннадий Дмитриевич Сергеев|Сергеев Геннадий Дмитриевич]] * [[Есен Тасқынбаев|Тасқынбаев Есен Тасқынбайұлы]] * [[Қалдыбек Сәбденұлы Сәбденов|Сәбденов Қалдыбек Сәбденұлы]] * [[Николай Иосифович Ерёмин|Ерёмин Николай Иосифович]] * [[Виктор Васильевич Горбатко|Горбатко Виктор Васильевич]] * [[Тоқтарбай Қадамбайұлы Қадамбаев|Қадамбаев Тоқтарбай Қадамбайұлы]] * [[Валерий Федорович Быковский|Быковский Валерий Федорович]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|title=Космонавт Быковский - 2 медали "За освоение целинных земель"? - Разное|website=SAMMLER.RU|access-date=2023-04-02|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402142744/http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|url-status=live}}</ref> * [[Пётр Михайлович Прусов|Прусов Пётр Михайлович]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|title=НАЗНАЧЕНИЕ - Июль 1998 года - архив За рулем|website=www.zr.ru|access-date=2023-04-03|archive-date=2023-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411132456/https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|url-status=live}}</ref> == Суреттеме == <gallery widths="200px" heights="200px"> Сурет:For Development of the Virgin Lands REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы Сурет:За освоение целинных земель.jpg|Медалдің куәлігі Сурет:Stamp of USSR 2007.jpg|КСРО пошта маркасы, 1957 жыл </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} bq4yh1as96fs11xh5bu0gb3hzs30plf 3634846 3634844 2026-07-25T17:41:11Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3634846 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалі түсті металдан жасалып, диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінге ие. Медаль құлақшасының жасалу нұсқасы екі түрлі болды — жонылған дөңгелек және сирек кездесетін дөңес дөңгелек. Медалдің беткі жағында егін жинау кезіндегі өздігінен жүретін комбайн (С-4), ал егістік көкжиегінде элеватор бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде үш жолға «Тың жерлерді игергені үшін» ({{lang-ru|«За освоение целинных земель»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің артқы жағында: төменгі бөлігінде жан-жаққа таралған күн сәулелері бар орақ пен балға, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдыз, сол жағында [[Бидай (астық)|бидай масағы]], ал оң жағында [[Жүгері|жүгері собықтары]] бейнеленген. Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы келеді. Медалдің беткі және артқы жағының шеттері шығыңқы ернеумен жиектелген. Медалді киімге бекіту үшін бесбұрышты таған қолданылады. Таған бір бұрышы төмен қаратылған бесбұрышты тілім түрінде жасалған. Тілімнің төменгі бұрышында медалді тағанға бекітуге арналған пішінді ойық бар. Тілімнің артқы жағында тағанды киімге бекітуге арналған түйреуіш түріндегі құрылғы орналасқан. Таған ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспа қою жасыл түсті, жиектері бойымен екі сары жолақ өтеді. Әр жолақтың ені — 3 мм. == Тарихы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалін қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Ерекше көзге түскен азаматтарды жеке марапаттаумен қатар, медальмен еңбек ұжымы да марапаттала алды. Мысалы, 1966 жылы 12 қазанда «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Киров атындағы Орал политехникалық институтының комсомол ұйымы марапатталды. Сондай-ақ бұл медалге Киев әскери округінің автомобиль батальоны ие болды. 1963 жылы 16 қыркүйекте Қазақ политехникалық институты медалмен марапатталды. Осы медалмен марапатталғандардың бірі — [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю. А. Гагарин]]<ref>{{Cite web |url=http://www.energia.ru/ru/history/gagarin/gagarin_bio.html |title=Биография Ю. А. Гагарина |access-date=2010-05-18 |archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616092913/http://www.energia.ru/ru/history/gagarin/gagarin_bio.html |url-status=live }}</ref>. Одан кейін бұл медал қону орнында көптеген басқа ғарышкерлерге де табысталды<ref>{{мақала|авторы=Александр Глушко.|тақырыбы=Восстановленные даты фотохроники первого космонавта|сілтеме=http://www.rags.ru/akadem/all/28-2004/28-2004-140.html|басылым=журнал "Государственная служба"|жыл=2 (28) Наурыз-Сәуір 2004|issn=2070-8378}}</ref>. == Екі рет марапатталғандар == * [[Юрий Иванович Казаков|Казаков Юрий Иванович]] (үш рет) * [[Иван Александрович Бенедиктов|Бенедиктов Иван Александрович]] * [[Александр Иванович Бовин|Бовин Александр Иванович]] * [[Яков Гурьевич Почупайло|Почупайло Яков Гурьевич]] * [[Семен Петрович Васягин|Васягин Семен Петрович]] * [[Владимир Федорович Толубко|Толубко Владимир Федорович]] * [[Иван Федорович Халипов|Халипов Иван Федорович]] * [[Талғат Ахметұлы Тегісов|Тегісов Талғат Ахметұлы]] * [[Евгения Гавриловна Кобежикова|Кобежикова Евгения Гавриловна]] * [[Андрей Егорович Боровых|Боровых Андрей Егорович]] * [[Геннадий Дмитриевич Сергеев|Сергеев Геннадий Дмитриевич]] * [[Есен Тасқынбаев|Тасқынбаев Есен Тасқынбайұлы]] * [[Қалдыбек Сәбденұлы Сәбденов|Сәбденов Қалдыбек Сәбденұлы]] * [[Николай Иосифович Ерёмин|Ерёмин Николай Иосифович]] * [[Виктор Васильевич Горбатко|Горбатко Виктор Васильевич]] * [[Тоқтарбай Қадамбайұлы Қадамбаев|Қадамбаев Тоқтарбай Қадамбайұлы]] * [[Валерий Федорович Быковский|Быковский Валерий Федорович]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|title=Космонавт Быковский - 2 медали "За освоение целинных земель"? - Разное|website=SAMMLER.RU|access-date=2023-04-02|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402142744/http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|url-status=live}}</ref> * [[Пётр Михайлович Прусов|Прусов Пётр Михайлович]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|title=НАЗНАЧЕНИЕ - Июль 1998 года - архив За рулем|website=www.zr.ru|access-date=2023-04-03|archive-date=2023-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411132456/https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|url-status=live}}</ref> == Суреттеме == <gallery widths="200px" heights="200px"> Сурет:For Development of the Virgin Lands REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы Сурет:За освоение целинных земель.jpg|Медалдің куәлігі Сурет:Stamp of USSR 2007.jpg|КСРО пошта маркасы, 1957 жыл </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} c6v6m1a30moa2okd5b9e6yvs31qo5yz 3634848 3634846 2026-07-25T17:43:11Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3634848 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалі түсті металдан жасалып, диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінге ие. Медаль құлақшасының жасалу нұсқасы екі түрлі болды — жонылған дөңгелек және сирек кездесетін дөңес дөңгелек. Медалдің беткі жағында егін жинау кезіндегі өздігінен жүретін комбайн (С-4), ал егістік көкжиегінде элеватор бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде үш жолға «Тың жерлерді игергені үшін» ({{lang-ru|«За освоение целинных земель»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің артқы жағында: төменгі бөлігінде жан-жаққа таралған күн сәулелері бар орақ пен балға, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдыз, сол жағында [[Бидай (астық)|бидай масағы]], ал оң жағында [[Жүгері|жүгері собықтары]] бейнеленген. Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы келеді. Медалдің беткі және артқы жағының шеттері шығыңқы ернеумен жиектелген. Медалді киімге бекіту үшін бесбұрышты таған қолданылады. Таған бір бұрышы төмен қаратылған бесбұрышты тілім түрінде жасалған. Тілімнің төменгі бұрышында медалді тағанға бекітуге арналған пішінді ойық бар. Тілімнің артқы жағында тағанды киімге бекітуге арналған түйреуіш түріндегі құрылғы орналасқан. Таған ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспа қою жасыл түсті, жиектері бойымен екі сары жолақ өтеді. Әр жолақтың ені — 3 мм. == Тарихы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалін қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Ерекше көзге түскен азаматтарды жеке марапаттаумен қатар, медальмен еңбек ұжымы да марапаттала алды. Мысалы, 1966 жылы 12 қазанда «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Киров атындағы Орал политехникалық институтының комсомол ұйымы марапатталды. Сондай-ақ бұл медалге Киев әскери округінің автомобиль батальоны ие болды. 1963 жылы 16 қыркүйекте Қазақ политехникалық институты медалмен марапатталды. Осы медалмен марапатталғандардың бірі — [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю. А. Гагарин]]<ref>{{Cite web |url=http://www.energia.ru/ru/history/gagarin/gagarin_bio.html |title=Биография Ю. А. Гагарина |access-date=2010-05-18 |archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616092913/http://www.energia.ru/ru/history/gagarin/gagarin_bio.html |url-status=live }}</ref>. Одан кейін бұл медал қону орнында көптеген басқа ғарышкерлерге де табысталды<ref>{{мақала|авторы=Александр Глушко.|тақырыбы=Восстановленные даты фотохроники первого космонавта|сілтеме=http://www.rags.ru/akadem/all/28-2004/28-2004-140.html|басылым=журнал "Государственная служба"|жыл=2 (28) Наурыз-Сәуір 2004|issn=2070-8378}}</ref>. == Екі рет марапатталғандар == * [[Юрий Иванович Казаков|Казаков Юрий Иванович]] (үш рет) * [[Иван Александрович Бенедиктов|Бенедиктов Иван Александрович]] * [[Александр Иванович Бовин|Бовин Александр Иванович]] * [[Яков Гурьевич Почупайло|Почупайло Яков Гурьевич]] * [[Семен Петрович Васягин|Васягин Семен Петрович]] * [[Владимир Федорович Толубко|Толубко Владимир Федорович]] * [[Иван Федорович Халипов|Халипов Иван Федорович]] * [[Талғат Ахметұлы Тегісов|Тегісов Талғат Ахметұлы]] * [[Евгения Гавриловна Кобежикова|Кобежикова Евгения Гавриловна]] * [[Андрей Егорович Боровых|Боровых Андрей Егорович]] * [[Геннадий Дмитриевич Сергеев|Сергеев Геннадий Дмитриевич]] * [[Есен Тасқынбаев|Тасқынбаев Есен Тасқынбайұлы]] * [[Қалдыбек Сәбденұлы Сәбденов|Сәбденов Қалдыбек Сәбденұлы]] * [[Николай Иосифович Ерёмин|Ерёмин Николай Иосифович]] * [[Виктор Васильевич Горбатко|Горбатко Виктор Васильевич]] * [[Тоқтарбай Қадамбайұлы Қадамбаев|Қадамбаев Тоқтарбай Қадамбайұлы]] * [[Валерий Федорович Быковский|Быковский Валерий Федорович]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|title=Космонавт Быковский - 2 медали "За освоение целинных земель"? - Разное|website=SAMMLER.RU|access-date=2023-04-02|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402142744/http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|url-status=live}}</ref> * [[Пётр Михайлович Прусов|Прусов Пётр Михайлович]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|title=НАЗНАЧЕНИЕ - Июль 1998 года - архив За рулем|website=www.zr.ru|access-date=2023-04-03|archive-date=2023-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411132456/https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|url-status=live}}</ref> == Суреттеме == <gallery widths="200px" heights="200px"> Сурет:For Development of the Virgin Lands REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы Сурет:За освоение целинных земель.jpg|Медалдің куәлігі Сурет:Stamp of USSR 2007.jpg|КСРО пошта маркасы, 1957 жыл </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * {{cite web |last = |first = |author-link = |coauthors = |datepublished = |url = http://mondvor.narod.ru/MTselin.html |title = Медаль «За освоение целинных земель» |format = |work = |publisher = КСРО ордендері мен медалдары |access-date = 2011-03-28 |lang = ru |description = |archive-url = |archive-date = |url-status = live }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} nu4zbj2vzpqm0r5cjy501e7xsjwe921 3634849 3634848 2026-07-25T17:43:31Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КСРО медалдары|КСРО медалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634849 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Тың жерлерді игергені үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For the Development of Virgin Lands ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medal For Development of the Virgin Lands.jpg|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 20 қазан 1956 жылы | алғашқы иегері = | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = шамамен 1 345 520 | жоғары марапаты = [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалі]] | төменгі марапаты = [[Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін медалі|«Байкал-Амур күрежолын салғаны үшін» медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For the Development of Virgin Lands" }} '''«Тың жерлерді игергені үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За освоение целинных земель»}}) — КСРО мемлекеттік марапаты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1956 жылғы 20 қазандағы Жарлығымен белгіленді. Медал жобасының авторы — суретші Филиппов Н.Н. == Медал жайлы ереже == «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен [[Қазақстан]], [[Сібір]], Орал, Еділ бойы, [[Солтүстік Кавказ]] республикалары мен Қырым аудандарындағы [[Тың игеру|тың және тыңайған жерлерді игеруде]] жақсы еңбек еткені үшін ұжымшаршылар, кеңшарлар, МТС, құрылыс және басқа да ұйымдардың қызметкерлері, партия, кеңес, кәсіподақ және комсомол қызметкерлері марапатталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапаттауға тың және тыңайған жерлерді игеру аудандарында, әдетте, кемінде екі жыл еңбек еткен қызметкерлер ұсынылады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының атынан марапатталғандардың тұрғылықты жері бойынша автономиялық республикалар Жоғарғы Кеңестері Төралқаларының және өлкелік, облыстық, аудандық және қалалық еңбекшілер депутаттары Кеңестері атқару комитеттерінің төрағалары, төрағалардың орынбасарлары мен мүшелері табыстайды. Медальмен бірге марапатталған адамға белгіленген үлгідегі марапаттау куәлігі табысталады. «Тың жерлерді игергені үшін» медалі кеуденің сол жағына тағылып, ордендер мен басқа медальдар болған жағдайда [[Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін медалі|«Донбасс көмір шахталарын қалпына келтіргені үшін» медалінен]] кейін орналасады. == Медалдің сипаттамасы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалі түсті металдан жасалып, диаметрі 32 мм дұрыс шеңбер пішінге ие. Медаль құлақшасының жасалу нұсқасы екі түрлі болды — жонылған дөңгелек және сирек кездесетін дөңес дөңгелек. Медалдің беткі жағында егін жинау кезіндегі өздігінен жүретін комбайн (С-4), ал егістік көкжиегінде элеватор бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде үш жолға «Тың жерлерді игергені үшін» ({{lang-ru|«За освоение целинных земель»}}) деген жазу орналасқан. Медалдің артқы жағында: төменгі бөлігінде жан-жаққа таралған күн сәулелері бар орақ пен балға, жоғарғы бөлігінде бесбұрышты жұлдыз, сол жағында [[Бидай (астық)|бидай масағы]], ал оң жағында [[Жүгері|жүгері собықтары]] бейнеленген. Медалдегі барлық жазулар мен бейнелер шығыңқы келеді. Медалдің беткі және артқы жағының шеттері шығыңқы ернеумен жиектелген. Медалді киімге бекіту үшін бесбұрышты таған қолданылады. Таған бір бұрышы төмен қаратылған бесбұрышты тілім түрінде жасалған. Тілімнің төменгі бұрышында медалді тағанға бекітуге арналған пішінді ойық бар. Тілімнің артқы жағында тағанды киімге бекітуге арналған түйреуіш түріндегі құрылғы орналасқан. Таған ені 24 мм жібек қатқыл таспамен тысталған. Таспа қою жасыл түсті, жиектері бойымен екі сары жолақ өтеді. Әр жолақтың ені — 3 мм. == Тарихы == «Тың жерлерді игергені үшін» медалін қайта марапаттау жағдайлары да белгілі. Ерекше көзге түскен азаматтарды жеке марапаттаумен қатар, медальмен еңбек ұжымы да марапаттала алды. Мысалы, 1966 жылы 12 қазанда «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен Киров атындағы Орал политехникалық институтының комсомол ұйымы марапатталды. Сондай-ақ бұл медалге Киев әскери округінің автомобиль батальоны ие болды. 1963 жылы 16 қыркүйекте Қазақ политехникалық институты медалмен марапатталды. Осы медалмен марапатталғандардың бірі — [[Юрий Алексеевич Гагарин|Ю. А. Гагарин]]<ref>{{Cite web |url=http://www.energia.ru/ru/history/gagarin/gagarin_bio.html |title=Биография Ю. А. Гагарина |access-date=2010-05-18 |archive-date=2012-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616092913/http://www.energia.ru/ru/history/gagarin/gagarin_bio.html |url-status=live }}</ref>. Одан кейін бұл медал қону орнында көптеген басқа ғарышкерлерге де табысталды<ref>{{мақала|авторы=Александр Глушко.|тақырыбы=Восстановленные даты фотохроники первого космонавта|сілтеме=http://www.rags.ru/akadem/all/28-2004/28-2004-140.html|басылым=журнал "Государственная служба"|жыл=2 (28) Наурыз-Сәуір 2004|issn=2070-8378}}</ref>. == Екі рет марапатталғандар == * [[Юрий Иванович Казаков|Казаков Юрий Иванович]] (үш рет) * [[Иван Александрович Бенедиктов|Бенедиктов Иван Александрович]] * [[Александр Иванович Бовин|Бовин Александр Иванович]] * [[Яков Гурьевич Почупайло|Почупайло Яков Гурьевич]] * [[Семен Петрович Васягин|Васягин Семен Петрович]] * [[Владимир Федорович Толубко|Толубко Владимир Федорович]] * [[Иван Федорович Халипов|Халипов Иван Федорович]] * [[Талғат Ахметұлы Тегісов|Тегісов Талғат Ахметұлы]] * [[Евгения Гавриловна Кобежикова|Кобежикова Евгения Гавриловна]] * [[Андрей Егорович Боровых|Боровых Андрей Егорович]] * [[Геннадий Дмитриевич Сергеев|Сергеев Геннадий Дмитриевич]] * [[Есен Тасқынбаев|Тасқынбаев Есен Тасқынбайұлы]] * [[Қалдыбек Сәбденұлы Сәбденов|Сәбденов Қалдыбек Сәбденұлы]] * [[Николай Иосифович Ерёмин|Ерёмин Николай Иосифович]] * [[Виктор Васильевич Горбатко|Горбатко Виктор Васильевич]] * [[Тоқтарбай Қадамбайұлы Қадамбаев|Қадамбаев Тоқтарбай Қадамбайұлы]] * [[Валерий Федорович Быковский|Быковский Валерий Федорович]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|title=Космонавт Быковский - 2 медали "За освоение целинных земель"? - Разное|website=SAMMLER.RU|access-date=2023-04-02|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402142744/http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=188773|url-status=live}}</ref> * [[Пётр Михайлович Прусов|Прусов Пётр Михайлович]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|title=НАЗНАЧЕНИЕ - Июль 1998 года - архив За рулем|website=www.zr.ru|access-date=2023-04-03|archive-date=2023-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411132456/https://www.zr.ru/archive/zr/1998/07/naznachieniie|url-status=live}}</ref> == Суреттеме == <gallery widths="200px" heights="200px"> Сурет:For Development of the Virgin Lands REVERSE.jpg|Медалдің артқы жағы Сурет:За освоение целинных земель.jpg|Медалдің куәлігі Сурет:Stamp of USSR 2007.jpg|КСРО пошта маркасы, 1957 жыл </gallery> == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * {{cite web |last = |first = |author-link = |coauthors = |datepublished = |url = http://mondvor.narod.ru/MTselin.html |title = Медаль «За освоение целинных земель» |format = |work = |publisher = КСРО ордендері мен медалдары |access-date = 2011-03-28 |lang = ru |description = |archive-url = |archive-date = |url-status = live }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] cqa6msq8kvhoz55ro7vyax9xbdyghxg 10 784038 3634856 2026-07-25T18:00:16Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-07-26|POTD 2026-07-26]]: filename only 3634856 wikitext text/x-wiki Stage 20 Tour de France 2024 Col de la Couillole 40.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> qzh7cbch6wottewh2ocr2er1uwfotjq 3 784039 3634864 2026-07-25T18:11:07Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3634864 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Jakon roblox1000}} -- ''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 23:11, 2026 ж. шілденің 25 (+05) 6vdud45w7aa6nw49o9ust25l3r4mucj 14 784040 3634965 2026-07-25T23:06:22Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Моральдық қасиеттер]] 3634965 wikitext text/x-wiki [[Санат:Моральдық қасиеттер]] gruhljrzlhrxujcfgzj0yxtjbpe40ht 14 784041 3634966 2026-07-25T23:07:47Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Мораль]] 3634966 wikitext text/x-wiki [[Санат:Мораль]] rqczrz25nrs7wobrh0mu5i5dpqyq2ex 14 784042 3634970 2026-07-25T23:10:28Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Еңбек]] 3634970 wikitext text/x-wiki [[Санат:Еңбек]] ftbooim8l88b5597t5cw69e6yzpfb64 14 784043 3634971 2026-07-25T23:11:33Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Этика]] 3634971 wikitext text/x-wiki [[Санат:Этика]] ecdv2y2uq6myrk8dvlt6i2aavibl3dq 14 784044 3634986 2026-07-25T23:30:03Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Түрі бойынша криминалдық топтар]] 3634986 wikitext text/x-wiki [[Санат:Түрі бойынша криминалдық топтар]] 9as635h31va6nalmmd0zjp2z3tulz65 14 784045 3634987 2026-07-25T23:31:49Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Киберқылмыс]] 3634987 wikitext text/x-wiki [[Санат:Киберқылмыс]] 02xhjvpax6dhp6c2z008jgnkkarq3q1 14 784046 3634988 2026-07-25T23:33:09Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: [[Санат:Интернет этикасы]] 3634988 wikitext text/x-wiki [[Санат:Интернет этикасы]] nvcjtqe0tg3hkigd8p6rykty7cna0f2 3634989 3634988 2026-07-25T23:33:23Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Кибербуллинг|Кибербуллинг]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3634989 wikitext text/x-wiki [[Санат:Интернет этикасы]] [[Санат:Кибербуллинг]] n52fsgm3t3b4amx1yvqz3fpcae7x9ni 0 784047 3635005 2026-07-26T06:05:18Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түр... 3635005 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 0w1umkvpkk01g9fpk8vq8krhmqrr9ah 3635006 3635005 2026-07-26T06:05:59Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КСРО медалдары|КСРО медалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3635006 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] gbfeey439rwzoh1n5jrlsnv7ad9x3n7 3635022 3635006 2026-07-26T06:25:44Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3635022 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 71td03aqhfjsfy0asfi9ouigk29ywf9 3635025 3635022 2026-07-26T06:29:57Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3635025 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] j9hybaaf84oi0o1faceg5br12cou5tv 3635039 3635025 2026-07-26T06:42:59Z Орел Карл 81620 /* Сипаттамасы */ 3635039 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] s68kup5fhba9gezucgi62lepcgjcj5y 3635043 3635039 2026-07-26T06:43:55Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3635043 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 2wclqjqfperln4ekfg5in4let6ajb4e 3635050 3635043 2026-07-26T06:47:28Z Орел Карл 81620 /* Сипаттамасы */ 3635050 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] tg3znt0zjmdla3ihnt45tubkbxesd72 3635053 3635050 2026-07-26T06:47:58Z Орел Карл 81620 /* Сипаттамасы */ 3635053 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 2wclqjqfperln4ekfg5in4let6ajb4e 3635054 3635053 2026-07-26T06:48:09Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3635054 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] hr6aq1itdg23j2rs2sjojfbcdzdpw8p 3635061 3635054 2026-07-26T06:52:24Z Орел Карл 81620 /* Орындалу нұсқалары */ 3635061 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == Медаль 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдегі күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 25,802±1,3 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 27,930±1,52 г. КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалінің негізгі екі түрі бар: # Тікбұрышты тағанда. Медаль тағайындалған кезден (1938 жылғы 17 қазан) бастап 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық шыққанға дейін «Ерлігі үшін» медалінің алғашқы түрі табысталды. Медаль өлшемі 15×25 мм, қызыл қатқыл таспамен тысталған тікбұрышты тағанға бекітілді. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған дөңгелек сомыны бар иір ойықты сұққыш болды. # Бесбұрышты тағанда. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін медалдің сыртқы түрі біршама өзгерді. Қызыл таспалы таған артқы жағында киімге бекітуге арналған түйреуіші бар бесбұрышты тағанмен ауыстырылды. == «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] lferqhi5liq0qe2n7myxo0grg4t70da 3635062 3635061 2026-07-26T06:52:46Z Орел Карл 81620 /* Орындалу нұсқалары */ 3635062 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == Медаль 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдегі күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 25,802±1,3 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 27,930±1,52 г. КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалінің негізгі екі түрі бар: * Тікбұрышты тағанда. Медаль тағайындалған кезден (1938 жылғы 17 қазан) бастап 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық шыққанға дейін «Ерлігі үшін» медалінің алғашқы түрі табысталды. Медаль өлшемі 15×25 мм, қызыл қатқыл таспамен тысталған тікбұрышты тағанға бекітілді. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған дөңгелек сомыны бар иір ойықты сұққыш болды. * Бесбұрышты тағанда. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін медалдің сыртқы түрі біршама өзгерді. Қызыл таспалы таған артқы жағында киімге бекітуге арналған түйреуіші бар бесбұрышты тағанмен ауыстырылды. == «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 7kqfllqhza2y4lpwozmwruxorny4g96 3635064 3635062 2026-07-26T06:54:09Z Орел Карл 81620 /* Сипаттамасы */ 3635064 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == [[Сурет:Medal "For Courage".jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл]] [[Сурет:Medal "For Courage" reverse.jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл, артқы жағы]] «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == Медаль 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдегі күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 25,802±1,3 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 27,930±1,52 г. КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалінің негізгі екі түрі бар: * Тікбұрышты тағанда. Медаль тағайындалған кезден (1938 жылғы 17 қазан) бастап 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық шыққанға дейін «Ерлігі үшін» медалінің алғашқы түрі табысталды. Медаль өлшемі 15×25 мм, қызыл қатқыл таспамен тысталған тікбұрышты тағанға бекітілді. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған дөңгелек сомыны бар иір ойықты сұққыш болды. * Бесбұрышты тағанда. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін медалдің сыртқы түрі біршама өзгерді. Қызыл таспалы таған артқы жағында киімге бекітуге арналған түйреуіші бар бесбұрышты тағанмен ауыстырылды. == «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] n5bbyxz3ypk8pemh14e2llfqbrf4rpx 3635078 3635064 2026-07-26T07:10:38Z Орел Карл 81620 /* «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері */ 3635078 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == [[Сурет:Medal "For Courage".jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл]] [[Сурет:Medal "For Courage" reverse.jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл, артқы жағы]] «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == Медаль 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдегі күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 25,802±1,3 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 27,930±1,52 г. КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалінің негізгі екі түрі бар: * Тікбұрышты тағанда. Медаль тағайындалған кезден (1938 жылғы 17 қазан) бастап 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық шыққанға дейін «Ерлігі үшін» медалінің алғашқы түрі табысталды. Медаль өлшемі 15×25 мм, қызыл қатқыл таспамен тысталған тікбұрышты тағанға бекітілді. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған дөңгелек сомыны бар иір ойықты сұққыш болды. * Бесбұрышты тағанда. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін медалдің сыртқы түрі біршама өзгерді. Қызыл таспалы таған артқы жағында киімге бекітуге арналған түйреуіші бар бесбұрышты тағанмен ауыстырылды. == «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері == ; Алты медалді<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213413/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|url-status=live}}</ref> Алты «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған бірегей жағдай белгілі: * [[Семен Васильевич Грецов|Грецов Семен Васильевич]] (1902—1975) — медицина қызметінің сержанты, Курск облысының тумасы. Алты медалдің барлығы Старый Оскол өлкетану мұражайында сақтаулы<ref>{{cite web|url=http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|author=|title=Шесть медалей «За отвагу» — уникальная история нашего земляка Семёна Васильевича Грецова|publisher=9 Канал. Старый Оскол|date=2015-05-12|access-date=2015-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623002227/http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|archive-date=2015-06-23|url-status=live}}</ref>. ; Бес медалді [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында (1941—1945) бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталғандар: * [[Алексей Васильевич Бубликов|Бубликов Алексей Васильевич]] (1925—2014) — Ұлы Отан соғысына қатысушы, Украинаның Васильков қаласында тұрған. * [[Алексей Николаевич Воронов|Воронов Алексей Николаевич]] (1923—2021) — гвардия ефрейторы. 220-атқыштар полкінің пулеметшісі: 25.05.1943, 01.08.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213430/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|url-status=live}}</ref>, 18.09.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213433/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|url-status=live}}</ref>, 12.11.1944, 14.02.1945. * [[Павел Федорович Грибков|Грибков Павел Федорович]] (1922—2015) — барлаушы. Петропавловск-Камчатский қалалық ардагерлер кеңесі жанындағы Жауынгерлік және еңбек даңқы мұражайының меңгерушісі<ref>[http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 Несколько медалей «За отвагу» — Б. 2.] {{Wayback|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 |date=20170922100810 }} // SAMMLER.RU</ref>. * [[Остап Артемович Данилюк|Данилюк Остап Артемович]] (1920 — 1985 жылдан кейін) — 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің жүргізушісі, бұған дейін — Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкінің жүргізушісі. [[Праганы азат еткені үшін медалі|«Праганы азат еткені үшін»]], [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«Германияны жеңгені үшін»]] медальдарымен, II дәрежелі Отан соғысы орденімен (1985) және бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 17.05.1945 жылғы № 9/н бұйрық; 2) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 19.02.1945 жылғы № 3/н бұйрық; 3) Ленинград майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 20.06.1944 жылғы № 12/н бұйрық; 4) Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкі бойынша 28.08.1943 жылғы № 10 бұйрық; 5) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 04.1944 жылғы бұйрық. * [[Максим Никифорович Захаров|Захаров Максим Никифорович]] (1913—1995) — 150-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің, Жоғарғы Бас қолбасшылық резервінің Суворов орденді 5-жеке бригадасының артиллерист-сержанты. * [[Степан Михайлович Зольников|Зольников Степан Михайлович]] (1919—2014?) — [[Жеңіс шеруі|Жеңіс шеруіне]] қатысушы, 8-жеке гвардиялық атқыштар бригадасының сержант-минометшісі, соғыс жылдарында бес «Ерлігі үшін» медалімен және [[Даңқ ордені (КСРО)|III дәрежелі Даңқ орденімен]] марапатталған. Медицина ғылымдарының докторы С. М. Зольников [[Мәскеу|Мәскеуде]] тұрған. * [[Алексей Иванович Иванов|Иванов Алексей Иванович]] (1906—?) — гвардия аға сержанты. 63-гвардиялық атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің хатшы-каптенармусы, Хозанкино ауылының (қазіргі Чувашияның Красночетай ауданы) тумасы. Марапатталған күндері: 1943 жылғы 15 ақпан (172-атқыштар дивизиясының 388-атқыштар полкі құрамында қызыләскер атағында), 1944 жылғы 3 шілде, 1944 жылғы 25 қыркүйек, 1945 жылғы 3 наурыз, 1945 жылғы 9 маусым. * [[Сергей Федорович Иванов|Иванов Сергей Федорович]] (1925—?) — аға сержант. 331-атқыштар дивизиясындағы есептоп командирі: 03.06.1944, 03.07.1944, 07.11.1944, 08.12.1944, 07.03.1945. * [[Вера Сергеевна Ипполитова|Ипполитова Вера Сергеевна]] (күйеуінің тегімен — ''Потапова''; 1921 жылы туған) — гвардия сержанты. 71-жеке теңіз атқыштар бригадасының 3-жеке атқыштар батальоны 3-атқыштар ротасы бөлімшесі командирінің орынбасары, кейін 63-гвардиялық Красносельск атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің санитарлық нұсқаушысы. * [[Савелий Константинович Карачунов|Карачунов Савелий Константинович]] (1917—?) — гвардия кіші сержанты, барлаушы: 01.09.1944, 01.10.1944, 15.02.1945, 15.03.1945, 20.04.1945. * [[Федот Ильич Краснов|Краснов Федот Ильич]] (29.4.1918—8.2.2000) — гвардия аға сержанты. 64-гвардиялық атқыштар дивизиясының Александр Невский орденді 194-гвардиялық атқыштар полкі атқыштар бөлімшесінің командирі: 23.01.1944, 18.05.1944, 12.07.1944, 03.03.1945, 14.06.1945. * [[Михаил Иванович Метелев|Метелев Михаил Иванович]] (Мителев; 1922—?) — гвардия сержанты, 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкінің зеңбірек командирі. Бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 01.04.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 2) Воронеж майданының 48-гвардиялық атқыштар дивизиясы 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 27.01.1943 жылғы № 1 бұйрық; 3) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 31.05.1945 жылғы № 12/н бұйрық; 4) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 06.07.1944 жылғы № 7/н бұйрық; 5) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 04.1945 жылғы бұйрық. * [[Николай Васильевич Прокофьев|Прокофьев Николай Васильевич]] (1923—?) — сержант. 173-атқыштар дивизиясының 426-жеке байланыс батальонының радисі: 08.09.1943, 01.06.1944, 23.07.1944, 14.02.1945, 21.04.1945. * [[Василий Никитович Телех|Телех Василий Никитович]] (Телих; 1920 — 1985 жылдан кейін) — 19-атқыштар дивизиясы 1310-атқыштар полкінің 76 мм зеңбіректер батареясының барлаушы-бақылаушысы: 1) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 18.05.1945 жылғы № 19/н бұйрық; 2) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 07.03.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 3) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 21.10.1944 жылғы № 40/н бұйрық; 4) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 23.12.1944 жылғы № 48 бұйрық; 5) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 15.12.1944 жылғы № 44/н бұйрық. 1985 жылы II дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған. ; Төрт медалді * [[Виктор Петрович Петров|Петров Виктор Петрович]] (1924—2003) — кеңестік әскери қызметші. Мотоатқыштар пулемет батальонының автоматшысы, атқыштар ротасының мергені, 5-гвардиялық атқыштар дивизиясы 12-гвардиялық атқыштар полкінің 45 мм зеңбіректер батареясының оқтаушысы, зеңбірек командирі; гвардия сержанты (22.03.1943, 24.10.1944, 05.02.1945, 10.05.1945). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] d31n62vzoy1vhu4enp4ivy5qpbhtv1g 3635079 3635078 2026-07-26T07:12:22Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3635079 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == [[Сурет:Medal "For Courage".jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл]] [[Сурет:Medal "For Courage" reverse.jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл, артқы жағы]] «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == Медаль 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдегі күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 25,802±1,3 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 27,930±1,52 г. КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалінің негізгі екі түрі бар: * Тікбұрышты тағанда. Медаль тағайындалған кезден (1938 жылғы 17 қазан) бастап 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық шыққанға дейін «Ерлігі үшін» медалінің алғашқы түрі табысталды. Медаль өлшемі 15×25 мм, қызыл қатқыл таспамен тысталған тікбұрышты тағанға бекітілді. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған дөңгелек сомыны бар иір ойықты сұққыш болды. * Бесбұрышты тағанда. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін медалдің сыртқы түрі біршама өзгерді. Қызыл таспалы таған артқы жағында киімге бекітуге арналған түйреуіші бар бесбұрышты тағанмен ауыстырылды. == «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері == ; Алты медалді<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213413/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|url-status=live}}</ref> Алты «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған бірегей жағдай белгілі: * [[Семен Васильевич Грецов|Грецов Семен Васильевич]] (1902—1975) — медицина қызметінің сержанты, Курск облысының тумасы. Алты медалдің барлығы Старый Оскол өлкетану мұражайында сақтаулы<ref>{{cite web|url=http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|author=|title=Шесть медалей «За отвагу» — уникальная история нашего земляка Семёна Васильевича Грецова|publisher=9 Канал. Старый Оскол|date=2015-05-12|access-date=2015-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623002227/http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|archive-date=2015-06-23|url-status=live}}</ref>. ; Бес медалді [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында (1941—1945) бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталғандар: * [[Алексей Васильевич Бубликов|Бубликов Алексей Васильевич]] (1925—2014) — Ұлы Отан соғысына қатысушы, Украинаның Васильков қаласында тұрған. * [[Алексей Николаевич Воронов|Воронов Алексей Николаевич]] (1923—2021) — гвардия ефрейторы. 220-атқыштар полкінің пулеметшісі: 25.05.1943, 01.08.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213430/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|url-status=live}}</ref>, 18.09.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213433/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|url-status=live}}</ref>, 12.11.1944, 14.02.1945. * [[Павел Федорович Грибков|Грибков Павел Федорович]] (1922—2015) — барлаушы. Петропавловск-Камчатский қалалық ардагерлер кеңесі жанындағы Жауынгерлік және еңбек даңқы мұражайының меңгерушісі<ref>[http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 Несколько медалей «За отвагу» — Б. 2.] {{Wayback|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 |date=20170922100810 }} // SAMMLER.RU</ref>. * [[Остап Артемович Данилюк|Данилюк Остап Артемович]] (1920 — 1985 жылдан кейін) — 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің жүргізушісі, бұған дейін — Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкінің жүргізушісі. [[Праганы азат еткені үшін медалі|«Праганы азат еткені үшін»]], [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«Германияны жеңгені үшін»]] медальдарымен, II дәрежелі Отан соғысы орденімен (1985) және бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 17.05.1945 жылғы № 9/н бұйрық; 2) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 19.02.1945 жылғы № 3/н бұйрық; 3) Ленинград майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 20.06.1944 жылғы № 12/н бұйрық; 4) Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкі бойынша 28.08.1943 жылғы № 10 бұйрық; 5) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 04.1944 жылғы бұйрық. * [[Максим Никифорович Захаров|Захаров Максим Никифорович]] (1913—1995) — 150-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің, Жоғарғы Бас қолбасшылық резервінің Суворов орденді 5-жеке бригадасының артиллерист-сержанты. * [[Степан Михайлович Зольников|Зольников Степан Михайлович]] (1919—2014?) — [[Жеңіс шеруі|Жеңіс шеруіне]] қатысушы, 8-жеке гвардиялық атқыштар бригадасының сержант-минометшісі, соғыс жылдарында бес «Ерлігі үшін» медалімен және [[Даңқ ордені (КСРО)|III дәрежелі Даңқ орденімен]] марапатталған. Медицина ғылымдарының докторы С. М. Зольников [[Мәскеу|Мәскеуде]] тұрған. * [[Алексей Иванович Иванов|Иванов Алексей Иванович]] (1906—?) — гвардия аға сержанты. 63-гвардиялық атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің хатшы-каптенармусы, Хозанкино ауылының (қазіргі Чувашияның Красночетай ауданы) тумасы. Марапатталған күндері: 1943 жылғы 15 ақпан (172-атқыштар дивизиясының 388-атқыштар полкі құрамында қызыләскер атағында), 1944 жылғы 3 шілде, 1944 жылғы 25 қыркүйек, 1945 жылғы 3 наурыз, 1945 жылғы 9 маусым. * [[Сергей Федорович Иванов|Иванов Сергей Федорович]] (1925—?) — аға сержант. 331-атқыштар дивизиясындағы есептоп командирі: 03.06.1944, 03.07.1944, 07.11.1944, 08.12.1944, 07.03.1945. * [[Вера Сергеевна Ипполитова|Ипполитова Вера Сергеевна]] (күйеуінің тегімен — ''Потапова''; 1921 жылы туған) — гвардия сержанты. 71-жеке теңіз атқыштар бригадасының 3-жеке атқыштар батальоны 3-атқыштар ротасы бөлімшесі командирінің орынбасары, кейін 63-гвардиялық Красносельск атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің санитарлық нұсқаушысы. * [[Савелий Константинович Карачунов|Карачунов Савелий Константинович]] (1917—?) — гвардия кіші сержанты, барлаушы: 01.09.1944, 01.10.1944, 15.02.1945, 15.03.1945, 20.04.1945. * [[Федот Ильич Краснов|Краснов Федот Ильич]] (29.4.1918—8.2.2000) — гвардия аға сержанты. 64-гвардиялық атқыштар дивизиясының Александр Невский орденді 194-гвардиялық атқыштар полкі атқыштар бөлімшесінің командирі: 23.01.1944, 18.05.1944, 12.07.1944, 03.03.1945, 14.06.1945. * [[Михаил Иванович Метелев|Метелев Михаил Иванович]] (Мителев; 1922—?) — гвардия сержанты, 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкінің зеңбірек командирі. Бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 01.04.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 2) Воронеж майданының 48-гвардиялық атқыштар дивизиясы 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 27.01.1943 жылғы № 1 бұйрық; 3) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 31.05.1945 жылғы № 12/н бұйрық; 4) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 06.07.1944 жылғы № 7/н бұйрық; 5) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 04.1945 жылғы бұйрық. * [[Николай Васильевич Прокофьев|Прокофьев Николай Васильевич]] (1923—?) — сержант. 173-атқыштар дивизиясының 426-жеке байланыс батальонының радисі: 08.09.1943, 01.06.1944, 23.07.1944, 14.02.1945, 21.04.1945. * [[Василий Никитович Телех|Телех Василий Никитович]] (Телих; 1920 — 1985 жылдан кейін) — 19-атқыштар дивизиясы 1310-атқыштар полкінің 76 мм зеңбіректер батареясының барлаушы-бақылаушысы: 1) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 18.05.1945 жылғы № 19/н бұйрық; 2) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 07.03.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 3) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 21.10.1944 жылғы № 40/н бұйрық; 4) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 23.12.1944 жылғы № 48 бұйрық; 5) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 15.12.1944 жылғы № 44/н бұйрық. 1985 жылы II дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған. ; Төрт медалді * [[Виктор Петрович Петров|Петров Виктор Петрович]] (1924—2003) — кеңестік әскери қызметші. Мотоатқыштар пулемет батальонының автоматшысы, атқыштар ротасының мергені, 5-гвардиялық атқыштар дивизиясы 12-гвардиялық атқыштар полкінің 45 мм зеңбіректер батареясының оқтаушысы, зеңбірек командирі; гвардия сержанты (22.03.1943, 24.10.1944, 05.02.1945, 10.05.1945). == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * [http://mondvor.narod.ru/MOtvaga.html «Ерлігі үшін» медалі] жайлы [http://mondvor.narod.ru/ «КСРО ордендері мен медалдары»] сайтында{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 2i8hpt4jdakth8r372mhignvbrqlhq8 3635082 3635079 2026-07-26T07:13:22Z Орел Карл 81620 /* «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері */ 3635082 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнникова.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == [[Сурет:Medal "For Courage".jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл]] [[Сурет:Medal "For Courage" reverse.jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл, артқы жағы]] «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == Медаль 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдегі күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 25,802±1,3 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 27,930±1,52 г. КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалінің негізгі екі түрі бар: * Тікбұрышты тағанда. Медаль тағайындалған кезден (1938 жылғы 17 қазан) бастап 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық шыққанға дейін «Ерлігі үшін» медалінің алғашқы түрі табысталды. Медаль өлшемі 15×25 мм, қызыл қатқыл таспамен тысталған тікбұрышты тағанға бекітілді. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған дөңгелек сомыны бар иір ойықты сұққыш болды. * Бесбұрышты тағанда. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін медалдің сыртқы түрі біршама өзгерді. Қызыл таспалы таған артқы жағында киімге бекітуге арналған түйреуіші бар бесбұрышты тағанмен ауыстырылды. == «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері == [[Сурет:Stamp of USSR 1064.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] ; Алты медалді<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213413/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|url-status=live}}</ref> Алты «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған бірегей жағдай белгілі: * [[Семен Васильевич Грецов|Грецов Семен Васильевич]] (1902—1975) — медицина қызметінің сержанты, Курск облысының тумасы. Алты медалдің барлығы Старый Оскол өлкетану мұражайында сақтаулы<ref>{{cite web|url=http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|author=|title=Шесть медалей «За отвагу» — уникальная история нашего земляка Семёна Васильевича Грецова|publisher=9 Канал. Старый Оскол|date=2015-05-12|access-date=2015-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623002227/http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|archive-date=2015-06-23|url-status=live}}</ref>. ; Бес медалді [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында (1941—1945) бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталғандар: * [[Алексей Васильевич Бубликов|Бубликов Алексей Васильевич]] (1925—2014) — Ұлы Отан соғысына қатысушы, Украинаның Васильков қаласында тұрған. * [[Алексей Николаевич Воронов|Воронов Алексей Николаевич]] (1923—2021) — гвардия ефрейторы. 220-атқыштар полкінің пулеметшісі: 25.05.1943, 01.08.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213430/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|url-status=live}}</ref>, 18.09.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213433/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|url-status=live}}</ref>, 12.11.1944, 14.02.1945. * [[Павел Федорович Грибков|Грибков Павел Федорович]] (1922—2015) — барлаушы. Петропавловск-Камчатский қалалық ардагерлер кеңесі жанындағы Жауынгерлік және еңбек даңқы мұражайының меңгерушісі<ref>[http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 Несколько медалей «За отвагу» — Б. 2.] {{Wayback|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 |date=20170922100810 }} // SAMMLER.RU</ref>. * [[Остап Артемович Данилюк|Данилюк Остап Артемович]] (1920 — 1985 жылдан кейін) — 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің жүргізушісі, бұған дейін — Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкінің жүргізушісі. [[Праганы азат еткені үшін медалі|«Праганы азат еткені үшін»]], [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«Германияны жеңгені үшін»]] медальдарымен, II дәрежелі Отан соғысы орденімен (1985) және бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 17.05.1945 жылғы № 9/н бұйрық; 2) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 19.02.1945 жылғы № 3/н бұйрық; 3) Ленинград майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 20.06.1944 жылғы № 12/н бұйрық; 4) Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкі бойынша 28.08.1943 жылғы № 10 бұйрық; 5) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 04.1944 жылғы бұйрық. * [[Максим Никифорович Захаров|Захаров Максим Никифорович]] (1913—1995) — 150-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің, Жоғарғы Бас қолбасшылық резервінің Суворов орденді 5-жеке бригадасының артиллерист-сержанты. * [[Степан Михайлович Зольников|Зольников Степан Михайлович]] (1919—2014?) — [[Жеңіс шеруі|Жеңіс шеруіне]] қатысушы, 8-жеке гвардиялық атқыштар бригадасының сержант-минометшісі, соғыс жылдарында бес «Ерлігі үшін» медалімен және [[Даңқ ордені (КСРО)|III дәрежелі Даңқ орденімен]] марапатталған. Медицина ғылымдарының докторы С. М. Зольников [[Мәскеу|Мәскеуде]] тұрған. * [[Алексей Иванович Иванов|Иванов Алексей Иванович]] (1906—?) — гвардия аға сержанты. 63-гвардиялық атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің хатшы-каптенармусы, Хозанкино ауылының (қазіргі Чувашияның Красночетай ауданы) тумасы. Марапатталған күндері: 1943 жылғы 15 ақпан (172-атқыштар дивизиясының 388-атқыштар полкі құрамында қызыләскер атағында), 1944 жылғы 3 шілде, 1944 жылғы 25 қыркүйек, 1945 жылғы 3 наурыз, 1945 жылғы 9 маусым. * [[Сергей Федорович Иванов|Иванов Сергей Федорович]] (1925—?) — аға сержант. 331-атқыштар дивизиясындағы есептоп командирі: 03.06.1944, 03.07.1944, 07.11.1944, 08.12.1944, 07.03.1945. * [[Вера Сергеевна Ипполитова|Ипполитова Вера Сергеевна]] (күйеуінің тегімен — ''Потапова''; 1921 жылы туған) — гвардия сержанты. 71-жеке теңіз атқыштар бригадасының 3-жеке атқыштар батальоны 3-атқыштар ротасы бөлімшесі командирінің орынбасары, кейін 63-гвардиялық Красносельск атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің санитарлық нұсқаушысы. * [[Савелий Константинович Карачунов|Карачунов Савелий Константинович]] (1917—?) — гвардия кіші сержанты, барлаушы: 01.09.1944, 01.10.1944, 15.02.1945, 15.03.1945, 20.04.1945. * [[Федот Ильич Краснов|Краснов Федот Ильич]] (29.4.1918—8.2.2000) — гвардия аға сержанты. 64-гвардиялық атқыштар дивизиясының Александр Невский орденді 194-гвардиялық атқыштар полкі атқыштар бөлімшесінің командирі: 23.01.1944, 18.05.1944, 12.07.1944, 03.03.1945, 14.06.1945. * [[Михаил Иванович Метелев|Метелев Михаил Иванович]] (Мителев; 1922—?) — гвардия сержанты, 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкінің зеңбірек командирі. Бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 01.04.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 2) Воронеж майданының 48-гвардиялық атқыштар дивизиясы 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 27.01.1943 жылғы № 1 бұйрық; 3) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 31.05.1945 жылғы № 12/н бұйрық; 4) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 06.07.1944 жылғы № 7/н бұйрық; 5) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 04.1945 жылғы бұйрық. * [[Николай Васильевич Прокофьев|Прокофьев Николай Васильевич]] (1923—?) — сержант. 173-атқыштар дивизиясының 426-жеке байланыс батальонының радисі: 08.09.1943, 01.06.1944, 23.07.1944, 14.02.1945, 21.04.1945. * [[Василий Никитович Телех|Телех Василий Никитович]] (Телих; 1920 — 1985 жылдан кейін) — 19-атқыштар дивизиясы 1310-атқыштар полкінің 76 мм зеңбіректер батареясының барлаушы-бақылаушысы: 1) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 18.05.1945 жылғы № 19/н бұйрық; 2) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 07.03.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 3) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 21.10.1944 жылғы № 40/н бұйрық; 4) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 23.12.1944 жылғы № 48 бұйрық; 5) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 15.12.1944 жылғы № 44/н бұйрық. 1985 жылы II дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған. ; Төрт медалді * [[Виктор Петрович Петров|Петров Виктор Петрович]] (1924—2003) — кеңестік әскери қызметші. Мотоатқыштар пулемет батальонының автоматшысы, атқыштар ротасының мергені, 5-гвардиялық атқыштар дивизиясы 12-гвардиялық атқыштар полкінің 45 мм зеңбіректер батареясының оқтаушысы, зеңбірек командирі; гвардия сержанты (22.03.1943, 24.10.1944, 05.02.1945, 10.05.1945). == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * [http://mondvor.narod.ru/MOtvaga.html «Ерлігі үшін» медалі] жайлы [http://mondvor.narod.ru/ «КСРО ордендері мен медалдары»] сайтында{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] l1os4d0ft26tjbtrf1zad41t21ntk7c 3635083 3635082 2026-07-26T07:13:57Z Орел Карл 81620 /* Тарихы */ 3635083 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = «Ерлігі үшін» медалі | суреті = [[Сурет:SU Medal For Courage ribbon.svg|left|100px]] [[Сурет:Medalha "Pela Coragem" da URSS.png|right|150px]] | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-ru|Медаль «За отвагу»}} | мемлекет = {{USSR}} | түрі = | үшін марапатталады = | жағдайы = берілмейді | негіздеуші = | негізделді = 17 қазан 1938 | алғашқы иегері = 19 қазан 1938 | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = 4 569 893 | жоғары марапаты = [[Еңбек Даңқы ордені (КСРО)|III дәрежелі Еңбек Даңқы ордені]] | төменгі марапаты = [[Ушаков медалі (КСРО)|Ушаков медалі]] | сайты = | Commons = Medal "For Courage" }} '''«Ерлігі үшін» медалі''' ({{lang-ru|Медаль «За отвагу»}}) — Отанды қорғауда және әскери борышын орындауда көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін берілетін КСРО мемлекеттік марапаты. == Тарихы == [[Сурет:Stamp of USSR 1056.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] [[Сурет:Женя Серёгин, Сталинград.jpg|thumb|left|200px|Женя Серёгин, 14 жаста, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған, 1943 жыл, фото С. Н. Струнников.]] «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1938 жылы 17 қазандағы «„Ерлігі үшін“ медалін тағайындау туралы» Жарлығымен тағайындалды. Медаль туралы Ережеде: ''«„Ерлігі үшін“ медалі социалистік Отанды қорғау және әскери борышын өтеу кезінде көрсеткен жеке батылдығы мен ерлігі үшін марапаттауға тағайындалды. „Ерлігі үшін“ медалімен Қызыл Әскердің, Әскери-Теңіз Флотының, шекара және ішкі әскерлердің әскери қызметшілері және КСРО-ның басқа да азаматтары марапатталады»,'' — делінген. «Ерлігі үшін» медалі — КСРО марапат жүйесіндегі ең жоғары медаль. 1938 жылы 19 қазандағы алғашқы Жарлықпен<ref>КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің қолбасшылық, басшылық құрамын, қызыләскерлерін және ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлерін марапаттау туралы» Жарлығы</ref> «Ерлігі үшін» медалімен 62 әскери қызметкер марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=245|беттері=1}}</ref>. 1938 жылы 22 қазандағы алғашқы атаулы Жарлықпен Хасан көлі маңында диверсанттар тобын ұстаған қызыләскер шекарашылар Н. Е. Гуляев пен Б. Ф. Григорьев осы медалмен марапатталды. Жауынгерлік тапсырмаларды үлгілі орындағаны, [[Хасан шайқасы|Хасан көлі ауданын қорғау]] кезінде көрсеткен ерлігі мен батылдығы үшін 1938 жылы 25 қазандағы Жарлықпен 1326 әскери қызметкер, қолбасшылық құрам мүшелерінің отбасы мүшелері, госпиталь қызметкерлері мен сауда флотының қызметкерлері марапатталды<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума ВС СССР|басылым=Известия|түрі=газета|жыл=1938|нөмірі=255|беттері=4}}</ref><ref>{{cite web|url= https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|title= Указ Президиума ВС СССР от 25.10.1938|website= Кадровый состав ОГБ СССР 1935—1939|access-date= 2021-05-23|archive-date= 2021-05-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20210523102043/https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A3%D0%BA%D0%B0%D0%B7_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D0%B0_%D0%92%D0%A1_%D0%A1%D0%A1%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_25.10.1938/%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82|url-status= live}}</ref>. [[Ұлы Отан соғысы]] басталғанға дейін КСРО-ның мемлекеттік шекараларын қорғау кезінде және [[Кеңес-Фин соғысы|Кеңес-Фин соғысында]] көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін медалмен 26 мыңға жуық әскери қызметкер марапатталды<ref>''Лебедев В.'' Награды зовут на подвиг. // Военно-исторический журнал. — 1978. — № 10. — Б.122-123.</ref>. Медалді тағу ережелері, таспаның түсі және оның марапат тағанына орналасуы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылы 19 маусымдағы «КСРО ордендері мен медалдарына арналған таспалардың үлгілері мен сипаттамасын және ордендерді, медалдарды, орден таспалары мен айырым белгілерін тағу ережелерін бекіту туралы» Жарлығымен бекітілді<ref>{{мақала|тақырыбы=Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об утверждении образцов и описание лент к орденам и медалям СССР и Правил ношения орденов, медалей, орденских лент и знаков отличия» от 19 июня 1943 года|сілтеме=https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf|басылым=Ведомости Верховного Совета СССР|түрі=газета|жыл=1943|нөмірі=23 (229)|беттері=1 – 2}}</ref>. Ұлы Отан соғысы кезінде, 1941 жылдан 1945 жылға дейін, 4 миллионнан астам марапаттау жүргізілді. Ұлы Отан соғысы барысында кейбір қызыләскерлер төрт, бес, тіпті алты (С. В. Грецов) «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. Сонымен қатар, [[Жауынгерлік еңбегі үшін медалі|«Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі]] тағайындалды, ол да «Кеңес мемлекетінің жауларымен күресте өз өміріне қауіп төндіре отырып, шебер, ынталы әрі батыл іс-қимылдарымен майдандағы ұрыс қимылдарының табысты болуына ықпал еткен» әскери қызметшілер мен азаматтық тұлғаларға табысталды. Бұлар бұрынырақ тағайындалған [[Жұмысшы-Шаруа Қызыл Әскеріне ХХ жыл мерейтойлық медалі|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің 20 жылдығына арналған — мерейтойлық медалді]] есептемегенде, іс жүзінде алғашқы кеңестік медалдар болды. «Ерлігі үшін» медалі пайда болған кезден бастап майдангерлер арасында ерекше құрметке ие болып, жоғары бағаланды, өйткені онымен тек ұрыста көрсеткен жеке батылдығы үшін ғана марапатталды. «Ерлігі үшін» медалінің көбіне «қатысқаны үшін» деп табысталатын кейбір басқа медалдар мен ордендерден басты айырмашылығы осында болды. Негізінен, «Ерлігі үшін» медалімен қатардағы сарбаз және сержанттық құрам марапатталды, дегенімен де, офицерлерге де (көбінесе кіші буындағы) табысталды. [[Айып әскери бөлімшелері|Жұмысшы-шаруа Қызыл әскерінің айып бөлімдерінде]] соғысқан жауынгерлер жазасын өтеу кезеңінде әскери атағы мен марапаттарынан айырылып, босатылғаннан кейін қалпына келтірілді. Көрсеткен ерлігі, батылдығы мен қаһармандығы үшін айып бөлімшелерінің жауынгерлері марапаттала алды. Айып бөлімдерінде алынған марапаттардың барлығы дерлік «Ерлігі үшін» медалдары болды. В. Высоцкийдің «Айып батальондары» әнінде мынадай жолдар бар: <blockquote> И если не поймаешь в грудь свинец,<br /> Медаль на грудь поймаешь «За отвагу». </blockquote> Барлығы шамамен 4,6 миллион адам «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. == Сипаттамасы == [[Сурет:Medal "For Courage".jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл]] [[Сурет:Medal "For Courage" reverse.jpg|thumb|right|200px|«Ерлігі үшін» медалі, 1942 жыл, артқы жағы]] «Ерлігі үшін» медалі күміс түсті, диаметрі 37 мм шеңбер пішінінде, екі жағынан дөңес ернеумен жиектелген. Медалдің беткі жағының жоғарғы бөлігінде ұшып бара жатқан үш И-16 ұшағы бейнеленген. Ұшақтардың астында екі жолға «Ерлігі үшін» ({{lang-ru|«За отвагу»}}) деген жазу жазылған, әріптері қызыл эмальмен қапталған. Осы жазудың астында стильденген Т-35 танкі бейнеленген. Медалдің төменгі бөлігінде қызыл эмальмен қапталған «КСРО» ({{lang-ru|СССР}}) деген жазу орналасқан. Артқы жағында медалдің нөмірі жазылған. Медаль шығыршық арқылы жібек қатқыл таспамен тысталған бесбұрышты тағанға бекітіледі. Таспа сұр түсті, жиектерінде бойлық екі көк жолақ бар, таспаның ені — 24 мм. Жолақтардың ені — 2 мм. Бастапқыда, «Ерлігі үшін» медалі қызыл таспамен тысталған төртбұрышты тағанға бекітілген. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1941 жылғы 7 шілдедегі Қаулысына сәйкес, марапатталған адам қайтыс болғаннан кейін «Ерлігі үшін» медалі КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасына қайтарылды. Медаль куәлігі марапатталған адамның отбасында қалдырылуы мүмкін болды (КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1943 жылғы 13 шілдедегі қаулысы). == Орындалу нұсқалары == Медаль 925 сынамалы күмістен жасалады. Медалдегі күмістің жалпы салмағы (1975 жылғы 18 қыркүйектегі жағдай бойынша) — 25,802±1,3 г. Медалдің тағансыз жалпы салмағы — 27,930±1,52 г. КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалінің негізгі екі түрі бар: * Тікбұрышты тағанда. Медаль тағайындалған кезден (1938 жылғы 17 қазан) бастап 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық шыққанға дейін «Ерлігі үшін» медалінің алғашқы түрі табысталды. Медаль өлшемі 15×25 мм, қызыл қатқыл таспамен тысталған тікбұрышты тағанға бекітілді. Тағанның артқы жағында медалді киімге бекітуге арналған дөңгелек сомыны бар иір ойықты сұққыш болды. * Бесбұрышты тағанда. 1943 жылғы 19 маусымдағы Жарлық күшіне енгеннен кейін медалдің сыртқы түрі біршама өзгерді. Қызыл таспалы таған артқы жағында киімге бекітуге арналған түйреуіші бар бесбұрышты тағанмен ауыстырылды. == «Ерлігі үшін» медалінің иегерлері == [[Сурет:Stamp of USSR 1064.jpg|thumb|right|200px|КСРО пошта маркасы, 1946 жыл]] ; Алты медалді<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213413/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie40350241/|url-status=live}}</ref> Алты «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған бірегей жағдай белгілі: * [[Семен Васильевич Грецов|Грецов Семен Васильевич]] (1902—1975) — медицина қызметінің сержанты, Курск облысының тумасы. Алты медалдің барлығы Старый Оскол өлкетану мұражайында сақтаулы<ref>{{cite web|url=http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|author=|title=Шесть медалей «За отвагу» — уникальная история нашего земляка Семёна Васильевича Грецова|publisher=9 Канал. Старый Оскол|date=2015-05-12|access-date=2015-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623002227/http://oskoltv.ru/news/shest-medalei-za-otvagu-unikalnaya-istoriya-nashego-zemlyaka-semena-vasilevicha-gretsova|archive-date=2015-06-23|url-status=live}}</ref>. ; Бес медалді [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында (1941—1945) бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталғандар: * [[Алексей Васильевич Бубликов|Бубликов Алексей Васильевич]] (1925—2014) — Ұлы Отан соғысына қатысушы, Украинаның Васильков қаласында тұрған. * [[Алексей Николаевич Воронов|Воронов Алексей Николаевич]] (1923—2021) — гвардия ефрейторы. 220-атқыштар полкінің пулеметшісі: 25.05.1943, 01.08.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213430/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie41750726/|url-status=live}}</ref>, 18.09.1944<ref>{{Cite web|url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|title=Воронов Алексей Николаевич, Медаль «За отвагу» :: Документ о награде :: Память народа|publisher=pamyat-naroda.ru|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724213433/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie42870761/|url-status=live}}</ref>, 12.11.1944, 14.02.1945. * [[Павел Федорович Грибков|Грибков Павел Федорович]] (1922—2015) — барлаушы. Петропавловск-Камчатский қалалық ардагерлер кеңесі жанындағы Жауынгерлік және еңбек даңқы мұражайының меңгерушісі<ref>[http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 Несколько медалей «За отвагу» — Б. 2.] {{Wayback|url=http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=131563&page=2 |date=20170922100810 }} // SAMMLER.RU</ref>. * [[Остап Артемович Данилюк|Данилюк Остап Артемович]] (1920 — 1985 жылдан кейін) — 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің жүргізушісі, бұған дейін — Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкінің жүргізушісі. [[Праганы азат еткені үшін медалі|«Праганы азат еткені үшін»]], [[1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|«Германияны жеңгені үшін»]] медальдарымен, II дәрежелі Отан соғысы орденімен (1985) және бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 1-Украина майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 17.05.1945 жылғы № 9/н бұйрық; 2) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 19.02.1945 жылғы № 3/н бұйрық; 3) Ленинград майданының 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 20.06.1944 жылғы № 12/н бұйрық; 4) Солтүстік-Батыс майданының 482-армиялық миномет полкі бойынша 28.08.1943 жылғы № 10 бұйрық; 5) 641-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкі бойынша 04.1944 жылғы бұйрық. * [[Максим Никифорович Захаров|Захаров Максим Никифорович]] (1913—1995) — 150-танкіге қарсы жойғыш артиллериялық полкінің, Жоғарғы Бас қолбасшылық резервінің Суворов орденді 5-жеке бригадасының артиллерист-сержанты. * [[Степан Михайлович Зольников|Зольников Степан Михайлович]] (1919—2014?) — [[Жеңіс шеруі|Жеңіс шеруіне]] қатысушы, 8-жеке гвардиялық атқыштар бригадасының сержант-минометшісі, соғыс жылдарында бес «Ерлігі үшін» медалімен және [[Даңқ ордені (КСРО)|III дәрежелі Даңқ орденімен]] марапатталған. Медицина ғылымдарының докторы С. М. Зольников [[Мәскеу|Мәскеуде]] тұрған. * [[Алексей Иванович Иванов|Иванов Алексей Иванович]] (1906—?) — гвардия аға сержанты. 63-гвардиялық атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің хатшы-каптенармусы, Хозанкино ауылының (қазіргі Чувашияның Красночетай ауданы) тумасы. Марапатталған күндері: 1943 жылғы 15 ақпан (172-атқыштар дивизиясының 388-атқыштар полкі құрамында қызыләскер атағында), 1944 жылғы 3 шілде, 1944 жылғы 25 қыркүйек, 1945 жылғы 3 наурыз, 1945 жылғы 9 маусым. * [[Сергей Федорович Иванов|Иванов Сергей Федорович]] (1925—?) — аға сержант. 331-атқыштар дивизиясындағы есептоп командирі: 03.06.1944, 03.07.1944, 07.11.1944, 08.12.1944, 07.03.1945. * [[Вера Сергеевна Ипполитова|Ипполитова Вера Сергеевна]] (күйеуінің тегімен — ''Потапова''; 1921 жылы туған) — гвардия сержанты. 71-жеке теңіз атқыштар бригадасының 3-жеке атқыштар батальоны 3-атқыштар ротасы бөлімшесі командирінің орынбасары, кейін 63-гвардиялық Красносельск атқыштар дивизиясының 188-гвардиялық атқыштар полкінің санитарлық нұсқаушысы. * [[Савелий Константинович Карачунов|Карачунов Савелий Константинович]] (1917—?) — гвардия кіші сержанты, барлаушы: 01.09.1944, 01.10.1944, 15.02.1945, 15.03.1945, 20.04.1945. * [[Федот Ильич Краснов|Краснов Федот Ильич]] (29.4.1918—8.2.2000) — гвардия аға сержанты. 64-гвардиялық атқыштар дивизиясының Александр Невский орденді 194-гвардиялық атқыштар полкі атқыштар бөлімшесінің командирі: 23.01.1944, 18.05.1944, 12.07.1944, 03.03.1945, 14.06.1945. * [[Михаил Иванович Метелев|Метелев Михаил Иванович]] (Мителев; 1922—?) — гвардия сержанты, 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкінің зеңбірек командирі. Бес «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған: 1) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 01.04.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 2) Воронеж майданының 48-гвардиялық атқыштар дивизиясы 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 27.01.1943 жылғы № 1 бұйрық; 3) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 31.05.1945 жылғы № 12/н бұйрық; 4) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 06.07.1944 жылғы № 7/н бұйрық; 5) 48-гвардиялық атқыштар дивизиясының 98-гвардиялық артиллериялық полкі бойынша 04.1945 жылғы бұйрық. * [[Николай Васильевич Прокофьев|Прокофьев Николай Васильевич]] (1923—?) — сержант. 173-атқыштар дивизиясының 426-жеке байланыс батальонының радисі: 08.09.1943, 01.06.1944, 23.07.1944, 14.02.1945, 21.04.1945. * [[Василий Никитович Телех|Телех Василий Никитович]] (Телих; 1920 — 1985 жылдан кейін) — 19-атқыштар дивизиясы 1310-атқыштар полкінің 76 мм зеңбіректер батареясының барлаушы-бақылаушысы: 1) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 18.05.1945 жылғы № 19/н бұйрық; 2) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 07.03.1945 жылғы № 7/н бұйрық; 3) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 21.10.1944 жылғы № 40/н бұйрық; 4) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 23.12.1944 жылғы № 48 бұйрық; 5) 19-атқыштар дивизиясының 1310-атқыштар полкі бойынша 15.12.1944 жылғы № 44/н бұйрық. 1985 жылы II дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған. ; Төрт медалді * [[Виктор Петрович Петров|Петров Виктор Петрович]] (1924—2003) — кеңестік әскери қызметші. Мотоатқыштар пулемет батальонының автоматшысы, атқыштар ротасының мергені, 5-гвардиялық атқыштар дивизиясы 12-гвардиялық атқыштар полкінің 45 мм зеңбіректер батареясының оқтаушысы, зеңбірек командирі; гвардия сержанты (22.03.1943, 24.10.1944, 05.02.1945, 10.05.1945). == Әдебиет == * {{кітап|авторы=Володин А. Н., Мерлай Н. М.|тақырыбы=Медали СССР|орны=СПб.|баспасы=Печатный двор|жыл=1997|беттері=122—123|isbn=5-7062-0111-0}} * {{кітап|авторы=Колесников Г. А., Рожков А. М.|тақырыбы=Ордена и медали СССР|орны=Минск|баспасы=Народная асвета|жыл=1986|беттері=87|isbn=}} == Сілтеме == * [http://mondvor.narod.ru/MOtvaga.html «Ерлігі үшін» медалі] жайлы [http://mondvor.narod.ru/ «КСРО ордендері мен медалдары»] сайтында{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО медалдары]] 2uwzbqioweyuocloncqwys1388cb7zv 14 784048 3635018 2026-07-26T06:22:36Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Франкфуртте орналасқан банктер]] [[Санат:Трансұлттық банктер]] 3635018 wikitext text/x-wiki [[Санат:Франкфуртте орналасқан банктер]] [[Санат:Трансұлттық банктер]] o2cnjkx5l9g2d6yg92p44cf9w1tqvxt 14 784049 3635020 2026-07-26T06:25:01Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:1870 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:1870 жылдары құрылған банктер]] 3635020 wikitext text/x-wiki [[Санат:1870 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:1870 жылдары құрылған банктер]] d1ogbbjwbrunkj85atu59mqb99skb5g 14 784050 3635023 2026-07-26T06:26:24Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Құрылған жылы бойынша қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:1870 жылы құрылған компаниялар]] [[Санат:XIX ғасырда құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] 3635023 wikitext text/x-wiki [[Санат:Құрылған жылы бойынша қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:1870 жылы құрылған компаниялар]] [[Санат:XIX ғасырда құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] ak83hav85190bxiulqvc5gpl9s5lz10 14 784051 3635024 2026-07-26T06:28:07Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:1870 жылдары құрылған компаниялар]] [[Санат:Онжылдықтар бойынша құрылған банктер]] [[Санат:XIX ғасырда құрылған банктер]] 3635024 wikitext text/x-wiki [[Санат:1870 жылдары құрылған компаниялар]] [[Санат:Онжылдықтар бойынша құрылған банктер]] [[Санат:XIX ғасырда құрылған банктер]] 465eoaedp496sm0rg6dpy2ol55wbcpo 0 784052 3635041 2026-07-26T06:43:30Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = Industrial Bank (China) logo.svg |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қы... 3635041 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = Industrial Bank (China) logo.svg |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = 26.08.1988 |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], Қытай |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{zh|s=兴业银行|t=興業銀行|p=Xīngyè Yínháng}}), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{Lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> 6aoaymhsr3190j7j8piui03c8jbc5oj 3635042 3635041 2026-07-26T06:43:50Z 1nter pares 146705 3635042 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = Industrial Bank (China) logo.svg |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = 26.08.1988 |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], Қытай |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{zh|s=兴业银行|t=興業銀行|p=Xīngyè Yínháng}}), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{Lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} m238rfucaccdc4ezbwz3xe4bub9tmvt 3635044 3635042 2026-07-26T06:44:31Z 1nter pares 146705 /* */ 3635044 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Ашық акционерлік қоғам|ашық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = 26.08.1988 |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], Қытай |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{zh|s=兴业银行|t=興業銀行|p=Xīngyè Yínháng}}), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{Lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} fmibheddar2iqaidtyqj90rpy7hf5qi 3635045 3635044 2026-07-26T06:44:45Z 1nter pares 146705 /* */ 3635045 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = 26.08.1988 |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], Қытай |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{zh|s=兴业银行|t=興業銀行|p=Xīngyè Yínháng}}), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{Lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 13tauvyyslwxfuf7fpltw4omw7iqwhm 3635046 3635045 2026-07-26T06:45:39Z 1nter pares 146705 /* */ 3635046 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = 26.08.1988 |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], Қытай |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{zh|s=兴业银行|t=興業銀行}} [[пиньинь]]: ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{Lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5d5bq5zoq88j2q46ghxt5jkqccmhrnp 3635047 3635046 2026-07-26T06:46:24Z 1nter pares 146705 /* */ 3635047 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = 26.08.1988 |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], Қытай |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}} [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{Lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nwzs2vw7nab7glkl0pegch1patbu4q3 3635048 3635047 2026-07-26T06:46:34Z 1nter pares 146705 /* */ 3635048 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = 26.08.1988 |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], Қытай |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6ydwk3jsm90pce3884nc1g01sm6man1 3635049 3635048 2026-07-26T06:47:07Z 1nter pares 146705 /* */ 3635049 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{ӨСІМ}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{ӨСІМ}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{ӨСІМ}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015) |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 90ahbxg9ykun5bkqje8zs68lkqu8mf1 3635052 3635049 2026-07-26T06:47:52Z 1nter pares 146705 /* */ 3635052 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 6jmur1691ol3xrf0duj00hwzmeay8ac 3635055 3635052 2026-07-26T06:48:50Z 1nter pares 146705 3635055 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} d4frawp63blgruj6paqkrp2zt1q46yf 3635057 3635055 2026-07-26T06:50:01Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3635057 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі.^{[[Industrial Bank (China)#cite note-2|[1]]]} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} b783apo5kwsv9xs4hec51h07zrmiewt 3635058 3635057 2026-07-26T06:50:13Z 1nter pares 146705 3635058 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} s9ziwnt19mpvzc9zupwxgnudr3o6zgq 3635059 3635058 2026-07-26T06:51:12Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3635059 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 34tf42our8xbd9k55esoeygsmbcd00t 3635060 3635059 2026-07-26T06:51:52Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3635060 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 0iqx8zkojna54aceo7kyf9yzv4x65q8 3635063 3635060 2026-07-26T06:53:16Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3635063 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nmqmc0w3voeadyt8q8sqhi9yy16slk1 3635066 3635063 2026-07-26T06:59:38Z 1nter pares 146705 3635066 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} bqlgt25ryy0rom305hqx8d8q2ojg4l4 3635068 3635066 2026-07-26T07:01:31Z 1nter pares 146705 /* Тарихы */ 3635068 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} htptj7txa10t507a2i1svqk7irvertx 3635069 3635068 2026-07-26T07:03:19Z 1nter pares 146705 3635069 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jrz63pvfq2xku7kzmod6gfditr2932r 3635070 3635069 2026-07-26T07:03:58Z 1nter pares 146705 /* Қызметі */ 3635070 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 54uilmsuhltrr9eg5gq0r729jvuaub4 3635071 3635070 2026-07-26T07:04:28Z 1nter pares 146705 /* Қызметі */ 3635071 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5f5yfq72niq9rg91wurum3nybvk20lm 3635072 3635071 2026-07-26T07:05:49Z 1nter pares 146705 /* Қызметі */ 3635072 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] Industrial Bank-тің негізгі қызмет бағыттары: === Жеке банк қызметі === * Депозиттер қабылдау * Несие беру * Ішкі және халықаралық төлемдер мен есеп айырысулар * Банктік сейф ұяшықтарын жалға беру * Банк карталары == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} rk6iv3yviqow5qrpiljmhkjq75mk79y 3635073 3635072 2026-07-26T07:05:56Z 1nter pares 146705 3635073 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] Industrial Bank-тің негізгі қызмет бағыттары: === Жеке банк қызметі === * Депозиттер қабылдау * Несие беру * Ішкі және халықаралық төлемдер мен есеп айырысулар * Банктік сейф ұяшықтарын жалға беру * Банк карталары == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} boljzwfgmoobdrrfkvp8a5n85jtjadj 3635074 3635073 2026-07-26T07:06:23Z 1nter pares 146705 3635074 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] Industrial Bank-тің негізгі қызмет бағыттары: === Жеке банк қызметі === * Депозиттер қабылдау * Несие беру * Ішкі және халықаралық төлемдер мен есеп айырысулар * Банктік сейф ұяшықтарын жалға беру * Банк карталары === Корпоративтік банк қызметі === * Вексельдерді акцептеу және дисконттау * Қаржылық облигациялар шығару * Аккредитивтер мен банктік кепілдіктер беру * Сақтандыру өнімдерін сату * Төлемдерді инкассациялау * Банк карталары қызметтері == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mkd13p2q6h3e0hq0im994i9ghowahnb 3635075 3635074 2026-07-26T07:07:16Z 1nter pares 146705 /* Корпоративтік банк қызметі */ 3635075 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] Industrial Bank-тің негізгі қызмет бағыттары: === Жеке банк қызметі === * Депозиттер қабылдау * Несие беру * Ішкі және халықаралық төлемдер мен есеп айырысулар * Банктік сейф ұяшықтарын жалға беру * Банк карталары === Корпоративтік банк қызметі === * Вексельдерді акцептеу және дисконттау * Қаржылық облигациялар шығару * Аккредитивтер мен банктік кепілдіктер беру * Сақтандыру өнімдерін сату * Төлемдерді инкассациялау * Банк карталары қызметтері === Институционалдық банк қызметі === * Мемлекеттік облигацияларды агент ретінде орналастыру, өтеу және андеррайтинг қызметтері * Мемлекеттік және қаржылық облигацияларды сатып алу және сату * Банкаралық орналастыру және қарыз алу қызметтері * Шетел валютасымен сауда жасау бойынша агенттік қызметтер * Шетел валютасымен есеп айырысу және валютаны сатып алу-сату операциялары == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} qmgsggnmkj1nflvhpuu00hf7rqwkap4 3635076 3635075 2026-07-26T07:09:14Z 1nter pares 146705 /* Институционалдық банк қызметі */ 3635076 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] Industrial Bank-тің негізгі қызмет бағыттары: === Жеке банк қызметі === * Депозиттер қабылдау * Несие беру * Ішкі және халықаралық төлемдер мен есеп айырысулар * Банктік сейф ұяшықтарын жалға беру * Банк карталары === Корпоративтік банк қызметі === * Вексельдерді акцептеу және дисконттау * Қаржылық облигациялар шығару * Аккредитивтер мен банктік кепілдіктер беру * Сақтандыру өнімдерін сату * Төлемдерді инкассациялау * Банк карталары қызметтері === Институционалдық банк қызметі === * Мемлекеттік облигацияларды агент ретінде орналастыру, өтеу және андеррайтинг қызметтері * Мемлекеттік және қаржылық облигацияларды сатып алу және сату * Банкаралық орналастыру және қарыз алу қызметтері * Шетел валютасымен сауда жасау бойынша агенттік қызметтер * Шетел валютасымен есеп айырысу және валютаны сатып алу-сату операциялары == Даулар == 2022 жылғы сәуірде [[Bank of Shizuishan]], '''Industrial Bank''', [[CITIC Bank]], [[SPD Bank]], [[Bank of Hangzhou]], [[Huaxia Bank]], [[Harbin Bank]] және [[Bank of Handan]] банктерінің Қытайдың Lihe Jimin жеке несие компаниясына қатысты алаяқтық ісіне қатысы бар екені хабарланды. Іс бойынша келтірілген залал 210 миллион юаньнан асты.<ref>{{Cite web |last=冯 |first=华妹 |date=4 April 2022 |title=连载｜以房养老骗局④银行的角色 |url=http://china.caixin.com/2022-04-04/101864691.html |access-date=13 August 2023 |website=[[Caixin]] |language=zh}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 2xknt7pp5v1kjvim2w645bsjtkqqn5q 3635080 3635076 2026-07-26T07:12:50Z 1nter pares 146705 3635080 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] Industrial Bank-тің негізгі қызмет бағыттары: === Жеке банк қызметі === * Депозиттер қабылдау * Несие беру * Ішкі және халықаралық төлемдер мен есеп айырысулар * Банктік сейф ұяшықтарын жалға беру * Банк карталары === Корпоративтік банк қызметі === * Вексельдерді акцептеу және дисконттау * Қаржылық облигациялар шығару * Аккредитивтер мен банктік кепілдіктер беру * Сақтандыру өнімдерін сату * Төлемдерді инкассациялау * Банк карталары қызметтері === Институционалдық банк қызметі === * Мемлекеттік облигацияларды агент ретінде орналастыру, өтеу және андеррайтинг қызметтері * Мемлекеттік және қаржылық облигацияларды сатып алу және сату * Банкаралық орналастыру және қарыз алу қызметтері * Шетел валютасымен сауда жасау бойынша агенттік қызметтер * Шетел валютасымен есеп айырысу және валютаны сатып алу-сату операциялары == Даулар == 2022 жылғы сәуірде [[Bank of Shizuishan]], '''Industrial Bank''', [[CITIC Bank]], [[SPD Bank]], [[Bank of Hangzhou]], [[Huaxia Bank]], [[Harbin Bank]] және [[Bank of Handan]] банктерінің Қытайдың Lihe Jimin жеке несие компаниясына қатысты алаяқтық ісіне қатысы бар екені хабарланды. Іс бойынша келтірілген залал 210 миллион юаньнан асты.<ref>{{Cite web |last=冯 |first=华妹 |date=4 April 2022 |title=连载｜以房养老骗局④银行的角色 |url=http://china.caixin.com/2022-04-04/101864691.html |access-date=13 August 2023 |website=[[Caixin]] |language=zh}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қытайдың мемлекеттік банктері]] [[Санат:Шанхай қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:CSI 100 индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:FTSE China A50 индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:Фучжоуда орналасқан компаниялар]] [[Санат:1988 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Қытайлық брендтер]] [[Санат:1988 жылы Фучжоуда құрылғандар]] 6zz5uet113rz9cj4dkhh6r9j39r5mjj 3635081 3635080 2026-07-26T07:13:11Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3635081 wikitext text/x-wiki {{Компания |атауы = Industrial Bank Co. Ltd |логотипі = |суреті = Industrial Bank Co., Ltd. Head Office.jpg |сурет атауы = Бас кеңсесі |түрі = [[Қоғамдық компания]] |биржадағы листингі = 601166 (SSE)<br>360005 (SSE)<br>360012 (SSE)<br>[[CSI A100 Index]] |қызметі = |құрылды = [[26 тамыз]] [[1988 жыл|1988]] |құрушы = |орналасуы = [[Фучжоу]], [[Фуцзянь]], [[Қытай]] |басты адамдары = [[Гао Цзяньпин]] (директорлар кеңесінің төрағасы)<br>Би Чжунхуа (бақылау кеңесінің төрағасы) |саласы = банк ісі, қаржысы |өнімі = қаржылық қызметтер |ұраны = |бұрынғы атауы = |жабылды = |жабылуының себебі = |ізбасары = |бөлімшелер = |статус = |тілдер = |қарызы = |жарнама = |меншікті капиталы = |айналым = |операциялық кіріс = {{өсім}} 61,91 млрд қытай юані (2018) |таза табысы = {{өсім}} 33,66 млрд қытай юані (2011) |активтер = {{өсім}} 6,09 трлн қытай юані (2016) |капитализация = |қызметкерлер саны = 52 016 (2015)<ref>{{cite web|title=statista|url=http://www.fortunechina.com/global500/622/2016}}</ref> |басшы компания = |бағынышты компания = |аудитор = |сайты = https://www.cib.com.cn/ |Ортаққор = }} '''Industrial Bank Co., Ltd.''' ({{lang-zh|兴业银行}}; [[пиньинь]]. ''Xīngyè Yínháng''), ресми атауы '''Fujian Industrial Bank Joint-Stock Corporation, Limited''' ({{lang-zh|福建兴业银行股份有限公司}}) — штаб-пәтері [[Қытай Халық Республикасы]]ның [[Фуцзянь]] провинциясының [[Фучжоу]] қаласында орналасқан коммерциялық банк. 2023 жылы компания [[Forbes Global 2000]] рейтингінде 60-орынға ие болды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> == Тарихы == 1988 жылғы 26 тамызда [[Қытай Мемлекеттік кеңесі]] мен [[Қытай Халық банкі]] Industrial Bank банкін құруды мақұлдады. Банктің ресми атауы — Industrial Bank, сондай-ақ ол осы қысқартылған атаумен де белгілі. 2003 жылғы 3 наурызда банктің атауы '''Industrial Bank Co., Ltd.''' болып өзгертілді. Сол күні ол акционерлік жүйеге көшу үдерісінің аяқталғанын жариялады. Industrial Bank — Қытай Мемлекеттік кеңесі мен Қытай Халық банкі мақұлдаған алғашқы акционерлік коммерциялық банктердің бірі. 2007 жылғы 5 ақпанда Industrial Bank [[Шанхай қор биржасы]]нда (бағалы қағаз коды: 601166) листингтен өтті. Банктің жарғылық капиталы 10,786 миллиард юаньды құрады. 2012 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Industrial Bank-тің жалпы активтері 2 629 398 миллион юаньға, акционерлік капиталы 123 957 миллион юаньға жетті. Бірінші тоқсандағы таза пайдасы 8 288 миллион юаньды құрады, ал жұмыс істемейтін кредиттердің ([[NPL]]) үлесі 0,40 % болды. Ұлыбританиядағы [[The Banker]] журналы жариялаған «Әлемнің үздік 1000 банкі» (Top 1000 World Banks) рейтингінде Industrial Bank жалпы активтер көлемі бойынша 75-орынды, ал бірінші деңгейлі капитал көлемі бойынша 83-орынды иеленді.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebanker.com/Top-1000|title=Top 1000|last=Banker|first=The|website=www.thebanker.com|language=en-GB|access-date=8 August 2018}}</ref> Сол кезде банктің 79 филиалы және 662 бөлімшесі болды. Industrial Bank-тің толық иелігіндегі еншілес ұйымы — Industrial Financial Leasing Co., Ltd., сондай-ақ Union Trust Co., Ltd. компаниясындағы бақылау пакеті бар. Қаржы нарықтары орталығы, Банк карталары орталығы, Бөлшек банк қызметі штабы, Жеке банк қызметі департаменті, Активтерді кастодиандық сақтау департаменті, Банктік қызмет көрсету орталығы, VIP-клиенттер (Very Important Clients) департаменті, Инвестициялық банк департаменті, Фьючерстік қаржыландыру департаменті, Қорларды қаржыландыру департаменті, Сауданы қаржыландыру орталығы және Тұрақты қаржыландыру орталығы сияқты бас кеңсе деңгейіндегі операциялық бөлімшелер Шанхай мен Бейжіңде орналасқан. Industrial Bank Қытайдағы жасыл қаржыландырудың ізашарларының бірі болып саналады және 2008 жылы Экватор қағидаттарын қабылдады. 2015 жылдан бері жасыл қаржыландыру банктің негізгі қызмет бағыттарының біріне айналды. ESG қағидаттары мен климаттық тәуекелдер банктің тәуекелдерді кешенді басқару жүйесіне енгізілген. Сонымен қатар банк 2025 жылдың соңына дейін кемінде 55 000 жасыл қаржыландыруға бағытталған корпоративтік клиентке 2 триллион юань (280 миллиард АҚШ доллары) көлемінде жасыл несие беруді жоспарлайтынын жариялады. 2022 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша банктің жасыл несиелер портфелі 571 миллиард юаньды (70 миллиард АҚШ долларынан астам, банк несиелерінің жалпы көлемінің 11 %-ы) құрады, ал 20 000 жобаға жалпы көлемі 3 триллион [[юань]]нан (420 миллиард АҚШ долларынан астам) асатын жасыл қаржыландыру ұсынылды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html|title=Banks are helping to finance a greener future for China and the world|website=Financial Times|access-date=2024-02-26|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220143432/https://www.ft.com/partnercontent/industrial-bank-co/banks-are-helping-to-finance-a-greener-future-for-china-and-the-world.html}}</ref> == Қызметі == [[Сурет:Industrial Bank Co., China - Dalian Branch.jpg|thumb|right|250px|Industrial Bank компаниясының [[Далянь]] филиалы (2013 жылғы желтоқсан)]] [[Сурет:Industrial Bank Co., Ltd. Branch in Shenyang 326.JPG|thumb|Қытайдың Industrial Bank компаниясы]] Industrial Bank-тің негізгі қызмет бағыттары: === Жеке банк қызметі === * Депозиттер қабылдау * Несие беру * Ішкі және халықаралық төлемдер мен есеп айырысулар * Банктік сейф ұяшықтарын жалға беру * Банк карталары === Корпоративтік банк қызметі === * Вексельдерді акцептеу және дисконттау * Қаржылық облигациялар шығару * Аккредитивтер мен банктік кепілдіктер беру * Сақтандыру өнімдерін сату * Төлемдерді инкассациялау * Банк карталары қызметтері === Институционалдық банк қызметі === * Мемлекеттік облигацияларды агент ретінде орналастыру, өтеу және андеррайтинг қызметтері * Мемлекеттік және қаржылық облигацияларды сатып алу және сату * Банкаралық орналастыру және қарыз алу қызметтері * Шетел валютасымен сауда жасау бойынша агенттік қызметтер * Шетел валютасымен есеп айырысу және валютаны сатып алу-сату операциялары == Даулар == 2022 жылғы сәуірде [[Bank of Shizuishan]], '''Industrial Bank''', [[CITIC Bank]], [[SPD Bank]], [[Bank of Hangzhou]], [[Huaxia Bank]], [[Harbin Bank]] және [[Bank of Handan]] банктерінің Қытайдың Lihe Jimin жеке несие компаниясына қатысты алаяқтық ісіне қатысы бар екені хабарланды. Іс бойынша келтірілген залал 210 миллион юаньнан асты.<ref>{{Cite web |last=冯 |first=华妹 |date=4 April 2022 |title=连载｜以房养老骗局④银行的角色 |url=http://china.caixin.com/2022-04-04/101864691.html |access-date=13 August 2023 |website=[[Caixin]] |language=zh}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қытайдың мемлекеттік банктері]] [[Санат:Шанхай қор биржасында листингтелген компаниялар]] [[Санат:CSI 100 индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:FTSE China A50 индексінің құрамындағы компаниялар]] [[Санат:Фучжоуда орналасқан компаниялар]] [[Санат:1988 жылы құрылған банктер]] [[Санат:Қытай брендтері]] [[Санат:1988 жылы Фучжоуда құрылғандар]] np70jfofjm6a274pc7r3en98a1cyrod 0 784053 3635089 2026-07-26T07:29:08Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: '''Аляскадағы Ресей — АҚШ саммиті''' ({{Lang-en|2025 Russia–United States summit}}) — 2025 жылғы 15 тамызда [[Анкоридж]] қаласында өткен Ресей Президенті Владимир Путин мен АҚШ Президенті Дональд Трамп арасындағы жоғары деңгейдегі кездесу. Кездесу [[Орыс-украин соғысы]]н аяқтау жолда... 3635089 wikitext text/x-wiki '''Аляскадағы Ресей — АҚШ саммиті''' ({{Lang-en|2025 Russia–United States summit}}) — 2025 жылғы 15 тамызда [[Анкоридж]] қаласында өткен Ресей Президенті Владимир Путин мен АҚШ Президенті Дональд Трамп арасындағы жоғары деңгейдегі кездесу. Кездесу [[Орыс-украин соғысы]]н аяқтау жолдарын іздеуге арналды.<ref>{{cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2025-08-09/grtb-russia-the-usa/|title=Ресей Путин мен Трамптың Аляскадағы кездесуінің мән-жайын жариялады|author=Айгерім Таубай|date=2025-08-09|website=kz.kursiv.media|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> Бұл кездесу [[Джо Байден]]нің президенттік мерзімі кезінде, 2021 жылғы маусымда Женевада өткен келіссөздерден бері Ресей мен АҚШ көшбасшылары арасындағы алғашқы толық форматты екіжақты саммит, әрі Ресей-Украина соғысы басталғалы бергі алғашқы жүздесу болды.<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/world/772471|title=Российско-американский саммит в Женеве завершился|author=|date=2021-06-16|website=interfax.ru|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=ru}}</ref> Аналитиктер Алясканың саммит өткізілетін орын ретінде таңдалуын екі елдің осы аймақтағы географиялық жақындығын және елордадан тыс, бейтарап жағдайда диалогқа ұмтылысын айшықтайтын символдық қадам ретінде қарастырады.<ref>{{cite web|url=https://www.azattyq.org/a/resei-basshysy-degenine-zhetti-al-aqsh-prezidenti-zhoq-alyaskadagy-sammittin-qorytyndysy/33504920.html|title="Путин дегеніне жетті, ал Трамп ше?" Аляскадағы саммиттің түйіні|author=|date=2025-08-17|website=azattyq.org|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} lrgot8rxsk7h97a7kpzr3ipjh8ry1eb 3635095 3635089 2026-07-26T07:51:36Z TheNomadEditor 120280 3635095 wikitext text/x-wiki {{Конференция|Атауы=Ресей — АҚШ саммиті (2025)|Атауы1=Саммит «Россия — США» на Аляске (2025)|Дата=2025 жыл 15 тамыз|Орын=Анкоридж, Аляска, АҚШ|Қатысушылар='''Ресей делегациясы:''' * '''[[Сурет:Flag of the President of Russia.svg|17px|link=Президент Российской Федерации|22пкс|border]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]''' * [[Сурет:Flag_of_Ministry_of_Foreign_Affairs_of_Russia.svg|17px|link=Министр иностранных дел Российской Федерации|22пкс|border]] [[Сергей Викторович Лавров|Сергей Лавров]] * [[Сурет:Standart_of_the_Russian_Minister_of_Defence.svg|17px|link=Министр обороны Российской Федерации|22пкс|border]] [[Андрей Рэмович Белоусов|Андрей Белоусов]] * {{ту|Ресей}} [[Антон Германович Силуанов|Антон Силуанов]] * {{ту|Ресей}} [[Юрий Викторович Ушаков|Юрий Ушаков]] * {{ту|Ресей}} [[Кирилл Александрович Дмитриев|Кирилл Дмитриев]] '''АҚШ делегациясы:''' * '''{{ту|АҚШ|президент}} [[Дональд Трамп]]''' * {{flagicon image|Flag of the U.S. Central Intelligence Agency.svg}} [[Джон Ли Рэтклифф]] * [[Сурет:Flag_of_the_United_States_Secretary_of_State.svg|22px|link=Государственный секретарь США|border]] [[Марко Рубио]] * [[Сурет:Flag of the United States Secretary of Defense.svg|22px||border]] [[Пит Хегсет]] * {{flagicon image|Flag of the United States Secretary of Commerce.svg}} [[Говард Лютник]] * {{flagicon image|Flag of the United States Secretary of the Treasury.svg}} [[Скотт Бессант]] * {{flagicon image|US-WhiteHouse-Emblem.svg}} [[Стив Уиткофф]]|Дейін=Женевадағы Ресей — АҚШ саммиті (2021)|Сурет=P20250815DT-0831 President Donald Trump meets with Russian President Vladimir Putin at Joint Base Elmendorf Richardson in Anchorage, Alaska.jpg|Ортаққор=2025 Russia–United States summit}} '''Аляскадағы Ресей — АҚШ саммиті''' ({{Lang-en|2025 Russia–United States summit}}) — 2025 жылғы 15 тамызда [[Анкоридж]] қаласында өткен Ресей Президенті Владимир Путин мен АҚШ Президенті Дональд Трамп арасындағы жоғары деңгейдегі кездесу. Кездесу [[Орыс-украин соғысы]]н аяқтау жолдарын іздеуге арналды.<ref>{{cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2025-08-09/grtb-russia-the-usa/|title=Ресей Путин мен Трамптың Аляскадағы кездесуінің мән-жайын жариялады|author=Айгерім Таубай|date=2025-08-09|website=kz.kursiv.media|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> Бұл кездесу [[Джо Байден]]нің президенттік мерзімі кезінде, 2021 жылғы маусымда Женевада өткен келіссөздерден бері Ресей мен АҚШ көшбасшылары арасындағы алғашқы толық форматты екіжақты саммит, әрі Ресей-Украина соғысы басталғалы бергі алғашқы жүздесу болды.<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/world/772471|title=Российско-американский саммит в Женеве завершился|author=|date=2021-06-16|website=interfax.ru|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=ru}}</ref> Аналитиктер Алясканың саммит өткізілетін орын ретінде таңдалуын екі елдің осы аймақтағы географиялық жақындығын және елордадан тыс, бейтарап жағдайда диалогқа ұмтылысын айшықтайтын символдық қадам ретінде қарастырады.<ref>{{cite web|url=https://www.azattyq.org/a/resei-basshysy-degenine-zhetti-al-aqsh-prezidenti-zhoq-alyaskadagy-sammittin-qorytyndysy/33504920.html|title="Путин дегеніне жетті, ал Трамп ше?" Аляскадағы саммиттің түйіні|author=|date=2025-08-17|website=azattyq.org|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ip022e65dbx9an004vzce7bigca67bw 3635096 3635095 2026-07-26T07:52:05Z TheNomadEditor 120280 + [[Санат:Владимир Путин президенттігі]],[[Санат:Орыс-украин соғысы]],[[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]]) 3635096 wikitext text/x-wiki {{Конференция|Атауы=Ресей — АҚШ саммиті (2025)|Атауы1=Саммит «Россия — США» на Аляске (2025)|Дата=2025 жыл 15 тамыз|Орын=Анкоридж, Аляска, АҚШ|Қатысушылар='''Ресей делегациясы:''' * '''[[Сурет:Flag of the President of Russia.svg|17px|link=Президент Российской Федерации|22пкс|border]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]''' * [[Сурет:Flag_of_Ministry_of_Foreign_Affairs_of_Russia.svg|17px|link=Министр иностранных дел Российской Федерации|22пкс|border]] [[Сергей Викторович Лавров|Сергей Лавров]] * [[Сурет:Standart_of_the_Russian_Minister_of_Defence.svg|17px|link=Министр обороны Российской Федерации|22пкс|border]] [[Андрей Рэмович Белоусов|Андрей Белоусов]] * {{ту|Ресей}} [[Антон Германович Силуанов|Антон Силуанов]] * {{ту|Ресей}} [[Юрий Викторович Ушаков|Юрий Ушаков]] * {{ту|Ресей}} [[Кирилл Александрович Дмитриев|Кирилл Дмитриев]] '''АҚШ делегациясы:''' * '''{{ту|АҚШ|президент}} [[Дональд Трамп]]''' * {{flagicon image|Flag of the U.S. Central Intelligence Agency.svg}} [[Джон Ли Рэтклифф]] * [[Сурет:Flag_of_the_United_States_Secretary_of_State.svg|22px|link=Государственный секретарь США|border]] [[Марко Рубио]] * [[Сурет:Flag of the United States Secretary of Defense.svg|22px||border]] [[Пит Хегсет]] * {{flagicon image|Flag of the United States Secretary of Commerce.svg}} [[Говард Лютник]] * {{flagicon image|Flag of the United States Secretary of the Treasury.svg}} [[Скотт Бессант]] * {{flagicon image|US-WhiteHouse-Emblem.svg}} [[Стив Уиткофф]]|Дейін=Женевадағы Ресей — АҚШ саммиті (2021)|Сурет=P20250815DT-0831 President Donald Trump meets with Russian President Vladimir Putin at Joint Base Elmendorf Richardson in Anchorage, Alaska.jpg|Ортаққор=2025 Russia–United States summit}} '''Аляскадағы Ресей — АҚШ саммиті''' ({{Lang-en|2025 Russia–United States summit}}) — 2025 жылғы 15 тамызда [[Анкоридж]] қаласында өткен Ресей Президенті Владимир Путин мен АҚШ Президенті Дональд Трамп арасындағы жоғары деңгейдегі кездесу. Кездесу [[Орыс-украин соғысы]]н аяқтау жолдарын іздеуге арналды.<ref>{{cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2025-08-09/grtb-russia-the-usa/|title=Ресей Путин мен Трамптың Аляскадағы кездесуінің мән-жайын жариялады|author=Айгерім Таубай|date=2025-08-09|website=kz.kursiv.media|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> Бұл кездесу [[Джо Байден]]нің президенттік мерзімі кезінде, 2021 жылғы маусымда Женевада өткен келіссөздерден бері Ресей мен АҚШ көшбасшылары арасындағы алғашқы толық форматты екіжақты саммит, әрі Ресей-Украина соғысы басталғалы бергі алғашқы жүздесу болды.<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/world/772471|title=Российско-американский саммит в Женеве завершился|author=|date=2021-06-16|website=interfax.ru|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=ru}}</ref> Аналитиктер Алясканың саммит өткізілетін орын ретінде таңдалуын екі елдің осы аймақтағы географиялық жақындығын және елордадан тыс, бейтарап жағдайда диалогқа ұмтылысын айшықтайтын символдық қадам ретінде қарастырады.<ref>{{cite web|url=https://www.azattyq.org/a/resei-basshysy-degenine-zhetti-al-aqsh-prezidenti-zhoq-alyaskadagy-sammittin-qorytyndysy/33504920.html|title="Путин дегеніне жетті, ал Трамп ше?" Аляскадағы саммиттің түйіні|author=|date=2025-08-17|website=azattyq.org|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Владимир Путин президенттігі]] [[Санат:Орыс-украин соғысы]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] ld0kky7r9pa328wc0yph625ks1wn4s8 3635100 3635096 2026-07-26T07:55:45Z TheNomadEditor 120280 3635100 wikitext text/x-wiki {{Конференция|Атауы=Ресей — АҚШ саммиті (2025)|Атауы1=Саммит «Россия — США» на Аляске (2025)|Дата=2025 жыл 15 тамыз|Орын=Анкоридж, Аляска, АҚШ|Қатысушылар='''Ресей делегациясы:''' * '''[[Сурет:Flag of the President of Russia.svg|17px|link=Президент Российской Федерации|22пкс|border]] [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]''' * [[Сурет:Flag_of_Ministry_of_Foreign_Affairs_of_Russia.svg|17px|link=Министр иностранных дел Российской Федерации|22пкс|border]] [[Сергей Викторович Лавров|Сергей Лавров]] * [[Сурет:Standart_of_the_Russian_Minister_of_Defence.svg|17px|link=Министр обороны Российской Федерации|22пкс|border]] [[Андрей Рэмович Белоусов|Андрей Белоусов]] * {{ту|Ресей}} [[Антон Германович Силуанов|Антон Силуанов]] * {{ту|Ресей}} [[Юрий Викторович Ушаков|Юрий Ушаков]] * {{ту|Ресей}} [[Кирилл Александрович Дмитриев|Кирилл Дмитриев]] '''АҚШ делегациясы:''' * '''{{ту|АҚШ|президент}} [[Дональд Трамп]]''' * {{flagicon image|Flag of the U.S. Central Intelligence Agency.svg}} [[Джон Ли Рэтклифф]] * [[Сурет:Flag_of_the_United_States_Secretary_of_State.svg|22px|link=Государственный секретарь США|border]] [[Марко Рубио]] * [[Сурет:Flag of the United States Secretary of Defense.svg|22px||border]] [[Пит Хегсет]] * {{flagicon image|Flag of the United States Secretary of Commerce.svg}} [[Говард Лютник]] * {{flagicon image|Flag of the United States Secretary of the Treasury.svg}} [[Скотт Бессант]] * {{flagicon image|US-WhiteHouse-Emblem.svg}} [[Стив Уиткофф]]|Дейін=Женевадағы Ресей — АҚШ саммиті (2021)|Сурет=P20250815DT-0831 President Donald Trump meets with Russian President Vladimir Putin at Joint Base Elmendorf Richardson in Anchorage, Alaska.jpg|Ортаққор=2025 Russia–United States summit}} '''Аляскадағы Ресей — АҚШ саммиті''' ({{Lang-en|2025 Russia–United States summit}}) — 2025 жылғы 15 тамызда [[Анкоридж]] қаласында өткен Ресей Президенті Владимир Путин мен АҚШ Президенті Дональд Трамп арасындағы жоғары деңгейдегі кездесу. Кездесу [[Орыс-украин соғысы]]н аяқтау жолдарын іздеуге арналды.<ref>{{cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2025-08-09/grtb-russia-the-usa/|title=Ресей Путин мен Трамптың Аляскадағы кездесуінің мән-жайын жариялады|author=Айгерім Таубай|date=2025-08-09|website=kz.kursiv.media|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> Бұл кездесу [[Джо Байден]]нің президенттік мерзімі кезінде, 2021 жылғы маусымда Женевада өткен келіссөздерден бері Ресей мен АҚШ көшбасшылары арасындағы алғашқы толық форматты екіжақты саммит, әрі Ресей-Украина соғысы басталғалы бергі алғашқы жүздесу болды.<ref>{{cite web|url=https://www.interfax.ru/world/772471|title=Российско-американский саммит в Женеве завершился|author=|date=2021-06-16|website=interfax.ru|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=ru}}</ref> Аналитиктер Алясканың саммит өткізілетін орын ретінде таңдалуын екі елдің осы аймақтағы географиялық жақындығын және елордадан тыс, бейтарап жағдайда диалогқа ұмтылысын айшықтайтын символдық қадам ретінде қарастырады.<ref>{{cite web|url=https://www.azattyq.org/a/resei-basshysy-degenine-zhetti-al-aqsh-prezidenti-zhoq-alyaskadagy-sammittin-qorytyndysy/33504920.html|title="Путин дегеніне жетті, ал Трамп ше?" Аляскадағы саммиттің түйіні|author=|date=2025-08-17|website=azattyq.org|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=kk}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:АҚШ — Ресей қатынастары]] [[Санат:Саммиттер]] [[Санат:15 тамыз оқиғалары]] [[Санат:Аляска тарихы]] [[Санат:2025 жылдағы халықаралық қатынастар]] [[Санат:Владимир Путин президенттігі]] [[Санат:Дональд Трамптың екінші президенттігі]] [[Санат:Орыс-украин соғысы]] hrynop3dudtzs9wmqqf7jnucbhhsdi4 0 784054 3635090 2026-07-26T07:41:59Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Виесите''' {{lang-lv|Viesīte}} — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] 3635090 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' {{lang-lv|Viesīte}} — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Латвия қалалары]] gkhsf5lbenol3nlry2qlbeaevf40jtz 3635091 3635090 2026-07-26T07:43:17Z Мағыпар 100137 үлгі 3635091 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] poze6gymlcw01mhelejdrywh28497a4 3635093 3635091 2026-07-26T07:46:55Z Мағыпар 100137 толықтыру 3635093 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 0hmk5cefkfwgzeg5z0b8vgyj5jw61t4 3635094 3635093 2026-07-26T07:47:58Z Мағыпар 100137 дереккөз 3635094 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] hxaxv8o1fzgbakcc8zhh2ywk13py7ed 3635097 3635094 2026-07-26T07:54:04Z Мағыпар 100137 толықтыру 3635097 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> '''Географиялық орналасуы''' [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 6vz318d8mdz96rspl85skk6y9o3aezp 3635099 3635097 2026-07-26T07:55:25Z Мағыпар 100137 дереккөз 3635099 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 6yted24lba9agv1r7tw180et272gpq6 3635102 3635099 2026-07-26T07:58:45Z Мағыпар 100137 толықтыру 3635102 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] cysj8ii86v9ut0p4vf5z9bmar76zjqy 3635103 3635102 2026-07-26T07:59:43Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3635103 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 1367su5ema982aluaml47twocs3151f 3635104 3635103 2026-07-26T08:00:52Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3635104 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] rpvexrkhvwugxh4chhqigmne6hqsis9 3635105 3635104 2026-07-26T08:03:19Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3635105 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] nl8twdohvowd0stdvbtw87sajc5biza 3635106 3635105 2026-07-26T08:05:13Z Мағыпар 100137 толықтыру 3635106 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 49ddnmii7tcd1eydnq94ad2ip72xqhp 3635107 3635106 2026-07-26T08:06:38Z Мағыпар 100137 толықтыру 3635107 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] anfffi890o4ayowirc7ahb3h8rj3edj 3635108 3635107 2026-07-26T08:07:02Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3635108 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] s3b90xrcajl5z69f2f17vy3szk18nxl 3635109 3635108 2026-07-26T08:09:46Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3635109 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 9tgckrer9q9ihfb4wed69fvk118ymef 3635111 3635109 2026-07-26T08:13:37Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3635111 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] r8h55yiymqorinss8n31cpe92t7m96b 3635112 3635111 2026-07-26T08:14:42Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3635112 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига. 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 5ls8uuxwx2xx884gk590rs31ibiy82t 3635113 3635112 2026-07-26T08:15:35Z Мағыпар 100137 дереккөз 3635113 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 8d9hjdslvaqxhwb77rmn2rx1agsbk3o 3635114 3635113 2026-07-26T08:19:16Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3635114 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 2kys3l0g2267uefkpkfihqnzl38h0ga 3635115 3635114 2026-07-26T08:20:34Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3635115 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] gqian9gsb318vayngee389nd0ljpzjc 3635116 3635115 2026-07-26T08:24:08Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3635116 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *Виесите саябағы — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] oxinfm2dwlqojbvxdlsc3bzl23l4psp 3635117 3635116 2026-07-26T08:27:15Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3635117 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 3kizx1deucw2y6hbn95xk4cx82qfnrh 3635118 3635117 2026-07-26T08:28:23Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3635118 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Аймақтағы ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] csnn12ii6xpcmusixu1e7b1xnm1v2pf 3635119 3635118 2026-07-26T08:29:29Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3635119 wikitext text/x-wiki '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] j6d8dd0z2joqv791kpqxmt1dbw3lpx1 3635120 3635119 2026-07-26T08:30:37Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3635120 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] fccj0fwrscsewgwkld3gyxbkhuwq6lp 3635121 3635120 2026-07-26T08:32:05Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3635121 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] rr82zqsqm2pb7pzn3k61gpoinvwr87o 3635122 3635121 2026-07-26T08:32:35Z Мағыпар 100137 үлгі 3635122 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] cfr403rrs5s24xwrtkeyxp7xq1iqyyr 3635123 3635122 2026-07-26T08:32:58Z Мағыпар 100137 үлгі 3635123 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] 5nz66nwwfjioqbfnfch20ta1huntum7 3635124 3635123 2026-07-26T08:34:38Z Мағыпар 100137 үлгі 3635124 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] dnt5702j36kebw2e7sgvz262tkx07fb 3635125 3635124 2026-07-26T08:35:51Z Мағыпар 100137 үлгі 3635125 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] so6ewdh6arlg1godz0kanj73rrqlpcn 3635126 3635125 2026-07-26T08:37:08Z Мағыпар 100137 үлгі 3635126 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = (+371) 639 |пошта индексі = LV-5237 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] m0o57rtuot7j9jg5vho9zqvcj01tytw 3635127 3635126 2026-07-26T08:39:23Z Мағыпар 100137 үлгі 3635127 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1928 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Экенграфен |статус алуы = |жер аумағы = 2,3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 110 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1620 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 819,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = (+371) 639 |пошта индексі = LV-5237 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Viesīte |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] ltglyauy6h3u427lweddy7h89uoedms 3635128 3635127 2026-07-26T08:42:11Z Мағыпар 100137 сурет қою 3635128 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1928 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Экенграфен |статус алуы = |жер аумағы = 2,3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 110 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1620 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 819,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = (+371) 639 |пошта индексі = LV-5237 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Viesīte |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="130"> Viesites mikrorajons.jpg|Шағын микроаудан </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] jfbzg4cx3w4zg6eqxzq7cvo4ra3dj19 3635129 3635128 2026-07-26T08:43:00Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3635129 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1928 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Экенграфен |статус алуы = |жер аумағы = 2,3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 110 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1620 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 819,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = (+371) 639 |пошта индексі = LV-5237 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Viesīte |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="130"> Viesites mikrorajons.jpg|Шағын микроаудан Viesites kulturas nams.JPG|Мәдениет үйі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] sp8jf99xobnlvl084viqffnbo5xi10x 3635130 3635129 2026-07-26T08:46:16Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3635130 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1928 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Экенграфен |статус алуы = |жер аумағы = 2,3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 110 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1620 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 819,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = (+371) 639 |пошта индексі = LV-5237 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Viesīte |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="130"> Viesites mikrorajons.jpg|Шағын микроаудан Viesites novada padome.jpg|Мэрия Raiņa ielas apbūve, 18.09.2016. (3).jpg|Рейнис көшесі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] byu3ag4y9185daiv8yfl4iemvvnwjlv 3635131 3635130 2026-07-26T08:48:13Z Мағыпар 100137 толықтыру 3635131 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1928 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Экенграфен |статус алуы = |жер аумағы = 2,3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 110 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1620 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 819,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = (+371) 639 |пошта индексі = LV-5237 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Viesīte |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="130"> Viesites mikrorajons.jpg|Шағын микроаудан Viesites novada padome.jpg|Мэрия Raiņa ielas apbūve, 18.09.2016. (3).jpg|Рейнис көшесі Bij. Viesītes šaursliežu dzelzceļa stacijas depo, 18.09.2016..jpg|Теміржол саябағы мұражайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] i6fkgd1pbchy0rceb662nos9p9vozmi 3635132 3635131 2026-07-26T08:48:38Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3635132 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Виесите |шынайы атауы = {{lang-lv|Viesīte}} |сурет = Viesite kolaza.png |сурет атауы = |жағдайы = аймақтық қала |ел = Латвия |елтаңба = Viesite COA.svg |ту = LVA Viesīte flag.png |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =20 |lat_sec =43 |lon_dir =E |lon_deg =25 |lon_min =33 |lon_sec =25 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Аймақ |аймағы = Екабпилс аймағы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1928 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Экенграфен |статус алуы = |жер аумағы = 2,3 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 110 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1620 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = 819,6 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2:00 |DST = |телефон коды = (+371) 639 |пошта индексі = LV-5237 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Viesīte |сайты = |сайт тілі = }} '''Виесите''' ({{lang-lv|Viesīte}}) — [[Латвия]]ның [[Екабпилс аймағы]]ндағы қала. Виесите қаласының халқының саны 2026 жылы 1620 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-viesite-11492.html|title=Население Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Географиялық орналасуы == [[Латвия]]ның оңтүстігіндегі Селия өңірінде, [[Литва]] шекарасынан 31 шақырым жерде орналасқан. Ол [[Екабпилс]]тен 32 шақырым және [[Рига]]дан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала солтүстігінде Виесит көлінен ағатын Залвит өзенімен шектеседі.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/viesite_lc4359|title=Европа > Латвия > Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Тарихы == Жазбаша дереккөздерде бұл туралы алғаш рет 1634 жылы айтылған. 1890 жылы қазіргі қаланың орнында Аджу деген шағын ауыл тұрды, кейінірек елді мекен Этенгравис болып өзгертілді. Қала аймақтың түкпір-түкпірінен келген ұсақ саудагерлер мен қолөнершілердің орталығы болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, қаланы неміс әскерлері басып алды. 1916 жылы қала арқылы әскери жабдықтарды тасымалдайтын тар табанды теміржол салынды. Теміржолдың салынуының арқасында қала тез дами бастады. Мұнда теміржол депосы және бірнеше мемлекеттік мекемелер орналасқан. Теміржол 1972 жылға дейін жұмыс істеді. 1926 жылы елді мекен Виесите деп өзгертілді. 1928 жылы қала мәртебесін алды. 1920-1930 жылдары қала маңызды теміржол торабына айналды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16521-Viesite.html|title=Европа. Латвия. историческая область Селия|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Виесите шағын, тыныш қала, халықтың басым бөлігі қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Қала арқылы аймақтық жол өтеді. Қалада тігін фабрикасы бар және қарағай ұнын да шығарады. Виесите Латвиядағы ең жақсы күтілген қалалардың бірі болып саналады. Мұнда екі магистраль қиылысады: Екабпилс-Нерета және Акнисте-Рига.<ref>{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/viesite/|title=Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> 2019 жылы қалада төрт білім беру мекемесі жұмыс істеді: *Виеситке орта мектебі *«Зилите» мектепке дейінгі білім беру мекемесі *Селония спорт мектебі *Виеситке музыка және өнер мектебі. == Көрікті орындары == Виесите қаласының бай тарихы мен мәдени мұрасы бар, оның бірнеше көрнекті орындары бар, соның ішінде Әулие Джон лютеран шіркеуі, Виесите сарайы және Виесите аймақтық мұражайы. Қала ормандармен, көлдермен және өзендермен қоршалған, бұл жаяу серуендеуге, балық аулауға және басқа да ашық ауадағы іс-шараларға мүмкіндік береді. Виесите қаласы дәстүрлі латыш тағамдары мен қонақжайлылығымен танымал. Қаланың ең көрікті жерлер: *'''Виесите лютеран шіркеуі''' — 18 ғасырда салынған шіркеу қала үшін маңызды орын болып табылады. Ол өзінің таңғажайып сәулетімен және дәстүрлі латыш дизайнымен танымал. *'''Визит жел диірмені''' — қалпына келтіріліп, мәдени орталыққа айналдырылған тарихи жел диірмені. Келушілер диірменнің тарихы және оның жергілікті қауымдастық үшін маңызы туралы біле алады. *'''Виесите саябағы''' — саябақта әдемі бақтар, жаяу жүргіншілер жолдары және кішкентай көл бар. Бұл жерде демалуға және айналадағы табиғи көріністерді тамашалауға болады. *'''Виесите Лиелайс тасы''' — үлкен тас қала орталығында орналасқан және мистикалық күшке ие деп айтылады. Аңыз бойынша, егер сіз тасқа қол тигізіп, тілек тілесеңіз, ол орындалады! *'''Виесите мұражайы''' — шағын мұражай Виесите қаласының және оның айналасындағы аумақтың тарихын таныстырады. Туристер қаланың мәдени мұрасы және оның Латвия тарихындағы рөлі туралы біле алады.<ref>{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-viesite.htm|title=Карта Виесите|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-07-26|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="120"> Viesites mikrorajons.jpg|Шағын микроаудан Viesites novada padome.jpg|Мэрия Raiņa ielas apbūve, 18.09.2016. (3).jpg|Рейнис көшесі Bij. Viesītes šaursliežu dzelzceļa stacijas depo, 18.09.2016..jpg|Теміржол саябағы мұражайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Латвия қалалары}} [[Санат:Латвия қалалары]] cilthoa9wjfofkesc6vaeuxu1qs3hn1 14 784055 3635101 2026-07-26T07:56:37Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: [[Санат:Тамыз айы оқиғалары]] [[Санат:15 тамыз]] 3635101 wikitext text/x-wiki [[Санат:Тамыз айы оқиғалары]] [[Санат:15 тамыз]] gldztk2vglozoiet9gcxdtk57i2x6i0